{"id":12176,"date":"2024-03-06T07:45:21","date_gmt":"2024-03-06T06:45:21","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=12176"},"modified":"2024-03-06T07:45:21","modified_gmt":"2024-03-06T06:45:21","slug":"wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/","title":{"rendered":"Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) \u2013 dlaczego wa\u017cne jest wczesne postawienie diagnozy?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Zapalenie stawu<\/strong> stanowi najwa\u017cniejszy kliniczny objaw uk\u0142adowych chor\u00f3b tkanki \u0142\u0105cznej i polega na wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powaniu przede wszystkim b\u00f3lu o charakterze zapalnym oraz obrz\u0119ku stawu. B\u00f3l najsilniejszy jest rano albo po okresie d\u0142u\u017cszego unieruchomienia. Zawsze towarzyszy mu uczucie sztywno\u015bci w zaj\u0119tym stawie, kt\u00f3re mo\u017ce trwa\u0107 nawet do kilku godzin i kt\u00f3re koreluje z aktywno\u015bci\u0105 zapalenia. Sam obrz\u0119k stawu zwi\u0105zany jest z przerostem b\u0142ony maziowej oraz wysi\u0119kiem w stawie, kt\u00f3re stwierdza si\u0119 w badaniach obrazowych (szczeg\u00f3lnie w USG), ale mo\u017cna to zauwa\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c w badaniach palpacyjnych. Zapalenia staw\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 symetri\u0105 i liczb\u0105 zaj\u0119tych staw\u00f3w oraz wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powaniem objaw\u00f3w og\u00f3lnych i narz\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Co to jest wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS)?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Choroba mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnym tempie, ale jej najwcze\u015bniejszy okres jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cny. Dlatego pierwszy rok wyst\u0119powania objaw\u00f3w zosta\u0142 wyodr\u0119bniony i jest okre\u015blany terminem wczesnego zapalenia staw\u00f3w (WZS). <\/strong>Przyj\u0119ta\u00a0granica 12 miesi\u0119cy rozwoju choroby zwi\u0105zane jest z faktem, \u017ce w przypadku agresywnego przebiegu choroby, ju\u017c po ok. 2 latach u blisko 70% pacjent\u00f3w dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia staw\u00f3w, poniewa\u017c rozwijaj\u0105 si\u0119 nad\u017cerki w stawach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wczesne rozpoznanie i jego znaczenie<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>W okresie wczesnego zapalenia staw\u00f3w (WZS)&nbsp;najwa\u017cniejszym zadaniem reumatologa jest:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Okre\u015blenie typu zapalenia staw\u00f3w<\/strong> (znaczenie dla dalszego post\u0119powania terapeutycznego).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>U pacjent\u00f3w z wczesnym zapaleniem staw\u00f3w (WZS), kt\u00f3rzy spe\u0142niaj\u0105 kryteria klasyfikacji <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-rzs-jak-czesto-wystepuje-kogo-dotyka\/\">reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w \u2013 RZS<\/a> (zmiany stawowe, badania immunologiczne: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/czynnik-reumatoidalny-rf-igm-k21\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">RF IgM<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/pc-przeciw-cyklicznemu-cytrulinowanemu-peptydowi-3-accp-n66\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">aCCP<\/a>, parametry zapalne <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/odczyn-biernackiego-c59\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">OB<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-c-reaktywne-crp-ilosciowe-i81\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP<\/a>, czas trwania objaw\u00f3w) rozpoznanie wczesnego RZS, a w przypadku braku mo\u017cliwo\u015bci postawienia diagnozy \u2013 wczesnego niezr\u00f3\u017cnicowanego zapalenia staw\u00f3w.&nbsp; W praktyce wyodr\u0119bnia si\u0119&nbsp;ponadto pierwsze 12 tygodni, czyli tzw. bardzo wczesne zapalenie staw\u00f3w (very early arthritis), co zwi\u0105zane jest z wyj\u0105tkow\u0105 i odmienn\u0105 od dalszego przebiegu choroby etiopatogenez\u0105 zmian zapalnych w tym okresie.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wyodr\u0119bnienie pacjent\u00f3w zagro\u017conych najszybszym post\u0119pem choroby<\/strong> (progresja zmian radiologicznych) i tym samym niekorzystnym rokowaniem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wdro\u017cenie skutecznego leczenia<\/strong>, kt\u00f3rego celem b\u0119dzie spowolnienie post\u0119p\u00f3w choroby.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/czynnik-reumatoidalny-rf-igm-k21\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-RF-czynnik-reumatoidalny-IgM-jpg.webp\" alt=\"czynnik reumatoidalny (RF) w klasie IgM\" class=\"wp-image-12210\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-RF-czynnik-reumatoidalny-IgM-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-RF-czynnik-reumatoidalny-IgM-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-RF-czynnik-reumatoidalny-IgM-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-RF-czynnik-reumatoidalny-IgM-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-RF-czynnik-reumatoidalny-IgM-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Leczenie wczesnego zapalenia staw\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p>Rozpocz\u0119cie skutecznego leczenia immunosupresyjnymi lekami modyfikuj\u0105cymi przebieg choroby w okresie pierwszych 3 miesi\u0119cy, czyli tzw. oknie terapeutycznym stanowi obecnie najskuteczniejsze podej\u015bcie do terapii wczesnego zapalenia staw\u00f3w (WZS), umo\u017cliwiaj\u0105c:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>szybsze uzyskanie stabilnej remisji klinicznej,<\/li>\n\n\n\n<li>utrzymanie d\u0142ugotrwa\u0142ej remisji,<\/li>\n\n\n\n<li>spowolnienie post\u0119pu zmian destrukcyjnych w stawach,<\/li>\n\n\n\n<li>redukcj\u0119 ryzyka narz\u0105dowych powik\u0142a\u0144 choroby,<\/li>\n\n\n\n<li>skuteczn\u0105 prewencj\u0119 niepe\u0142nosprawno\u015bci oraz absencji zawodowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Badania dowodz\u0105, \u017ce wyst\u0105pienie przewlek\u0142ego zapalenia staw\u00f3w poprzedzone jest wieloletnim okresem, w kt\u00f3rym u os\u00f3b posiadaj\u0105cych predyspozycje genetycznie, pod wp\u0142ywem szkodliwych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych dochodzi do rozwoju subklinicznej humoralnej odpowiedzi autoimmunologicznej.&nbsp; Kr\u0105\u017c\u0105ce,&nbsp;prozapalne cytokiny, przede wszystkim IL-1 i&nbsp; IL-6, IL-12, czynnik martwicy nowotwor\u00f3w &#8211; TNF, interferon-\u03b3, chemokiny- np. bia\u0142ko chemotaktyczne monocyt\u00f3w-1, bia\u0142ko zapalne makrofag\u00f3w, czynnik stymuluj\u0105cy tworzenie kolonii granulocyt\u00f3w i makrofag\u00f3w, powszechne markery stanu zapalnego takie jak CRP zwi\u0119kszaj\u0105 si\u0119 stopniowo w przedklinicznych stadiach reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS), r\u00f3wnolegle lub nawet poprzedzaj\u0105c pojawienie si\u0119 patogennych autoprzeciwcia\u0142. Zmiany takie odzwierciedlaj\u0105 prawdziw\u0105, og\u00f3lnoustrojow\u0105 natur\u0119 mechanizm\u00f3w zapalnych, kt\u00f3re doprowadzaj\u0105 do jawnej choroby klinicznej.<\/p>\n\n\n\n<p>W b\u0142onie maziowej zwi\u0119ksza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ilo\u015b\u0107 limfocyt\u00f3w i makrofag\u00f3w produkuj\u0105cych prozapalne cytokiny, przede wszystkim IL-1 i\u00a0 IL-6, czynnika martwicy nowotwor\u00f3w-TNF.\u00a0Nie dochodzi wtedy jeszcze do rozwoju zapalenia staw\u00f3w, ale w surowicy pojawiaj\u0105 si\u0119 markery rozwoju przewlek\u0142ej i nieodwracalnej reakcji zapalnej (czynnik reumatoidalny \u2013 RF\u00a0(RF IgM), przeciwcia\u0142a przeciwcytrulinowe \u2013 aCCP) oraz CRP i kalprotektyna kr\u0105\u017c\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czynniki ryzyka i predyspozycje<\/h2>\n\n\n\n<p>Do czynnik\u00f3w predysponuj\u0105cych do rozwoju przewlek\u0142ego zapalenia staw\u00f3w zalicza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>palenie tytoniu,<\/li>\n\n\n\n<li>infekcje wirusowe (np. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/mononukleoza-zakazna-im-infectious-mononucleosis\/\">EBV<\/a>, CMV),<\/li>\n\n\n\n<li>choroby przyz\u0119bia (obecno\u015b\u0107 Porphyromonas gingivalis),<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/diagnostyka-dysbiozy-jelitowej-odpowiedzi-na-pytania-pacjentow\/\">dysbioz\u0119 mikrobiomu jelitowego<\/a> (obecno\u015b\u0107 Prevotella spp.)<\/li>\n\n\n\n<li>nadmierne spo\u017cycie czerwonego mi\u0119sa,<\/li>\n\n\n\n<li>oty\u0142o\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/kalprotektyna-krazaca\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-kalprotektyny-krazacej-jpg.webp\" alt=\"kalprotektyna kr\u0105\u017c\u0105ca\" class=\"wp-image-12212\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-kalprotektyny-krazacej-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-kalprotektyny-krazacej-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-kalprotektyny-krazacej-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-kalprotektyny-krazacej-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-kalprotektyny-krazacej-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Objawy i diagnoza<\/h2>\n\n\n\n<p>Nast\u0119pny etap to ju\u017c pojawienie si\u0119 <strong>dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych<\/strong>, pocz\u0105tkowo bez towarzysz\u0105cego obrz\u0119ku stawu. Stan ten nie spe\u0142nia zatem kryteri\u00f3w rozpoznania wczesnego zapalenia staw\u00f3w (WZS), ale stanowi <strong>pierwszy sygna\u0142, \u017ce u pacjenta mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 przewlek\u0142e (autoimmunizacyjne) zapalenie staw\u00f3w<\/strong>. Okre\u015blony zosta\u0142\u00a0zesp\u00f3\u0142 cech klinicznych (wywiad, badanie przedmiotowe), kt\u00f3ry istotnie zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo przej\u015bcia b\u00f3lu stawu (arthralgia)\u00a0w pe\u0142noobjawowe wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS), nale\u017c\u0105 do nich nast\u0119puj\u0105ce kryteria:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pojawienie si\u0119 nowych b\u00f3l\u00f3w staw\u00f3w (bez obrz\u0119ku) w ci\u0105gu ostatnich 12 miesi\u0119cy,<\/li>\n\n\n\n<li>zaj\u0119cie staw\u00f3w \u015br\u00f3dr\u0119czno-paliczkowych,<\/li>\n\n\n\n<li>uczucie sztywno\u015bci porannej trwaj\u0105ce powy\u017cej 60 minut,<\/li>\n\n\n\n<li>objawy najsilniej wyra\u017cone w godzinach porannych,<\/li>\n\n\n\n<li>RZS u krewnych pierwszego stopnia,<\/li>\n\n\n\n<li>trudno\u015b\u0107 w zaci\u015bni\u0119ciu palc\u00f3w w pi\u0119\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n<li>pozytywny wynik testu \u015bciskania&nbsp; \u2013 b\u00f3l przy ucisku r\u0119ki pacjenta na wysoko\u015bci staw\u00f3w \u015br\u00f3dr\u0119czno-paliczkowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Spe\u0142nienie przynajmniej 4 kryteri\u00f3w pozwala na rozpoznanie&nbsp;podejrzanego klinicznie b\u00f3lu stawowego \u2013 CSA, clinically suspect arthralgia z czu\u0142o\u015bci\u0105 \u2013 70%, swoisto\u015bci\u0105 \u2013 93%.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>U ka\u017cdego pacjenta spe\u0142niaj\u0105cego kryteria CSA nale\u017cy oznaczy\u0107 w surowicy przeciwcia\u0142a przeciwcytrulinowe (aCCP) oraz czynnik reumatoidalny RF w klasie IgM a w przypadku ich obecno\u015bci \u2013 skierowa\u0107 chorego na konsultacj\u0119 reumatologiczn\u0105. CSA poprzedza zwykle rozw\u00f3j RZS \u2013 najcz\u0119stszej uk\u0142adowej choroby tkanki \u0142\u0105cznej (0,5\u20131% populacji kraj\u00f3w europejskich), w kt\u00f3rej przebiegu dochodzi do symetrycznego zapalenia ma\u0142ych staw\u00f3w r\u0105k i st\u00f3p.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku pacjenta zg\u0142aszaj\u0105cego si\u0119 z objawami wczesnego zapalenia staw\u00f3w (WZS) nale\u017cy zawsze wykluczy\u0107 inne (niereumatyczne) choroby, kt\u00f3re mog\u0105 przebiega\u0107 z zapaleniem staw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>reaktywne zapalenia staw\u00f3w:<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>w przebiegu wirusowym (r\u00f3\u017cyczka, mononukleoza zaka\u017ana, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wirusowe-zapalenie-watroby\/\">wirusowe zapalenia w\u0105troby<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/hiv-wczesna-diagnoza-i-podjecie-leczenia-daje-szanse-na-normalne-zycie\/\">HIV<\/a>) lub bakteryjnym (Salmonella, Yersinia, Chlamydia trachomatis, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/borelioza\/\">Borrelia burgdorferi<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rzezaczka-choroba-przenoszona-droga-plciowa\/\">rze\u017c\u0105czka<\/a>),<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>sarkoidoz\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/hemochromatoza-najczestsza-choroba-rzadka\/\">hemochromatoz\u0119<\/a> oraz zespo\u0142y paranowotworowe,<\/li>\n\n\n\n<li>septyczne zapalenie stawu (bezpo\u015brednie zaka\u017cenie stawu przez bakterie, najcz\u0119\u015bciej Staphylococcus aureus) &#8211; rzadkie, ale ci\u0119\u017ckie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Najcz\u0119\u015bciej obserwowanym scenariuszem klinicznym jest <strong>przej\u015bcie wczesnego zapalenia staw\u00f3w (WZS) w reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS)<\/strong>. Ewolucja wczesnego zapalenia staw\u00f3w (WZS) w przewlek\u0142e nad\u017cerkowe zapalenie staw\u00f3w \u015bci\u015ble zwi\u0105zana jest z okre\u015blonymi klinicznymi cechami choroby (tzw. czynniki z\u0142ej prognozy):<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>p\u0142ci\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>utrzymywaniem si\u0119 choroby powy\u017cej 12 tygodni,<\/li>\n\n\n\n<li>du\u017c\u0105 liczb\u0105 staw\u00f3w bolesnych i obrz\u0119kni\u0119tych,<\/li>\n\n\n\n<li>zaj\u0119ciem staw\u00f3w r\u0105k,<\/li>\n\n\n\n<li>paleniem papieros\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>wysokimi warto\u015bciami OB i\/lub CRP,<\/li>\n\n\n\n<li>obecno\u015bci\u0105 czynnika reumatoidalnego i\/lub przeciwcia\u0142 aCCP,<\/li>\n\n\n\n<li>stwierdzeniem wczesnych nad\u017cerek w badaniu radiologicznym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w ju\u017c na pocz\u0105tku choroby mo\u017cliwe jest rozpoznanie RZS. Szczeg\u00f3lnie pomocne w tym zakresie s\u0105&nbsp;kryteria klasyfikacyjne, przyj\u0119te wsp\u00f3lnie przez Europejsk\u0105 Lig\u0119 Towarzystw Reumatologicznych (EULAR) i Ameryka\u0144skie Kolegium Reumatologiczne (ACR).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kryteria klasyfikacyjne RZS<\/strong><\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-tabela-jpg.webp\" alt=\"kryteria klasyfikacyjne RZS tabela\" class=\"wp-image-12214\" width=\"490\" height=\"677\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-tabela-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-tabela-jpg-768x1060.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-tabela-jpg-150x207.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-tabela-jpg-300x414.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-tabela-jpg-696x961.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 490px) 100vw, 490px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 du\u017c\u0105 przydatno\u015b\u0107 oznaczania przeciwcia\u0142 aCCP,&nbsp; jest to&nbsp;marker przewlek\u0142ego i aktywnego zapalenia staw\u00f3w, ale posiada te\u017c&nbsp;wysok\u0105 warto\u015b\u0107 predykcyjn\u0105 w zakresie post\u0119pu zmian radiologicznych.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/pc-przeciw-cyklicznemu-cytrulinowanemu-peptydowi-3-accp-n66\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-przeciwcial-anty-CCP-jpg.webp\" alt=\"przeciwcia\u0142a anty-CCP (aCCP)\" class=\"wp-image-12215\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-przeciwcial-anty-CCP-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-przeciwcial-anty-CCP-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-przeciwcial-anty-CCP-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-przeciwcial-anty-CCP-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Badanie-przeciwcial-anty-CCP-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Ciekawe wyniki odnotowano w przypadku innych przeciwcia\u0142 zwi\u0105zanych z RZS. U pacjent\u00f3w z b\u00f3lem staw\u00f3w i ujemnym wynikiem aCCP, pojawienie si\u0119 przeciwcia\u0142a przeciwko karbamylowanym bia\u0142kom &#8211;&nbsp; <strong>anty-CarP<\/strong>,<strong>&nbsp;<\/strong>wyprzeda i pozwala przewidzie\u0107 przysz\u0142y rozw\u00f3j zapalenia staw\u00f3w. Przeciwcia\u0142a przeciwko karbamylowanym bia\u0142kom (proteinom), anty CarP (anti-carbamylated proteins antibodies) obecne s\u0105 nawet u 45% chorych na reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w. Ich obecno\u015b\u0107 koreluje z obecno\u015bci\u0105 nad\u017cerek kostnych oraz progresj\u0105 zmian radiologicznych. Prawdopodobny patomechanizm tworzenia nad\u017cerek zwi\u0105zany jest mi\u0119dzy innymi, analogicznie jak w przypadku przeciwcia\u0142 przeciwko cytrulinowanym bia\u0142kom aCCP, z aktywacj\u0105 osteoklast\u00f3w. Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania anty-CarP i RF by\u0142a podobna w przypadku chorych zar\u00f3wno z artralgi\u0105, jak i zapaleniem staw\u00f3w, natomiast przeciwcia\u0142a anty-CCP obecne by\u0142y niemal wy\u0142\u0105cznie u chorych z zapaleniem staw\u00f3w (15,2% (arthritis) vs 2,1% (artralgia)). Jak wskazuj\u0105 wyniki bada\u0144, r\u00f3wnie\u017c w przypadku chorych na <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/toczen-ukladowy-sle\/\">tocze\u0144 rumieniowaty uk\u0142adowy<\/a> istnieje istotna korelacja mi\u0119dzy obecno\u015bci\u0105 przeciwcia\u0142 anty-CarP, a zapaleniem staw\u00f3w z tworzeniem nad\u017cerek.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bli\u0107 znaczenie stosunkowo nowego markera &#8211;  <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kalprotektyna-krazaca-czuly-marker-stanu-zapalnego\/\">kalprotektyny kr\u0105\u017c\u0105cej<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Podwy\u017cszone poziomy kalprotektyny kr\u0105\u017c\u0105cej w osoczu stwierdzono mi\u0119dzy innymi w reumatoidalnym zapalenie staw\u00f3w (RZS) &#8211; biomarker aktywno\u015bci i ci\u0119\u017cko\u015bci przebiegu RZS &nbsp;oraz m\u0142odzie\u0144czym idiopatycznym zapaleniu staw\u00f3w (MIZS). W przebiegu RZS, w b\u0142onie maziowej oraz p\u0142ynie stawowym jest to bia\u0142ko o najwy\u017cszym wzro\u015bcie ekspresji. Udowodniono, \u017ce kalprotektyna indukuje produkcj\u0119 TNF-\u03b1 i interleukin IL-6, IL-1 \u03b2 , IL-8 w monocytach odgrywaj\u0105c wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w wywo\u0142ywaniu i utrzymaniu stanu zapalnego.&nbsp; Wykazano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce kalprotektyna w osoczu\/surowicy koreluje z aktywno\u015bci\u0105 choroby i laboratoryjnymi zmiennymi zapalenia, takimi jak bia\u0142ko C-reaktywne (CRP) i szybko\u015b\u0107 sedymentacji erytrocyt\u00f3w (OB).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-reumatologiczny-podstawowy-przed-pierwsza-wizyta-u-specjalisty\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-reumatologiczny-podstawowy-10-badan-jpg.webp\" alt=\"pakiet reumatologiczny podstawowy\" class=\"wp-image-11166\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-reumatologiczny-podstawowy-10-badan-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-reumatologiczny-podstawowy-10-badan-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-reumatologiczny-podstawowy-10-badan-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-reumatologiczny-podstawowy-10-badan-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-reumatologiczny-podstawowy-10-badan-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>W por\u00f3wnaniu do CRP posiada wy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 predykcyjn\u0105 dla zapalenia b\u0142ony maziowej oraz uszkodzenia staw\u00f3w. Umo\u017cliwia identyfikacj\u0119 stanu zapalnego w chwili, gdy CRP pozostaje &#8222;nieme&#8221;. Poziom kalprotektyny kr\u0105\u017c\u0105cej jest skorelowany z wynikami aktywno\u015bci choroby w USG oraz wykrywanym&nbsp; podczas USG zapaleniem b\u0142ony maziowej. Umo\u017cliwia monitorowanie zapalenia b\u0142ony maziowej stwierdzonego w USG.&nbsp;Kalprotektyna kr\u0105\u017c\u0105ca pozwala na&nbsp;odr\u00f3\u017cnienie aktywno\u015b\u0107 choroby w postaci subklinicznej od remisji definiowanej w badaniu USG u pacjent\u00f3w z RZS w remisji klinicznej. <strong>Jest to tzw. marker &#8222;niemego&#8221; zapalenia (ro\u015bnie, gdy inne markery zapalenia s\u0105 jeszcze nieaktywne).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Kwiatkowska B.: Wst\u0119pna diagnostyka i leczenie wczesnego zapalenia staw\u00f3w przez lekarzy rodzinnych. Terapia 2021, 11(406): 62\u201369<\/li>\n\n\n\n<li>Romao V.C., Fonseca J.E.: Disease mechanisms in preclinical rheumatoid arthritis: A narrative review. Front Med (Lausanne) 2022 Aug 19, 9.<\/li>\n\n\n\n<li>Rupi\u0144ski R, Rell-Bakalarska M: Leczenie chorych z wczesnym zapaleniem staw\u00f3w, Medycyna b\u00f3lu, Terapia 2023\/6.<\/li>\n\n\n\n<li>Inciarte-Mundo J, et al.: Calprotectin more accurately discriminates the disease status of rheumatoid arthritis patients receiving tacilizumab than acute phase reactants, Rheumatology(Oxford) 2015Dec:54(12)2239-43.<\/li>\n\n\n\n<li>Nordal H., et al.: Calprotectin (S100A8\/A9) should preferably be measured in EDTA-plasma; results from a longitudinal study of patients with rheumatoid arthritis, Scandinavian Journal of Clinical and Laboratory Investigation, vo.78, 2018-Issue1-2<\/li>\n\n\n\n<li>Inciarte-Mundo J, Frade-Sosa B, Sanmart\u00ed R. From bench to bedside: Calprotectin (S100A8\/S100A9) as a biomarker in rheumatoid arthritis. Front Immunol. 2022 Nov 3;13:1001025.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest wczesne zapalenie staw\u00f3w i jakie objawy mog\u0105 wskazywa\u0107 na wyst\u0119powanie tego problemu?<\/p>\n","protected":false},"author":123,"featured_media":12232,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"coauthors":[141],"class_list":{"0":"post-12176","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-choroby-autoimmunologiczne"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) - przyczyny, objawy, badania<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czym jest wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS)? Sprawd\u017a, kiedy i jakie badania wykona\u0107 i dlaczego tak wa\u017cne jest zdiagnozowanie tego problemu.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) - przyczyny, objawy, badania\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czym jest wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS)? Sprawd\u017a, kiedy i jakie badania wykona\u0107 i dlaczego tak wa\u017cne jest zdiagnozowanie tego problemu.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-03-06T06:45:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) - przyczyny, objawy, badania","description":"Czym jest wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS)? Sprawd\u017a, kiedy i jakie badania wykona\u0107 i dlaczego tak wa\u017cne jest zdiagnozowanie tego problemu.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) - przyczyny, objawy, badania","og_description":"Czym jest wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS)? Sprawd\u017a, kiedy i jakie badania wykona\u0107 i dlaczego tak wa\u017cne jest zdiagnozowanie tego problemu.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-03-06T06:45:21+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Agnieszka Kobiela-Mednis","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agnieszka Kobiela-Mednis","Szacowany czas czytania":"10 minut","Written by":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/"},"author":{"name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e"},"headline":"Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) \u2013 dlaczego wa\u017cne jest wczesne postawienie diagnozy?","datePublished":"2024-03-06T06:45:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/"},"wordCount":1754,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-jpg.webp","articleSection":["Choroby autoimmunologiczne"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/","name":"Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) - przyczyny, objawy, badania","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-jpg.webp","datePublished":"2024-03-06T06:45:21+00:00","description":"Czym jest wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS)? Sprawd\u017a, kiedy i jakie badania wykona\u0107 i dlaczego tak wa\u017cne jest zdiagnozowanie tego problemu.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/wczesne-zapalenie-stawow-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"wczesne zapalenie staw\u00f3w"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wczesne-zapalenie-stawow-wzs-dlaczego-wazne-jest-wczesne-postawienie-diagnozy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wczesne zapalenie staw\u00f3w (WZS) \u2013 dlaczego wa\u017cne jest wczesne postawienie diagnozy?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e","name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png510376ddb3c99b233fa30c560b9695e9","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","caption":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"description":"Farmaceuta, diagnosta laboratoryjny z II st. specjalizacji z analityki klinicznej. Absolwentka Wydzia\u0142u Farmaceutycznego w Akademii Medycznej w Warszawie.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12176","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/123"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12176"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12176\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12176"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12176"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12176"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12176"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}