{"id":10722,"date":"2024-01-05T14:50:03","date_gmt":"2024-01-05T13:50:03","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=10722"},"modified":"2024-01-05T14:50:03","modified_gmt":"2024-01-05T13:50:03","slug":"stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/","title":{"rendered":"Stres oksydacyjny cz. 2 &#8211; czym jest i jakie s\u0105 jego skutki?"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Poni\u017cszy artyku\u0142 jest zapisem webinaru (cz\u0119\u015b\u0107 2), kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119<\/strong><\/em><strong><em> 5.03.2020 r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Stres oksydacyjny<\/strong> to stan, w kt\u00f3rym dochodzi do zaburzenia r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy produkcj\u0105 reaktywnych form tlenu (ROS) a zdolno\u015bci\u0105 organizmu do ich detoksykacji za pomoc\u0105 mechanizm\u00f3w obronnych. Innymi s\u0142owy, jest to sytuacja, w kt\u00f3rej powstaje nadmiar wolnych rodnik\u00f3w, kt\u00f3rych organizm nie jest w stanie zneutralizowa\u0107, co prowadzi do uszkodzenia kom\u00f3rek, bia\u0142ek i DNA.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<div class=\"youtube-embed\" data-video_id=\"i8QaBlDr20o\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"Stres Oksydacyjny Choroba Cywilizacyjna XXI wieku cz\u0119\u015b\u0107 I\" width=\"696\" height=\"392\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/i8QaBlDr20o?feature=oembed&#038;enablejsapi=1\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o1\">Skutki stresu oksydacyjnego<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o2\">Uszkodzenie kolagenu w wyniku stresu oksydacyjnego<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o3\">Uszkodzenia DNA, bia\u0142ek i lipid\u00f3w a stres oksydacyjny<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o4\">System antyoksydacyjny<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o5\">Witamina C jako antyoksydant<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o6\">Glutation \u2013 endogenny antyoksydant<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o7\">Magnez i cysteina<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o8\">Inne antyoksydanty w organizmie<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o9\">Endogenne i egzogenne antyoksydanty<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o10\">Kwas moczowy, owoce i stres oksydacyjny<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o11\">Dieta i suplementacja w walce ze stresem oksydacyjnym<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#o12\">Zarz\u0105dzanie stresem oksydacyjnym<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#o13\">Czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 produkcj\u0119 wolnych rodnik\u00f3w<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Wolne rodniki to cz\u0105steczki z nieparzyst\u0105 liczb\u0105 elektron\u00f3w, co czyni je wyj\u0105tkowo reaktywnymi. W normalnych warunkach wolne rodniki s\u0105 neutralizowane przez systemy antyoksydacyjne organizmu, takie jak enzymy antyoksydacyjne (np. dysmutaza ponadtlenkowa, katalaza, peroksydaza glutationowa) oraz cz\u0105steczki o dzia\u0142aniu antyoksydacyjnym (np. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-c-niewielka-czasteczka-o-wielkim-znaczeniu\/\">witamina C<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-e-tokoferol\/\">witamina E<\/a>, glutation). Jednak\u017ce, kiedy produkcja wolnych rodnik\u00f3w przewy\u017csza zdolno\u015b\u0107 organizmu do ich neutralizacji, dochodzi do stresu oksydacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o1\">Skutki stresu oksydacyjnego<\/h2>\n\n\n\n<p>Stres oksydacyjny mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do rozwoju wielu chor\u00f3b, w tym <strong>chor\u00f3b sercowo-naczyniowych, nowotwor\u00f3w, chor\u00f3b neurodegeneracyjnych<\/strong> (takich jak <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-wczesne-sygnaly-ostrzegawcze-dla-pacjenta\/\">choroba Alzheimera<\/a> czy Parkinsona), a tak\u017ce przyspiesza\u0107 procesy starzenia si\u0119 organizmu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uszkodzenie DNA<\/strong> przez wolne rodniki mo\u017ce prowadzi\u0107 do mutacji i zaburze\u0144 w procesie replikacji DNA, co z kolei mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozwoju nowotwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uszkodzenie bia\u0142ek<\/strong> mo\u017ce zaburza\u0107 ich funkcje, co mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na r\u00f3\u017cne procesy metaboliczne i strukturalne w kom\u00f3rce.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uszkodzenie lipid\u00f3w<\/strong>, szczeg\u00f3lnie tych w b\u0142onach kom\u00f3rkowych, mo\u017ce prowadzi\u0107 do ich zwi\u0119kszonej przepuszczalno\u015bci i destabilizacji.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-infografika-1-jpg.webp\" alt=\"stres oksydacyjny infografika\" class=\"wp-image-10725\" width=\"735\" height=\"413\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-infografika-1-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-infografika-1-jpg-768x432.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-infografika-1-jpg-150x84.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-infografika-1-jpg-300x169.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-infografika-1-jpg-696x391.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 735px) 100vw, 735px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o2\">Uszkodzenie kolagenu w wyniku stresu oksydacyjnego<\/h2>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142adem uszkodzenia bia\u0142ek przez stres oksydacyjny jest <strong>uszkodzenie kolagenu<\/strong>, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do problem\u00f3w ze sk\u00f3r\u0105, takich jak zmarszczki, utrata elastyczno\u015bci i inne problemy ze struktur\u0105 sk\u00f3ry. Uszkodzenie kolagenu mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 na inne tkanki bogate w kolagen, takie jak chrz\u0105stki i \u015bci\u0119gna, co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do problem\u00f3w zwi\u0105zanych z uk\u0142adem ruchu.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolagen, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w chrz\u0105stkach, \u017cebrach, ko\u015bciach, przyczepach mi\u0119\u015bniowych i wi\u0119zad\u0142ach, jest kluczowy dla ich wytrzyma\u0142o\u015bci. Os\u0142abienie kolagenu przez stres oksydacyjny mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko uraz\u00f3w, takich jak z\u0142amania ko\u015bci, zw\u0142aszcza podczas intensywnego wysi\u0142ku fizycznego. Stres oksydacyjny nie jest jedyn\u0105 przyczyn\u0105 takich uraz\u00f3w, ale jest jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w, na kt\u00f3re nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 w kontek\u015bcie d\u0142ugoterminowego zdrowia naszego uk\u0142adu kostnego i mi\u0119\u015bniowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3rzy specjali\u015bci, jak ortopedzi czy rehabilitanci, mog\u0105 nie by\u0107 w pe\u0142ni \u015bwiadomi podstawowych przyczyn problem\u00f3w zwi\u0105zanych z kolagenem, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z nadmiaru wolnych rodnik\u00f3w i stresu oksydacyjnego. Problemy te mog\u0105 by\u0107 spowodowane nieprawid\u0142owo funkcjonuj\u0105cymi mitochondriami, kt\u00f3re zosta\u0142y zaniedbane lub nadmiernym wysi\u0142kiem fizycznym, prowadz\u0105cym do zwi\u0119kszonego wycieku wolnych rodnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Os\u0142abienie kolagenowe w \u017cy\u0142ach jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn powstawania \u017cylak\u00f3w i paj\u0105czk\u00f3w, czyli teleangiektazji. Dlatego wa\u017cne jest, aby wcze\u015bniej zadba\u0107 o zmniejszenie stresu oksydacyjnego, zanim dojdzie do tych problem\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku t\u0119tniak\u00f3w aorty, cz\u0119sto uwa\u017ca si\u0119, \u017ce s\u0105 one wynikiem wrodzonych defekt\u00f3w i nie mo\u017cna nic zrobi\u0107, aby im zapobiec. Jednak\u017ce, os\u0142abienie \u015bciany t\u0119tnicy cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 z os\u0142abionym kolagenem.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/badanie-dlugosci-telomerow-wiek-biologiczny\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg.webp\" alt=\"badanie d\u0142ugo\u015bci telomer\u00f3w\" class=\"wp-image-8234\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o3\">Uszkodzenia DNA, bia\u0142ek i lipid\u00f3w a stres oksydacyjny<\/h2>\n\n\n\n<p>Omawiaj\u0105c wp\u0142yw stresu oksydacyjnego na organizm, m\u00f3wi si\u0119 o uszkodzeniach DNA, bia\u0142ek, a tak\u017ce lipid\u00f3w. <strong>Oksydacja lipid\u00f3w<\/strong> jest kluczowym mechanizmem prowadz\u0105cym do rozwoju mia\u017cd\u017cycy. Proces ten rozpoczyna si\u0119 od ataku wolnych rodnik\u00f3w tlenowych na LDL, czyli lipoprotein\u0119 niskiej g\u0119sto\u015bci, co prowadzi do utlenienia kwas\u00f3w t\u0142uszczowych w tych lipidach i czyni je bezu\u017cytecznymi. Makrofagi, kt\u00f3re s\u0105 kom\u00f3rkami uk\u0142adu odporno\u015bciowego, poch\u0142aniaj\u0105 te utlenione cz\u0105steczki LDL, co prowadzi do tworzenia si\u0119 blaszek mia\u017cd\u017cycowych i mo\u017ce skutkowa\u0107 chorob\u0105 niedokrwienn\u0105 serca, udarami i innymi powik\u0142aniami.<\/p>\n\n\n\n<p>Teoria rodnikowa starzenia si\u0119, zaproponowana w 1956 roku przez profesora Harmana, sugeruje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 chor\u00f3b wynika z uszkodze\u0144 DNA, bia\u0142ek i lipid\u00f3w spowodowanych przez wolne rodniki. Uszkodzenia te mog\u0105 zachodzi\u0107 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kom\u00f3rki, prowadz\u0105c do jej choroby i w konsekwencji do starzenia si\u0119 i \u015bmierci ca\u0142ego organizmu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o4\">System antyoksydacyjny<\/h2>\n\n\n\n<p>Aby zwalcza\u0107 stres oksydacyjny, organizm wykorzystuje system antyoksydacyjny, kt\u00f3ry sk\u0142ada si\u0119 z antyoksydant\u00f3w wytwarzanych wewn\u0105trz organizmu oraz tych dostarczanych z po\u017cywieniem. Zr\u00f3wnowa\u017cony system antyoksydacyjny mo\u017ce spowolni\u0107 proces starzenia si\u0119 organizmu.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d antyoksydant\u00f3w kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 <strong>glutation i witamina C<\/strong>. Glutation jest endogennym antyoksydantem produkowanym przez kom\u00f3rki, natomiast witamina C jest antyoksydantem egzogennym, kt\u00f3rego ludzie nie potrafi\u0105 syntetyzowa\u0107. Witamina C dzia\u0142a jako antyoksydant, oddaj\u0105c protony, a jej dzia\u0142anie jest zwi\u0105zane z transportem przez b\u0142ony kom\u00f3rkowe podobnie jak glukoza.<\/p>\n\n\n\n<p>Glutation jest tr\u00f3jpeptydem zbudowanym z trzech aminokwas\u00f3w, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsza jest cysteina, zawieraj\u0105ca grup\u0119 tiolow\u0105 (-SH). Dost\u0119pno\u015b\u0107 cysteiny jest kluczowa dla produkcji glutationu w kom\u00f3rkach. Istnieje debata na temat skuteczno\u015bci suplementacji glutationu, poniewa\u017c jest on szybko degradowany poza kom\u00f3rkami, a kluczowe jest zapewnienie dost\u0119pno\u015bci cysteiny w ka\u017cdej kom\u00f3rce.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o5\">Witamina C jako antyoksydant<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Witamina C<\/strong>, jako rozpuszczalny w wodzie egzogenny antyoksydant, nie magazynuje si\u0119 w tkance t\u0142uszczowej ani w w\u0105trobie, co oznacza, \u017ce ludzie musz\u0105 regularnie dostarcza\u0107 witamin\u0119 C z po\u017cywieniem, aby unikn\u0105\u0107 niedobor\u00f3w, takich jak szkorbut.<\/p>\n\n\n\n<p>Nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142y niedob\u00f3r witaminy C mo\u017ce prowadzi\u0107 do subklinicznych objaw\u00f3w i wp\u0142ywa\u0107 na zdrowie kolagenu oraz zdolno\u015b\u0107 organizmu do radzenia sobie z wolnymi rodnikami.<\/p>\n\n\n\n<p>Witamina C dzia\u0142a jako antyoksydant, oddaj\u0105c wod\u00f3r i przekszta\u0142caj\u0105c si\u0119 w form\u0119 utlenion\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 recyklingowana przez glutation, co jest cz\u0119\u015bci\u0105 systemu antyoksydacyjnego organizmu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o6\">Glutation \u2013 endogenny antyoksydant<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Glutation<\/strong> jest endogennym antyoksydantem, kt\u00f3ry jest w stanie redukowa\u0107 i utlenia\u0107 inne substancje. W procesie neutralizacji wolnych rodnik\u00f3w, glutation przekszta\u0142ca si\u0119 w swoj\u0105 utlenion\u0105 form\u0119 (GSSG), ale dzi\u0119ki dzia\u0142aniu reduktazy glutationowej mo\u017ce by\u0107 on przywr\u00f3cony do aktywnej formy (GSH). To pokazuje, \u017ce glutation podlega recyklingowi w organizmie, co pozwala na ci\u0105g\u0142e wykorzystywanie go w walce ze stresem oksydacyjnym.<\/p>\n\n\n\n<p>Interesuj\u0105cym aspektem jest to, \u017ce glutation mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c regenerowa\u0107 witamin\u0119 C, tworz\u0105c cykl glutationowo-askorbinowy. To oznacza, \u017ce witamina C, kt\u00f3ra normalnie po u\u017cyciu jako antyoksydant staje si\u0119 form\u0105 utlenion\u0105 i jest wydalana z organizmu, mo\u017ce by\u0107 &#8222;naprawiona&#8221; przez glutation i ponownie wykorzystana.<\/p>\n\n\n\n<p>Kluczowym sk\u0142adnikiem dla produkcji glutationu jest cysteina, aminokwas, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 ograniczony w diecie. Bez odpowiedniej ilo\u015bci cysteiny, organizm nie b\u0119dzie w stanie efektywnie regenerowa\u0107 witaminy C ani utrzyma\u0107 efektywnego systemu antyoksydacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/glifosat-skl-herbicydow-w-moczu\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg.webp\" alt=\"glifosat w moczu\" class=\"wp-image-10970\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Glifosat-w-moczu-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o7\">Magnez i cysteina<\/h3>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/magnez-zapotrzebowanie-zrodla-suplementacja\/\">Magnez<\/a><\/strong> jest niezb\u0119dny dla dzia\u0142ania enzym\u00f3w uczestnicz\u0105cych w syntezie glutationu. Brak magnezu w organizmie mo\u017ce zaburzy\u0107 ca\u0142y system antyoksydacyjny, podkre\u015blaj\u0105c potrzeb\u0119 dbania o odpowiedni\u0105 poda\u017c tego minera\u0142u w diecie.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 magnez nie jest antyoksydantem, to jest niezb\u0119dny do produkcji glutationu, podobnie jak cysteina. <strong>Cysteina<\/strong> jest aminokwasem siarkowym, kt\u00f3ry wraz z metionin\u0105 stanowi dwa siarkowe aminokwasy w organizmie cz\u0142owieka. Jest ona niezb\u0119dna dla w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjnych glutationu, poniewa\u017c zawiera atom siarki, kt\u00f3ry jest kluczowy w tej roli.<\/p>\n\n\n\n<p>Cysteina mo\u017ce by\u0107 syntetyzowana z metioniny w organizmie poprzez proces, w kt\u00f3rym metionina jest przekszta\u0142cana w homocystein\u0119, a nast\u0119pnie w cystein\u0119. Ten proces jest zwi\u0105zany z witamin\u0105 B12, co pokazuje, jak r\u00f3\u017cne sk\u0142adniki od\u017cywcze i procesy metaboliczne s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o8\">Inne antyoksydanty w organizmie<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Glutation<\/strong> jest antyoksydantem dzia\u0142aj\u0105cym wewn\u0105trz kom\u00f3rek i nie wykazuje aktywno\u015bci poza nimi, poniewa\u017c jest szybko rozk\u0142adany przez enzymy na indywidualne aminokwasy. W p\u0142ynach ustrojowych, takich jak krew, dzia\u0142aj\u0105 inne antyoksydanty. Najsilniejszym antyoksydantem we krwi jest kwas moczowy, a drugim w kolejno\u015bci jest bilirubina. Te substancje, kt\u00f3re historycznie by\u0142y postrzegane jako odpady metaboliczne, s\u0105 obecnie uznawane za istotne antyoksydanty.<\/p>\n\n\n\n<p>Kwas moczowy, kojarzony z <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dna-moczanowa-artretyzm\/\">dn\u0105 moczanow\u0105<\/a>, mo\u017ce akumulowa\u0107 si\u0119 w tkankach jako cz\u0119\u015b\u0107 jego funkcji antyoksydacyjnej, neutralizuj\u0105c wolne rodniki. Wysoki poziom kwasu moczowego we krwi mo\u017ce wskazywa\u0107 na zwi\u0119kszony stres oksydacyjny, gdzie organizm produkuje go w wi\u0119kszych ilo\u015bciach w celu neutralizacji oksydant\u00f3w. Z drugiej strony, niski poziom kwasu moczowego mo\u017ce sugerowa\u0107 niski poziom stresu oksydacyjnego w organizmie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Podkre\u015bla si\u0119, \u017ce <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kwas-moczowy-jako-czynnik-ryzyka-chorob-sercowo-naczyniowych\/\">kwas moczowy<\/a> nie powinien by\u0107 rozumiany wy\u0142\u0105cznie jako zb\u0119dny produkt przemiany materii, ale r\u00f3wnie\u017c jako wa\u017cny antyoksydant.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/glutation-zredukowanyutleniony\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg.webp\" alt=\"glutation zredukowany\/utleniony\" class=\"wp-image-8235\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o9\">Endogenne i egzogenne antyoksydanty<\/h3>\n\n\n\n<p>Do <strong>endogennych antyoksydant\u00f3w,<\/strong> dzia\u0142aj\u0105cych poza kom\u00f3rkami, nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li>Ubichinion (<a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/koenzym-q10-rola-w-organizmie-zapotrzebowanie-zrodla\/\">koenzym Q10<\/a>)<\/li>\n\n\n\n<li>Kwas alfa-lipidowy<\/li>\n\n\n\n<li>Ferrytyna \u2013 znana z transportu \u017celaza<\/li>\n\n\n\n<li>Transferyna<\/li>\n\n\n\n<li>Ceruloplazmina \u2013 bia\u0142ko fazy ostrej, kt\u00f3re wzrasta w odpowiedzi na stres oksydacyjny zwi\u0105zany z zapaleniem<\/li>\n\n\n\n<li>Melatonina \u2013 hormon snu, kt\u00f3ry jest r\u00f3wnie\u017c silnym antyoksydantem<\/li>\n\n\n\n<li>Metalotioneina \u2013 bia\u0142ko wi\u0105\u017c\u0105ce metale ci\u0119\u017ckie<\/li>\n\n\n\n<li>L-karnityna \u2013 wyst\u0119puj\u0105ca w kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych, zbudowana z metioniny i lizyny.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>Egzogenne antyoksydanty<\/strong>, takie jak witamina C, witamina E, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-a\/\">witamina A<\/a> (karotenoidy, w tym luteina i zeaksantyna), polifenole (katechiny, resweratrol, antocjany), oraz inne zwi\u0105zki jak indole czy lignany, dzia\u0142aj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w przestrzeni zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej, w przewodzie pokarmowym, krwi i limfie. Antyoksydanty te nie s\u0105 w stanie wnika\u0107 do wn\u0119trza kom\u00f3rek, w kt\u00f3rych wolne rodniki wyrz\u0105dzaj\u0105 najwi\u0119cej szk\u00f3d. Dlatego te\u017c, dla ochrony wewn\u0105trzkom\u00f3rkowej, najwa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119 spe\u0142niaj\u0105 glutation i witamina C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sirtuiny-enzymy-dlugowiecznosci\/\">Sirtuiny &#8211; enzymy d\u0142ugowieczno\u015bci<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o10\">Kwas moczowy, owoce i stres oksydacyjny<\/h2>\n\n\n\n<p>Istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy <strong>spo\u017cyciem antyoksydant\u00f3w a produkcj\u0105 kwasu moczowego w organizmie<\/strong>. Zauwa\u017cono, \u017ce spo\u017cywanie owoc\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 do wzrostu st\u0119\u017cenia kwasu moczowego we krwi, co sugeruje, \u017ce organizm mo\u017ce wytwarza\u0107 wi\u0119cej kwasu moczowego jako mechanizm obronny. Dodatkowo, zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 fruktozy w diecie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza\u0107 produkcj\u0119 wolnych rodnik\u00f3w i stres oksydacyjny, co prowadzi do wzrostu produkcji kwasu moczowego w celu neutralizacji efekt\u00f3w wolno-rodnikowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o11\">Dieta i suplementacja w walce ze stresem oksydacyjnym<\/h2>\n\n\n\n<p>W walce ze stresem oksydacyjnym istotne jest dbanie o mitochondria i ograniczania produkcji wolnych rodnik\u00f3w poprzez odpowiedni\u0105 diet\u0119 i suplementacj\u0119. Pomocne okazuj\u0105 si\u0119 witaminy z grupy B, koenzym Q10, L-karnityna, a tak\u017ce \u0107wiczenia oddechowe i dostarczanie organizmowi cysteiny, niezb\u0119dnej do produkcji glutationu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"o12\">Zarz\u0105dzanie stresem oksydacyjnym<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Aby zarz\u0105dza\u0107 stresem oksydacyjnym:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zadbaj o swoje mitochondria, aby efektywnie pracowa\u0142y i nie produkowa\u0142y nadmiaru wolnych rodnik\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>Dostosuj intensywno\u015b\u0107 \u0107wicze\u0144 do swojej kondycji, unikaj\u0105c nadmiernego wysi\u0142ku.<\/li>\n\n\n\n<li>Naucz si\u0119 prawid\u0142owo oddycha\u0107, aby optymalnie wykorzystywa\u0107 tlen.<\/li>\n\n\n\n<li>Dostarczaj organizmowi cysteiny, niezb\u0119dnej do produkcji glutationu, poprzez diet\u0119 bogat\u0105 w bia\u0142ka zawieraj\u0105ce cystein\u0119 i metionin\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142ania te mog\u0105 pom\u00f3c w utrzymaniu zdrowego systemu antyoksydacyjnego i zmniejszy\u0107 ryzyko uszkodze\u0144 spowodowanych przez wolne rodniki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"o13\">Czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 produkcj\u0119 wolnych rodnik\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Nale\u017cy unika\u0107 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 produkcj\u0119 wolnych rodnik\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>brom i chlor w wodzie \u2013 zaleca si\u0119 filtrowanie wody, aby unika\u0107 chlorowanej wody pitnej,<\/li>\n\n\n\n<li>\u015brodki ochrony ro\u015blin \u2013 mog\u0105 by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em rodnik\u00f3w, nawet je\u015bli s\u0105 reklamowane jako bezpieczne dla ludzi,<\/li>\n\n\n\n<li>jonizacja dodatnia \u2013 wskazano na korzy\u015b\u0107 przebywania w miejscach z wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 jon\u00f3w ujemnych, np. nad morzem,<\/li>\n\n\n\n<li>niedobory witaminy C,<\/li>\n\n\n\n<li>zbyt intensywny wysi\u0142ek fizyczny.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest stres oksydacyjny i jakie s\u0105 jego konsekwencje?<\/p>\n","protected":false},"author":160,"featured_media":10892,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"coauthors":[205],"class_list":{"0":"post-10722","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-webinaria"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Stres oksydacyjny cz. 2 - skutki - ALAB Laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poznaj skutki stresu oksydacyjnego. Sprawd\u017a zapis webinaru i dowiedz si\u0119, jak chroni\u0107 si\u0119 przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi przez wolne rodniki.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Stres oksydacyjny cz. 2 - skutki - ALAB Laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poznaj skutki stresu oksydacyjnego. Sprawd\u017a zapis webinaru i dowiedz si\u0119, jak chroni\u0107 si\u0119 przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi przez wolne rodniki.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-05T13:50:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Stres oksydacyjny cz. 2 - skutki - ALAB Laboratoria","description":"Poznaj skutki stresu oksydacyjnego. Sprawd\u017a zapis webinaru i dowiedz si\u0119, jak chroni\u0107 si\u0119 przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi przez wolne rodniki.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Stres oksydacyjny cz. 2 - skutki - ALAB Laboratoria","og_description":"Poznaj skutki stresu oksydacyjnego. Sprawd\u017a zapis webinaru i dowiedz si\u0119, jak chroni\u0107 si\u0119 przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi przez wolne rodniki.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-01-05T13:50:03+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Miros\u0142aw Mastej","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Miros\u0142aw Mastej","Szacowany czas czytania":"11 minut","Written by":"Miros\u0142aw Mastej"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/"},"author":{"name":"Miros\u0142aw Mastej","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/a36d2d468b3b704e9c7b0260b59dd222"},"headline":"Stres oksydacyjny cz. 2 &#8211; czym jest i jakie s\u0105 jego skutki?","datePublished":"2024-01-05T13:50:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/"},"wordCount":2028,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-jpg.webp","articleSection":["Webinaria"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/","name":"Stres oksydacyjny cz. 2 - skutki - ALAB Laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-jpg.webp","datePublished":"2024-01-05T13:50:03+00:00","description":"Poznaj skutki stresu oksydacyjnego. Sprawd\u017a zapis webinaru i dowiedz si\u0119, jak chroni\u0107 si\u0119 przed uszkodzeniami wywo\u0142anymi przez wolne rodniki.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/stres-oksydacyjny-jpg.webp","width":1925,"height":1285,"caption":"transkrypcja stres oksydacyjny"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Stres oksydacyjny cz. 2 &#8211; czym jest i jakie s\u0105 jego skutki?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/a36d2d468b3b704e9c7b0260b59dd222","name":"Miros\u0142aw Mastej","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.pnged31d943693fdcf6baf7eada4ea985fe","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.png","caption":"Miros\u0142aw Mastej"},"description":"Lekarz z zawodu i powo\u0142ania, kt\u00f3ry prowadzi \u201eCentrum Zdrowia Dr Mastej\u201d w Ja\u015ble. Or\u0119downik zdrowego \u017cywienia. Medyczne obszary zainteresowania to m.in.: wp\u0142yw diety i \u015brodowiska (stresu) na funkcjonowanie organizmu cz\u0142owieka, chronobiologia, farmakologia, lipidologia, immunologia i alergologia.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/miroslaw-mastej\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10722","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/160"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10722"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10722\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10722"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10722"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10722"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=10722"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}