{"id":1039,"date":"2020-11-04T17:46:35","date_gmt":"2020-11-04T16:46:35","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/centrum-wiedzy\/?p=1039"},"modified":"2025-12-12T12:47:42","modified_gmt":"2025-12-12T11:47:42","slug":"gruzlica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica\/","title":{"rendered":"Gru\u017alica – co o niej wiemy?"},"content":{"rendered":"\n

Gru\u017alica to jedna z najstarszych chor\u00f3b zaka\u017anych, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c zabija miliony ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Jakie s\u0105 objawy gru\u017alicy i jak wygl\u0105da nowoczesna diagnostyka tej choroby? Zapraszamy do przeczytania wywiadu z prof. Zofi\u0105 Zwolsk\u0105 – ekspertk\u0105 w dziedzinie gru\u017alicy i mykobakterioz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W dniu 29 wrze\u015bnia mieli\u015bmy przyjemno\u015b\u0107 go\u015bci\u0107 w naszej Pracowni Pr\u0105tka Gru\u017alicy ALAB laboratoria w Lublinie Prof. dr hab. n. biol. Zofi\u0119 Zwolsk\u0105<\/a> \u2013 mikrobiologa, wieloletniego Kierownika Zak\u0142adu Mikrobiologii Krajowego Referencyjnego Laboratorium Pr\u0105tka Gru\u017alicy w IGiChP w Warszawie. Pani Profesor jest niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie gru\u017alicy i mykobakterioz nie tylko w Polsce – by\u0142a konsultantem WHO w wielu krajach, w tym w Mongolii, Kirgistanie, Kazachstanie, w Kraju A\u0142tajskim, na Syberii. Pracowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c w Indiach i Chinach. Jest nam niezwykle mi\u0142o, \u017ce w 2019 r. Pani Profesor zgodzi\u0142a si\u0119 zosta\u0107 Konsultantem ds. gru\u017alicy w ALAB laboratoria.<\/p>\n\n\n\n


Poni\u017cej prezentujemy fragment wywiadu, jakiego udzieli\u0142a Pani Profesor Zofia Zwolska po wizycie w Lublinie.<\/strong><\/h4>\n\n\n\n


Elwira Zawidzka ALAB laboratoria:<\/strong> Pani Profesor, raz jeszcze serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za Pani wizyt\u0119 w Laboratorium ALAB w Lublinie. Uczestniczy\u0142am w spotkaniu obok kierownictwa laboratorium oraz asystent\u00f3w Pracowni Pr\u0105tka Gru\u017alicy i Pracowni Mikrobiologii i wszyscy pozostajemy pod wielkim wra\u017ceniem Pani wiedzy i sposobu przekazywania informacji.
W ostatnim czasie my\u015bl\u0105c o zaka\u017ceniach skupiamy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na chorobie COVID-19<\/a>, zapominaj\u0105c o innych chorobach infekcyjnych. Czy ma Pani r\u00f3wnie\u017c takie odczucie? Jak pojawienie si\u0119 nowego patogenu w postaci wirusa SARS-CoV-2 wp\u0142yn\u0119\u0142o na diagnostyk\u0119 w kierunku gru\u017alicy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prof. Zofia Zwolska: <\/strong>W pierwszej dekadzie 2020 r. kiedy to WHO og\u0142osi\u0142o zagro\u017cenie \u015bwiata pandemi\u0105 spowodowan\u0105 COVID-19 wszystkie wysi\u0142ki s\u0142u\u017cby zdrowia zosta\u0142y nagle skierowane na diagnostyk\u0119 wirusa i opracowanie metod zabezpieczenia ludzi przed szerzeniem si\u0119 zaka\u017ce\u0144. W obliczu nowego zagro\u017cenia \u015bwiata wszystkie inne problemy zdrowotne, w tym r\u00f3wnie\u017c choroby zaka\u017ane uleg\u0142y zmarginalizowaniu. Laboratoria badawcze zaj\u0119\u0142y si\u0119 opracowywaniem metod diagnostycznych nowego wirusa, lekarze ratowaniem chorych. Nie zajmowano si\u0119 chorymi z innymi chorobami zaka\u017anymi odk\u0142adaj\u0105c opiek\u0119 nad nimi na czas \u201epokovidowy\u201d. Odmawianie hospitalizacji chorym z gru\u017alic\u0105 wielolekooporn\u0105 np. typu MDR, a tym samym op\u00f3\u017anienie rozpocz\u0119cia leczenia – tak jak to ma miejsce w niekt\u00f3rych krajach – mo\u017ce spowodowa\u0107 bardzo niebezpieczn\u0105 sytuacj\u0119 zdrowotn\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwach. Spotka\u0142am si\u0119 z opiniami ekspert\u00f3w, wg kt\u00f3rych wysi\u0142ki zespo\u0142\u00f3w badawczych zajmuj\u0105cych si\u0119 gru\u017alic\u0105 ( w r\u00f3\u017cnych aspektach) zostan\u0105 zahamowane na lata. Nie zapominajmy, \u017ce s\u0105 choroby, kt\u00f3re swoim zasi\u0119giem obejmuj\u0105 ca\u0142y \u015bwiat. Do takich nale\u017cy gru\u017alica.<\/p>\n\n\n\n

Gru\u017alica w Polsce<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

E.Z. ALAB:<\/strong> Pami\u0119tam, \u017ce w 2017 r., na Europejskim Kongresie Mikrobiologii Klinicznej i Chor\u00f3b Zaka\u017anych, uznano gru\u017alic\u0119 za jedn\u0105 z czterech najpowa\u017cniejszych chor\u00f3b zagra\u017caj\u0105cych ludzko\u015bci. Czy w Polsce gru\u017alica jest te\u017c tak powa\u017cnym problemem?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Z.Z.: <\/strong>Gru\u017alica \u2013 jedna z najstarszych chor\u00f3b zaka\u017anych w dziejach ludzko\u015bci plasuje si\u0119 ci\u0105gle w\u015br\u00f3d grupy chor\u00f3b zabijaj\u0105cych najwi\u0119cej ludzi na \u015bwiecie. W Polsce przypadki gru\u017alicy s\u0105 rejestrowane w Krajowym Rejestrze Gru\u017alicy (KRG) prowadzonym przez Instytut Gru\u017alicy i Chor\u00f3b P\u0142uc w Warszawie. Og\u00f3lnie rzecz ujmuj\u0105c w Polsce od kilkudziesi\u0119ciu lat, z r\u00f3\u017cn\u0105 dynamik\u0105, spada zachorowalno\u015b\u0107 na gru\u017alic\u0119. W 2018 r. w Polsce zarejestrowano 5487 zachorowa\u0144 na gru\u017alic\u0119, czyli 300 przypadk\u00f3w gru\u017alicy mniej ni\u017c w roku poprzednim. Podobnie jak w innych krajach, najcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 gru\u017alicy by\u0142a gru\u017alica p\u0142uc. Najwi\u0119cej zachorowa\u0144 odnotowano u os\u00f3b w wieku od 45 do 64 lat (45,5%). Zachorowania na gru\u017alic\u0119 u dzieci do 14 lat stanowi\u0142y 1,2% og\u00f3\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

Objawy gru\u017alicy<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

E.Z. ALAB:<\/strong> Kto powinien zosta\u0107 poddany badaniom w kierunku gru\u017alicy?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Z.Z.: <\/strong>G\u0142\u00f3wna grupa to ludzie zaniepokojeni objawami, takimi jak d\u0142ugotrwa\u0142y kaszel nie mijaj\u0105cy pod wp\u0142ywem leczenia, og\u00f3lne os\u0142abienie, stany podgor\u0105czkowe, poty nocne, utrata apetytu, czasem plwocina podbarwiona krwi\u0105. Takie objawy s\u0105 sygna\u0142em, aby uda\u0107 si\u0119 do lekarza. Lekarz rodzinny zleca badania i kieruje chorego do specjalisty pulmonologa, kt\u00f3ry prowadzi dalsz\u0105 diagnostyk\u0119, w\u0142\u0105cza i nadzoruje leczenie, potwierdza wyzdrowienie i zako\u0144czenie leczenia. Inna grupa to \u201eludzie z kontaktu\u201d kt\u00f3rzy w swoim otoczeniu \u2013 w rodzinie, pracy, miejscu nauki \u2013 mieli kontakt z cz\u0142owiekiem, u kt\u00f3rego zdiagnozowano gru\u017alic\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Diagnostyka gru\u017alicy<\/h2>\n\n\n\n

E.Z. ALAB:<\/strong> Jakie metody diagnostyczne stosuje si\u0119 do rozpoznania gru\u017alicy? Co jest z\u0142otym standardem?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Z.Z.: <\/strong>We wszystkich krajach \u015bwiata jest przyj\u0119ty jednakowy algorytm diagnostyczny rekomendowany przez WHO. Gdy podejrzewa si\u0119 gru\u017alic\u0119 uk\u0142adu oddechowego do panelu niezb\u0119dnych bada\u0144 nale\u017c\u0105: wywiad przeprowadzony przez lekarza i badanie fizykalne, rtg klatki piersiowej, OT (odczyn tuberkulinowy), ewentualnie testy IGRA, badania biochemiczne krwi i badania mikrobiologiczne. Mikrobiologiczne diagnozowanie cz\u0142owieka podejrzanego o gru\u017alic\u0119 nale\u017cy do najwa\u017cniejszych. Gdy wykryje si\u0119 pr\u0105tki gru\u017alicy w laboratorium jest to pewne potwierdzenie procesu chorobowego, a wykonany test wra\u017cliwo\u015bci na leki stanowi niezb\u0119dna wskaz\u00f3wk\u0119 do leczenia. Badanie mikrobiologiczne jest z\u0142otym standardem w diagnozowaniu gru\u017alicy.<\/strong> Ponadto badanie mikrobiologiczne potwierdza odpr\u0105tkowanie chorego i skuteczno\u015b\u0107 leczenia.<\/p>\n\n\n\n

\"Badanie<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Badania laboratoryjne<\/h3>\n\n\n\n

E.Z. ALAB:<\/strong> Skupmy si\u0119 na badaniach laboratoryjnych. Preparat mikroskopowy to jedna z najstarszych metod w\u015br\u00f3d bada\u0144 mikrobiologicznych. Dlaczego ma ona nadal tak du\u017ce znaczenie w diagnostyce gru\u017alicy? Jakie barwienie preparatu jest najlepsze?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Z.Z.:<\/strong> W panelu bada\u0144 mikrobiologicznych pierwszym, podstawowym badaniem jest rozmaz na szkie\u0142ku i badanie mikroskopowe<\/strong> zabarwionego fuksyn\u0105 rozmazu wg. metody Zhiel-Neelsena (Z-N). Jest to jedyna, specyficzna dla pr\u0105tk\u00f3w kwasoopornych metoda. <\/p>\n\n\n\n

Badanie mikroskopowe umo\u017cliwia:<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. wykrywa\u0107 chorych pr\u0105tkuj\u0105cych<\/li>\n\n\n\n
  2. przy wyra\u017anych objawach klinicznych pozwala na w\u0142\u0105czenie leczenia<\/li>\n\n\n\n
  3. wskazuje na konieczno\u015b\u0107 izolacji podejrzanego o chorob\u0119<\/li>\n\n\n\n
  4. umo\u017cliwia \u015bledzenie dynamiki odpr\u0105tkowania <\/li>\n\n\n\n
  5. potwierdzenie wyzdrowienia chorego<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Z wielu do\u015bwiadcze\u0144 mi\u0119dzynarodowych, w tym r\u00f3wnie\u017c polskich wynika, \u017ce po wykryciu pr\u0105tk\u00f3w metod\u0105 Z-N powinno si\u0119 wykona\u0107 badanie molekularne<\/strong> dla potwierdzenia czy pr\u0105tki obserwowane w mikroskopie nale\u017c\u0105 na pewno do kompleksu Mycobacterium tuberculosis<\/em> a nie stanowi\u0105 zanieczyszczenia \u015brodowiskowego np. saprofitami kwasoopornymi.<\/p>\n\n\n\n


    E.Z. ALAB: Dlaczego posiew materia\u0142u pobranego od pacjenta na specjalne po\u017cywki jest w Polsce z\u0142otym standardem w diagnozowaniu gru\u017alicy? W wielu krajach takie standardy nie obowi\u0105zuj\u0105.<\/strong>
    <\/p>\n\n\n\n

    Z.Z.:<\/strong> Nie znam kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych nie obowi\u0105zuje posiew na po\u017cywki materia\u0142\u00f3w diagnostycznych od chorych. Je\u017celi tak si\u0119 post\u0119puje to s\u0105 to lokalne zalecenia oszcz\u0119dno\u015bciowe spowodowane b\u0142\u0119dn\u0105 wiedz\u0105 o warto\u015bci bada\u0144 mikrobiologicznych w gru\u017alicy. Pierwsze badanie, kt\u00f3rym jest badanie mikroskopowe, cechuje du\u017ca specyficzno\u015b\u0107 przy niskiej czu\u0142o\u015bci. Pr\u0105tki w rozmazie wykrywa si\u0119, gdy w 1 ml plwociny jest conajmniej 10 000 kom\u00f3rek pr\u0105tk\u00f3w. Gdy wykonujemy posiew na po\u017cywki mo\u017cemy otrzyma\u0107 hodowle , gdy w materiale od chorego jest tylko oko\u0142o 500 kom\u00f3rek pr\u0105tk\u00f3w. Kolonie wyrastaj\u0105 po oko\u0142o 3-4 tygodniach inkubacji.<\/p>\n\n\n\n

    E.Z. ALAB:<\/strong> Jaka jest przewaga metody automatycznej nad manualn\u0105 w przypadku posiewu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Z.Z.: W metodach automatycznych hodowla odbywa si\u0119 na p\u0142ynnych po\u017cywkach, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 pr\u0105tkom \u0142atwiejszy dost\u0119p do sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych i przyspieszaj\u0105 ich wzrost<\/strong> skracaj\u0105c czas rozmna\u017cania si\u0119 pr\u0105tk\u00f3w nawet do 5-7 dni. Szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowe s\u0105 posiewy na po\u017cywki p\u0142ynne z materia\u0142\u00f3w pobranych od chorych podejrzanych o gru\u017alic\u0119 pozap\u0142ucn\u0105.
    <\/p>\n\n\n\n

    \"Badanie<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    Badania genetyczne<\/h3>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    E.Z. ALAB:<\/strong> Zapytam teraz o jedn\u0105 z najnowocze\u015bniejszych metod w diagnozowaniu gru\u017alicy. Jak bardzo warto\u015bciowe s\u0105 badania genetyczne? Kiedy nale\u017cy je wykonywa\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n


    Z.Z.: Badania genetyczne przyspieszy\u0142y proces diagnozowania chorych skracaj\u0105c czas do 1-2 dni i znacznie zwi\u0119kszaj\u0105c wykrywalno\u015b\u0107 nawet do 98 %.<\/strong> Nale\u017cy zawsze pami\u0119ta\u0107 o obecno\u015bci inhibitor\u00f3w reakcji genetycznych, kt\u00f3re s\u0105 zawarte w materiale diagnostycznym i mog\u0105 utrudnia\u0107 wykrycie DNA pr\u0105tk\u00f3w. W zamkni\u0119tych systemach automatycznych mo\u017cliwe jest nie tylko wykrywanie materia\u0142u genetycznego pr\u0105tk\u00f3w z kompleksu tuberculosis<\/em> ale r\u00f3wnie\u017c otrzymanie informacji o lekooporno\u015bci. W algorytmie laboratoryjnym metody genetyczne s\u0105 niezb\u0119dne i zajmuj\u0105 znacz\u0105ce miejsce, ale nie zwalniaj\u0105 od obowi\u0105zku wykonania posiewu na po\u017cywki.<\/p>\n\n\n\n

    Nie tylko gru\u017alica – czym s\u0105 mykobakteriozy?<\/h2>\n\n\n\n


    E.Z. ALAB:<\/strong> Gru\u017alica nie jest jedyn\u0105 chorob\u0105, kt\u00f3ra wywo\u0142ywana jest przez pr\u0105tki. Czy mo\u017ce Pani Profesor przybli\u017cy\u0107 nam poj\u0119cie mykobakterioz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Z. Z.: <\/strong>W laboratoriach pr\u0105tka wyhodowuje si\u0119 z materia\u0142\u00f3w pobranych od chorych r\u00f3wnie\u017c pr\u0105tki MOTT (Mycobacteria other than tuberculosis<\/em>) historycznie zwane pr\u0105tkami atypowymi. S\u0105 one wszechobecne w otoczeniu cz\u0142owieka a ich g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em jest woda i gleba. Obowi\u0105zkiem ka\u017cdego laboratorium jest zidentyfikowanie wyhodowanych pr\u0105tk\u00f3w i odr\u00f3\u017cnienie pr\u0105tk\u00f3w gru\u017alicy od atypowych. Informacja taka powinna by\u0107 przekazana lekarzowi. Podstaw\u0119 do stwierdzenia mykobakteriozy stanowi wielokrotne izolowanie pr\u0105tk\u00f3w MOTT nale\u017c\u0105cych do tego samego gatunku. Je\u017celi istniej\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci przypadek nale\u017cy skonsultowa\u0107 z KRLP.<\/p>\n\n\n\n

    Pracownia Pr\u0105tka ALAB<\/h2>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    E.Z. ALAB:<\/strong> Ko\u0144cz\u0105c tematyk\u0119 gru\u017alicy i mykobakterioz, chcia\u0142am zapyta\u0107 o odczucia z wizyty w Lublinie. Jak odebra\u0142a Pani nasz\u0105 Pracowni\u0119 Pr\u0105tka ALAB i zesp\u00f3\u0142 asystencki?<\/strong>
    <\/p>\n\n\n\n

    Z.Z.: <\/strong>By\u0142am pod wielkim wra\u017ceniem zwiedzanego laboratorium. Ogromna powierzchnia, przestrzenne pokoje-laboratoria, znakomite wyposa\u017cenie w systemy automatyczne i szeroki panel bada\u0144 pozwalaj\u0105 na stwierdzenie, \u017ce jest to laboratorium przysz\u0142o\u015bci. <\/strong>Serdecznie dzi\u0119kuje Pani Kierownik mgr Ma\u0142gorzacie Kami\u0144skiej<\/strong> za oprowadzenie po laboratorium i umo\u017cliwienie wyg\u0142oszenia wyk\u0142adu na temat gru\u017alicy. Ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 pracowni gru\u017alicy kierowanej przez dr Agnieszk\u0119 W\u00f3jtowicz zaprezentowa\u0142 w dyskusji szerok\u0105 wiedz\u0119 o gru\u017alicy, diagnostyce i jej problemach.<\/strong> Dzi\u0119kuj\u0119 raz jeszcze za wsp\u00f3\u0142prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n

    E.Z. ALAB: Serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 za po\u015bwi\u0119cony czas i przybli\u017cenie czytelnikom w interesuj\u0105cy spos\u00f3b trudnego zagadnienia diagnostyki gru\u017alicy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Dodatkowe materia\u0142y<\/h3>\n\n\n\n

    Pobierz biuletyn z pe\u0142nym wywiadem oraz wyk\u0142adem wyg\u0142oszonym diagnostom laboratoryjnym ALAB laboratoria<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    Zach\u0119camy r\u00f3wnie\u017c do obejrzenia filmu na temat Pracowni Pr\u0105tka Gru\u017alicy ALAB laboratoria:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n