Testosteron to podstawowy m\u0119ski hormon p\u0142ciowy z grupy androgen\u00f3w. U m\u0119\u017cczyzn jest produkowany przez kom\u00f3rki Leydiga w j\u0105drach, ale w mniejszych ilo\u015bciach <\/strong>wyst\u0119puje tak\u017ce u kobiet<\/strong>, b\u0119d\u0105c wytwarzany przez jajniki. Niewielka ilo\u015b\u0107 testosteronu jest te\u017c wytwarzana przez kor\u0119 nadnerczy. Testosteron kontroluje wiele proces\u00f3w fizjologicznych zachodz\u0105cych w organizmie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Testosteron odpowiada <\/strong>m.in. za regulacj\u0119 r\u00f3\u017cnicowania p\u0142ciowego, powstawanie m\u0119skich cech p\u0142ciowych, spermatogenez\u0119 <\/strong>(produkcj\u0119 plemnik\u00f3w), powi\u0119kszenie pr\u0105cia i j\u0105der oraz p\u0142odno\u015b\u0107<\/strong>. Jest tak\u017ce zaanga\u017cowany w powstawanie wt\u00f3rnych cech p\u0142ciowych m\u0119skich<\/strong>, kt\u00f3re obejmuj\u0105 m\u0119skie ow\u0142osienie, zmiany w g\u0142osie i jego pog\u0142\u0119bienie, przyspieszenie wzrostu w okresie dojrzewania, dystrybucj\u0119 t\u0142uszczu w organizmie oraz wzrost masy mi\u0119\u015bni szkieletowych. Odgrywa rol\u0119 w regulacji i utrzymaniu prawid\u0142owego libido<\/strong>. Poziom testosteronu wp\u0142ywa te\u017c na produkcj\u0119 czerwonych krwinek i na samopoczucie oraz zdrowie psychiczne<\/strong>, a nieprawid\u0142owe st\u0119\u017cenie tego hormonu skutkuje zmniejszeniem energii i uczuciem zm\u0119czenia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Testosteron wyst\u0119puje we krwi w trzech postaciach: wolnej<\/strong> (1\u20134% ca\u0142kowitego testosteronu u m\u0119\u017cczyzn i 1\u20132% u kobiet), zwi\u0105zanej z bia\u0142kiem wi\u0105\u017c\u0105cym hormony p\u0142ciowe <\/strong>(SHBG<\/strong>, <\/strong>ang. sex hormone binding globulin<\/em>) (ok. 50%) oraz zwi\u0105zanej z albuminami<\/strong> (ok. 44%). Zgodnie z hipotez\u0105 o wolnych hormonach biologiczna aktywno\u015b\u0107 testosteronu najlepiej odzwierciedlana jest przez st\u0119\u017cenie wolnego<\/strong>, a nie ca\u0142kowitego hormonu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Poj\u0119cia testosteronu wolnego nie nale\u017cy myli\u0107 z testosteronem biodost\u0119pnym<\/strong> (BAT, ang. bioavailable testosterone<\/em>), w kt\u00f3rego sk\u0142ad, opr\u00f3cz wolnego testosteronu, wchodzi testosteron zwi\u0105zany z albuminami. Zar\u00f3wno testosteron biodost\u0119pny, jak i wolny s\u0105 \u0142atwo dost\u0119pne dla kom\u00f3rek docelowych i mog\u0105 by\u0107 uwa\u017cane za marker androgeniczno\u015bci<\/strong>. Bezpo\u015bredni wp\u0142yw na st\u0119\u017cenie testosteronu zar\u00f3wno u m\u0119\u017cczyzn, jak i u kobiet maj\u0105 zmiany poziomu SHBG. Starzenie si\u0119 i r\u00f3\u017cne czynniki \u015brodowiskowe mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy wolnym a ca\u0142kowitym testosteronem.<\/p>\n\n\n\n W tkankach i organach z testosteronu powstaje dihydrotestosteron<\/strong> (DHT, ang. dihydrotestosterone<\/em>), czyli najsilniejszy androgen u ludzi<\/strong>. DHT w stanie wolnym, podobnie jak testosteron, mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z receptorami androgenowymi w narz\u0105dach p\u0142ciowych. Odpowiednie st\u0119\u017cenie DHT jest istotne dla prawid\u0142owej produkcji i funkcji plemnik\u00f3w, co ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na p\u0142odno\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn. Ponadto DHT oddzia\u0142uje m.in. na zdrowie sk\u00f3ry i reguluje aktywno\u015b\u0107 gruczo\u0142\u00f3w \u0142ojowych, co jest zwi\u0105zane z poziomem sebum i ryzykiem wyst\u0105pienia tr\u0105dziku. Jednak\u017ce nadmierna aktywno\u015b\u0107 DHT mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 niekorzystne skutki, takie jak \u0142ysienie typu m\u0119skiego u m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Urologicznego (ang. American Urological Association) ok. 40% m\u0119\u017cczyzn powy\u017cej 45. roku \u017cycia ma niski poziom testosteronu. Problem ten nasila si\u0119 wi\u0119c wraz z wiekiem, obserwuje si\u0119 go r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bciej u os\u00f3b oty\u0142ych, z chorobami tarczycy, nadci\u015bnieniem, wysokim poziomem cholesterolu, cukrzyc\u0105 typu 2 i hipogonadyzmem (niedoczynno\u015bci\u0105 gruczo\u0142\u00f3w p\u0142ciowych). Objawami zwi\u0105zanymi ze zmniejszonym poziomem testosteronu s\u0105 najcz\u0119\u015bciej: niskie libido, zm\u0119czenie, obni\u017cenie nastroju i energii, zmniejszona masa mi\u0119\u015bniowa, zaburzenia erekcji i niep\u0142odno\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n U kobiet st\u0119\u017cenie testosteronu jest wielokrotnie ni\u017csze ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn i poza wiekiem zale\u017cy od cyklu menstruacyjnego. Cz\u0119stymi objawami zwi\u0105zanymi z podwy\u017cszonym poziomem tego hormonu s\u0105: nadmierne ow\u0142osienie, obni\u017cenie g\u0142osu, zwi\u0119kszenie masy mi\u0119\u015bniowej, \u0142ysienie androgenowe typu m\u0119skiego, zm\u0119czenie, zaburzenia miesi\u0105czkowania, trudno\u015bci z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119, a nawet niep\u0142odno\u015b\u0107.<\/strong> Warto\u015bci testosteronu odbiegaj\u0105ce od zakresu referencyjnego mog\u0105 wskazywa\u0107 na wyst\u0119powanie zespo\u0142u policystycznych jajnik\u00f3w<\/strong>, guz\u00f3w jajnik\u00f3w i kory nadnerczy oraz zespo\u0142u nadnerczowo-p\u0142ciowego<\/strong> (wrodzony przerost nadnerczy).<\/p>\n\n\n\n Niezale\u017cnie od p\u0142ci poziom testosteronu mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c na sen<\/strong>. Niskie poziomy testosteronu zosta\u0142y skorelowane z zaburzeniami snu, takimi jak bezsenno\u015b\u0107 lub z\u0142a jego jako\u015b\u0107, co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do uczucia zm\u0119czenia w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n\n\n\n Badanie poziomu testosteronu mo\u017ce by\u0107 zalecane, gdy podejrzewane s\u0105 zaburzenia gospodarki hormonalnej lub jako cz\u0119\u015b\u0107 diagnostyki r\u00f3\u017cnicowej wielu chor\u00f3b<\/strong>. Testosteron podlega rytmowi dobowemu<\/strong>, co oznacza, \u017ce jego st\u0119\u017cenie zmienia si\u0119 w ci\u0105gu doby \u2013 najwi\u0119ksze jest rano, dlatego badanie krwi najlepiej wykona\u0107 mi\u0119dzy 7 a 9 rano. Testy laboratoryjne z krwi pozwalaj\u0105 oznaczy\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce na wyniki test\u00f3w mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 takie czynniki jak stres, dieta, sen, aktywno\u015b\u0107 fizyczna i inne hormony<\/strong>. Ostateczna decyzja o kolejnych krokach post\u0119powania, w zale\u017cno\u015bci od otrzymanych wynik\u00f3w, nale\u017cy do lekarza, kt\u00f3ry powinien uwzgl\u0119dni\u0107 objawy wyst\u0119puj\u0105ce u pacjenta i jego histori\u0119 medyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli badanie wyka\u017ce nieprawid\u0142owy poziom ca\u0142kowitego lub wolnego testosteronu b\u0105d\u017a DHT, wskazana jest konsultacja z endokrynologiem lub ginekologiem (w przypadku kobiet). Terapia zaburze\u0144 hormonalnych mo\u017ce obejmowa\u0107 leczenie farmakologiczne, modyfikacj\u0119 stylu \u017cycia czy leczenie chirurgiczne (np. w przypadku nowotworu nadnercza lub jajnika).<\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n Jak\u0105 rol\u0119 odgrywa testosteron w organizmie cz\u0142owieka? Kiedy i jakie badania warto wykona\u0107?<\/p>\n","protected":false},"author":157,"featured_media":12515,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"coauthors":[164],"class_list":{"0":"post-12486","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-gospodarka-hormonalna"},"acf":[],"yoast_head":"\nTestosteron – jaka jest jego rola w organizmie?<\/h2>\n\n\n\n
R\u00f3\u017cne formy testosteronu<\/h2>\n\n\n\n
Nieprawid\u0142owe st\u0119\u017cenie testosteronu \u2013 objawy<\/h2>\n\n\n\n
![\"testosteron](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Badanie-testosteronu-wolnego-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nJak zbada\u0107 poziom testosteronu?<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n\n