Bakterie z rodzaju Salmonella<\/em> s\u0105<\/strong>, obok Escherichia coli<\/em>, Shigella<\/em> spp., i Campylobacter<\/em> spp., jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn bakteryjnych chor\u00f3b biegunkowych na \u015bwiecie<\/strong>. Mimo \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachorowa\u0144 ma przebieg \u0142agodny, czasami, zale\u017cnie od stanu pacjenta i serotypu Salmonella<\/em>, zaka\u017cenie mo\u017ce zagra\u017ca\u0107 \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n Bakterie z rodzaju Salmonella<\/em> nale\u017c\u0105 do wybi\u00f3rczo beztlenowych pa\u0142eczek Gram-ujemnych. Zosta\u0142y odkryte w 1885 roku przez ameryka\u0144skiego uczonego Theobalda Smitha i nazwane na cze\u015b\u0107 jego prze\u0142o\u017conego Daniela. E. Salmona.<\/p>\n\n\n\n Rodzaj Salmonella<\/em> jest najbardziej liczn\u0105 grup\u0105 bakterii w obr\u0119bie rodziny Enterobacteriaceae.<\/em> Aktualnie obowi\u0105zuj\u0105ca systematyka pa\u0142eczek Salmonella<\/em> obejmuje dwa gatunki: Salmonella enterica <\/em>i Salmonella bongori<\/em>. Dalsze wewn\u0105trzgatunkowe r\u00f3\u017cnicowanie opiera si\u0119 na cechach biochemicznych i serologicznych. Opisano ponad 2500 typ\u00f3w serologicznych Salmonella<\/em> w oparciu o r\u00f3\u017cnice w budowie antygen\u00f3w O (somatycznych) i antygen\u00f3w H (rz\u0119skowych). Niekt\u00f3re serotypy mog\u0105 posiada\u0107 r\u00f3wnie\u017c antygen Vi (powierzchniowy). Typowanie serologiczne (serotypowanie) jest wa\u017cnym etapem post\u0119powania diagnostycznego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Podstaw\u0105 typowania pa\u0142eczek Salmonella<\/em> jest schemat White\u00eda–Kauffmanna-Le Minora <\/strong>uaktualniany i wydawany co kilka lat przez Referencyjny O\u015brodek Salmonella WHO w Pary\u017cu.<\/p>\n\n\n\n W Polsce Krajowy O\u015brodek Salmonella zosta\u0142 powo\u0142any w 1957 roku i mie\u015bci si\u0119 obecnie w strukturach Zak\u0142adu Mikrobiologii Lekarskiej Gda\u0144skiego Uniwersytetu Medycznego.<\/p>\n\n\n\n Pa\u0142eczki Salmonella<\/em> s\u0105 przyczyn\u0105 zaka\u017ce\u0144 ludzi i zwierz\u0105t. <\/strong>Zachorowania na dur brzuszny<\/strong> wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w krajach o niskim standardzie higieniczno-sanitarnym. Salmonellozy<\/strong> wywo\u0142ywane przez szczepy niedurowe <\/strong>s\u0105 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn zaka\u017ce\u0144 przewodu pokarmowego na ca\u0142ym \u015bwiecie. W 2021 r. w krajach EU\/EOG (Unia Europejska\/Europejski Obszar Gospodarczy) zg\u0142oszono 60 494 potwierdzonych laboratoryjnie przypadk\u00f3w salmonellozy, z czego 73 zako\u0144czy\u0142y si\u0119 zgonem. Wska\u017anik zg\u0142aszania salmonellozy w UE\/EOG wyni\u00f3s\u0142 16,6 przypadk\u00f3w na 100 000 mieszka\u0144c\u00f3w. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Rezerwuar drobnoustroj\u00f3w:<\/strong> przew\u00f3d pokarmowy zwierz\u0105t dzikich i hodowlanych, cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142o zaka\u017cenia: <\/strong>zwierz\u0119ta (szczepy odzwierz\u0119ce), ludzie w przypadku pa\u0142eczek duru brzusznego i duru rzekomego, rzadziej w przypadku pa\u0142eczek niedurowych<\/p>\n\n\n\n Dawka zaka\u017ana:<\/strong> w przypadku Salmonella<\/em> Typhi niska, w przypadku serotyp\u00f3w odzwierz\u0119cych wysoka (106<\/sup>– 108 <\/sup>kom\u00f3rek bakterii). Zwi\u0119kszon\u0105 podatno\u015b\u0107 na salmonellozy posiadaj\u0105 osoby z grupy ryzyka: osoby z niedokwasot\u0105 \u017co\u0142\u0105dkow\u0105, z zaburzon\u0105 flor\u0105 bakteryjn\u0105 po antybiotykoterapii<\/a> i z uszkodzon\u0105 barier\u0105 jelitow\u0105, skrajne grupy wiekowe, osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Drogi szerzenia zaka\u017cenia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zaka\u017cenie pa\u0142eczkami Salmonella<\/em> mo\u017ce prowadzi\u0107 do:<\/p>\n\n\n\n Rozpoznanie zaka\u017cenia Salmonella podlega w Polsce zg\u0142oszeniu do sanepidu.<\/strong> Informacja o zg\u0142oszonych przypadkach pojawia si\u0119 w meldunkach epidemiologicznych na stronie NIZP PZH – PIB (Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Pa\u0144stwowy Instytut Badawczy).<\/p>\n\n\n Jest najcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 salmonellozy. Po up\u0142ywie 6-48 godzin od spo\u017cycia zanieczyszczonej \u017cywno\u015bci lub wody u zaka\u017conego pojawiaj\u0105 si\u0119 nudno\u015bci, wymioty, biegunka. Cz\u0119sto wyst\u0119puje tak\u017ce gor\u0105czka (39\u00b0C), skurcze brzucha, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i g\u0142owy. Stolce biegunkowe s\u0105 zwykle niezbyt obfite, w niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 owrzodzenie jelita grubego i pojawienie si\u0119 krwi w kale. Objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 2-7 dni i ulegaj\u0105 zazwyczaj samoograniczeniu, gor\u0105czka ust\u0119puje w ci\u0105gu 72 godzin.<\/p>\n\n\n\n Pa\u0142eczki Salmonella<\/em> mog\u0105 pokona\u0107 barier\u0119 jelitow\u0105 i przedosta\u0107 si\u0119 do krwi, czego nast\u0119pstwem, szczeg\u00f3lnie u os\u00f3b z grupy ryzyka, mo\u017ce by\u0107 bakteriemia. Przyczyn\u0105 bakteriemii mog\u0105 by\u0107 wszystkie pa\u0142eczki z rodzaju Salmonella<\/em>, ale najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje ona po zaka\u017ceniu wywo\u0142anym przez Salmonella<\/em> Typhi, Salmonella<\/em> Paratyphi i Salmonella<\/em> Cholerasuis.<\/p>\n\n\n\n Okres wyl\u0119gania duru wynosi najcz\u0119\u015bciej 10-14 dni (1-4 tyg.). Choroba objawia si\u0119 toksemi\u0105, bakteriemi\u0105 i owrzodzeniami jelita cienkiego. W pierwszym tygodniu pojawiaj\u0105 si\u0119 gor\u0105czka, z\u0142e samopoczucie, senno\u015b\u0107, os\u0142abienie, dreszcze, b\u00f3l brzucha, zaparcia. W drugim tygodniu dochodzi do bakteriemii, w czasie trwania kt\u00f3rej gor\u0105czka wzrasta i pojawiaj\u0105 si\u0119 symptomy w postaci suchego kaszlu, obni\u017cenia ci\u015bnienia t\u0119tniczego, silnego b\u00f3lu g\u0142owy, bezsenno\u015bci, zamroczenia, charakterystycznej blador\u00f3\u017cowej wysypki na brzuchu i w dolnej cz\u0119\u015bci klatki piersiowej. Powi\u0119kszeniu ulega w\u0105troba i \u015bledziona, dochodzi do wyst\u0105pienia \u017c\u00f3\u0142taczki. Pod koniec drugiego tygodnia choroby lub na pocz\u0105tku trzeciego pojawia si\u0119 biegunka. W trzecim tygodniu u pacjenta mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci, pobudzenie, bezsenno\u015b\u0107, odwodnienie. W czwartym tygodniu nast\u0119puje powolne ust\u0119powanie objaw\u00f3w i zdrowienie.<\/p>\n\n\n\n Nosicielstwem u ludzi nazywamy stan, w kt\u00f3rym u cz\u0142owieka (po przechorowaniu choroby zaka\u017anej lub po bezobjawowym zaka\u017ceniu) drobnoustr\u00f3j jest obecny mimo braku objaw\u00f3w infekcji. Nosiciel mo\u017ce by\u0107 bezpo\u015brednio lub po\u015brednio \u017ar\u00f3d\u0142em zaka\u017cenia dla innych ludzi. Przewlek\u0142e nosicielstwo pa\u0142eczek Salmonella<\/em> Typhi i Paratyphi trwa ponad rok i dotyczy 1-5% os\u00f3b, rezerwuarem bakterii jest woreczek \u017c\u00f3\u0142ciowy. Nosicielstwo serotyp\u00f3w odzwierz\u0119cych trwa zazwyczaj ok. 5 tygodni (u dzieci do 5. r.\u017c. trwa \u015brednio 7 tygodni), a przewlek\u0142e nosicielstwo do 1 roku dotyczy mniej ni\u017c 1% ozdrowie\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Diagnostyka laboratoryjna w kierunku duru brzusznego opiera si\u0119 na hodowli i badaniach serologicznych. Badaniami pomocniczymi s\u0105 morfologia<\/a>, pr\u00f3by w\u0105trobowe<\/a> i badanie CRP<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Hodowla <\/strong>\u2013 ma na celu wykrycie i zidentyfikowanie pa\u0142eczek z rodzaju Salmonella<\/em>. Pe\u0142na identyfikacja obejmuje typowanie serologiczne wyhodowanego szczepu, kt\u00f3re jest niezb\u0119dne dla potwierdzenia serotypu S.Typhi (dur brzuszny), S.Paratyphi A lub B lub C (dury rzekome). Z namno\u017conych bakterii wykonywany jest dodatkowo antybiogram (oznaczenie lekowra\u017cliwo\u015bci). Materia\u0142em do badania jest krew, szpik, mocz, \u017c\u00f3\u0142\u0107, rzadziej ka\u0142.<\/p>\n\n\n\n Badania serologiczne<\/strong> – odczyn Widala<\/a> (aglutynacja prob\u00f3wkowa). Materia\u0142em do badania jest krew.<\/p>\n\n\n\n Podstawowym materia\u0142em do badania jest ka\u0142. Je\u017celi dosz\u0142o do infekcji<\/a> poza uk\u0142adem pokarmowym, pobierane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne materia\u0142y odpowiednie do miejsca zaka\u017cenia. W celu wykrycia i identyfikacji drobnoustroj\u00f3w materia\u0142 posiewany jest na pod\u0142o\u017ca bakteriologiczne. Wyhodowane szczepy Salmonella typowane s\u0105 do serotypu metod\u0105 aglutynacji szkie\u0142kowej.<\/p>\n\n\n\n Wykonywanie bada\u0144 w kierunku nosicielstwa pa\u0142eczek Salmonella<\/em> jest w Polsce uregulowane prawnie. W my\u015bl przepis\u00f3w (Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka\u017ce\u0144 i chor\u00f3b zaka\u017anych u ludzi) badaniom takim podlegaj\u0105 nosiciele, ozdrowie\u0144cy oraz osoby, kt\u00f3re by\u0142y nara\u017cone na zaka\u017cenie przez styczno\u015b\u0107 z osobami zaka\u017conymi, chorymi lub materia\u0142em zaka\u017anym. Badaniom w kierunku Salmonella<\/em> podlegaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c osoby podejmuj\u0105ce lub wykonuj\u0105ce prace, przy wykonywaniu kt\u00f3rych istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeniesienia zaka\u017cenia lub choroby zaka\u017anej na inne osoby oraz uczniowie, studenci i doktoranci kszta\u0142c\u0105cy si\u0119 do wykonywania tego typu prac. Materia\u0142em do badania jest ka\u0142. Zestawy do pobierania ka\u0142u (3 x wymaz\u00f3wka + prob\u00f3wka z pod\u0142o\u017cem) wraz z instrukcj\u0105 post\u0119powania s\u0105 dost\u0119pne w laboratoryjnym punkcie pobra\u0144. Nale\u017cy pobra\u0107 zgodnie z instrukcj\u0105 3 pr\u00f3bki ka\u0142u przez 3 kolejne dni, po jednej ka\u017cdego dnia i dostarczy\u0107 do laboratorium.<\/p>\n\n\n\n W salmonellozach (zapalenie \u017co\u0142\u0105dka i jelit) stosowanie antybiotykoterapii nie jest zalecane, gdy\u017c przyczynia si\u0119 do wyd\u0142u\u017cenia nosicielstwa. Antybiotyki s\u0105 podawane w przypadku zaka\u017ce\u0144 o etiologii Salmonella<\/em> Typhi i Salmonella<\/em> Paratyphi oraz zaka\u017ce\u0144 uog\u00f3lnionych wywo\u0142anych przez inne serotypy. Wyb\u00f3r antybiotyku powinien by\u0107 dokonany w oparciu o wynik antybiogramu.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em zaka\u017ce\u0144 bakteriami z rodzaju Salmonella<\/em> jest ska\u017cona \u017cywno\u015b\u0107 i woda. Najbardziej skutecznym sposobem zapobiegania infekcji jest w zwi\u0105zku z tym:<\/p>\n\n\n\n >>> Przeczytaj te\u017c: Zaka\u017cenia i zatrucia pokarmowe w okresie letnim<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n Jakie mog\u0105 by\u0107 objawy zaka\u017cenia Salmonell\u0105 i jak wygl\u0105da profilaktyka chor\u00f3b wywo\u0142ywanych przez te bakterie?<\/p>\n","protected":false},"author":95,"featured_media":12538,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[18,23],"tags":[],"coauthors":[154],"class_list":{"0":"post-12492","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego","8":"category-infekcje-i-pasozyty"},"acf":[],"yoast_head":"\nSalmonella<\/em> – charakterystyka<\/h2>\n\n\n\n
Salmonella<\/em> \u2013 epidemiologia<\/h2>\n\n\n\n
![\"podzia\u0142](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podzial-paleczek-salmonella-wg-rezerwuaru-schemat-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n
Kliniczne postaci zaka\u017cenia Salmonella<\/em><\/h2>\n\n\n\n
\n
![\"podzia\u0142](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/podzial-paleczek-salmonella-wg-chorobotworczosci-schemat-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nZaka\u017cenia Salmonella w Polsce<\/h2>\n\n\n\n
![\"przypadki](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/przypadki-zatruc-salmonella-w-Polsce-w-2022-i-2023-tabela-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nSalmonella<\/em> \u2013 objawy zaka\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
Diagnostyka laboratoryjna w kierunku Salmonella<\/em><\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
![\"posiew](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Posiew-w-kierunku-Salmonella-i-Shigella-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n\n
![\"posiew](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Posiew-kalu-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nSalmonella – leczenie<\/h2>\n\n\n\n
Salmonella – profilaktyka<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n\n\n\n\n