{"id":12617,"date":"2024-04-13T11:01:49","date_gmt":"2024-04-13T09:01:49","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=12617"},"modified":"2024-04-13T11:01:49","modified_gmt":"2024-04-13T09:01:49","slug":"wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/","title":{"rendered":"Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS"},"content":{"rendered":"\n

Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Dzia\u0142anie prozapalne<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Dysfunkcja bariery jelitowej<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. Mimikra molekularna<\/a><\/li>\n\n\n\n
  4. Biomarkery mikrobioty jelitowej w diagnostyce RZS<\/a><\/li>\n\n\n\n
  5. Terapeutyczna modulacja mikrobioty jelitowej i wp\u0142yw drobnoustroj\u00f3w jelitowych na przebieg RZS<\/a><\/li>\n\n\n\n
  6. Zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy mikrobiot\u0105 jelitow\u0105 i stosowanymi w RZS lekami<\/a><\/li>\n\n\n\n
  7. Metabolity pochodz\u0105ce z mikrobioty jelitowej<\/a><\/li>\n\n\n\n
  8. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    W przewodzie pokarmowym cz\u0142owieka znajduje si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kom\u00f3rek odporno\u015bciowych organizmu, na kt\u00f3re stale oddzia\u0142uje mikrobiota jelitowa, reguluj\u0105c ich aktywno\u015b\u0107 i funkcje. Opisywana dwukierunkowa komunikacja mikrobiomu z uk\u0142adem odporno\u015bciowym gospodarza zapewnia swoist\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy stanem infekcji patogennej i symbiotycznym wsp\u00f3\u0142istnieniem. Przeprowadzone w ostatnich latach  badania kliniczne udowodni\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 mikrobioty jelitowej<\/a> w patogenezie reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS)<\/a><\/strong>. Wp\u0142yw na rozw\u00f3j tej choroby mo\u017ce dokonywa\u0107 si\u0119 poprzez mechanizmy obejmuj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie wytwarzanie metabolit\u00f3w prozapalnych, upo\u015bledzenie bariery b\u0142ony \u015bluzowej jelit i mimikr\u0119 molekularn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    Dzia\u0142anie prozapalne<\/h2>\n\n\n\n

    Bakterie jelitowe o zdolno\u015bciach prozapalnych mog\u0105 nadmiernie aktywowa\u0107 uk\u0142ad odporno\u015bciowy<\/strong>. Antygeny drobnoustroj\u00f3w jelitowych mog\u0105 by\u0107 prezentowane limfocytom TCD4+ przez kom\u00f3rki dendrytyczne i makrofagi (czyli kom\u00f3rki prezentuj\u0105ce antygen). Prowadzi to do r\u00f3\u017cnicowania i aktywowania zapalnych form limfocyt\u00f3w T. Przyk\u0142adem takich aktywowanych kom\u00f3rek s\u0105 Limfocyty Th17 stanowi\u0105ce podgrup\u0119 prozapalnych kom\u00f3rek TCD4+ charakteryzuj\u0105cych si\u0119 wytwarzaniem interleukiny-17 (IL-17). Regulatorowe limfocyty T (Treg) r\u00f3wnie\u017c pochodz\u0105 z limfocyt\u00f3w TCD4+, natomiast wykazuj\u0105 dzia\u0142anie immunosupresyjne, czyli odpowiadaj\u0105 za t\u0142umienie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej (Ryc. 1).<\/p>\n\n\n

    \n
    \"czynniki
    Ryc.1 Czynniki reguluj\u0105ce odpowied\u017a immunologiczn\u0105<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

    Przeprowadzone badania wykaza\u0142y, \u017ce zwi\u0119kszony stosunek Th17\/Treg jest \u015bci\u015ble powi\u0105zany z RZS.<\/strong>  Natomiast r\u00f3wnowaga Th17\/Treg jest w spos\u00f3b istotny regulowana przez drobnoustroje wchodz\u0105ce w sk\u0142ad mikrobioty jelitowej, tak\u017ce przez jej  metabolity. Limfocyty B r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 ulec aktywacji poprzez antygeny drobnoustroj\u00f3w jelitowych i jako kom\u00f3rki plazmatyczne by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em patogennych autoprzeciwcia\u0142.<\/p>\n\n\n\n

    Dysfunkcja bariery jelitowej<\/h2>\n\n\n\n

    G\u0142\u00f3wnym elementem bariery jelitowej jest wy\u015bcie\u0142aj\u0105cy przew\u00f3d pokarmowy nab\u0142onek<\/strong>. G\u0142\u00f3wnym zadaniem tej swoistej warstwy izoluj\u0105cej jest hamowanie wnikania patogen\u00f3w, toksyn i antygen\u00f3w pokarmowych do g\u0142\u0119bszych warstw \u015bciany jelit, a tak\u017ce do \u015bwiat\u0142a naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Upo\u015bledzona funkcja bariery jelitowej mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 przepuszczalno\u015b\u0107 jelit, prowadz\u0105c do translokacji bakterii jelitowych do krwioobiegu.<\/strong> Wyzwala to niekontrolowan\u0105 miejscow\u0105 reakcj\u0119 immunologiczn\u0105 w jelitach, a tak\u017ce og\u00f3lnoustrojow\u0105 odpowied\u017a zapaln\u0105. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce u pacjent\u00f3w z RZS, szczeg\u00f3lnie w okresie zaostrzenia, obserwowano zaburzenie funkcji bariery jelitowej i zwi\u0119kszon\u0105 przepuszczalno\u015b\u0107 jelit.<\/p>\n\n\n\n

    Udowodniono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zaburzenia mikrobioty jelitowej \u2013 czyli stan dysbiozy<\/a><\/strong> wi\u0105\u017ce si\u0119 z nasileniem zjawiska translokacji bakteryjnej. Dodatkowo  zaburzenia w mikrobiomie  jelitowym mog\u0105 wyzwala\u0107 migracj\u0119 kom\u00f3rek autoreaktywnych (czyli zdolnych do niszczenia w\u0142asnych tkanek) do staw\u00f3w, powoduj\u0105c ich zapalenie. Warto dodatkowo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce bakteria Faecalibacterium prausnitzii, wa\u017cny element ludzkiej mikrobioty jelitowej, kt\u00f3rej liczebno\u015b\u0107 jest zmniejszona u pacjent\u00f3w z RZS, podtrzymuje funkcj\u0119 bariery jelitowej, utrzymuje r\u00f3wnowag\u0119 Th17\/Treg i wykazuje znacz\u0105ce dzia\u0142anie przeciwzapalne.<\/p>\n\n\n\n

    Mimikra molekularna<\/h2>\n\n\n\n

    Zjawisko mimikry molekularnej<\/strong> to podobie\u0144stwo pomi\u0119dzy antygenami drobnoustroj\u00f3w a antygenami wyst\u0119puj\u0105cymi w organizmie ludzkim (autoantygenami). Powszechnie akceptowalna jest teza, \u017ce sytuacja taka mo\u017ce prowadzi\u0107 do wytworzenia autoprzeciwcia\u0142 przeciwko autoantygenom, czyli cz\u0105steczkom, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w prawid\u0142owych tkankach. To w konsekwencji prowadzi\u0107 mo\u017ce do choroby autoimmunologicznej<\/strong>, w kt\u00f3rej aktywno\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bcio\u00adwego skierowana jest przeciwko w\u0142asnym tkankom i narz\u0105dom (Ryc. 2).<\/p>\n\n\n\n

    Przyk\u0142adem takiego mechanizmu mo\u017ce by\u0107 obecno\u015b\u0107 wsp\u00f3lnych sekwencji \u2013 czyli podobie\u0144stwo budowy cz\u0105steczek – pomi\u0119dzy zamieszkuj\u0105cym nasze jelita drobnoustrojem Collinsella i bia\u0142ka HLA-DRB1*0401. Postuluje si\u0119, \u017ce Collinsella mo\u017ce indukowa\u0107 RZS poprzez mimikr\u0119 molekularn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

    \"uproszczony
    Ryc. 2 Uproszczony schemat mimikry molekularnej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
      \n
    1. Kom\u00f3rki prezentuj\u0105ce antygen limfocytom T rozpoznaj\u0105 i prezentuj\u0105 patogeny.<\/li>\n\n\n\n
    2. Limfocyty T zostaj\u0105 aktywowane poprzez rozpoznanie antygenu patogenu.<\/li>\n\n\n\n
    3. Aktywowane przez patogen limfocyty T rozpoznaj\u0105 w\u0142asne antygeny.<\/li>\n\n\n\n
    4. To prowadzi do wyzwolenia procesu autoimmunologicznego.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      Biomarkery mikrobioty jelitowej w diagnostyce RZS<\/h2>\n\n\n\n

      Przeprowadzone badania sugeruj\u0105, \u017ce zmiany w mikrobiocie jelitowej maj\u0105 wp\u0142yw na nasilenie  objaw\u00f3w RZS.<\/strong> Dodatkowo niekt\u00f3rzy z autor\u00f3w sugeruj\u0105, \u017ce wybrane drobnoustroje mikrobiomu mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 jako biomarkery w diagnozowaniu RZS. Scher i wsp. udowodnili, \u017ce u pacjent\u00f3w z wczesnym RZS liczebno\u015b\u0107 Prevotella copri by\u0142a zwi\u0119kszona, podczas gdy liczebno\u015b\u0107 Bacteroidetes uleg\u0142a zmniejszeniu. Dodatkowo wyst\u0119powanie P. copri by\u0142a skorelowana ze zmniejszeniem liczebno\u015bci innych grup bakterii, w tym wielu po\u017cytecznych drobnoustroj\u00f3w. W analizie mikrobioty jelitowej chorych we wczesnym stadium RZS obserwowano zwi\u0119kszon\u0105 liczebno\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunkow\u0105 Lactobacillus w por\u00f3wnaniu z osobami zdrowymi. Co ciekawe r\u00f3\u017cnice w mikrobiocie jelitowej uzale\u017cnione s\u0105 r\u00f3wnie\u017c od aktywno\u015bci RZS. Wi\u0119ksza wzgl\u0119dna liczebno\u015b\u0107 rodzaj\u00f3w Collinsella i Akkermansia obserwowana by\u0142a  u pacjent\u00f3w w aktywnej fazie choroby, w por\u00f3wnaniu z  faz\u0105 remisji tej choroby.<\/p>\n\n\n\n

      Tak jak ju\u017c wspomniano, jedn\u0105 z najbardziej charakterystycznych zmian zachodz\u0105cych w mikrobiocie jelitowej pacjent\u00f3w z przedklinicznym RZS jest wzrost liczebno\u015bci Prevotella copri<\/strong>. Obecno\u015b\u0107 materia\u0142u genetycznego tej bakterii (rDNA 16S) w p\u0142ynie maziowym z jamy stawowej pacjent\u00f3w z wczesnym RZS mo\u017ce sugerowa\u0107 potencjaln\u0105 rol\u0119 tego drobnoustroju w wywo\u0142ywaniu zapalenia staw\u00f3w. Co ciekawe, produkcja przeciwcia\u0142 przeciwko Prevotella copri jest specyficzna dla pacjent\u00f3w z RZS i rzadko obserwowana u os\u00f3b z innymi chorobami reumatycznymi.<\/p>\n\n\n\n

      Terapeutyczna modulacja mikrobioty jelitowej i wp\u0142yw drobnoustroj\u00f3w jelitowych na przebieg RZS<\/h2>\n\n\n\n

      Przeprowadzone w ostatnich latach badania wykaza\u0142y, \u017ce doustne probiotyki i przeszczep mikrobioty jelitowej (ang. fecal microbiota transplantation \u2013 FMT) <\/strong>przynosz\u0105 obiecuj\u0105ce wyniki, gdy by\u0142y stosowane jako terapia uzupe\u0142niaj\u0105ca w leczeniu RZS. Poprawa kliniczna zachodzi poprzez bezpo\u015bredni\u0105 i po\u015bredni\u0105 modulacj\u0119 mikrobiomu jelitowego.<\/strong> Okre\u015blone szczepy probiotyczne mog\u0105 \u0142agodzi\u0107 objawy RZS poprzez wytwarzanie naturalnych antybiotyk\u00f3w, wzmacnianie bariery jelitowej, a tak\u017ce korzystnie modyfikuj\u0105c odpowied\u017a immunologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

      Zmiany w mikrobiomie uzyskane poprzez FMT mog\u0105 potencjalnie z\u0142agodzi\u0107 objawy RZS. Opisany przypadek pacjenta z opornym na leczenie RZS skutecznie leczonym FMT wskaza\u0142, \u017ce FMT mo\u017ce mie\u0107 doskona\u0142y efekt terapeutyczny w leczeniu RZS. Jednak\u017ce bada\u0144 klinicznych oceniaj\u0105cych skuteczno\u015b\u0107 FMT u pacjent\u00f3w z RZS jest jak dot\u0105d niewiele.<\/p>\n\n\n\n

      Zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy mikrobiot\u0105 jelitow\u0105 i stosowanymi w RZS lekami<\/h2>\n\n\n\n

      Przeprowadzone badania dowiod\u0142y, \u017ce sk\u0142ad mikrobioty jelitowej pacjent\u00f3w z RZS mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo determinowa\u0107 biodost\u0119pno\u015b\u0107 i skuteczno\u015b\u0107 leczenia metotreksatem<\/strong>. Z drugiej strony obserwacje wykaza\u0142y, \u017ce stosowanie metotreksatu u pacjent\u00f3w z RZS cz\u0119\u015bciowo przywraca prawid\u0142owy sk\u0142ad mikrobiomu jelitowego u tych chorych. Analizuj\u0105c te dane mo\u017cna wysun\u0105\u0107 przypuszczenie, \u017ce mikrobiota jelitowa mo\u017ce by\u0107 markerem prognostycznym odpowiedzi klinicznej na metotreksat, jednocze\u015bnie wp\u0142ywaj\u0105c na skuteczno\u015b\u0107  takiego leczenia.<\/p>\n\n\n\n

      Inny lek modyfikuj\u0105cy przebieg choroby stosowany w RZS, czyli sulfazalazyna, pod wp\u0142ywem dzia\u0142ania azoreduktaz bakteryjnych w jelicie grubym ulega rozszczepieniu na sulfapirydyn\u0119 i mesalazyn\u0119. Sulfapirydyna wp\u0142ywa na uk\u0142ad immunologiczny i wydaje si\u0119 normalizowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 limfocyt\u00f3w poprzez regulacj\u0119 mikrobioty jelitowej.<\/p>\n\n\n\n

      W badaniach, w kt\u00f3rych obserwowano chorych na aktywn\u0105 posta\u0107 RZS leczonych sulfasalazyn\u0105, zauwa\u017cono, \u017ce terapia tym lekiem wi\u0105\u017ce si\u0119 ze znacznym spadkiem liczebno\u015bci Clostridium perfringens i Escherichia coli w kale. Dodatkowo stosowanie sulfasalazyny znacz\u0105co zmieni\u0142o obraz mikrobiotyczny stolca pacjent\u00f3w z RZS, redukuj\u0105c ca\u0142kowit\u0105 liczebno\u015b\u0107 bakterii beztlenowych, Bacteroides i Escherichia coli, natomiast obserwowane by\u0142o zwi\u0119kszenie liczby Bacillus.<\/p>\n\n\n\n

      Metabolity pochodz\u0105ce z mikrobioty jelitowej<\/h2>\n\n\n\n

      Mikrobiota jelitowa jest \u017ar\u00f3d\u0142em r\u00f3\u017cnych metabolit\u00f3w kt\u00f3re s\u0105 syntetyzowane na trzy sposoby:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • metabolity wytwarzane przez bakterie jelitowe w wyniku degradacji i fermentacji sk\u0142adnik\u00f3w diety  \u2013 np. kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe (SCFA, z ang. short-chain fatty acids);<\/li>\n\n\n\n
      • metabolity syntetyzowane bezpo\u015brednio przez bakterie jelitowe \u2013 np. Lipopolisacharyd;<\/li>\n\n\n\n
      • modyfikacja metabolit\u00f3w, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em jest gospodarz (cz\u0142owiek) przez bakterie jelitowe \u2013 np. wt\u00f3rne kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        SCFA<\/strong> to grupa zwi\u0105zk\u00f3w immunomoduluj\u0105cych, kt\u00f3re s\u0105 silnie powi\u0105zane z RZS. Mechanizm dzia\u0142ania kwasu mas\u0142owego<\/strong>, kt\u00f3ry jest najlepiej poznanym SCFA, polega na jego wp\u0142ywie r\u00f3wnowa\u017c\u0105cym funkcjonowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Jednym z g\u0142\u00f3wnych efekt\u00f3w dzia\u0142ania kwasu mas\u0142owego jest indukowanie polaryzacji limfocyt\u00f3w T regulatoryjnych (Treg), kt\u00f3re, jak ju\u017c wspomniano, s\u0105 kluczowe w kontrolowaniu reakcji autoimmunologicznych. Dodatkowo kwas mas\u0142owy dzia\u0142a hamuj\u0105co na  produkcj\u0119 cytokin prozapalnych, co przyczynia si\u0119 do zmniejszenia og\u00f3lnoustrojowego stanu zapalnego. Co wi\u0119cej, kwas mas\u0142owy mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c hamowa\u0107 powstawanie autoprzeciwcia\u0142, prawdopodobnie poprzez blokowanie r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek B. Powy\u017csze argumenty dowodz\u0105, \u017ce kwas mas\u0142owy ma kompleksowy wp\u0142yw na funkcjonowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego poprzez r\u00f3\u017cnorodne mechanizmy, co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 zmniejszenia ryzyka wyst\u0105pienia chor\u00f3b autoimmunologicznych. Dobrze udowodnionym zjawiskiem jest obni\u017cenie st\u0119\u017cenia SCFA u pacjent\u00f3w z RZS.<\/p>\n\n\n\n

        Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n

        Powy\u017csze dane potwierdzaj\u0105 istotn\u0105 rol\u0119 mikrobioty jelitowej w patogenezie reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w<\/strong>. Lepsze zrozumienie tych zale\u017cno\u015bci mo\u017ce prowadzi\u0107 do optymalizacji strategii terapeutycznych, wykorzystuj\u0105cych modyfikacj\u0119 sk\u0142adu mikrobioty jelitowej. Przysz\u0142e badania powinny skupi\u0107 si\u0119 na identyfikacji konkretnych mikroorganizm\u00f3w i metabolit\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 odgrywa\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119 w tej patologii, co mo\u017ce otworzy\u0107 nowe mo\u017cliwo\u015bci leczenia i poprawy jako\u015bci \u017cycia pacjent\u00f3w z reumatoidalnym zapaleniem staw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

        \n\n\n\n

        Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. Zhao T, Wei Y, Zhu Y, i wsp. Gut microbiota and rheumatoid arthritis: From pathogenesis to novel therapeutic opportunities. Front Immunol. 2022 Sep 8;13:1007165.<\/li>\n\n\n\n
        2. Lin L, Zhang K, Xiong Q, i wsp. Gut microbiota in pre-clinical rheumatoid arthritis: From pathogenesis to preventing progression. J Autoimmun. 2023 Dec;141:103001. <\/li>\n\n\n\n
        3. Wang Y, Yin Y, Chen X, i wsp. Induction of intestinal Th17 cells by flagellins from segmented filamentous bacteria. Front Immunol<\/em> (2019) 10:2750. <\/li>\n\n\n\n
        4. Lina C, Conghua W, Nan L, i wsp. Combined treatment of etanercept and MTX reverses Th1\/Th2, Th17\/Treg imbalance in patients with rheumatoid arthritis. J Clin Immunol<\/em> (2011) 31(4):596\u2013605. <\/li>\n\n\n\n
        5. Lee, Gap Ryol. The Balance of Th17 versus Treg Cells in Autoimmunity. International Journal of Molecular Sciences<\/em> 19 (2018): n. pag.<\/li>\n\n\n\n
        6. Manfredo Vieira S, Hiltensperger M, Kumar V, i wsp. Translocation of a gut pathobiont drives autoimmunity in mice and humans. Science. 2018 Mar 9;359(6380):1156-1161. <\/li>\n\n\n\n
        7. Matei DE, Menon M, Alber DG, i wsp. Intestinal barrier dysfunction plays an integral role in arthritis pathology and can be targeted to ameliorate disease. Med. 2021 Jul 9;2(7):864-883.e9.<\/li>\n\n\n\n
        8. Brandl C, Bucci L, Schett G, i wsp. Crossing the barriers: Revisiting the gut feeling in rheumatoid arthritis. Eur J Immunol<\/em> (2021) 51(4):798\u2013810<\/li>\n\n\n\n
        9. Zhou L, Zhang M, Wang Y, i wsp. Faecalibacterium prausnitzii produces butyrate to maintain Th17\/Treg balance and to ameliorate colorectal colitis by inhibiting histone deacetylase 1. Inflammation Bowel Dis<\/em> (2018) 24(9):1926\u201340. <\/li>\n\n\n\n
        10. Chen J, Wright K, Davis JM, i wsp. An expansion of rare lineage intestinal microbes characterizes rheumatoid arthritis. Genome Med. 2016 Apr 21;8(1):43.<\/li>\n\n\n\n
        11. Scher JU, Sczesnak A, Longman RS, i wsp. Expansion of intestinal prevotella copri correlates with enhanced susceptibility to arthritis. Elife<\/em> (2013) 2:e01202. <\/li>\n\n\n\n
        12. Liu X, Zou Q, Zeng B, i wsp.. Analysis of fecal lactobacillus community structure in patients with early rheumatoid arthritis. Curr Microbiol<\/em> (2013) 67(2):170\u20136. <\/li>\n\n\n\n
        13. Vaahtovuo J, Munukka E, Korkeam\u00e4ki M, i wsp. Fecal microbiota in early rheumatoid arthritis. J Rheumatol<\/em> (2008) 35(8):1500\u20135<\/li>\n\n\n\n
        14. Zeng J, Peng L, Zheng W, i wsp. Fecal microbiota transplantation for rheumatoid arthritis: A case report. Clin Case Rep<\/em> (2021) 9(2):906\u20139. <\/li>\n\n\n\n
        15. Repac J, Mandi\u0107 M, Luni\u0107 T, i wsp.  Mining the capacity of human-associated microorganisms to trigger rheumatoid arthritis-A systematic immunoinformatics analysis of T cell epitopes. PLoS One. 2021 Jun 29;16(6):e0253918. <\/li>\n\n\n\n
        16. Yan H, Su R, Xue H i wsp. Pharmacomicrobiology of methotrexate in rheumatoid arthritis: Gut microbiome as predictor of therapeutic response. Front Immunol<\/em> (2021) 12:789334.]<\/li>\n\n\n\n
        17. Zaharko DS, Bruckner H, Oliverio VT. Antibiotics alter methotrexate metabolism and excretion. Science<\/em> (1969) 166(3907):887\u20138.]<\/li>\n\n\n\n
        18. Peppercorn MA, Goldman P. The role of intestinal bacteria in the metabolism of salicylazosulfapyridine. J Pharmacol Exp Ther<\/em> (1972) 181(3):555\u201362<\/li>\n\n\n\n
        19. Kanerud L, Scheynius A, Nord CE, i wsp. Effect of sulphasalazine on gastrointestinal microflora and on mucosal heat shock protein expression in patients with rheumatoid arthritis. Br J Rheumatol<\/em> (1994) 33(11):1039\u201348. doi:  10.1093\/rheumatology\/33.11.1039 <\/li>\n\n\n\n
        20. Rosser EC, Piper CJM, Matei DE, i wsp.  Microbiota-Derived Metabolites Suppress Arthritis by Amplifying Aryl-Hydrocarbon Receptor Activation in Regulatory B Cells. Cell Metab. 2020 Apr 7;31(4):837-851.e10.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Czy i w jaki spos\u00f3b zaburzenia mikrobioty jelitowej mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na rozw\u00f3j chor\u00f3b reumatologicznych?<\/p>\n","protected":false},"author":124,"featured_media":12680,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[8,18],"tags":[],"coauthors":[203],"class_list":{"0":"post-12617","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-choroby-autoimmunologiczne","8":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego"},"acf":[],"yoast_head":"\nWp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czy i w jaki spos\u00f3b zaburzenia mikrobioty jelitowej mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na rozw\u00f3j chor\u00f3b reumatologicznych?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-04-13T09:01:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/mikrobiota-jelitowa-a-reumatoidalne-zapalenie-stawow-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Micha\u0142 Lipi\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Micha\u0142 Lipi\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Micha\u0142 Lipi\u0144ski\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Czy i w jaki spos\u00f3b zaburzenia mikrobioty jelitowej mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na rozw\u00f3j chor\u00f3b reumatologicznych?","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-04-13T09:01:49+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/mikrobiota-jelitowa-a-reumatoidalne-zapalenie-stawow-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","Szacowany czas czytania":"11 minut","Written by":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/"},"author":{"name":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/e4378b4cdbd15983a479a24fb630f185"},"headline":"Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS","datePublished":"2024-04-13T09:01:49+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/"},"wordCount":2064,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/mikrobiota-jelitowa-a-reumatoidalne-zapalenie-stawow-jpg.webp","articleSection":["Choroby autoimmunologiczne","Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/","name":"Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/mikrobiota-jelitowa-a-reumatoidalne-zapalenie-stawow-jpg.webp","datePublished":"2024-04-13T09:01:49+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/mikrobiota-jelitowa-a-reumatoidalne-zapalenie-stawow-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/mikrobiota-jelitowa-a-reumatoidalne-zapalenie-stawow-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"mikrobiota jelitowa a RZS"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-mikrobioty-jelitowej-na-zaburzenia-reumatologiczne-na-przykladzie-rzs\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wp\u0142yw mikrobioty jelitowej na zaburzenia reumatologiczne na przyk\u0142adzie RZS"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/e4378b4cdbd15983a479a24fb630f185","name":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/dr-lipinski-jpg-150x150.webp2c04b2b9154ae6c9f110f767e25296c5","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/dr-lipinski-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/dr-lipinski-jpg-150x150.webp","caption":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski"},"description":"Specjalista w dziedzinie chor\u00f3b wewn\u0119trznych oraz gastroenterologii. Od 2018 roku doktor habilitowany w dziedzinie nauk medycznych. Cz\u0142onek Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Polskiego Klubu Trzustkowego oraz Europejskiego Klubu Trzustkowego. Do jego g\u0142\u00f3wnych zainteresowa\u0144 nale\u017c\u0105 choroby trzustki, ale tak\u017ce zesp\u00f3\u0142 jelita nadwra\u017cliwego, SIBO, choroba trzewna, celiakia czy nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten. Jest autorem i wsp\u00f3\u0142autorem wielu publikacji w czasopismach krajowych i mi\u0119dzynarodowych w zakresie chor\u00f3b wewn\u0119trznych i gastroenterologii.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/michal-lipinski\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12617","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/124"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12617"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12617\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12680"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12617"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=12617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}