{"id":11232,"date":"2024-01-19T08:54:22","date_gmt":"2024-01-19T07:54:22","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=11232"},"modified":"2024-01-19T08:54:22","modified_gmt":"2024-01-19T07:54:22","slug":"stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/","title":{"rendered":"Stres oksydacyjny cz. 4 &#8211; system antyoksydacyjny"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Poni\u017cszy artyku\u0142 jest zapisem webinaru (cz\u0119\u015b\u0107 4), kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119<\/strong><\/em><strong><em> 13.12.2021 r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W poprzednich cz\u0119\u015bciach skupili\u015bmy si\u0119 na og\u00f3lnych informacjach dotycz\u0105cych stresu oksydacyjnego. Poni\u017cszy artyku\u0142 zag\u0142\u0119bia si\u0119 w bardziej szczeg\u00f3\u0142owe i skomplikowane aspekty tego tematu. Aby lepiej zrozumie\u0107 niniejsze informacje, zach\u0119camy do zapoznania si\u0119 z<strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/\">cz\u0119\u015bci\u0105 pierwsz\u0105 (reakcje redoks w organizmach \u017cywych)<\/a><\/strong>, <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-2-czym-jest-i-jakie-sa-jego-skutki\/\">drug\u0105 (znaczenie i skutki stresu oksydacyjnego)<\/a><\/strong> i trzeci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W kontek\u015bcie stresu oksydacyjnego b\u0119dziemy u\u017cywa\u0107 terminu &#8222;wolne rodniki&#8221;, mimo \u017ce naukowo poprawne s\u0105 okre\u015blenia &#8222;reaktywne formy tlenu&#8221; lub &#8222;reaktywne formy azotu&#8221;. Jest to podyktowane ch\u0119ci\u0105 uproszczenia przekazu i unikni\u0119cia zb\u0119dnego komplikowania j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<div class=\"youtube-embed\" data-video_id=\"8ktVp5E5-pA\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"Stres oksydacyjny  - choroba cywilizacyjna XXI wieku, cz\u0119\u015b\u0107 II.\" width=\"696\" height=\"392\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/8ktVp5E5-pA?feature=oembed&#038;enablejsapi=1\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#s1\">Nieenzymatyczna cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu antyoksydacyjnego w kom\u00f3rce<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#s3\">St\u0119\u017cenie witaminy C we krwi<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s4\">Glutation jako tr\u00f3jpeptyd<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s5\">Wsp\u00f3\u0142praca witaminy C i glutationu<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s6\">Odtwarzanie glutationu w kom\u00f3rce<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s7\">Cykl askorbinowo-glutationowy<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s8\">Wp\u0142yw witaminy B3 na proces odtwarzania glutationu<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s9\">Kielich Graala &#8211; kombinacja sk\u0142adnik\u00f3w antyoksydacyjnych<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s11\">Dawkowanie witaminy C<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s12\">Znaczenie cysteiny<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s13\">Magnez \u2013 niezb\u0119dny sk\u0142adnik chlorofilu<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s14\">Witamina B3 i jej funkcje<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s15\">Suplementacja magnezu, cysteiny i witaminy B3<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s10\">Inne sk\u0142adniki systemu antyoksydacyjnego<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#s16\">Witamina E i jej rola w organizmie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s16\">Witaminy grupy B: B6, B9, B12 i ich funkcje<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s17\">Koenzym Q10 i jego znaczenie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s18\">Znaczenie suplementacji wit. E, wit. z grupy B i koenzymem Q10<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s19\">Witamina A i jej funkcje<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s20\">Enzymatyczna cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu antyoksydacyjnego<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s21\">System antyoksydacyjny &#8211; trzy linie obrony<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#s22\">Piramida antyoksydacyjna<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s23\">Znaczenie minera\u0142\u00f3w<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s25\">Znaczenie systemu antyoksydacyjnego w organizmie<\/a>\n\n\n\n\n\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#s26\">Skuteczno\u015b\u0107 antyoksydant\u00f3w z po\u017cywienia<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#s28\">Antyoksydanty endogenne<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s29\">Wp\u0142yw \u015brodowiska zewn\u0119trznego na stres oksydacyjny<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#s30\">Wp\u0142yw e-papieros\u00f3w na stres oksydacyjny<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s31\">Rola ekspozycji na s\u0142o\u0144ce w stresie oksydacyjnym<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#s32\">Styl \u017cycia a stres oksydacyjny<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"s1\">Nieenzymatyczna cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu antyoksydacyjnego w kom\u00f3rce<\/h2>\n\n\n\n<p>Przechodzimy teraz do praktycznego aspektu &#8211; <strong>nieenzymatycznej cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu antyoksydacyjnego wewn\u0105trz kom\u00f3rki<\/strong>. Kluczowymi sk\u0142adnikami tego systemu s\u0105 <strong>kwas askorbinowy (witamina C) i glutation<\/strong>. Neutralizuj\u0105 one wolne rodniki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-c-niewielka-czasteczka-o-wielkim-znaczeniu\/\">Witamina C<\/a><\/strong>, b\u0119d\u0105ca ma\u0142\u0105 cz\u0105steczk\u0105, zawiera grupy hydroksylowe (OH), kt\u00f3re s\u0105 aktywne w roli antyoksydantu. Po oddaniu wodoru witamina C zmienia si\u0119 w monodehydroaskorbinian, a nast\u0119pnie w dehydroaskorbinian \u2013 utlenion\u0105 i nieaktywn\u0105 form\u0119. Ta forma witaminy C musi zosta\u0107 zregenerowana poprzez przywr\u00f3cenie grup OH. W tym procesie kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa <strong>glutation<\/strong>, kt\u00f3ry pomaga w odtwarzaniu aktywno\u015bci witaminy C.<\/p>\n\n\n\n<p>W cyklu askorbinowo-glutationowym te dwie substancje <strong>wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 ze sob\u0105 w procesie recyklingu i ochrony kom\u00f3rek<\/strong>. Teoretycznie, gdyby by\u0142o idealnie, obie substancje odtwarza\u0142yby si\u0119 w zamkni\u0119tym cyklu. Jednak zawsze s\u0105 pewne straty, dlatego kwas askorbinowy musimy regularnie uzupe\u0142nia\u0107 w diecie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s3\">St\u0119\u017cenie witaminy C we krwi<\/h3>\n\n\n\n<p>Zaskakuj\u0105cym faktem jest to, \u017ce st\u0119\u017cenie witaminy C we krwi jest 20-50 razy mniejsze ni\u017c wewn\u0105trz kom\u00f3rek. Ze wzgl\u0119du na trudno\u015bci w pomiarze st\u0119\u017cenia witaminy C wewn\u0105trz kom\u00f3rek, jako wa\u017cny parametr do oceny stresu oksydacyjnego wykorzystuje si\u0119 <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-c\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">poziom witaminy C we krwi<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-c\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-witaminy-C-jpg.webp\" alt=\"witamina C badanie\" class=\"wp-image-11278\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-witaminy-C-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-witaminy-C-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-witaminy-C-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-witaminy-C-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-witaminy-C-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s4\">Glutation jako tr\u00f3jpeptyd<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Glutation<\/strong>, b\u0119d\u0105cy tr\u00f3jpeptydem, zbudowany jest z trzech aminokwas\u00f3w, z kt\u00f3rych kluczowym jest cysteina zawieraj\u0105ca grup\u0119 siarkow\u0105 (SH). Cysteina, b\u0119d\u0105c aminokwasem egzogennym, musi by\u0107 dostarczana z po\u017cywieniem. Bez wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci cysteiny, glutation nie mo\u017ce by\u0107 wytworzony w kom\u00f3rce, co os\u0142abia uk\u0142ad antyoksydacyjny. Glutation po oddaniu swojego wodoru \u0142\u0105czy si\u0119 w formie zredukowanej i teoretycznie dzia\u0142a\u0142by jednorazowo.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/glutation-zredukowanyutleniony\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg.webp\" alt=\"glutation zredukowany\/utleniony\" class=\"wp-image-8235\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/glutation-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s5\">Wsp\u00f3\u0142praca witaminy C i glutationu<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Witamina C i glutation s\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane i wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 razem.<\/strong> Je\u015bli brakuje glutationu, nawet du\u017ce ilo\u015bci przyjmowanej witaminy C nie b\u0119d\u0105 wystarczaj\u0105ce, poniewa\u017c b\u0119dzie ona u\u017cyta tylko jednorazowo, a jej nadmiar zostanie wydalony z moczem. Dlatego nale\u017cy utrzyma\u0107 odpowiedni poziom obu tych substancji w organizmie. Wspomaga to efektywno\u015b\u0107 uk\u0142adu antyoksydacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s6\">Odtwarzanie glutationu w kom\u00f3rce<\/h3>\n\n\n\n<p>W kom\u00f3rce istnieje <strong>mechanizm odtwarzania glutationu<\/strong>, kt\u00f3ry odbywa si\u0119 za pomoc\u0105 dw\u00f3ch enzym\u00f3w: reduktazy glutationowej i peroksydazy glutationowej. Proces ten polega na rozbijaniu i regenerowaniu utlenionych cz\u0105steczek glutationu, dzi\u0119ki czemu powstaje aktywny glutation zdolny do neutralizowania wolnych rodnik\u00f3w oraz odtwarzania innych antyoksydant\u00f3w, w tym witaminy C.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s7\">Cykl askorbinowo-glutationowy<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Cykl askorbinowo-glutationowy <\/strong>jest jednym z kluczowych mechanizm\u00f3w zapewniaj\u0105cych odtwarzanie si\u0142 antyoksydacyjnych kom\u00f3rki. Jest on \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z obecno\u015bci\u0105 <strong>magnezu<\/strong>, kt\u00f3ry odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w funkcjonowaniu enzym\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s8\">Wp\u0142yw witaminy B3 na proces odtwarzania glutationu<\/h3>\n\n\n\n<p>Enzym reduktaza glutationowa potrzebuje koenzymu NADP do swojego dzia\u0142ania, a do jego budowy niezb\u0119dna jest <strong>witamina B3 (nikotynamit)<\/strong>. Brak witaminy B3 prowadzi do os\u0142abienia dzia\u0142ania reduktazy glutationowej i w konsekwencji os\u0142abienia ca\u0142ego systemu antyoksydacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Witamina B3, znana r\u00f3wnie\u017c jako kwas nikotynowy lub niacyna, jest kluczowa dla utrzymania w\u0142a\u015bciwego poziomu NADP. Aktywn\u0105 form\u0105 witaminy B3 jest nikotynamid, kt\u00f3ry jest preferowany do suplementacji.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s9\">Kielich Graala &#8211; kombinacja sk\u0142adnik\u00f3w antyoksydacyjnych<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Idealny &#8222;eliksir m\u0142odo\u015bci&#8221; powinien zawiera\u0107 witamin\u0119 C, cystein\u0119, magnez oraz witamin\u0119 B3 (w formie nikotynamidu)<\/strong>. To s\u0105 podstawowe sk\u0142adniki niezb\u0119dne do utrzymania efektywnego systemu antyoksydacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s11\">Dawkowanie witaminy C<\/h3>\n\n\n\n<p>Zalecane dzienne dawki witaminy C wahaj\u0105 si\u0119 od 80 do 100 miligram\u00f3w do zapobiegania szkorbutowi, ale dla wydolno\u015bci systemu antyoksydacyjnego potrzebne s\u0105 wy\u017csze dawki \u2013 <strong>od 500 do 2000 miligram\u00f3w<\/strong>, w zale\u017cno\u015bci od stanu zdrowia i funkcjonowania glutationu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s12\">Znaczenie cysteiny<\/h3>\n\n\n\n<p>Kluczowym aminokwasem dla produkcji glutationu jest <strong>cysteina<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna pozyska\u0107 z po\u017cywienia. Dzienne zapotrzebowanie na cystein\u0119 wynosi oko\u0142o 1,2 do 1,4 grama, a w przypadku zaostrze\u0144 chor\u00f3b i infekcji mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 nawet do 2-3 gram\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Cysteina, b\u0119d\u0105ca aminokwasem, pe\u0142ni wiele funkcji w organizmie. Mo\u017cna j\u0105 suplementowa\u0107 w postaciach takich jak acetylocysteina, gdzie grupa acetylowa \u0142\u0105czy si\u0119 z azotem, tworz\u0105c N-acetylocystein\u0119. Inn\u0105 form\u0105 dost\u0119pn\u0105 jako lek jest karbocysteina, stosowana m.in. w leczeniu chor\u00f3b oskrzeli i p\u0142uc ze wzgl\u0119du na jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci rozrzedzaj\u0105ce \u015bluz. <strong>Cysteina jest kluczowa nie tylko do syntezy glutationu, ale te\u017c pe\u0142ni inne istotne funkcje w organizmie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s13\">Magnez \u2013 niezb\u0119dny sk\u0142adnik chlorofilu<\/h3>\n\n\n\n<p>Magnez jest obecny w ka\u017cdej zielonej ro\u015blinie jako sk\u0142adnik chlorofilu. W diecie mo\u017cna go dostarczy\u0107, spo\u017cywaj\u0105c zielone li\u015bcie, takie jak szczaw czy sa\u0142ata.<strong> Zapotrzebowanie na magnez wynosi oko\u0142o 370-400 miligram\u00f3w na dob\u0119. <\/strong>W przypadku niewystarczaj\u0105cego spo\u017cycia z po\u017cywienia zaleca si\u0119 jego suplementacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s14\">Witamina B3 i jej funkcje<\/h3>\n\n\n\n<p>Witamina B3, znana r\u00f3wnie\u017c jako nikotynamid, odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w prewencji pelagry, choroby sk\u00f3rnej spowodowanej jej niedoborem. <strong>Dzienne zapotrzebowanie na witamin\u0119 B3 wynosi oko\u0142o 35 miligram\u00f3w. <\/strong>Wy\u017csze dawki mog\u0105 powodowa\u0107 zaczerwienienie i pieczenie sk\u00f3ry, znane jako &#8222;flash&#8221;. Dlatego zaleca si\u0119 ostro\u017cno\u015b\u0107 przy suplementacji i unikanie przekraczania zalecanych dawek.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s15\">Suplementacja magnezu, cysteiny i witaminy B3<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Suplementacja tych sk\u0142adnik\u00f3w w przypadku ich niedoboru w diecie mo\u017ce by\u0107 konieczna. <\/strong>Magnez znajduje si\u0119 w zielonych ro\u015blinach, orzechach i czekoladzie, cystein\u0119 mo\u017cna uzyska\u0107 z bia\u0142ek zwierz\u0119cych i ro\u015blinnych, a witamina B3, niezb\u0119dna do utrzymania prawid\u0142owego funkcjonowania reduktazy glutationowej, pojawia si\u0119 w wielu warzywach, mleku i rybach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"s10\">Inne sk\u0142adniki systemu antyoksydacyjnego<\/h2>\n\n\n\n<p>W kolejnej cz\u0119\u015bci om\u00f3wione zostan\u0105 inne istotne sk\u0142adniki, takie jak <strong>witamina E, B6, B9, B12, witamina A oraz koenzym Q10<\/strong>. Szczeg\u00f3lnie koenzym Q10 jest wa\u017cny w mitochondriach. Ponadto, om\u00f3wiona zostanie rola <strong>selenu, manganu i cynku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Witamina E i jej rola w organizmie<\/h3>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-e-tokoferol\/\">Witamina E<\/a><\/strong>, znana r\u00f3wnie\u017c jako alfa-tokoferol, jest witamin\u0105 rozpuszczaln\u0105 w t\u0142uszczach. Obecna jest zar\u00f3wno w t\u0142uszczach ro\u015blinnych, jak i zwierz\u0119cych. Witamina E jest silnym antyoksydantem dzia\u0142aj\u0105cym w b\u0142onach kom\u00f3rkowych. Jej g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0105 jest <strong>ochrona b\u0142on lipidowych przed oksydacj\u0105<\/strong>. Gdy zu\u017cyta witamina E nie jest regenerowana przez witamin\u0119 C i glutation, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 prooksydantem, szkodz\u0105c kom\u00f3rkom.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s16\">Witaminy grupy B: B6, B9, B12 i ich funkcje<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Witaminy B6, B9 i B12<\/strong> odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w procesie metylacji, kt\u00f3ry jest wa\u017cny dla cyklu zwi\u0105zanego z homocystein\u0105 i uzyskaniem cysteiny. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-b6-pirydoksyna\/\">Witamina B6 (pirydoksyna)<\/a> jest koenzymem uczestnicz\u0105cym w wielu procesach metabolicznych. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kwas-foliowy-witamina-b9\/\">Kwas foliowy (B9)<\/a>, zw\u0142aszcza w aktywnej formie kwasu lewomefoliowego, jest niezb\u0119dny do prawid\u0142owego funkcjonowania syntez i naprawy glutationu. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-witaminy-b12\/\">Witamina B12<\/a> jest wa\u017cna w wielu procesach, w tym w cyklu glutationowym.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/witaminy-rozszerzony\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-witamin-rozszerzony-jpg.webp\" alt=\"pakiet witamin rozszerzony\" class=\"wp-image-8550\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-witamin-rozszerzony-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-witamin-rozszerzony-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-witamin-rozszerzony-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-witamin-rozszerzony-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-witamin-rozszerzony-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s17\">Koenzym Q10 i jego znaczenie<\/h3>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/koenzym-q10-rola-w-organizmie-zapotrzebowanie-zrodla\/\">Koenzym Q10 <\/a><\/strong>jest niezb\u0119dny do prawid\u0142owego funkcjonowania mitochondri\u00f3w, bior\u0105c udzia\u0142 w przenoszeniu wodoru i elektron\u00f3w podczas proces\u00f3w spalania substancji energetycznych. Jego niedob\u00f3r mo\u017ce prowadzi\u0107 do os\u0142abienia funkcji mitochondri\u00f3w i zwi\u0119kszenia produkcji wolnych rodnik\u00f3w. Niedobory koenzymu Q10 mog\u0105 by\u0107 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne u os\u00f3b leczonych statynami, poniewa\u017c te leki mog\u0105 hamowa\u0107 jego syntez\u0119. Koenzym Q10 jest dost\u0119pny jako suplement w formie ubichinionu i ubichinolu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s18\">Znaczenie suplementacji wit. E, wit. z grupy B i koenzymem Q10<\/h3>\n\n\n\n<p>Suplementacja witamin\u0105 E, witaminami grupy B oraz koenzymem Q10 mo\u017ce by\u0107 uzasadniona w przypadku niedobor\u00f3w w diecie lub specyficznych potrzeb zdrowotnych. Nale\u017cy jednak utrzyma\u0107 odpowiedni poziom tych substancji w organizmie, aby wspiera\u0107 efektywne funkcjonowanie systemu antyoksydacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s19\">Witamina A i jej funkcje<\/h3>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-a\/\">Witamina A<\/a><\/strong>, czyli retinol, odgrywa rol\u0119 w ekspresji gen\u00f3w oraz jako antyoksydant w b\u0142onach kom\u00f3rkowych, w tym w siatk\u00f3wce oka. Jej niedob\u00f3r mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 chor\u00f3b neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Parkinsona.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-a-retinol-w-surowicy-o81\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Badanie-witaminy-A-retinolu-jpg.webp\" alt=\"witamina A badanie\" class=\"wp-image-8480\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Badanie-witaminy-A-retinolu-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Badanie-witaminy-A-retinolu-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Badanie-witaminy-A-retinolu-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Badanie-witaminy-A-retinolu-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Badanie-witaminy-A-retinolu-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"s20\">Enzymatyczna cz\u0119\u015b\u0107 uk\u0142adu antyoksydacyjnego<\/h2>\n\n\n\n<p>Enzymy antyoksydacyjne wymagaj\u0105 koenzym\u00f3w do prawid\u0142owego dzia\u0142ania. Peroksydaza glutationowa wymaga <strong>selenu<\/strong>, katalaza <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-zelaza-w-organizmie\/\">\u017celaza<\/a><\/strong>, a dysmutaza nadtlenkowa (SOD) <strong>cynku, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/miedz-w-organizmie-zapotrzebowanie-rola-zrodla-miedzi-w-diecie\/\">miedzi<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/mangan-rola-w-organizmie-nadmiar-i-niedobor-manganu\/\">manganu<\/a><\/strong>. Te sk\u0142adniki s\u0105 niezb\u0119dne dla efektywnego dzia\u0142ania systemu antyoksydacyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Eksperymenty z muszk\u0105 owoc\u00f3wk\u0105 wskazuj\u0105 na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyd\u0142u\u017cenia \u017cycia poprzez zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci enzym\u00f3w antyoksydacyjnych. Badania potwierdzaj\u0105 tak\u017ce, i\u017c osoby z zespo\u0142em Downa, posiadaj\u0105ce dodatkowy chromosom 21, mog\u0105 mie\u0107 wy\u017cszy poziom dysmutazy nadtlenkowej, co mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na ich zdolno\u015bci antyoksydacyjne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"s21\">System antyoksydacyjny &#8211; trzy linie obrony<\/h2>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c dzia\u0142anie systemu antyoksydacyjnego, mo\u017cna wskaza\u0107 na <strong>trzy linie obrony przed stresem oksydacyjnym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\" start=\"1\">\n<li><strong>Pierwsza linia obrony <\/strong>to wolne antyoksydanty, o kt\u00f3rych by\u0142a mowa wcze\u015bniej, dzia\u0142aj\u0105ce w mitochondriach, cytoplazmie, i b\u0142onach kom\u00f3rkowych.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Druga linia obrony <\/strong>to enzymy przeciwutleniaj\u0105ce.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Trzecia linia obrony <\/strong>to enzymy naprawcze (nie om\u00f3wione szczeg\u00f3\u0142owo w tym artykule).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s22\">Piramida antyoksydacyjna<\/h3>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 cz\u0119sto przedstawiana w uproszczonym schemacie piramidy, rzeczywisto\u015b\u0107 jest bardziej skomplikowana. Ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 systemu antyoksydacyjnego jest powi\u0105zana i wsp\u00f3\u0142pracuje ze sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Na g\u00f3rze piramidy znajduj\u0105 si\u0119 enzymy antyoksydacyjne i ich koenzymy, takie jak:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Reduktaza glutationowa:<\/strong> wymaga witaminy B3 jako koenzymu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Peroksydaza glutationowa:<\/strong> wymaga selenu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Katalaza:<\/strong> zawiera \u017celazo.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dysmutaza nadtlenkowa (SOD):<\/strong> wymaga miedzi, cynku i manganu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s23\">Znaczenie minera\u0142\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n<p>Minera\u0142y, takie jak selen, mangan, cynk, mied\u017a, s\u0105 <strong>niezb\u0119dne dla prawid\u0142owego funkcjonowania enzym\u00f3w antyoksydacyjnych<\/strong>. Niedobory tych sk\u0142adnik\u00f3w mog\u0105 zaburza\u0107 system antyoksydacyjny.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/selen\/\">Selen<\/a><\/strong> jest kluczowy dla kilku enzym\u00f3w, w tym peroksydazy glutationowej. Jest tak\u017ce wa\u017cny dla ruchliwo\u015bci plemnik\u00f3w i prawid\u0142owego funkcjonowania tarczycy. Niedob\u00f3r selenu mo\u017ce prowadzi\u0107 do problem\u00f3w z p\u0142odno\u015bci\u0105 m\u0119sk\u0105, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedoczynnosc-tarczycy\/\">niedoczynno\u015bci tarczycy<\/a> i mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na mutacje wirus\u00f3w RNA.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/selen-o31\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-selenu-1-jpg.webp\" alt=\"selen badanie\" class=\"wp-image-11280\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-selenu-1-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-selenu-1-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-selenu-1-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-selenu-1-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-selenu-1-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"s25\">Znaczenie systemu antyoksydacyjnego w organizmie<\/h2>\n\n\n\n<p>System antyoksydacyjny w ludzkim organizmie sk\u0142ada si\u0119 z trzech zasadniczych linii obrony. Pierwsza linia to wolne antyoksydanty, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kom\u00f3rki, takich jak mitochondria, cytoplazma czy b\u0142ony kom\u00f3rkowe. Drug\u0105 lini\u0119 tworz\u0105 enzymy przeciwutleniaj\u0105ce, a trzeci\u0105 stanowi\u0105 enzymy naprawcze.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s26\">Skuteczno\u015b\u0107 antyoksydant\u00f3w z po\u017cywienia<\/h3>\n\n\n\n<p>Mimo i\u017c antyoksydanty s\u0105 kluczowe dla ochrony kom\u00f3rek przed stresem oksydacyjnym, ich skuteczno\u015b\u0107 jest ograniczona przez bariery biologiczne. Antyoksydanty z po\u017cywienia cz\u0119sto nie s\u0105 wch\u0142aniane efektywnie przez organizm lub s\u0105 modyfikowane przez w\u0105trob\u0119. Dodatkowo, bariera krew-m\u00f3zg utrudnia dost\u0119p antyoksydant\u00f3w do neuron\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Skuteczne antyoksydanty, kt\u00f3re wykazuj\u0105 pozytywny wp\u0142yw na zdrowie, to witamina E, A, C oraz koenzym Q10. Inne sk\u0142adniki jak luteina, zeaksantyna i kwas alfa-liponowy r\u00f3wnie\u017c odgrywaj\u0105 rol\u0119 w ochronie antyoksydacyjnej.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s28\">Antyoksydanty endogenne<\/h3>\n\n\n\n<p>W organizmie wyst\u0119puj\u0105 naturalnie antyoksydanty endogenne, takie jak <strong>kwas alfa-liponowy<\/strong> i <strong>ferrytyna<\/strong>. <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kwas-moczowy-jako-czynnik-ryzyka-chorob-sercowo-naczyniowych\/\">Kwas moczowy<\/a><\/strong>, cho\u0107 zwi\u0105zany z <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dna-moczanowa-artretyzm\/\">dn\u0105 moczanow\u0105<\/a>, pe\u0142ni r\u00f3wnie\u017c funkcje antyoksydacyjne, reaguj\u0105c na wolne rodniki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"s29\">Wp\u0142yw \u015brodowiska zewn\u0119trznego na stres oksydacyjny<\/h2>\n\n\n\n<p>Stres oksydacyjny mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 czynniki \u015brodowiskowe, takie jak <strong>promieniowanie ultrafioletowe, zanieczyszczenie powietrza czy ha\u0142as<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad, zanieczyszczenia emitowane przez spalane opony i plastiki generuj\u0105 wolne rodniki, a zawodowe nara\u017cenie na wibracje, na przyk\u0142ad u drwali, mo\u017ce przyspiesza\u0107 proces starzenia kom\u00f3rek przez wzrost produkcji wolnych rodnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s30\">Wp\u0142yw e-papieros\u00f3w na stres oksydacyjny<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Palenie e-papieros\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re do niedawna uwa\u017cane by\u0142o za bezpieczn\u0105 alternatyw\u0119 dla tradycyjnego palenia, niesie ze sob\u0105 nieoczekiwane konsekwencje w postaci stresu oksydacyjnego. Badania ujawni\u0142y, \u017ce witamina E, u\u017cywana w p\u0142ynach do e-papieros\u00f3w, po podgrzaniu i wdychaniu transformuje si\u0119 w wolny rodnik, potencjalnie prowadz\u0105c do uszkodze\u0144 p\u0142uc. To odkrycie rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na rozumienie wp\u0142ywu e-papieros\u00f3w na zdrowie, podkre\u015blaj\u0105c ich zwi\u0105zek ze wzrostem stresu oksydacyjnego w organizmie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"s31\">Rola ekspozycji na s\u0142o\u0144ce w stresie oksydacyjnym<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Ekspozycja na s\u0142o\u0144ce<\/strong>, chocia\u017c istotna dla produkcji <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-d-suplementacja\/\">witaminy D3<\/a>, mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza\u0107 stres oksydacyjny w organizmie, zw\u0142aszcza przy nadmiernej ekspozycji. Efekt ten jest szczeg\u00f3lnie widoczny na \u015bniegu, kt\u00f3ry odbija do 85% promieniowania UV, zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko uszkodze\u0144 oksydacyjnych w siatk\u00f3wce oka. Aby zapobiega\u0107 nadmiernemu stresowi oksydacyjnemu, nale\u017cy kontrolowa\u0107 ekspozycj\u0119 na s\u0142o\u0144ce i odpowiednio zabezpiecza\u0107 sk\u00f3r\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"s32\">Styl \u017cycia a stres oksydacyjny<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Styl \u017cycia i dieta maj\u0105 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na poziom stresu oksydacyjnego w organizmie.<\/strong> Zdrowa dieta bogata w antyoksydanty, umiarkowany wysi\u0142ek fizyczny, unikanie szkodliwych substancji oraz odpowiednia ilo\u015b\u0107 snu pomagaj\u0105 utrzyma\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 oksydacyjn\u0105. W\u0142\u0105czenie do diety naturalnych antyoksydant\u00f3w, takich jak witamina C, cysteina, czy koenzym Q10, pomaga w neutralizowaniu wolnych rodnik\u00f3w i wspiera naturaln\u0105 obron\u0119 antyoksydacyjn\u0105 organizmu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/badanie-dlugosci-telomerow-wiek-biologiczny\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg.webp\" alt=\"badanie d\u0142ugo\u015bci telomer\u00f3w\" class=\"wp-image-8234\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/badanie-telomerow-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, warto rozumie\u0107 i odpowiednio zarz\u0105dza\u0107 czynnikami wp\u0142ywaj\u0105cymi na stres oksydacyjny. Pomo\u017ce to zachowa\u0107 zdrowie i op\u00f3\u017ani\u0107 procesy starzenia. Odpowiednie wybory w zakresie stylu \u017cycia, diety oraz ochrony przed czynnikami \u015brodowiskowymi odgrywaj\u0105 zasadnicz\u0105 rol\u0119 w redukcji negatywnych skutk\u00f3w stresu oksydacyjnego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest uk\u0142ad antyoksydacyjny i jakie s\u0105 jego sk\u0142adniki?<\/p>\n","protected":false},"author":160,"featured_media":11268,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"coauthors":[205],"class_list":{"0":"post-11232","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-webinaria"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Stres oksydacyjny cz. 4 - system antyoksydacyjny - ALAB<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Zapis czwartej cz\u0119\u015bci webinaru o stresie oksydacyjnym z dr Miros\u0142awem Mastejem. Jak dzia\u0142a system antyoksydacyjny?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Stres oksydacyjny cz. 4 - system antyoksydacyjny - ALAB\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zapis czwartej cz\u0119\u015bci webinaru o stresie oksydacyjnym z dr Miros\u0142awem Mastejem. Jak dzia\u0142a system antyoksydacyjny?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-01-19T07:54:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/stres-oksydacyjny-1-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Miros\u0142aw Mastej\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Stres oksydacyjny cz. 4 - system antyoksydacyjny - ALAB","description":"Zapis czwartej cz\u0119\u015bci webinaru o stresie oksydacyjnym z dr Miros\u0142awem Mastejem. Jak dzia\u0142a system antyoksydacyjny?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Stres oksydacyjny cz. 4 - system antyoksydacyjny - ALAB","og_description":"Zapis czwartej cz\u0119\u015bci webinaru o stresie oksydacyjnym z dr Miros\u0142awem Mastejem. Jak dzia\u0142a system antyoksydacyjny?","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-01-19T07:54:22+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/stres-oksydacyjny-1-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Miros\u0142aw Mastej","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Miros\u0142aw Mastej","Szacowany czas czytania":"14 minut","Written by":"Miros\u0142aw Mastej"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/"},"author":{"name":"Miros\u0142aw Mastej","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/a36d2d468b3b704e9c7b0260b59dd222"},"headline":"Stres oksydacyjny cz. 4 &#8211; system antyoksydacyjny","datePublished":"2024-01-19T07:54:22+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/"},"wordCount":2413,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/stres-oksydacyjny-1-jpg.webp","articleSection":["Webinaria"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/","name":"Stres oksydacyjny cz. 4 - system antyoksydacyjny - ALAB","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/stres-oksydacyjny-1-jpg.webp","datePublished":"2024-01-19T07:54:22+00:00","description":"Zapis czwartej cz\u0119\u015bci webinaru o stresie oksydacyjnym z dr Miros\u0142awem Mastejem. Jak dzia\u0142a system antyoksydacyjny?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/stres-oksydacyjny-1-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/stres-oksydacyjny-1-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"stres oksydacyjny"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-4-system-antyoksydacyjny\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Stres oksydacyjny cz. 4 &#8211; system antyoksydacyjny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/a36d2d468b3b704e9c7b0260b59dd222","name":"Miros\u0142aw Mastej","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.pnged31d943693fdcf6baf7eada4ea985fe","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/man-150x150.png","caption":"Miros\u0142aw Mastej"},"description":"Lekarz z zawodu i powo\u0142ania, kt\u00f3ry prowadzi \u201eCentrum Zdrowia Dr Mastej\u201d w Ja\u015ble. Or\u0119downik zdrowego \u017cywienia. Medyczne obszary zainteresowania to m.in.: wp\u0142yw diety i \u015brodowiska (stresu) na funkcjonowanie organizmu cz\u0142owieka, chronobiologia, farmakologia, lipidologia, immunologia i alergologia.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/miroslaw-mastej\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/160"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11232"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11232\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11232"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=11232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}