Choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia (choroby sercowo-naczyniowe)<\/strong> stanowi\u0105 ogromne obci\u0105\u017cenie zdrowotne i ekonomiczne w kontek\u015bcie globalnym. Uwa\u017ca si\u0119 je za g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119 zgon\u00f3w w krajach rozwini\u0119tych. Coraz wi\u0119ksza liczba doniesie\u0144 naukowych wskazuje na niepodwa\u017calny zwi\u0105zek mi\u0119dzy mikrobiot\u0105 jelitow\u0105<\/a> a chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/strong>. Wymienia si\u0119 tu g\u0142\u00f3wnie choroby takie jak: mia\u017cd\u017cyca naczy\u0144 wie\u0144cowych, nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a> i niewydolno\u015b\u0107 serca. Co ciekawe zidentyfikowano ju\u017c konkretne metabolity zwi\u0105zane z mikrobiot\u0105 jelit, takie jak: N-tlenek trimetyloaminy (TMAO), kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe (SCFA) i kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe, kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na rozw\u00f3j i przebieg tych chor\u00f3b. Dodatkowo niekt\u00f3re z tych zwi\u0105zk\u00f3w mog\u0105 znale\u017a\u0107 zastosowanie w zapobieganiu i leczeniu schorze\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Dlatego wiedza o zwi\u0105zkach mikrobioty jelitowowej z chorobami sercowo-naczyniowymi mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu zmian\u0119 przebiegu klinicznego, a tak\u017ce popraw\u0119 rokowa\u0144 u tych chorych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Ciekawym aspektem wydaje si\u0119 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na potwierdzone czynniki ryzyka<\/strong> rozwoju chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Badacze bior\u0105c pod uwag\u0119 liczne interakcje pomi\u0119dzy mikrobiot\u0105, a czynnikami ryzyka tych chor\u00f3b stworzyli r\u00f3wnie\u017c model fizjologiczny osi jelito-serce<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d czynnik\u00f3w ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych, nazywanych modyfikowalnymi wyr\u00f3\u017cniamy m.in.:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na wszystkie te czynniki oddzia\u0142uje mikrobiota jelitowa gospodarza, co wp\u0142ywa na rozw\u00f3j, nasilenie objaw\u00f3w i powik\u0142ania chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mikrobiota jelitowa ka\u017cdego z nas kszta\u0142tuje si\u0119 indywidualnie, natomiast kluczowym momentem jej formowania jest karmienie piersi\u0105, kt\u00f3re profiluje mikrobiot\u0119 jelitow\u0105 niemowl\u0105t. Gatunkiem dominuj\u0105cym w jelitach niemowl\u0105t jest Bifidobacterium longum. Szczep ten znany jest z hamuj\u0105cego wp\u0142ywu na wzrost Enterobacteriaceae. Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce dzia\u0142anie probiotyczne Bifidobacterium longum ma charakter przej\u015bciowy i s\u0142abnie wraz z wiekiem. Zmiana r\u00f3wnowagi polega na zast\u0105pieniu Bifidobacterium longum przez bakterie beztlenowe, g\u0142\u00f3wnie Firmicutes, Bacteroidetes i przedstawicieli archeon\u00f3w. Taki stan utrzymuje si\u0119 do ko\u0144ca \u017cycia. Natomiast z punktu widzenia oceny mikrobioty kluczowe znaczenie ma stosunek Firmicutes\/Bacteroidetes (F\/B) <\/strong>(ryc. 1). Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce wska\u017anik F\/B wzrasta od urodzenia do doros\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n Gram-dodatnie Firmicutes s\u0105 zdolne do wytwarzania kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA, szczeg\u00f3lnie ma\u015blanu), kt\u00f3re pomagaj\u0105 w kontrolowaniu homeostazy glukozy i w\u0142a\u015bciwej regulacji ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi. Natomiast Gram-ujemne bakterie Bacteroidetes, opr\u00f3cz produkcji SCFA (szczeg\u00f3lnie octanu i propionianu) wykazuj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do degradacji polisacharyd\u00f3w, co wp\u0142ywa na regulacj\u0119 wch\u0142aniania kalorii. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce na stosunek F\/B znacz\u0105co wp\u0142ywa BMI. Wi\u0119kszy udzia\u0142 Firmicutes w stosunku F\/B obserwowany jest u chorych z nadwag\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105 i wskazuje na wi\u0119ksze wykorzystanie kalorii dostarczanych w po\u017cywieniu, co prowadzi do nadmiernego gromadzenia si\u0119 tkanki t\u0142uszczowej. Wysoki stosunek F\/B mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zany z podwy\u017cszonym ryzykiem wyst\u0105pienia zespo\u0142u metabolicznego, cukrzycy i oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Jedno z bada\u0144 wykaza\u0142o, \u017ce u os\u00f3b ze stanem przedcukrzycowym stosuj\u0105cych diet\u0119 obserwuje si\u0119 zmniejszenie liczebno\u015bci Prevotella i zwi\u0119kszenie liczebno\u015bci Faecalibacterium prausnitzii. Dodatkowo obserwowany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c wzrost liczby bakterii kwasu mlekowego (Lactobacteriaceae). Rezultaty bada\u0144 sugeruj\u0105, \u017ce wzrost po\u017cytecznych bakterii w mikrobiocie jelitowej pacjent\u00f3w stosuj\u0105cych zdrow\u0105 diet\u0119 mo\u017ce chroni\u0107 przed rozwojem cukrzycy typu 2 w populacjach os\u00f3b oty\u0142ych, w podesz\u0142ym wieku i ze stanem przedcukrzycowym. Dodatkowo u oty\u0142ych pacjent\u00f3w z cukrzyc\u0105 typu 2 stwierdzano brak bakterii Verrucomicrobia phyla, mikroorganizmu o udowodnionym dzia\u0142aniu przeciwzapalnym na jelita i co wa\u017cne, pomagaj\u0105cym poprawi\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119.<\/p>\n\n\n\n Warto przyjrze\u0107 si\u0119 niekt\u00f3rym metabolitom zwi\u0105zanym z aktywno\u015bci\u0105 mikrobioty jelitowej, kt\u00f3re, jak si\u0119 wydaje, mog\u0105 mie\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119 w rozwoju chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re z zamieszkuj\u0105cych nasz przew\u00f3d pokarmowy bakterii potrafi\u0105 dokonywa\u0107 przemiany choliny, lecytyny i karnityny w trimetyloamin\u0119 (TMA)<\/strong>. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce cholina, lecytyna i karnityna zawarte s\u0105 przede wszystkim w pokarmach pochodzenia zwierz\u0119cego. TMA wch\u0142ania si\u0119 do krwioobiegu i w w\u0105trobie jest utleniana przez monooksygenazy flawinowe do N-tlenku TMA<\/strong> (TMAO).<\/strong> Zwi\u0105zek ten wydaje si\u0119 mie\u0107 kluczowe znaczenie nie tylko w rozwoju chor\u00f3b sercowo-naczyniowych, ale i okre\u015blaniu ryzyka wyst\u0119powania ich powik\u0142a\u0144 (Ryc. 2). Liczne badania wykazuj\u0105, \u017ce podwy\u017cszony poziom TMAO wi\u0105\u017ce si\u0119 z niekorzystnymi nast\u0119pstwami chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Dodatkowo wysokie st\u0119\u017cenie TMAO w osoczu by\u0142o powi\u0105zane ze wzrostem \u015bmiertelno\u015bci, zw\u0142aszcza z powodu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i nerek.<\/p>\n\n\n Co ciekawe zwi\u0119kszona ilo\u015b\u0107 TMAO w kr\u0105\u017ceniu og\u00f3lnoustrojowym powoduje zmniejszenie usuwania cholesterolu i przyczynia si\u0119 do rozwoju mia\u017cd\u017cycy. Dodatkowo udowodniono, \u017ce TMAO wp\u0142ywa na zwi\u0119kszenie reaktywno\u015bci p\u0142ytek krwi<\/a> i zwi\u0119ksza ryzyko zakrzepicy<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Potwierdzono, \u017ce dieta \u015br\u00f3dziemnomorska (bogata w b\u0142onnik, nienasycone kwasy t\u0142uszczowe oraz owoce i warzywa) wi\u0105\u017ce si\u0119 ze wzrostem liczebno\u015bci Prevotella i Firmicutes, natomiast dieta uboga w te sk\u0142adniki powoduje podwy\u017cszenie st\u0119\u017ce\u0144 TMAO. Stwierdzono, \u017ce w por\u00f3wnaniu do diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej, dieta zachodnia (uboga w b\u0142onnik, ale bogata w nasycone kwasy t\u0142uszczowe i bia\u0142ka zwierz\u0119ce) zmniejsza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w mikrobioty jelitowej, zmniejszaj\u0105c liczb\u0119 po\u017cytecznych gatunk\u00f3w, nale\u017c\u0105cych m.in. do Bifidobacterium i Eubacterium.<\/p>\n\n\n\n Zwi\u0119kszona produkcja kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA) przez wybrane gatunki wchodz\u0105ce w sk\u0142ad mikrobioty jelitowej wi\u0105\u017ce si\u0119 z obserwowanym obni\u017ceniem ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi. Dysbioza jelitowa<\/a>, kt\u00f3rej konsekwencj\u0105 jest m.in. zmniejszenie produkcji SCFA i zwi\u0119kszony stosunek F\/B, prowadzi to do nasilenia og\u00f3lnoustrojowego stanu zapalnego<\/a>. Warto natomiast zauwa\u017cy\u0107, \u017ce obni\u017cenie ci\u015bnienia krwi przez SCFA wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zmniejszeniem og\u00f3lnoustrojowego stanu zapalnego poprzez regulacj\u0119 limfocyt\u00f3w T i zmniejszeniem zmian mia\u017cd\u017cycowych w aorcie.<\/p>\n\n\n\n Jako szczeg\u00f3lnie korzystne w aspekcie regulacji ci\u015bnienia krwi nale\u017cy wymieni\u0107 zamieszkuj\u0105ce jelita bakterie Lactobacilli. Dzia\u0142anie obni\u017caj\u0105ce ci\u015bnienie krwi przez Lactobacilli jest cz\u0119\u015bciowo skorelowane z wydzielaniem przez te bakterie peptyd\u00f3w hamuj\u0105cych konwersj\u0119 angiotensyny I do silnie kurcz\u0105cej naczynia krwiono\u015bne angiotensyny II. To w\u0142a\u015bnie dlatego w pewnym stopniu t\u0142umaczone mo\u017ce by\u0107 zjawisko ni\u017cszego ci\u015bnienia krwi u kobiet (przed menopauz\u0105) w por\u00f3wnaniu z m\u0119\u017cczyznami. Kobiety bowiem wykazuj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 proporcj\u0119 bakterii Lactobacilli w jelitach w por\u00f3wnaniu z m\u0119\u017cczyznami.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, u os\u00f3b z nadci\u015bnieniem t\u0119tniczym stwierdzono zmniejszon\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej,<\/strong> przy znacznym wzro\u015bcie liczebno\u015bci rodzaju Prevotella. Dodatkowo bakterie nale\u017c\u0105ce do rodzaj\u00f3w Bifidobacterium, Lactobacillus, Streptococcus, a tak\u017ce Escherichia coli mog\u0105 poprzez wytwarzane neuroprzeka\u017aniki zwi\u0119ksza\u0107 napi\u0119cie mi\u0119\u015bni\u00f3wki naczy\u0144, prowadz\u0105c do nadci\u015bnienia t\u0119tniczego. Udowodniono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wysokie st\u0119\u017cenie kr\u0105\u017c\u0105cego TMAO jest powi\u0105zane z podwy\u017cszonym ryzykiem wyst\u0105pienia nadci\u015bnienia t\u0119tniczego.<\/p>\n\n\n\n Bardzo ciekawym zjawiskiem okaza\u0142a si\u0119 zaobserwowana zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy skuteczno\u015bci\u0105 dzia\u0142ania lek\u00f3w hipotensyjnych (przeciwnadci\u015bnieniowych) a obserwowanymi w trakcie ich przyjmowania zmianami w mikrobiocie jelitowej. W badaniach przeprowadzonych na modelu zwierz\u0119cym udowodniono, \u017ce lek Captopril (jeden z lek\u00f3w z grupy inhibitor\u00f3w enzym\u00f3w konwertuj\u0105cych angiotensyn\u0119) zwi\u0119ksza liczebno\u015b\u0107 Allobaculum, a jego dzia\u0142anie przeciwnadci\u015bnieniowe by\u0142o obserwowane nawet po odstawieniu leku. Inne leki hipotensyjne (Kandesartan i Irbesartan), zapobiegaj\u0105 zaburzeniom mikrobioty jelitowej poprzez zachowanie liczebno\u015bci Lactobacillus i jako takie normalizuj\u0105 stosunek F\/B.<\/p>\n\n\n\n Stwierdzenie w blaszkach mia\u017cd\u017cycowych cz\u0105stek DNA pochodz\u0105cych od r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w bakterii stanowi\u0142o jeden z pierwszych dowod\u00f3w na udzia\u0142 drobnoustroj\u00f3w w rozwoju mia\u017cd\u017cycy. Co wydaje si\u0119 szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ce, autorzy prac potwierdzili, \u017ce filotypy bakterii wyst\u0119puj\u0105ce w blaszkach mia\u017cd\u017cycowych wykazuj\u0105 podobie\u0144stwo do filotyp\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w jamie ustnej i jelicie tego samego osobnika. Obserwacje te dowodz\u0105 na mo\u017cliwy udzia\u0142 mikrobioty jelitowej (jako odleg\u0142ego \u015brodowiska bakteryjnego) w rozwoju mia\u017cd\u017cycy naczy\u0144.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia przebiegu i powik\u0142a\u0144 chor\u00f3b sercowo-naczyniowych wa\u017cnym zjawiskiem jest zwapnienie blaszki mia\u017cd\u017cycowej. Zwapnia\u0142a blaszka mia\u017cd\u017cycowa powoduje stwardnienie i sztywno\u015b\u0107 naczynia. Natomiast p\u0119kni\u0119cie blaszki mia\u017cd\u017cycowej mo\u017ce by\u0107 powodem zawa\u0142u serca lub udaru m\u00f3zgu. Badania przeprowadzone przez Sayols-Baixeras i wsp. zidentyfikowa\u0142y a\u017c 64 gatunki bakterii obecnych w jelitach, kt\u00f3re mia\u0142y zwi\u0105zek ze zwapnieniem blaszki mia\u017cd\u017cycowej. Natomiast najsilniejszy zwi\u0105zek obserwowano w przypadku dw\u00f3ch gatunk\u00f3w paciorkowc\u00f3w obecnych w jamie ustnej\u2013 Streptococcus anginosus oraz Streptococcus oralis subsp. oralis.<\/p>\n\n\n\n Niew\u0105tpliwie skomplikowane zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy mikrobiot\u0105 jelitow\u0105 a chorobami sercowo-naczyniowymi nie zosta\u0142y ca\u0142kowicie poznane. Z uwagi na globalny charakter problemu, jakie nios\u0105 ze sob\u0105 konsekwencje tych chor\u00f3b, zagadnienie to wymaga dalszych bada\u0144. Obserwacje, kt\u00f3rymi aktualnie dysponujemy, pozwalaj\u0105 na przypuszczenie, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci mo\u017cliwa jest interwencja dotycz\u0105ca modyfikacji mikrobioty jelitowej w ramach profilaktyki i leczenia chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n Jak mikrobiota jelitowa mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na ryzyko chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia?<\/p>\n","protected":false},"author":124,"featured_media":10136,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"coauthors":[203],"class_list":{"0":"post-10021","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego"},"acf":[],"yoast_head":"\nCzynniki ryzyka chor\u00f3b kr\u0105\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n
\n
Kluczowy wska\u017anik Firmicutes\/Bacteroidetes (F\/B)<\/h2>\n\n\n\n
![\"stan](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/stan-rownowagi-eubiotycznej-jpg.webp\")
Mikrobiom a zaburzenia gospodarki w\u0119glowodanowej<\/h2>\n\n\n\n
Metabolity mikrobioty jelitowej<\/h2>\n\n\n\n
![\"rola](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/tmao-jpg.webp\")
Dieta jako regulator mikrobioty jelitowej<\/h2>\n\n\n\n
Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na ci\u015bnienie t\u0119tnicze krwi<\/h2>\n\n\n\n
Mikrobiom a rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy<\/h2>\n\n\n\n
Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n\n