Objawy endometriozy i jej leczenie<\/h2>\n\n\n\n
Endometrioza<\/a><\/strong> to przewlek\u0142a i nawracaj\u0105ca choroba, jest przyczyn\u0105 b\u00f3lu miednicy oraz niep\u0142odno\u015bci. Odpowiedni spos\u00f3b \u017cywienia mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmniejszenia stan\u00f3w zapalnych i op\u00f3\u017anienia nawrot\u00f3w choroby. <\/strong>Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce sama dieta nie zast\u0105pi leczenia, a jedynie je wspomaga.<\/p>\n\n\n\n Endometrioza to choroba charakteryzuj\u0105ca si\u0119 obecno\u015bci\u0105 kom\u00f3rek b\u0142ony \u015bluzowej macicy (endometrium) poza jam\u0105 macicy. Chorobie cz\u0119sto towarzyszy stan zapalny.<\/p>\n\n\n\n Do najcz\u0119stszych objaw\u00f3w endometriozy nale\u017c\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przewlek\u0142y b\u00f3l miednicy, nieust\u0119puj\u0105cy przy konwencjonalnych sposobach leczenia rozwija si\u0119 u ok. 30% kobiet z endometrioz\u0105. U 30-50% pacjentek diagnozuje si\u0119 niep\u0142odno\u015b\u0107. U po\u0142owy z tych pacjentek zdiagnozowano jednocze\u015bnie chorob\u0119 l\u0119kow\u0105 czy depresje. Diagnoza endometriozy mo\u017ce by\u0107 op\u00f3\u017aniona ze wzgl\u0119du na niespecyficzne objawy. Patogeneza choroby nie jest do ko\u0144ca wyja\u015bniona. Endometrioza dotyka oko\u0142o 10% kobiet w wieku rozrodczym. Leczenie polega na podawaniu \u015brodk\u00f3w farmakologicznych powoduj\u0105cych obni\u017cenie poziomu estrogen\u00f3w i zmniejszenie stan\u00f3w zapalnych. Innym sposobem leczenia jest zabieg chirurgiczny.<\/p>\n\n\n\n U chorych z endometrioz\u0105, dieta powinna by\u0107 wsparciem i uzupe\u0142nieniem leczenia farmakologicznego lub chirurgicznego<\/strong>. Odpowiedni spos\u00f3b \u017cywienia ma pozytywny wp\u0142yw na aktywno\u015b\u0107 estrogenow\u0105 i procesy zapalne w organizmie. Przy endometriozie zalecana jest dieta przeciwzapalna<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Podstaw\u0105 \u017cywienia w endometriozie s\u0105 zalecenia przedstawione w talerzu zdrowego \u017cywienia – s\u0105 to proporcje poszczeg\u00f3lnych grup produkt\u00f3w spo\u017cywczych w codziennej diecie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Warzywa i owoce<\/strong><\/p>\n\n\n\n Warzywa i owoce powinny stanowi\u0107 po\u0142ow\u0119 obj\u0119to\u015bci codziennych posi\u0142k\u00f3w<\/strong>. Przy czym chora powinna spo\u017cywa\u0107 jedn\u0105 porcj\u0119 owoc\u00f3w (ok. 200 g w ci\u0105gu doby) oraz cztery porcje warzyw (ok. 400-500 g na dob\u0119). W przeprowadzonych badaniach wykazano, \u017ce im wi\u0119ksze jest spo\u017cycie warzyw i owoc\u00f3w, tym zmniejsza si\u0119 ryzyko zachorowania na endometrioz\u0119<\/strong>. Regularne spo\u017cywanie zielonych warzyw mo\u017ce zmniejsza\u0107 ryzyko zachorowania na endometrioz\u0119 o 70%, a \u015bwie\u017cych owoc\u00f3w \u2013 o 40%. Warzywa i owoce s\u0105 doskona\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em witaminy C<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra ma dzia\u0142anie przeciwzapalne, a,kt\u00f3rej spo\u017cycie jest zazwyczaj mniejsze u kobiet ze zdiagnozowan\u0105 endometrioz\u0105. Nale\u017cy dba\u0107 o odpowiedni\u0105 poda\u017c polifenoli<\/strong>, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 dzia\u0142anie przeciwzapalne. Bogate w polifenole s\u0105 – broku\u0142y, bak\u0142a\u017can, jarmu\u017c oraz owoce jagodowe, takie jak maliny, truskawki, bor\u00f3wki, je\u017cyny czy porzeczki. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce dieta powinna by\u0107 urozmaicona<\/strong>, pacjentka powinna spo\u017cywa\u0107 r\u00f3\u017cnorodne warzywa i owoce, w formie surowej, gotowanej czy pieczonej.<\/p>\n\n\n\n T\u0142uszcze<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na wyst\u0105pienie i przebieg endometriozy ma wp\u0142yw jako\u015b\u0107 i ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanych t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong>. Ze zwi\u0119kszonym ryzykiem choroby wi\u0105\u017ce si\u0119 nadmierne spo\u017cycie w diecie kwas\u00f3w t\u0142uszczowych nasyconych \u2013 pochodzenia zwierz\u0119cego – zw\u0142aszcza mi\u0119sa. Podobnie w przypadku kwas\u00f3w t\u0142uszczowych trans, wyst\u0119puj\u0105cych w produktach wysokoprzetworzonych – s\u0142one i s\u0142odkie przek\u0105ski, \u017cywno\u015b\u0107 typu fast food \u2013 ich zwi\u0119kszone spo\u017cycie mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko endometriozy nawet o 48%.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce korzystne dzia\u0142anie przeciwzapalne wykazuj\u0105 wielonienasycone kwasy t\u0142uszczowe z rodziny omega-3<\/a><\/strong>, kt\u00f3rych dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 t\u0142uste ryby morskie, olej lniany i rzepakowy, orzechy w\u0142oskie i siemi\u0119 lniane. Regularne spo\u017cywanie produkt\u00f3w bogatych w kwasy omega-3 zmniejsza ryzyko rozwoju endometriozy o 22%. <\/strong>Badania dowodz\u0105, \u017ce u kobiet regularnie dostarczaj\u0105cych w diecie kwasy t\u0142uszczowe omega-3, endometrioza by\u0142a rzadziej wykrywana. Dodatkowo kwasy omega-3 bior\u0105 udzia\u0142 w syntezie eikozanoid\u00f3w, kt\u00f3re pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 przeka\u017anik\u00f3w reguluj\u0105cych prac\u0119 hormon\u00f3w i neurotransmiter\u00f3w. Wykazano, \u017ce kobiety z wy\u017cszym poziomem kwasu eikozapentaenowego (EPA) we krwi by\u0142y o 82% mniej nara\u017cone na rozw\u00f3j endometriozy, ni\u017c pacjentki z niskim poziomem EPA.<\/p>\n\n\n\n Czerwone mi\u0119so<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wysokie spo\u017cycie czerwonego mi\u0119sa ma istotny wp\u0142yw na ryzyko rozwoju endometriozy. <\/strong>Badania wykaza\u0142y, \u017ce kobiety spo\u017cywaj\u0105ce 2 porcje lub wi\u0119cej produkt\u00f3w pochodz\u0105cych z czerwonego mi\u0119sa tygodniowo, mia\u0142y o 56% wy\u017csze ryzyko rozwoju endometriozy, w por\u00f3wnaniu do kobiet spo\u017cywaj\u0105cych to mi\u0119so sporadycznie, mniej ni\u017c 1 porcj\u0119 tygodniowo. Spo\u017cycie czerwonego mi\u0119sa mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie poziomu estradiolu – zaliczanego do estrogen\u00f3w, a tym samym z ryzykiem rozwoju zwi\u0119kszonego stanu zapalnego w organizmie i rozwojem endometriozy. Dodatkowo spo\u017cycie czerwonego mi\u0119sa mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do ekspresji marker\u00f3w prozapalnych, kt\u00f3re maj\u0105 niekorzystny wp\u0142yw na przebieg endometriozy.<\/p>\n\n\n\n Witamina D<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niskie st\u0119\u017cenie witaminy D w organizmie ma wp\u0142yw na zwi\u0119kszenie ryzyka wyst\u0105pienia endometriozy, a tak\u017ce na nasilenie jej objaw\u00f3w.<\/strong> Witamina D wykazuje dzia\u0142anie antyoksydacyjne i przeciwzapalne, a jej prawid\u0142owe st\u0119\u017cenie we krwi wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zmniejszonym poziomem wysokiej czu\u0142o\u015bci bia\u0142ka C-reaktywnego (CRP), kt\u00f3re jest wska\u017anikiem stan\u00f3w zapalnych towarzysz\u0105cych mi\u0119dzy innymi endometriozie. Ponadto suplementacja witaminy D<\/a> mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do zmniejszenia b\u00f3lu miednicy. Z tego powodu bardzo wa\u017cne jest monitorowanie st\u0119\u017cenia witaminy D we krwi.<\/p>\n\n\n\n W diecie chorych na endometrioz\u0119 nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Diet\u0105 pomocn\u0105 w zapobieganiu i leczeniu endometriozy jest dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/strong>. Prawid\u0142owy spos\u00f3b \u017cywienia mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do zmniejszenia prawdopodobie\u0144stwa wyst\u0105pienia endometriozy lub jej \u0142agodniejszego przebiegu.<\/p>\n\n\n\n I \u015bniadanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pieczywo pe\u0142noziarniste z serkiem wiejskim wymieszanym z posiekanym szczypiorkiem i start\u0105 na tarce rzodkiewk\u0105. Mix sa\u0142at z pomidorem pokrojonym w kostk\u0119 i papryk\u0105, wszystko skropione olejem lnianym lub rzepakowym ok. 1 \u0142y\u017ceczki, \u0142y\u017ceczk\u0105 soku z cytryny, doprawione do smaku ulubionymi zio\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n II \u015bniadanie<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jogurt naturalny 2% z p\u0142atkami owsianymi, do tego kiwi, jab\u0142ko ze sk\u00f3rk\u0105 oraz babka p\u0142esznik (b\u0142onnik naturalny).<\/p>\n\n\n\n Obiad<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u0141oso\u015b lub halibut natarty ulubionymi zio\u0142ami z dodatkiem koperku, lekko skropiony cytryn\u0105 i kilkoma kropelkami oleju rzepakowego. Pieczemy ryb\u0119 zawini\u0119t\u0105 w foli\u0119 aluminiow\u0105, w piekarniku. Podajemy z ry\u017cem br\u0105zowym, ja\u015bminowym lub basmati ugotowanym al\u2019dente w lekko osolonej wodzie. Podajemy z sur\u00f3wk\u0105 z burak\u00f3w z jab\u0142uszkiem i cebul\u0105. <\/p>\n\n\n\n\n
Rola \u017cywienia – dieta w endometriozie<\/h2>\n\n\n\n
\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Badanie-witaminy-D-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n\n
Dieta w endometriozie – przyk\u0142adowy jad\u0142ospis<\/h2>\n\n\n\n