Staro\u015b\u0107 z medycznego punktu widzenia<\/h2>\n\n\n\n
Starzenie si\u0119 organizmu<\/strong> to zjawisko fizjologiczne. Staro\u015b\u0107 jest tym okresem \u017cycia, w kt\u00f3rym obni\u017caj\u0105 si\u0119 funkcje \u017cyciowe oraz mo\u017cna zaobserwowa\u0107 szereg zmian zachodz\u0105cych w uk\u0142adach i narz\u0105dach naszego cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Staro\u015b\u0107 nie jest chorob\u0105, jednak zachodz\u0105ce w tym procesie zmiany powoduj\u0105 os\u0142abienie mechanizm\u00f3w adaptacyjnych<\/strong>. Jest to okres, w kt\u00f3rym wystarczy niewielki stres<\/a>, nieco wi\u0119kszy ni\u017c zazwyczaj wysi\u0142ek czy drobna infekcja<\/a>, aby utrzymuj\u0105ca si\u0119 jeszcze w organizmie r\u00f3wnowaga uleg\u0142a zaburzeniu i rozwin\u0119\u0142a si\u0119 choroba.<\/p>\n\n\n\n Z tego powodu w starszym wieku ro\u015bnie znaczenie laboratoryjnych bada\u0144 profilaktycznych<\/strong>, kt\u00f3re wcze\u015bniej mog\u0105 pokaza\u0107 istnienie nieprawid\u0142owo\u015bci chorobowych. Jest to tym wa\u017cniejsze, i\u017c u os\u00f3b po 60 r.\u017c. wiele objaw\u00f3w chorobowych przypisuje si\u0119 w\u0142a\u015bnie procesowi starzenia i traktuje jako naturalne.<\/p>\n\n\n\n Osoby starsze cz\u0119sto s\u0105 pod opiek\u0105 lekarza i maj\u0105 wykonywane badania laboratoryjne, kt\u00f3re monitoruj\u0105 choroby przewlek\u0142e. Artyku\u0142 zwraca uwag\u0119 na odr\u0119bno\u015bci wieku starszego oraz uwypukla szczeg\u00f3lnie wa\u017cne aspekty profilaktyki.<\/p>\n\n\n\n Bardzo wa\u017cne jest, aby osoby w podesz\u0142ym wieku mia\u0142y optymalny (30-50 ng\/ml) poziom witaminy D<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n U os\u00f3b starszych jest to trudne do osi\u0105gni\u0119cia z powodu mniejszej zdolno\u015bci do wytwarzania witaminy D w sk\u00f3rze i cz\u0119stszego przebywania w zamkni\u0119tych pomieszczeniach.<\/p>\n\n\n\n Optymalny poziom witaminy D u osoby starszej to wi\u0119ksza odporno\u015b\u0107, prawid\u0142owa gospodarka wapniowo-fosforanowa (organizm lepiej sobie radzi z osteoporoz\u0105<\/a>), lepsze funkcjonowanie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n Osoby starsze mog\u0105 mie\u0107 tak g\u0142\u0119boki niedob\u00f3r witaminy D, \u017ce suplementacja standardowych dawek (2000 jednostek dziennie) nie wystarczy, aby pokry\u0107 niedobory i odbudowa\u0107 zapasy gwarantuj\u0105ce prawid\u0142owe funkcjonowanie. Badanie st\u0119\u017cenia witaminy D<\/a> jest warunkiem bezpiecznej i efektywnej suplementacji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Badanie powinno by\u0107 wykonane przed rozpocz\u0119ciem suplementacji<\/strong>, nast\u0119pnie kontrolnie po 3 miesi\u0105cach<\/strong>. Po ustaleniu dawki suplementacyjnej wystarczy je wykonywa\u0107 raz w roku<\/strong>. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c suplementacja witaminy D u senior\u00f3w powinna mie\u0107 miejsce przez ca\u0142y rok, nie tylko w okresie jesienno-zimowym.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda zdrowa osoba po 40 r.\u017c. powinna regularnie wykonywa\u0107 badanie poziomu glukozy<\/a>. <\/strong>Razem z poziomem glukozy warto zrobi\u0107 badanie st\u0119\u017cenia hemoglobiny glikowanej<\/a><\/strong>, kt\u00f3ra pokazuje, czy poziom glukozy by\u0142 prawid\u0142owy w ci\u0105gu ostatnich trzech miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n Lipidogram <\/a>nale\u017cy do podstawowych bada\u0144 profilaktycznych, kt\u00f3re powinni\u015bmy wykonywa\u0107 regularnie po 40 r.\u017c.<\/strong> Wa\u017cnym badaniem wskazuj\u0105cym na ryzyko chor\u00f3b serca i nadci\u015bnienia t\u0119tniczego jest poziom kwasu moczowego w surowicy<\/a><\/strong>, kt\u00f3ry powinien by\u0107 wykonywany razem z lipidogramem.<\/p>\n\n\n\n Kwas moczowy to marker zwi\u0119kszonego ryzyka chor\u00f3b serca, naczy\u0144. Poziom kwasu moczowego, kt\u00f3ry chroni przed rozwojem nadci\u015bnienia t\u0119tniczego<\/a> jest ni\u017cszy, ni\u017c warto\u015bci referencyjne stosowane w rozpoznaniu dny moczanowej<\/a>. Niestety podesz\u0142y wiek predysponuje do zwi\u0119kszonego st\u0119\u017cenia tego parametru we krwi.<\/p>\n\n\n\n >>> Przeczytaj te\u017c: Kwas moczowy jako czynnik ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n Osoby starsze zagro\u017cone s\u0105 powstawaniem niedobor\u00f3w pokarmowych<\/strong>, np. \u017celaza, witamin z grupy B (witamina B12, kwas foliowy), niedobor\u00f3w elektrolit\u00f3w (s\u00f3d, potas, magnez). Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jakie problemy obserwujemy u os\u00f3b starszych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Objawy anemii<\/a> \u2013 zm\u0119czenie, senno\u015b\u0107, blado\u015b\u0107, zaburzenia koncentracji \u2013 wyst\u0119puj\u0105ce u os\u00f3b starszych s\u0105 cz\u0119sto interpretowane jako objawy zwi\u0105zane z wiekiem lub innymi chorobami. Tymczasem mog\u0105 to by\u0107 objawy niedobor\u00f3w \u017celaza<\/a>, dolegliwo\u015bci, kt\u00f3ra jest powszechna u os\u00f3b starszych<\/strong>. Jej geneza jest wieloczynnikowa, do aspekt\u00f3w wymienionych powy\u017cej mo\u017cna doda\u0107 fakt, i\u017c mo\u017ce by\u0107 objawem innych chor\u00f3b, np. nowotworowych<\/strong>, kt\u00f3re u os\u00f3b starszych s\u0105 r\u00f3wnie\u017c cz\u0119stsze. Wyst\u0105pienie niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza w wieku > 50 lat jest silnym czynnikiem predykcyjnym nowotworu z\u0142o\u015bliwego.<\/p>\n\n\n\n Witamina B12 <\/a>jest najwi\u0119ksz\u0105 i najbardziej z\u0142o\u017con\u0105 w budowie witamin\u0105, kt\u00f3rej potrzebuje cz\u0142owiek. Jednocze\u015bnie jest jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych, bowiem funkcjonowanie uk\u0142adu krwiotw\u00f3rczego i nerwowego bez tej witaminy jest niemo\u017cliwe. Najpowa\u017cniejsz\u0105 konsekwencj\u0105 jej niedoboru jest tzw. anemia z\u0142o\u015bliwa<\/strong>, ale nawet mniejsze niedobory mog\u0105 objawia\u0107 si\u0119 problemami z pami\u0119ci\u0105, b\u00f3lami i zawrotami g\u0142owy, rozdra\u017cnieniem, os\u0142abieniem w\u0119chu lub smaku, problemami ze s\u0142uchem (piski, szumy) uczuciem mrowienia na sk\u00f3rze, dr\u0119twieniami. Niedob\u00f3r witaminy B12 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zany z depresj\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niedob\u00f3r witaminy B12 u senior\u00f3w mo\u017cna sprawdzi\u0107 wykonuj\u0105c nast\u0119puj\u0105ce badania:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli u osoby w podesz\u0142ym wieku wyst\u0119puj\u0105 zaparcia<\/a>, sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry<\/a> lub brak energii, zwykle przypisuje si\u0119 je procesowi starzenia, tymczasem mog\u0105 to by\u0107 objawy niedoczynno\u015bci tarczycy<\/a><\/strong>. Z drugiej strony typowe objawy tej choroby z wiekiem staj\u0105 si\u0119 mniej wyra\u017ane, dlatego \u0142atwo je przeoczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 nale\u017cy zatem zwr\u00f3ci\u0107 na post\u0119puj\u0105ce zaburzenia czynno\u015bci poznawczych i pami\u0119ci, obni\u017cenie nastroju, niedokrwisto\u015b\u0107 i niewydolno\u015b\u0107 serca<\/strong>, zw\u0142aszcza je\u015bli rozwijaj\u0105 si\u0119 one u osoby, kt\u00f3rej stan by\u0142 dotychczas stabilny.<\/p>\n\n\n\n Niedob\u00f3r hormon\u00f3w tarczycy nale\u017cy wykluczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c u os\u00f3b w podesz\u0142ym wieku z hiponatremi\u0105 lub ze zwi\u0119kszonym st\u0119\u017ceniem kinazy kreatynowej w surowicy.<\/p>\n\n\n\n Choroby serca cz\u0119sto towarzysz\u0105 osobom starszym, dlatego ocena wydolno\u015bci serca oraz krzepliwo\u015b\u0107 krwi s\u0105 badaniami, kt\u00f3re powinno by\u0107 wykonane u senior\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n NT-proBNP (N-terminalny propept. natriuret. t.B)<\/a> <\/strong>\u2013 badanie pomocne w ocenie wydolno\u015bci serca oraz rozpoznaniu niewydolno\u015bci tego narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Objawy niewydolno\u015bci serca r\u00f3wnie\u017c bywaj\u0105 przypisywane podesz\u0142emu wiekowi pacjenta, poniewa\u017c s\u0105 to os\u0142abienie, \u0142atwe m\u0119czenie si\u0119 nawet przy niewielkim wysi\u0142ku, duszno\u015b\u0107, obrz\u0119ki.<\/p>\n\n\n\n Niskie st\u0119\u017cenie tego markera eliminuje konieczno\u015b\u0107 wykonania badania ECHO serca, kt\u00f3re nie wsz\u0119dzie jest dost\u0119pne i jest k\u0142opotliwe dla os\u00f3b starszych.<\/p>\n\n\n\n D-dimery \u2013 badanie poziomu d-dimer\u00f3w<\/a><\/strong> pomaga wykluczy\u0107 wyst\u0119powanie incydent\u00f3w zakrzepowo-zatorowych, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 u os\u00f3b z chorobami sercowo-naczyniowymi oraz u pacjent\u00f3w le\u017c\u0105cych lub z ograniczeniami poruszania si\u0119. D-dimery znajduj\u0105 zastosowanie u os\u00f3b, kt\u00f3re nie przyjmuj\u0105 lek\u00f3w przeciwkrzepliwych i lekarz nie zleci\u0142 im innych bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n Badania w pakiecie nerkowym<\/a><\/strong> to mo\u017cliwo\u015b\u0107 oceny wydolno\u015bci nerek do wydalania produkt\u00f3w przemiany materii, ich poprawnego funkcjonowania oraz sprawdzenie funkcji filtracyjnej. Upo\u015bledzenie funkcji nerek jest dosy\u0107 cz\u0119st\u0105 dolegliwo\u015bci\u0105 u os\u00f3b starszych, na dodatek zbyt rzadko rozpoznawan\u0105.<\/strong> Tymczasem nerki odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w filtrowaniu krwi. W ci\u0105gu doby przep\u0142ywa przez nie nawet 1 500 litr\u00f3w krwi, z czego filtrowane jest a\u017c 150 litr\u00f3w. Wynikiem tej pracy jest powstanie oko\u0142o 1,5 litra moczu w ci\u0105gu doby. Dzi\u0119ki temu organizm wydala nadmiar wody, reguluje st\u0119\u017cenie sodu, potasu i innych jon\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w utrzymaniu r\u00f3wnowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. S\u0105 jednym z najwa\u017cniejszych organ\u00f3w reguluj\u0105cych ci\u015bnienie t\u0119tnicze krwi.<\/p>\n\n\n\n Dolegliwo\u015bci ze strony jelit u os\u00f3b w podesz\u0142ym wieku s\u0105 powszechne. Mog\u0105 im towarzyszy\u0107 zaparcia, wzd\u0119cia czy b\u00f3le brzucha<\/a>. Jakie badania laboratoryjne mo\u017cna zarekomendowa\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kalprotektyna<\/strong> to marker stanu zapalnego jelita<\/a>, kt\u00f3rego st\u0119\u017cenie ro\u015bnie w przypadku zmian zapalnych lub nowotworowych. U os\u00f3b zdrowych wykrywana jest w ilo\u015bciach \u015bladowych. Je\u015bli wynik badania mie\u015bci si\u0119 w zakresie warto\u015bci referencyjnych, mo\u017cna zrezygnowa\u0107 z dalszej, inwazyjnej diagnostyki (np. kolonoskopii) i wskazuje na istnienie zespo\u0142u jelita dra\u017cliwego<\/a>. Z drugiej strony wysoki poziom kalprotektyny jest bezwzgl\u0119dnym wskazaniem do wizyty u lekarza.<\/p>\n\n\n\n Wykrywanie krwi utajonej w kale <\/strong>– jest testem przesiewowym w kierunku krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 spowodowane rakiem jelita grubego<\/a>. Badanie krwi utajonej w kale powinno by\u0107 wykonywane raz w roku, zw\u0142aszcza przez osoby po 45 r.\u017c.<\/p>\n\n\n\n >>> Przeczytaj te\u017c: \u017bywienie os\u00f3b starszych<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n O jakich badaniach laboratoryjnych powinny pami\u0119ta\u0107 osoby starsze?<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":11775,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"coauthors":[134],"class_list":{"0":"post-11739","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-warto-wiedziec"},"acf":[],"yoast_head":"\n![\"podzia\u0142](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/podzial-starosci-wg-WHO-jpg.webp\")
<\/figure>\n\n\n\nWitamina D u os\u00f3b starszych<\/h2>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Badanie-witaminy-D-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nGlukoza i hemoglobina glikowana u os\u00f3b starszych<\/h2>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pakiet-ryzyko-cukrzycy-rozszerzony-4-badania-1-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nLipidogram z kwasem moczowym u os\u00f3b starszych<\/h2>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Lipidogram-extra-6-badan-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nNiedobory pokarmowe u senior\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Pakiet-anemii-4-badania-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n\n
\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/witaminab12-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nZaburzenia pracy tarczycy u os\u00f3b starszych<\/h2>\n\n\n\n
Ocena wydolno\u015bci serca i krzepliwo\u015b\u0107 krwi u senior\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Badanie-NT-pro-BNP-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Badanie-D-dimerow_-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nBadanie funkcji nerek u senior\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Pakiet-nerkowy-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nBadania laboratoryjne jelit u os\u00f3b starszych<\/h2>\n\n\n\n
\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Pakiet-zdrowe-jelita-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n\n