{"id":10703,"date":"2024-01-05T08:38:35","date_gmt":"2024-01-05T07:38:35","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=10703"},"modified":"2024-01-05T08:38:35","modified_gmt":"2024-01-05T07:38:35","slug":"stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/","title":{"rendered":"Stres oksydacyjny cz. 1 \u2013 reakcje redoks w organizmach \u017cywych"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Poni\u017cszy artyku\u0142 jest zapisem webinaru (cz\u0119\u015b\u0107 1), kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119<\/strong><\/em><strong><em> 5.03.2020 r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Stres oksydacyjny<\/strong> nie jest obecnie szeroko omawiany w medycynie, ale zas\u0142uguje na uwag\u0119. Artyku\u0142 ten b\u0119dzie <strong>wprowadzeniem do tematu<\/strong> i b\u0119dzie dotyczy\u0142 <strong>reakcji redoks w organizmach \u017cywych<\/strong>, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 wielu reakcji biochemicznych. Przyjrzymy si\u0119 w nim bli\u017cej istocie tych reakcji oraz roli, jak\u0105 odgrywaj\u0105 utleniacze i reduktory w tym kontek\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<div class=\"youtube-embed\" data-video_id=\"i8QaBlDr20o\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"Stres Oksydacyjny Choroba Cywilizacyjna XXI wieku cz\u0119\u015b\u0107 I\" width=\"696\" height=\"392\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/i8QaBlDr20o?feature=oembed&#038;enablejsapi=1\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o1\">Mitygacja stresu oksydacyjnego<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o2\">Utlenianie i redukcja w reakcjach redoks<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o3\">Przyk\u0142ad reakcji redoks &#8211; transport tlenu przez hemoglobin\u0119<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o4\">Utlenianie \u017celaza w hemoglobinie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o5\">Rola erytrocyt\u00f3w w transporcie tlenu<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o6\">Proces spalania w kom\u00f3rkach<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o7\">Oksydacja substrat\u00f3w i produkcja wolnych rodnik\u00f3w<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o8\">Substancje potrzebne do przebiegu procesu redoks<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o9\">Procesy metaboliczne zachodz\u0105ce w mitochondriach<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o10\">Reaktywne formy tlenu (RFT)<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o11\">Reaktywne formy tlenu a stres oksydacyjny<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o12\">\u0179r\u00f3d\u0142a produkcji wolnych rodnik\u00f3w tlenowych<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o13\">Co to jest stres oksydacyjny?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o14\">Stres oksydacyjny a wysi\u0142ek fizyczny<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o15\">Przyczyny zwi\u0119kszonego wycieku wolnych rodnik\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o16\">Rola nadtlenku wodoru w organizmie<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o17\">Anionorodnik ponadtlenkowy<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o18\">Rodnik hydroksylowy<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o19\">Reaktywne formy azotu (RNS)<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o1\">Mitygacja stresu oksydacyjnego<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Mitygacja stresu oksydacyjnego<\/strong> to termin opisuj\u0105cy <strong>strategie radzenia sobie ze stresem oksydacyjnym<\/strong>. W przeciwie\u0144stwie do agresywnych metafor walki mitygacja podkre\u015bla mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmniejszenia szk\u00f3d i ryzyka niepo\u017c\u0105danych skutk\u00f3w stresu oksydacyjnego, kt\u00f3ry jest nieuniknionym elementem proces\u00f3w metabolicznych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o2\">Utlenianie i redukcja w reakcjach redoks<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Reakcje redoks<\/strong> s\u0105 si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 przyrody, zar\u00f3wno o\u017cywionej, jak i nieo\u017cywionej. Przyk\u0142adem takiej reakcji jest rdzewienie \u017celaza, kt\u00f3re jest wynikiem reakcji utleniania i redukcji. W przyrodzie obserwujemy ci\u0105g\u0142\u0105 gr\u0119 mi\u0119dzy \u0142adunkami dodatnimi i ujemnymi, gdzie d\u0105\u017cenie do r\u00f3wnowagi jest kluczowe. Reakcje redoks to <strong>transfery elektron\u00f3w i proton\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 na przyk\u0142adzie utleniania \u017celaza przez tlen, prowadz\u0105cego do powstania tlenku \u017celaza.<\/p>\n\n\n\n<p>W kontek\u015bcie reakcji redoks nale\u017cy zrozumie\u0107 poj\u0119cie stopnia utlenienia, kt\u00f3re odnosi si\u0119 do ilo\u015bci elektron\u00f3w i proton\u00f3w w atomie. Utlenianie to proces, w kt\u00f3rym elektron jest zabierany, a zwi\u0105zek chemiczny, na przyk\u0142ad \u017celazo, przechodzi na wy\u017cszy stopie\u0144 utlenienia. Redukcja jest procesem przeciwnym, gdzie atom lub cz\u0105steczka przechodzi na ni\u017cszy stopie\u0144 utlenienia, co mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do redukcji bieg\u00f3w w samochodzie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce termin &#8222;utlenianie&#8221; niekoniecznie musi wi\u0105za\u0107 si\u0119 z obecno\u015bci\u0105 tlenu<\/strong>. Historia tego terminu si\u0119ga odkrycia rdzewienia \u017celaza, ale w rzeczywisto\u015bci utlenianie mo\u017ce zachodzi\u0107 bez udzia\u0142u tlenu.<\/p>\n\n\n\n<p>W kontek\u015bcie chemii <strong>oksydacja i redukcja s\u0105 cz\u0119sto mylone z oksygenacj\u0105<\/strong>, jednak to ostatnie odnosi si\u0119 do procesu nasycania wody tlenem, bez wymiany elektron\u00f3w. Ciekawostk\u0105 historyczn\u0105 jest fakt, \u017ce odkrywc\u0105 tlenu by\u0142 Polak, Micha\u0142 S\u0119dziw\u00f3j, znany w literaturze angloj\u0119zycznej jako Michael Sendivogius.<\/p>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, reakcje redoks s\u0105 nieod\u0142\u0105cznym elementem \u017cycia na Ziemi. Odgrywaj\u0105 one kluczow\u0105 rol\u0119 w procesach metabolicznych i energetycznych organizm\u00f3w \u017cywych. Reakcje te s\u0105 niezwykle szybkie, zachodz\u0105 w nanosekundach, i zawsze obejmuj\u0105 r\u00f3wnoczesne utlenianie i redukcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/glifosat-skl-herbicydow-w-moczu\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg.webp\" alt=\"glifosat w moczu\" class=\"wp-image-10970\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o3\">Przyk\u0142ad reakcji redoks &#8211; transport tlenu przez hemoglobin\u0119<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Transport tlenu przez hemoglobin\u0119 w krwi jest jednym z najbardziej znacz\u0105cych przyk\u0142ad\u00f3w reakcji redoks w organizmie cz\u0142owieka. <\/strong>Zachodzi ona ka\u017cdorazowo, gdy oddychamy. Tlen, kt\u00f3ry pobieramy podczas wdechu, przenika z p\u0142uc do krwi, a nast\u0119pnie jest transportowany do kom\u00f3rek naszego cia\u0142a. Proces ten jest niezb\u0119dny dla organizmu, poniewa\u017c tlen wykorzystywany jest do proces\u00f3w spalania zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, z kt\u00f3rych czerpiemy energi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o4\">Utlenianie \u017celaza w hemoglobinie<\/h3>\n\n\n\n<p>A\u017c 97% tlenu pobranego w p\u0142ucach wi\u0105\u017ce si\u0119 z \u017celazem zawartym w hemoglobinie \u2013 to w\u0142a\u015bnie z t\u0105 cz\u0105steczk\u0105 zachodzi reakcja redoks, podczas kt\u00f3rej \u017celazo w hemoglobinie ulega utlenieniu. Pozosta\u0142e 3% tlenu rozpuszcza si\u0119 w osoczu krwi. Proces wi\u0105zania tlenu z hemoglobin\u0105 jest skomplikowany i wymaga przej\u015bcia tlenu przez kilka barier, w tym \u015bcian\u0119 p\u0119cherzyka p\u0142ucnego oraz b\u0142on\u0119 erytrocytu, aby ostatecznie przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do \u017celaza w hemoglobinie.<\/p>\n\n\n\n<p>Hemoglobina, kt\u00f3ra przy\u0142\u0105cza tlen, zmienia sw\u00f3j kszta\u0142t, co pozwala na bezpieczny transport tlenu przez czerwone krwinki. Tlen w tym stanie nie jest reaktywny, co zapobiega uszkodzeniu kom\u00f3rek i tkanek. Gdy krew dociera do kom\u00f3rek, kt\u00f3re wymagaj\u0105 od\u017cywienia, tlen jest uwalniany, a hemoglobina ponownie zmienia sw\u00f3j kszta\u0142t, co umo\u017cliwia oddanie tlenu.<\/p>\n\n\n\n<p>W naszym organizmie znajduje si\u0119 znaczna ilo\u015b\u0107 hemoglobiny \u2013 oko\u0142o 35% masy erytrocytu stanowi czysta hemoglobina. Przy \u015bredniej obj\u0119to\u015bci krwi w ludzkim ciele wynosz\u0105cej 5-6 litr\u00f3w, oznacza to, \u017ce posiadamy od 500 do 700 gram\u00f3w czystej hemoglobiny, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dna do transportu tlenu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Reakcja wi\u0105zania tlenu z \u017celazem w hemoglobinie jest zatem jedn\u0105 z najistotniejszych reakcji redoks zachodz\u0105cych w naszym organizmie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W procesie chemicznym zachodz\u0105cym w naszym organizmie tlen \u0142\u0105czy si\u0119 z \u017celazem zawartym w hemoglobinie. To zjawisko jest przyk\u0142adem reakcji redoks, w kt\u00f3rej \u017celazo dwuwarto\u015bciowe po przy\u0142\u0105czeniu tlenu przekszta\u0142ca si\u0119 w form\u0119 tr\u00f3jwarto\u015bciow\u0105. W wyniku tej reakcji, krew nasycona tlenem nabiera ja\u015bniejszego, \u017cywego odcienia czerwieni w por\u00f3wnaniu do krwi \u017cylnej, kt\u00f3ra jest ubo\u017csza w tlen. Kiedy \u017celazo tr\u00f3jwarto\u015bciowe oddaje tlen, powraca do formy dwuwarto\u015bciowej, co jest odwrotno\u015bci\u0105 procesu zachodz\u0105cego w p\u0142ucach. Ta ci\u0105g\u0142a wymiana elektron\u00f3w jest fundamentalna dla \u017cycia, poniewa\u017c umo\u017cliwia transport tlenu do ka\u017cdej kom\u00f3rki cia\u0142a, w tym do mitochondri\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za produkcj\u0119 energii.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o5\">Rola erytrocyt\u00f3w w transporcie tlenu<\/h3>\n\n\n\n<p>Erytrocyty, czyli czerwone krwinki, s\u0105 unikalne w tym sensie, \u017ce nie posiadaj\u0105 mitochondri\u00f3w. Jest to adaptacja ewolucyjna, kt\u00f3ra pozwala im efektywnie transportowa\u0107 tlen do innych kom\u00f3rek cia\u0142a bez ryzyka jego zu\u017cycia na w\u0142asne potrzeby metaboliczne. Gdyby erytrocyty mia\u0142y mitochondria, mog\u0142yby one zu\u017cywa\u0107 tlen przeznaczony dla innych kom\u00f3rek, co zak\u0142\u00f3ci\u0142oby proces dostarczania tlenu. Dzi\u0119ki tej specjalizacji erytrocyty mog\u0105 spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 rol\u0119 w transporcie tlenu do oko\u0142o 39,5 biliona kom\u00f3rek w ludzkim ciele, z kt\u00f3rych ka\u017cda potrzebuje tlenu do produkcji energii w mitochondriach \u2013 organellach kom\u00f3rkowych odpowiedzialnych za wytwarzanie energii.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o6\">Proces spalania w kom\u00f3rkach<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Mitochondria<\/strong> s\u0105 kluczowymi organellami kom\u00f3rkowymi odpowiedzialnymi za produkcj\u0119 energii. U\u017cywaj\u0105 one tlenu do spalania r\u00f3\u017cnych substancji energetycznych, takich jak t\u0142uszcze, glukoza i czasami aminokwasy. Liczba mitochondri\u00f3w w kom\u00f3rce mo\u017ce si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od typu kom\u00f3rki i jej zapotrzebowania na energi\u0119. Na przyk\u0142ad, kom\u00f3rki w\u0105trobowe mog\u0105 zawiera\u0107 a\u017c 1500 mitochondri\u00f3w, podczas gdy kom\u00f3rki mi\u0119\u015bniowe osoby nie\u0107wicz\u0105cej maj\u0105 ich oko\u0142o 400-600. U sportowc\u00f3w lub os\u00f3b pracuj\u0105cych fizycznie liczba ta mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 nawet do 2000, co jest odpowiedzi\u0105 na zwi\u0119kszone zapotrzebowanie na energi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Mitochondria posiadaj\u0105 w\u0142asne DNA i mog\u0105 si\u0119 namna\u017ca\u0107 w odpowiedzi na bod\u017ace, takie jak trening fizyczny. Je\u015bli aktywno\u015b\u0107 fizyczna zostanie zredukowana, liczba mitochondri\u00f3w w kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych mo\u017ce si\u0119 zmniejszy\u0107, co jest adaptacj\u0105 do zmniejszonego zapotrzebowania na energi\u0119. Wzrost aktywno\u015bci fizycznej z kolei stymuluje namna\u017canie si\u0119 mitochondri\u00f3w w celu zwi\u0119kszenia zdolno\u015bci kom\u00f3rek do produkcji energii.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce erytrocyty, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 mitochondri\u00f3w, uzyskuj\u0105 energi\u0119 poprzez proces glikolizy beztlenowej, kt\u00f3ry zachodzi w cytoplazmie. Jest to mniej wydajny spos\u00f3b produkcji energii, ale wystarczaj\u0105cy dla potrzeb erytrocyt\u00f3w. W przeciwie\u0144stwie do nich wi\u0119kszo\u015b\u0107 innych kom\u00f3rek w organizmie posiada mitochondria, kt\u00f3re efektywnie spalaj\u0105 substraty energetyczne, zapewniaj\u0105c kom\u00f3rkom niezb\u0119dn\u0105 energi\u0119 do funkcjonowania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Spalanie w kom\u00f3rkach<\/strong> to proces, w kt\u00f3rym tlen jest wykorzystywany do przekszta\u0142cenia substrat\u00f3w energetycznych w dwutlenek w\u0119gla i wod\u0119, co jest klasycznym przyk\u0142adem reakcji REDOX. Proces ten zachodzi w mitochondriach, kt\u00f3re mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do ma\u0142ych fabryk energetycznych w kom\u00f3rce. W cytoplazmie kom\u00f3rki zachodzi mniej wydajna glikoliza beztlenowa, kt\u00f3ra generuje tylko 4 cz\u0105steczki ATP, a pozosta\u0142e produkty tej reakcji, takie jak kwas pirogronowy, s\u0105 transportowane do mitochondri\u00f3w, gdzie s\u0105 dalej przetwarzane w cyklu Krebsa i \u0142a\u0144cuchu oddechowym.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/badanie-dlugosci-telomerow-wiek-biologiczny\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg.webp\" alt=\"badanie d\u0142ugo\u015bci telomer\u00f3w\" class=\"wp-image-8234\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o7\">Oksydacja substrat\u00f3w i produkcja wolnych rodnik\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<p>Mitochondria zajmuj\u0105 znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kom\u00f3rki, zw\u0142aszcza w kom\u00f3rkach o wysokim zapotrzebowaniu energetycznym, jak kom\u00f3rki mi\u0119\u015bniowe sportowc\u00f3w, gdzie ich liczba mo\u017ce si\u0119ga\u0107 2000 na kom\u00f3rk\u0119. W tych &#8222;fabrykach energii&#8221; zachodzi oksydacja substrat\u00f3w, co prowadzi do produkcji ATP \u2013 g\u0142\u00f3wnego no\u015bnika energii w kom\u00f3rce.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak proces ten ma r\u00f3wnie\u017c swoje konsekwencje w postaci powstawania wolnych rodnik\u00f3w \u2013 cz\u0105steczek o nieparzystej liczbie elektron\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do uszkodzenia kom\u00f3rek. Wolne rodniki s\u0105 nieod\u0142\u0105cznym produktem ubocznym metabolizmu kom\u00f3rkowego i odgrywaj\u0105 swoj\u0105 rol\u0119 w procesach oksydacyjnych w organizmie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o8\">Substancje potrzebne do przebiegu procesu redoks<\/h2>\n\n\n\n<p>Aby procesy redoks przebiega\u0142y sprawnie, konieczne s\u0105 r\u00f3\u017cnorodne substancje pomocnicze, takie jak <strong>witaminy, enzymy i inne sk\u0142adniki, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania mitochondri\u00f3<\/strong>w. Bez tych substancji mitochondria nie b\u0119d\u0105 w stanie efektywnie przetwarza\u0107 cz\u0105steczek bogato-energetycznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Mitygacja stresu oksydacyjnego nie polega jedynie na dostarczaniu antyoksydant\u00f3w, kt\u00f3re neutralizuj\u0105 wolne rodniki, ale przede wszystkim na <strong>regulacji pracy mitochondri\u00f3w<\/strong>, co wymaga kompleksowego podej\u015bcia, w tym uzupe\u0142nienia witamin, mikroelement\u00f3w i minera\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o9\">Procesy metaboliczne zachodz\u0105ce w mitochondriach<\/h2>\n\n\n\n<p>W mitochondriach zachodz\u0105 kluczowe procesy metaboliczne, takie jak <strong>cykl Krebsa i beta-oksydacja<\/strong>. Beta-oksydacja to proces, w kt\u00f3rym enzymy rozk\u0142adaj\u0105 zwi\u0105zki w\u0119gla i wodoru, co prowadzi do produkcji energii, dwutlenku w\u0119gla i wody, z udzia\u0142em tlenu jako utleniacza. Jednak\u017ce, oko\u0142o 1 do 3% tlenu nie jest wykorzystywane efektywnie i ucieka z mitochondri\u00f3w w postaci reaktywnych form tlenu, czyli wolnych rodnik\u00f3w tlenowych. To w\u0142a\u015bnie te uciekaj\u0105ce cz\u0105steczki tlenu mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do uszkodze\u0144 kom\u00f3rkowych, je\u015bli mitochondria s\u0105 nieszczelne lub uszkodzone z jakiego\u015b powodu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o10\">Reaktywne formy tlenu (RFT)<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Reaktywne formy tlenu (RFT)<\/strong>, kt\u00f3re powstaj\u0105 w mitochondriach, mog\u0105 powodowa\u0107 znaczne szkody w kom\u00f3rkach i cytozolu, uszkadzaj\u0105c struktury kom\u00f3rkowe i biomoleku\u0142y. Je\u015bli liczba uszkodzonych kom\u00f3rek wzrasta, mo\u017ce to prowadzi\u0107 do uszkodzenia narz\u0105d\u00f3w i ca\u0142ego organizmu, co jest zjawiskiem znanym jako stres oksydacyjny. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 RFT w organizmie pochodzi z niew\u0142a\u015bciwie funkcjonuj\u0105cych mitochondri\u00f3w, a tylko mniejsza cz\u0119\u015b\u0107 jest wynikiem czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, takich jak palenie papieros\u00f3w, promieniowanie UV czy opalanie w solarium.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o11\">Reaktywne formy tlenu a stres oksydacyjny<\/h3>\n\n\n\n<p>RFT maj\u0105 bardzo kr\u00f3tki czas \u017cycia, mierz\u0105cy w mikrosekundach, co oznacza, \u017ce dzia\u0142aj\u0105 bardzo szybko. <strong>Stres oksydacyjny wyst\u0119puje, gdy produkcja RFT przekracza zdolno\u015b\u0107 organizmu do ich neutralizacji<\/strong>. Zazwyczaj 1 do 3% tlenu przekszta\u0142ca si\u0119 w RFT, ale je\u015bli z mitochondri\u00f3w ucieka wi\u0119cej ni\u017c ta ilo\u015b\u0107, lub je\u015bli system antyoksydacyjny organizmu nie jest w stanie zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 nadmiaru RFT, w\u00f3wczas dochodzi do uszkodze\u0144 kom\u00f3rkowych. To nier\u00f3wnowaga mi\u0119dzy produkcj\u0105 RFT a zdolno\u015bci\u0105 organizmu do ich detoksykacji definiuje stres oksydacyjny, kt\u00f3ry mo\u017ce prowadzi\u0107 do wielu chor\u00f3b i stan\u00f3w patologicznych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o12\">\u0179r\u00f3d\u0142a produkcji wolnych rodnik\u00f3w tlenowych<\/h3>\n\n\n\n<p>W organizmach zwierz\u0119cych mitochondria s\u0105 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em produkcji wolnych rodnik\u00f3w tlenowych, kt\u00f3re s\u0105 produktami ubocznymi proces\u00f3w metabolicznych zachodz\u0105cych w tych organellach kom\u00f3rkowych. Dodatkowo pewna ilo\u015b\u0107 wolnych rodnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 generowana przez peroksysomy \u2013 kom\u00f3rkowe organella zajmuj\u0105ce si\u0119 m.in. rozk\u0142adem kwas\u00f3w t\u0142uszczowych.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku ro\u015blin g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em wolnych rodnik\u00f3w tlenowych s\u0105 chloroplasty, czyli organella odpowiedzialne za fotosyntez\u0119. W zielonych cz\u0119\u015bciach ro\u015blin, gdzie chloroplasty s\u0105 obecne, produkcja wolnych rodnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 nawet wi\u0119ksza ni\u017c w mitochondriach zwierz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/glutation-zredukowanyutleniony\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg.webp\" alt=\"glutation zredukowany\/utleniony\" class=\"wp-image-8235\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o13\">Co to jest stres oksydacyjny?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Stres oksydacyjny to stan, w kt\u00f3rym organizm nie radzi sobie z nadmiarem wolnych rodnik\u00f3w tlenowych, kt\u00f3re s\u0105 nieuchronnym produktem ubocznym proces\u00f3w metabolicznych w mitochondriach. <\/strong>Te reaktywne formy tlenu, nazywane &#8222;wampirami elektronowymi&#8221;, s\u0105 niezwykle reaktywne i w poszukiwaniu elektron\u00f3w mog\u0105 uszkadza\u0107 bia\u0142ka, DNA i lipidy kom\u00f3rkowe. Normalnie, 1 do 3% tlenu przetwarzanego przez mitochondria przekszta\u0142ca si\u0119 w wolne rodniki, ale system antyoksydacyjny kom\u00f3rki zazwyczaj radzi sobie z ich neutralizacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o14\">Stres oksydacyjny a wysi\u0142ek fizyczny<\/h3>\n\n\n\n<p>Nadmierny wysi\u0142ek fizyczny mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 produkcj\u0119 wolnych rodnik\u00f3w powy\u017cej tego bezpiecznego progu 3%, co prowadzi do wi\u0119kszego stresu oksydacyjnego. Dlatego wa\u017cne jest, aby podej\u015bcie do treningu by\u0142o rozs\u0105dne i stopniowe, szczeg\u00f3lnie w przypadku sportu wyczynowego. Zbyt intensywny wysi\u0142ek bez odpowiedniej liczby mitochondri\u00f3w (idealnie oko\u0142o 2000 w kom\u00f3rce mi\u0119\u015bniowej sportowca) mo\u017ce prowadzi\u0107 do niew\u0142a\u015bciwego funkcjonowania tych organelli i zwi\u0119kszonego ryzyka uszkodze\u0144 kom\u00f3rkowych spowodowanych przez wolne rodniki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o15\">Przyczyny zwi\u0119kszonego wycieku wolnych rodnik\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p>Zwi\u0119kszony wyciek wolnych rodnik\u00f3w z mitochondri\u00f3w mo\u017ce by\u0107 spowodowany przez r\u00f3\u017cne czynniki, w tym wady genetyczne DNA mitochondri\u00f3w, ekspozycj\u0119 na toksyny, uszkodzenia b\u0142ony mitochondri\u00f3w, a tak\u017ce niedobory witamin, szczeg\u00f3lnie z grupy B. Dla os\u00f3b aktywnie uprawiaj\u0105cych sport, odpowiedni poziom witamin z grupy B jest kluczowy dla prawid\u0142owego funkcjonowania mitochondri\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wolne rodniki generuj\u0105 te\u017c takie czynniki jak palenie tytoniu czy ekspozycja na promieniowanie UV, ale dzia\u0142aj\u0105 one w inny spos\u00f3b ni\u017c te produkowane przez mitochondria \u2013 mog\u0105 one bezpo\u015brednio uszkadza\u0107 kom\u00f3rki lub wybija\u0107 elektrony z innych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, wolne rodniki to reaktywne zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re poszukuj\u0105 elektron\u00f3w w celu sparowania swoich niesparowanych elektron\u00f3w. Mog\u0105 one pochodzi\u0107 z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142, nie tylko z tlenu. Przyk\u0142ady innych rodnik\u00f3w to chlor, fluor i brom. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce brom jest czasami dodawany do m\u0105ki jako antyzbrylacz, co mo\u017ce by\u0107 szkodliwe dla zdrowia. Dlatego lepiej jest wybiera\u0107 m\u0105k\u0119 bez dodatk\u00f3w, tak\u0105 jak ta sprzedawana bezpo\u015brednio przez m\u0142ynarzy, chocia\u017c mo\u017ce by\u0107 trudniej dost\u0119pna w zwyk\u0142ych sklepach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o16\">Rola nadtlenku wodoru w organizmie<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Nadtlenek wodoru (H2O2)<\/strong>, znany powszechnie jako woda utleniona, jest jednym z g\u0142\u00f3wnych &#8222;robotnik\u00f3w&#8221; w naszym organizmie odpowiedzialnych za reakcje oksydacyjne. W \u015brodowisku zewn\u0119trznym H2O2 jest wykorzystywany jako wybielacz i jest sk\u0142adnikiem wielu produkt\u00f3w czyszcz\u0105cych. W st\u0119\u017ceniu 30-35% mo\u017ce powodowa\u0107 utlenienie i uszkodzenie \u017cywych tkanek, co demonstruje jego silne w\u0142a\u015bciwo\u015bci utleniaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p>W organizmie nadtlenek wodoru wyst\u0119puje w znacznie ni\u017cszych st\u0119\u017ceniach i odgrywa rol\u0119 w procesach obronnych, pomagaj\u0105c w zwalczaniu patogen\u00f3w. Jest r\u00f3wnie\u017c produktem ubocznym r\u00f3\u017cnych reakcji biochemicznych i mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do uszkodze\u0144 kom\u00f3rkowych, je\u015bli nie zostanie szybko zneutralizowany przez systemy antyoksydacyjne organizmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Reaktywne formy tlenu (ROS), do kt\u00f3rych nale\u017cy H2O2, s\u0105 moleku\u0142ami zawieraj\u0105cymi tlen, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 reaktywne przez zmian\u0119 w ich elektronach. Te zmiany mog\u0105 nast\u0105pi\u0107 przez utrat\u0119 lub przy\u0142\u0105czenie elektronu, co sprawia, \u017ce staj\u0105 si\u0119 one bardzo reaktywne i mog\u0105 uszkadza\u0107 r\u00f3\u017cne komponenty kom\u00f3rkowe, takie jak DNA, bia\u0142ka czy lipidy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o17\">Anionorodnik ponadtlenkowy<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Anionorodnik ponadtlenkowy (O2\u2022-) <\/strong>jest jednym z pierwotnych reaktywnych form tlenu (ROS) powstaj\u0105cych w mitochondriach. Jest to cz\u0105steczka tlenu z dodatkowym elektronem, co nadaje jej \u0142adunek ujemny i sprawia, \u017ce jest bardzo reaktywna. Z anionorodnika ponadtlenkowego mog\u0105 powsta\u0107 wt\u00f3rne rodniki tlenowe, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c s\u0105 szkodliwe dla kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o18\">Rodnik hydroksylowy<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Rodnik hydroksylowy (\u2022OH) <\/strong>jest kolejnym przyk\u0142adem reaktywnej formy tlenu, kt\u00f3ra mo\u017ce powodowa\u0107 znaczne uszkodzenia kom\u00f3rkowe. Powstaje on z anionorodnika ponadtlenkowego w obecno\u015bci jon\u00f3w metali przej\u015bciowych, takich jak \u017celazo lub mied\u017a, w reakcji zwan\u0105 reakcj\u0105 Fentona.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rodnik hydroperoksylowy (HO2\u2022)<\/strong> jest mniej reaktywny ni\u017c rodnik hydroksylowy, ale nadal mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do uszkodze\u0144 kom\u00f3rkowych i jest jednym z produkt\u00f3w przemiany anionorodnika ponadtlenkowego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o19\">Reaktywne formy azotu (RNS)<\/h3>\n\n\n\n<p>Inna kategoria reaktywnych cz\u0105steczek, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 uszkodzenia kom\u00f3rkowe to <strong>reaktywne formy azotu (RNS)<\/strong>. Tlenek azotu (NO\u2022) jest jednym z RNS i pe\u0142ni wiele funkcji w organizmie. Dzia\u0142a mi\u0119dzy innymi jako sygna\u0142 molekularny w uk\u0142adzie odporno\u015bciowym i uk\u0142adzie kr\u0105\u017cenia. Mo\u017ce on r\u00f3wnie\u017c przekszta\u0142ci\u0107 si\u0119 w bardziej reaktywne i szkodliwe formy, takie jak nadtlenoazotyn (ONOO-), kt\u00f3ry mo\u017ce uszkadza\u0107 r\u00f3\u017cne komponenty kom\u00f3rkowe.<\/p>\n\n\n\n<p>W wyniku uszkodze\u0144 kom\u00f3rkowych spowodowanych przez nadmiar reaktywnych form azotu powstaje stres nitrozacyjny. Jest to r\u00f3wnie wa\u017cny, cho\u0107 mniej znany mechanizm uszkodze\u0144 kom\u00f3rkowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tlenek azotu ma r\u00f3wnie\u017c pozytywne dzia\u0142anie w organizmie, takie jak rozszerzanie naczy\u0144 krwiono\u015bnych, co jest wykorzystywane w terapii niekt\u00f3rych schorze\u0144 sercowo-naczyniowych. Za odkrycie tej roli tlenku azotu przyznano Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie medycyny w 1998 roku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym s\u0105 reakcje redoks i jaki jest ich zwi\u0105zek ze stresem oksydacyjnym?<\/p>\n","protected":false},"author":160,"featured_media":10972,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"coauthors":[205],"class_list":{"0":"post-10703","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-webinaria"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Stres oksydacyjny cz. 1 - reakcje redoks w organizmach \u017cywych<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poznaj mechanizmy stresu oksydacyjnego i reakcji redoks w organizmach \u017cywych oraz zapoznaj si\u0119 z zapisem webinaru.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Stres oksydacyjny cz. 1 - reakcje redoks w organizmach \u017cywych\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poznaj mechanizmy stresu oksydacyjnego i reakcji redoks w organizmach \u017cywych oraz zapoznaj si\u0119 z zapisem webinaru.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-05T07:38:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/reakcje-redoks-1-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Stres oksydacyjny cz. 1 - reakcje redoks w organizmach \u017cywych","description":"Poznaj mechanizmy stresu oksydacyjnego i reakcji redoks w organizmach \u017cywych oraz zapoznaj si\u0119 z zapisem webinaru.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Stres oksydacyjny cz. 1 - reakcje redoks w organizmach \u017cywych","og_description":"Poznaj mechanizmy stresu oksydacyjnego i reakcji redoks w organizmach \u017cywych oraz zapoznaj si\u0119 z zapisem webinaru.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-01-05T07:38:35+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/reakcje-redoks-1-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Miros\u0142aw Mastej","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Miros\u0142aw Mastej","Szacowany czas czytania":"15 minut","Written by":"Miros\u0142aw Mastej"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/"},"author":{"name":"Miros\u0142aw Mastej","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/a36d2d468b3b704e9c7b0260b59dd222"},"headline":"Stres oksydacyjny cz. 1 \u2013 reakcje redoks w organizmach \u017cywych","datePublished":"2024-01-05T07:38:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/"},"wordCount":2830,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/reakcje-redoks-1-jpg.webp","articleSection":["Webinaria"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/","name":"Stres oksydacyjny cz. 1 - reakcje redoks w organizmach \u017cywych","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/reakcje-redoks-1-jpg.webp","datePublished":"2024-01-05T07:38:35+00:00","description":"Poznaj mechanizmy stresu oksydacyjnego i reakcji redoks w organizmach \u017cywych oraz zapoznaj si\u0119 z zapisem webinaru.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/reakcje-redoks-1-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/reakcje-redoks-1-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"reakcje redoks"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Stres oksydacyjny cz. 1 \u2013 reakcje redoks w organizmach \u017cywych"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/a36d2d468b3b704e9c7b0260b59dd222","name":"Miros\u0142aw Mastej","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.pnged31d943693fdcf6baf7eada4ea985fe","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.png","caption":"Miros\u0142aw Mastej"},"description":"Lekarz z zawodu i powo\u0142ania, kt\u00f3ry prowadzi \u201eCentrum Zdrowia Dr Mastej\u201d w Ja\u015ble. Or\u0119downik zdrowego \u017cywienia. Medyczne obszary zainteresowania to m.in.: wp\u0142yw diety i \u015brodowiska (stresu) na funkcjonowanie organizmu cz\u0142owieka, chronobiologia, farmakologia, lipidologia, immunologia i alergologia.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/miroslaw-mastej\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/160"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10703"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10703\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10703"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=10703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}