Karnityna<\/strong> jest zwi\u0105zkiem organicznym, kt\u00f3ry zosta\u0142 odkryty w roku 1905 w mi\u0119\u015bniach i st\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 jej nazwa (caro,carnus <\/em>po \u0142acinie oznacza cia\u0142o, mi\u0119so). Dwadzie\u015bcia dwa lata p\u00f3\u017aniej (w 1927 roku) opisano budow\u0119 chemiczn\u0105 tego zwi\u0105zku, lata 1935-1965 to okres odkrywania jej funkcji w organizmie.<\/p>\n\n\n\n Karnityna jest popularnym suplementem, poniewa\u017c ma wspomaga\u0107 odchudzanie.<\/strong> Takie dzia\u0142anie karnityny ma podstawy teoretyczne, ale czy znajduje potwierdzenie w badaniach i czy warto j\u0105 suplementowa\u0107? Postaramy si\u0119 odpowiedzie\u0107 w tym artykule.<\/p>\n\n\n\n Karnityna to dwa izomery (L-karnityna i D-karnityna) oraz acetylo-L-karnityna, propionylo-L-karnityna i winian L-karnityny. Z dw\u00f3ch izomer\u00f3w karnityny aktywno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 wykazuje L-karnityna i na tym zwi\u0105zku skupi si\u0119 artyku\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Natomiast acetylo-L-karnityna jest substancj\u0105, kt\u00f3ra przenika przez barier\u0119 krew-m\u00f3zg i ma poprawia\u0107 funkcje m\u00f3zgu. Ma by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em energii podtrzymuj\u0105cym ruchliwo\u015b\u0107 plemnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Podstawowa rola karnityny to udzia\u0142 w transporcie d\u0142ugo\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych przez wewn\u0119trzn\u0105 b\u0142on\u0119 mitochondrialn\u0105<\/strong>, gdzie s\u0105 wykorzystywane do produkcji energii w postaci ATP. Proces jest szczeg\u00f3lnie aktywny w mi\u0119\u015bniach, w tym r\u00f3wnie\u017c w mi\u0119\u015bniu sercowym.<\/p>\n\n\n\n Kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe s\u0105 utlenianie w mitochondriach niezale\u017cnie od karnityny, jednak WKT (w tym omega-3<\/a> i omega-6) nie mog\u0105 przenika\u0107 przez wewn\u0119trzn\u0105 b\u0142on\u0119 mitochondrialn\u0105, je\u015bli nie utworz\u0105 zwi\u0105zku o nazwie acylokarnityna, kt\u00f3ra przez t\u0119 b\u0142on\u0119 mo\u017ce przenika\u0107. Proces jest zale\u017cy od wielu enzym\u00f3w i \u2013 co jest wa\u017cne dla dalszych rozwa\u017ca\u0144 \u2013 warunkuje dzia\u0142anie karnityny, kt\u00f3re jest mo\u017cliwe w strukturach wewn\u0119trznych kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n Karnityna wspomaga r\u00f3wnie\u017c proces transportu niekt\u00f3rych zwi\u0105zk\u00f3w toksycznych z wn\u0119trza mitochondri\u00f3w na zewn\u0105trz.<\/p>\n\n\n\n Karnityna to zwi\u0105zek, kt\u00f3ry organizm cz\u0142owieka pozyskuje z dw\u00f3ch \u017ar\u00f3de\u0142: syntezy endogennej i diety<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Proces syntezy endogennej <\/strong>to po\u0142\u0105czenie dw\u00f3ch aminokwas\u00f3w, lizyny i metioniny. Obydwa zwi\u0105zki nale\u017c\u0105 do tzw. aminokwas\u00f3w egzogennych, czyli takich, kt\u00f3rych nasz organizm nie wytwarza i musz\u0105 by\u0107 dostarczone z diet\u0105. Odpowiednia ilo\u015b\u0107 lizyny i metioniny w pokarmie jest warunkiem koniecznym do prawid\u0142owej syntezy karnityny. Sam proces powstawania karnityny ma miejsce w w\u0105trobie i nerkach.<\/p>\n\n\n\n Badania wskazuj\u0105 jednak, i\u017c endogenna synteza karnityny to 15%<\/strong> ilo\u015bci karnityny obecnej w organizmie. Pozosta\u0142e 75% jest dostarczane z diet\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jakie s\u0105 pokarmowe \u017ar\u00f3d\u0142a karnityny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Karnityna wyst\u0119puje przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierz\u0119cego, w tym w czerwonym mi\u0119sie.<\/strong> Mo\u017cna j\u0105 znale\u017a\u0107 w baraninie, wo\u0142owinie i wieprzowinie. Mniejsze ilo\u015bci dost\u0119pne s\u0105 w rybach i drobiu oraz przetworach mlecznych<\/strong>. Znikome ilo\u015bci zawarte s\u0105 w warzywach i owocach.<\/p>\n\n\n Karnityna wch\u0142ania si\u0119 z diety w ok. 75%<\/strong>. Jest zwi\u0105zkiem rozpuszczalnym w wodzie, dlatego ka\u017cda obr\u00f3bka termiczna zmniejsza jej zawarto\u015b\u0107 w pokarmach.<\/p>\n\n\n\n Oko\u0142o 95% wch\u0142oni\u0119tego zwi\u0105zku gromadzi si\u0119 w mi\u0119\u015bniach szkieletowych i w sercu. Tylko 0,5% kr\u0105\u017cy w osoczu, pozosta\u0142a ilo\u015b\u0107 zmagazynowana jest w w\u0105trobie i nerkach.<\/p>\n\n\n\n Nadmiar karnityny wydalany jest z moczem.<\/p>\n\n\n\n Nie ustalono referencyjnego spo\u017cycia karnityny, poniewa\u017c nie jest ona niezb\u0119dnym sk\u0142adnikiem od\u017cywczym, kt\u00f3ry musi by\u0107 dostarczany w okre\u015blonych ilo\u015bciach. Szacuje si\u0119 jednak, i\u017c dzienne, sumaryczne (dostarczanej z diet\u0105 i syntetyzowane w organizmie) zapotrzebowanie na karnityn\u0119 wynosi 15 mg<\/strong>. Dieta osoby jedz\u0105cej mi\u0119so i produkty mleczne dostarcza od 25 do nawet 150 mg tego zwi\u0105zku dziennie. Dieta wega\u0144ska natomiast zawiera tylko 1,2 mg karnityny. Nie ma to jednak wp\u0142ywu na poda\u017c tego zwi\u0105zku, poniewa\u017c osoba na takiej diecie syntetyzuje ok. 14,5 mg karnityny, natomiast osoba jedz\u0105ca ka\u017cdy rodzaj pokarm\u00f3w mo\u017ce wytworzy\u0107 ok. 35 mg karnityny. Dlatego u zdrowych os\u00f3b nie obserwuje si\u0119 niedobor\u00f3w tego zwi\u0105zku, nawet u wegan.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niedob\u00f3r karnityny obserwuje si\u0119 u os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 genetycznie uwarunkowane uszkodzenie funkcji transportera karnityny i objawia si\u0119 u niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c karnityna uczestniczy w transporcie kwas\u00f3w t\u0142uszczowych do wn\u0119trza mitochondri\u00f3w, gdzie mog\u0105 by\u0107 przekszta\u0142cane w energi\u0119, przez wiele os\u00f3b jest przyjmowana w postaci suplementu diety, kt\u00f3ry ma wspomaga\u0107 redukcj\u0119 tkanki t\u0142uszczowej i odchudzanie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Podstawy teoretyczne takiego wnioskowania by\u0142y s\u0142uszne, jednak wykonana w roku 2016 metaanaliza bada\u0144 po\u015bwi\u0119conych wp\u0142ywowi karnityny na ten proces ostudzi\u0142a nastroje. Wykazano, i\u017c suplementacja karnityn\u0105 rzeczywi\u015bcie zmniejszy\u0142a mas\u0119 cia\u0142a os\u00f3b j\u0105 za\u017cywaj\u0105cych o 1,21 kg, jednak pozosta\u0142o to bez wp\u0142ywu na mas\u0119 tkanki t\u0142uszczowej <\/strong>(nie wykazano jej redukcji) i obw\u00f3d w talii. Ponadto maksymalny efekt obni\u017caj\u0105cy mas\u0119 cia\u0142a zaobserwowano u os\u00f3b doros\u0142ych spo\u017cywaj\u0105cych 2 000 mg karnityny dziennie.<\/p>\n\n\n\n Wniosek z metaanalizy wskazuje, i\u017c przyjmowanie suplement\u00f3w L-karnityny w spos\u00f3b nieznaczny wp\u0142ywa na redukcj\u0119 masy cia\u0142a, natomiast nie ma wp\u0142ywu na BMI i zawarto\u015b\u0107 tkanki t\u0142uszczowej, zw\u0142aszcza u pacjent\u00f3w doros\u0142ych z nadwag\u0105 lub oty\u0142o\u015bci\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\nKarnityna – rola w organizmie<\/h2>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-karnityny-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nKarnityna – \u017ar\u00f3d\u0142a i zapotrzebowanie<\/h2>\n\n\n\n
![\"zawarto\u015b\u0107](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/zawartosc-karnityny-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\n![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Badanie-acetylokarnityny-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nCzy karnityna wspomaga odchudzanie?<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n