{"id":11779,"date":"2024-02-12T08:01:05","date_gmt":"2024-02-12T07:01:05","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=11779"},"modified":"2024-02-12T08:01:05","modified_gmt":"2024-02-12T07:01:05","slug":"fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/","title":{"rendered":"Fosfor &#8211; pierwiastek niezb\u0119dny czy toksyczny? Rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie"},"content":{"rendered":"\n<p>Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#f1\">Fosfor &#8211; fizjologiczne funkcje w organizmie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#f2\">Zapotrzebowanie na fosfor, normy spo\u017cycia<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#f3\">Fosfor &#8211; \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie, wch\u0142anianie, metabolizm, wydalanie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#f4\">Nadmiar i niedob\u00f3r fosforu w organizmie cz\u0142owieka<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#f5\">Konserwanty z fosforem &#8211; E338, E339, E340-349, E450-45<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"f1\">Fosfor &#8211; fizjologiczne funkcje w organizmie<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Fosfor<\/strong> i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wapn-podstawowy-pierwiastek-ukladu-kostnego\/\">wap\u0144<\/a> to para pierwiastk\u00f3w odgrywaj\u0105cych kluczow\u0105 rol\u0119 w prawid\u0142owej <strong>mineralizacji, a co za tym idzie funkcjonowaniu uk\u0142adu kostnego i z\u0119b\u00f3w<\/strong>. Jednak\u017ce na tym jego rola si\u0119 nie ko\u0144czy, poniewa\u017c jest on r\u00f3wnie\u017c niezb\u0119dnym <strong>sk\u0142adnikiem tkanek mi\u0119kkich oraz wielu zwi\u0105zk\u00f3w<\/strong> (kwas\u00f3w nukleinowych, ATP i ADP \u2013 \u017ar\u00f3de\u0142 energii dla kom\u00f3rek, GMP i GTP, lecytyny, kefaliny, sfingomieliny). Uczestniczy w takich procesach jak przewodzenie bod\u017ac\u00f3w nerwowych, przemiany energetyczne, r\u00f3wnowaga kwasowo-zasadowa, przemiany t\u0142uszcz\u00f3w i w\u0119glowodan\u00f3w. Jako sk\u0142adnik fosfolipid\u00f3w ma znaczenie dla prawid\u0142owej budowie b\u0142on kom\u00f3rkowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wreszcie fosfor jest <strong>niezb\u0119dny dla prawid\u0142owego wch\u0142aniania wapnia<\/strong>, dla prawid\u0142owej gospodarki wapniowo-fosforanowej odpowiedni stosunek wapnia do fosforu w diecie powinien wynosi\u0107 u os\u00f3b doros\u0142ych 1:1 lub 1,5:1.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"f2\">Zapotrzebowanie na fosfor, normy spo\u017cycia<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Zapotrzebowanie na fosfor zale\u017cy od wieku.<\/strong> Organizm dziecka i nastolatka potrzebuje wi\u0119cej fosforu, co jest zwi\u0105zane z intensywnym wzrostem (zw\u0142aszcza w okresie dojrzewania p\u0142ciowego), budowaniem ko\u015bci, mi\u0119\u015bni i tkanek.<\/p>\n\n\n\n<p>Osoby doros\u0142e potrzebuj\u0105 odpowiednich ilo\u015bci fosforu do zabezpieczenia proces\u00f3w \u017cyciowych, w kt\u00f3rych fosfor uczestniczy i s\u0105 to ilo\u015bci <strong>mniejsze, ni\u017c u os\u00f3b z m\u0142odszych grup wiekowych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Zapotrzebowanie na ten pierwiastek wzrasta w czasie ci\u0105\u017cy, kiedy organizm kobiet musi dostarczy\u0107 odpowiednich ilo\u015bci fosforu rosn\u0105cemu p\u0142odowi. Jednak normy spo\u017cycia dla kobiet ci\u0119\u017carnych nie odbiegaj\u0105 od norm przyj\u0119tych dla kobiet, kt\u00f3re w ci\u0105\u017cy nie s\u0105. Organizm kobiety ci\u0119\u017carnej rekompensuje te potrzeby poprzez zwi\u0119kszenie wch\u0142aniania fosforu w przewodzie pokarmowym z diety.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3lnym czasem pod wzgl\u0119dem gospodarki fosforanowej jest r\u00f3wnie\u017c okres karmienia piersi\u0105, gdy ma miejsce&nbsp; zwi\u0119kszona resorpcja fosforu z ko\u015bci. Jednak nie ma dowod\u00f3w na to, i\u017c zapotrzebowanie na fosfor w czasie laktacji ro\u015bnie, dlatego r\u00f3wnie\u017c tutaj normy spo\u017cycia nie s\u0105 wy\u017csze.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/normy-spozycia-fosforu-tabela-jpg.webp\" alt=\"normy spo\u017cycia fosforu tabela\" class=\"wp-image-11836\" width=\"735\" height=\"402\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/normy-spozycia-fosforu-tabela-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/normy-spozycia-fosforu-tabela-jpg-768x420.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/normy-spozycia-fosforu-tabela-jpg-150x82.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/normy-spozycia-fosforu-tabela-jpg-300x164.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/normy-spozycia-fosforu-tabela-jpg-696x381.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 735px) 100vw, 735px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"f3\">Fosfor &#8211; \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie, wch\u0142anianie, metabolizm, wydalanie<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Fosfor to sk\u0142adnik powszechnie obecny w diecie.<\/strong> Jego spo\u017cycie z w przeci\u0119tnej polskiej diecie os\u00f3b doros\u0142ych (powy\u017cej 18 r.\u017c.) wynosi<strong> 10008 mg u kobiet i 1440 mg u m\u0119\u017cczyzn<\/strong>, co oznacza, i\u017c zapotrzebowanie na ten pierwiastek jest pokrywane ca\u0142kowicie.<\/p>\n\n\n\n<p>Najwi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanego fosforu pochodzi z <strong>produkt\u00f3w zbo\u017cowych<\/strong>, np. kaszy gryczanej, ciemnego pieczywa, musli (27-38%) oraz <strong>mleka i jego przetwor\u00f3w<\/strong>, np. ser\u00f3w (30-53%). <strong>Mi\u0119so i jego pochodne<\/strong> dostarczaj\u0105 10-25% tego pierwiastka.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/zawartosc-fosforu-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg.webp\" alt=\"zawarto\u015b\u0107 fosforu w wybranych produktach spo\u017cywczych\" class=\"wp-image-11837\" width=\"445\" height=\"801\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/zawartosc-fosforu-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg.webp 890w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/zawartosc-fosforu-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg-768x1382.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/zawartosc-fosforu-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg-854x1536.webp 854w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/zawartosc-fosforu-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg-150x270.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/zawartosc-fosforu-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg-300x540.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/zawartosc-fosforu-w-wybranych-produktach-spozywczych-tabela-jpg-696x1252.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 445px) 100vw, 445px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><strong>Fosfor stanowi naturalny sk\u0142adnik \u017cywno\u015bci, ale jest r\u00f3wnie\u017c stosowany w przemy\u015ble spo\u017cywczym jako dodatek o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach stabilizuj\u0105cych i zag\u0119szczaj\u0105cych<\/strong> <strong>E?<\/strong>. Szczeg\u00f3lnie bogate w ten dodatek s\u0105 w\u0119dliny, sery topione, wyroby cukiernicze czy koncentraty. \u0179r\u00f3d\u0142em tego pierwiastka jest coca-cola. Je\u015bli kto\u015b wypija jedn\u0105 puszk\u0119 coli dziennie&nbsp;(330 ml) dodatkowa porcja spo\u017cywanego fosforu to 57 mg fosforu, czyli 10% dobowego zapotrzebowania doros\u0142ego, zdrowego cz\u0142owieka. Bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, i\u017c fosfor jest powszechnie dost\u0119pny w diecie, dla os\u00f3b, kt\u00f3re z powod\u00f3w zdrowotnych musz\u0105 ogranicza\u0107 jego spo\u017cycie, jest to bardzo wa\u017cna informacja.<\/p>\n\n\n\n<p>Wch\u0142anianie fosforu odbywa si\u0119 dzi\u0119ki g\u0142\u00f3wnie w jelicie cienkim, z wi\u0119kszo\u015bci produkt\u00f3w spo\u017cywczych jest wysoka i wynosi od 55 \u2013 80%. Wyj\u0105tkiem s\u0105 produkty ro\u015blinne, np. zbo\u017ca czy str\u0105czki, gdzie fosfor wyst\u0119puje w po\u0142\u0105czeniu z fitynianami, kt\u00f3re hamuj\u0105 jego wch\u0142anianie. Stosowane w przetwarzaniu \u017cywno\u015bci procesy technologiczne zwi\u0119kszaj\u0105 biodost\u0119pno\u015b\u0107 fosforu z po\u0142\u0105cze\u0144 z fitynianami. Takim procesem jest np. moczenie nasion ro\u015blin str\u0105czkowych w wodzie lub fermentacja ciasta \u017cytniego, lub pszennego.<\/p>\n\n\n\n<p>Ciekawe jest, i\u017c wch\u0142anianie fosforu mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 dzi\u0119ki transportowi biernemu, kt\u00f3ry jest mo\u017cliwy, je\u015bli st\u0119\u017cenie fosforan\u00f3w w \u015bwietle jelita jest wysokie, czyli gdy ich poda\u017c w diecie jest optymalna. Zmniejszenie poda\u017cy fosforu uniemo\u017cliwia proces biernego transportu, na znaczeniu zyskuje transport aktywny, hamowany przez kalcytonin\u0119 (hormon tarczycy) a zwi\u0119kszany przez aktywny metabolit witaminy D3 (1,25 (OH)2 D3). Trzecim hormonem wp\u0142ywaj\u0105cym na gospodark\u0119 wapniow\u0105 jest parathormon.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 puli fosforu w organizmie cz\u0142owieka  (ok. 85%) magazynowana jest w ko\u015bciach, 14% to tkanki mi\u0119kkie i mi\u0119\u015bnie, 1% wyst\u0119puje we krwi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/fosfor-nieorganiczny-w-surowicy-l23\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforu-nieorganicznego-we-krwi-jpg.webp\" alt=\"badanie fosforu nieorganicznego we krwi\" class=\"wp-image-11839\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforu-nieorganicznego-we-krwi-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforu-nieorganicznego-we-krwi-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforu-nieorganicznego-we-krwi-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforu-nieorganicznego-we-krwi-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforu-nieorganicznego-we-krwi-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"f4\">Nadmiar i niedob\u00f3r fosforu w organizmie cz\u0142owieka<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Niedob\u00f3r fosforu (hipofosfatemia) wyst\u0119puje bardzo rzadko<\/strong>, poniewa\u017c jest to pierwiastek powszechnie dost\u0119pny w przeci\u0119tnej diecie. Mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 na skutek zaburze\u0144 od\u017cywiania i niedobor\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych np. u os\u00f3b nadu\u017cywaj\u0105cych alkoholu, czy \u017cywionych pozajelitowo.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jego niedob\u00f3r mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 u pacjent\u00f3w d\u0142ugotrwale przyjmuj\u0105cych wodorotlenek glinu \u2013 lek stosowany w przypadku zgagi.<\/strong> Glin tworzy z fosforem zwi\u0105zek, kt\u00f3ry nie wch\u0142ania si\u0119 w przewodzie pokarmowym, co skutkuje niedoborem tego pierwiastka.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Inne przyczyny niedobor\u00f3w fosforu to nadczynno\u015b\u0107 przytarczyc.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Niedob\u00f3r fosforu <strong>objawia si\u0119 os\u0142abieniem mi\u0119\u015bni, osteomalacj\u0105 u doros\u0142ych a krzywic\u0105 u dzieci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nadmiar fosforu w diecie mo\u017ce mie\u0107 dwojaki wp\u0142yw na organizm ludzki. <\/strong>Z jednej strony du\u017ca jego zawarto\u015b\u0107 <strong>wp\u0142ywa niekorzystnie na wch\u0142anianie takich pierwiastk\u00f3w jak wap\u0144, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-zelaza-w-organizmie\/\">\u017celazo<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/magnez-zapotrzebowanie-zrodla-suplementacja\/\">magnez<\/a>, cynk, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/miedz-w-organizmie-zapotrzebowanie-rola-zrodla-miedzi-w-diecie\/\">mied\u017a<\/a><\/strong>. Przewlek\u0142a hiperfosfatemia mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c <strong>doprowadzi\u0107 do nadczynno\u015bci przytarczyc i zmniejszania si\u0119 masy ko\u015bci<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Z drugiej strony sam fosfor w nadmiarze wykazuje dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane, takie jak <strong>biegunka, nudno\u015bci czy wymioty<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/fosfor-nieorganiczny-w-moczu-ze-zbiorki-dobowej-l23\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforanu-nieorganicznego-w-moczu-DZB-jpg.webp\" alt=\"badanie fosforanu nieorganicznego w moczu (DZB)\" class=\"wp-image-11841\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforanu-nieorganicznego-w-moczu-DZB-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforanu-nieorganicznego-w-moczu-DZB-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforanu-nieorganicznego-w-moczu-DZB-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforanu-nieorganicznego-w-moczu-DZB-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-fosforanu-nieorganicznego-w-moczu-DZB-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"f5\">Konserwanty z fosforem &#8211; E338, E339, E340-349, E450-45<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Substancje konserwuj\u0105ce zawieraj\u0105ce fosforany s\u0105 szeroko wykorzystywane w przemy\u015ble spo\u017cywczym i zazwyczaj s\u0105 umieszczane w sk\u0142adzie \u017cywno\u015bci przetworzonej jako dodatki E.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Substancje zawieraj\u0105ce fosforany od E340 do E349 stosowane s\u0105 jako przeciwutleniacze i regulatory kwasowo\u015bci, natomiast E450-E458 to zag\u0119szczacze i emulgatory. Dlatego <strong>osoby, kt\u00f3re powinny ogranicza\u0107 spo\u017cycie fosforan\u00f3w z diet\u0105, musz\u0105 zwraca\u0107 uwag\u0119 na sk\u0142ad i uwa\u017cnie czyta\u0107 etykiety. <\/strong>Niestety powy\u017csze dodatki nie zawsze s\u0105 opisane, producenci nie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c obowi\u0105zku podawania ilo\u015bci fosforu zawartego w dodatkach, a to mo\u017ce bardzo znacznie wp\u0142ywa\u0107 na jego zawarto\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142adowo sery bez konserwant\u00f3w mog\u0105 zawiera\u0107 nawet o 350 mg fosforu mniej w 100 g produktu, paczkowane mi\u0119so bez konserwant\u00f3w to o 120 mg fosforu mniej w 100 g produktu, p\u0142atki \u015bniadaniowe to 137 mg mniej fosforu, je\u015bli nie zawieraj\u0105 konserwant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Konserwanty&nbsp; z fosforanami to m.in.:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>E 338 \u2013 kwas fosforowy,<\/li>\n\n\n\n<li>E 339 \u2013 fosforan sodu,<\/li>\n\n\n\n<li>E 340 \u2013 fosforan potasu,<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;E 341 \u2013 fosforan wapnia,<\/li>\n\n\n\n<li>E 343 \u2013 fosforan magnezu,<\/li>\n\n\n\n<li>E 450 \u2013 difosforany,<\/li>\n\n\n\n<li>E 451 \u2013 trifosforany,<\/li>\n\n\n\n<li>E 452 \u2013 polifosforany.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Ciosek \u017b, Kot K, Kosik-Bogacka D, \u0141anocha-Arendarczyk N, Rotter I. The Effects of Calcium, Magnesium, Phosphorus, Fluoride, and Lead on Bone Tissue. Biomolecules. 2021 Mar 28;11(4):506. doi: 10.3390\/biom11040506. PMID: 33800689; PMCID: PMC8066206.<\/li>\n\n\n\n<li>Normy \u017cywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie \u2013 pod red. M. Jarosza, E. Rychlik, K. Sto\u015b, J. Charzewskiej Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego \u2013 Pa\u0144stwowy Zak\u0142ad Higieny, 2020<\/li>\n\n\n\n<li>Gertig H., Przys\u0142awski J., Bromatologia. Zarys nauki o \u017cywno\u015bci i \u017cywieniu. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015.<\/li>\n\n\n\n<li>Janus A., Mazur E., Powszechne stosowanie konserwant\u00f3w jako aktualny problem w utrzymaniu normofosfatemii w chorych hemodializowanych., Forum Nefrologiczne 2023, tom 13, nr 1,41-47.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy i do czego jest nam potrzebny fosfor? Jakie s\u0105 jego normy spo\u017cycia?<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":11843,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"coauthors":[191],"class_list":{"0":"post-11779","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dieta"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Fosfor - rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie - ALAB Laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czy fosfor jest niezb\u0119dny czy toksyczny? Dowiedz si\u0119 o jego roli w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142ach w diecie i wp\u0142ywie na zdrowie. Przeczytaj badania\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Fosfor - rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie - ALAB Laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czy fosfor jest niezb\u0119dny czy toksyczny? Dowiedz si\u0119 o jego roli w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142ach w diecie i wp\u0142ywie na zdrowie. Przeczytaj badania\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-02-12T07:01:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fosfor-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Magdalena Konowrocka\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Magdalena Konowrocka\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Magdalena Konowrocka\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Fosfor - rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie - ALAB Laboratoria","description":"Czy fosfor jest niezb\u0119dny czy toksyczny? Dowiedz si\u0119 o jego roli w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142ach w diecie i wp\u0142ywie na zdrowie. Przeczytaj badania","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Fosfor - rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie - ALAB Laboratoria","og_description":"Czy fosfor jest niezb\u0119dny czy toksyczny? Dowiedz si\u0119 o jego roli w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142ach w diecie i wp\u0142ywie na zdrowie. Przeczytaj badania","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-02-12T07:01:05+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fosfor-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Magdalena Konowrocka","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Magdalena Konowrocka","Szacowany czas czytania":"8 minut","Written by":"Magdalena Konowrocka"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/"},"author":{"name":"Magdalena Konowrocka","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/f5efeaa1a9dd143fd159fd2fc446631c"},"headline":"Fosfor &#8211; pierwiastek niezb\u0119dny czy toksyczny? Rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie","datePublished":"2024-02-12T07:01:05+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/"},"wordCount":1271,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fosfor-jpg.webp","articleSection":["Dieta i suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/","name":"Fosfor - rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie - ALAB Laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fosfor-jpg.webp","datePublished":"2024-02-12T07:01:05+00:00","description":"Czy fosfor jest niezb\u0119dny czy toksyczny? Dowiedz si\u0119 o jego roli w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142ach w diecie i wp\u0142ywie na zdrowie. Przeczytaj badania","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fosfor-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/fosfor-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"fosfor"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fosfor-pierwiastek-niezbedny-czy-toksyczny-rola-w-organizmie-zrodla-w-diecie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Fosfor &#8211; pierwiastek niezb\u0119dny czy toksyczny? Rola w organizmie, \u017ar\u00f3d\u0142a w diecie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/f5efeaa1a9dd143fd159fd2fc446631c","name":"Magdalena Konowrocka","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magdalena-Konowrocka-jpg-150x150.webp89854cb66701ee4f4b5429d528843904","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magdalena-Konowrocka-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Magdalena-Konowrocka-jpg-150x150.webp","caption":"Magdalena Konowrocka"},"description":"Dietetyk i psychodietetyk, absolwentka studi\u00f3w magisterskich na SGGW oraz studi\u00f3w podyplomowych na WUM na kierunku \u201eDietetyka w choroby wewn\u0119trznych i metabolicznych\u201d, studiowa\u0142a w Instytucie \u017bywienia i \u017bywno\u015bci \u201ePoradnictwo dietetyczne \u2013 post\u0119py w \u017cywieniu cz\u0142owieka\u201d. Prowadzi gabinet doradztwa \u017cywieniowego i dietetycznego Optimum Zdrowia.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/magdalena-konowrocka\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11779"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11779\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11843"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11779"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=11779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}