„Choroby rzadkie”, wbrew swojej nazwie, sumarycznie stanowi\u0105 spor\u0105, zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 grup\u0119 schorze\u0144, a co za tym idzie objawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 i ujawniaj\u0105c\u0105 w bardzo szerokich ramach. W powszechnej wiadomo\u015bci strz\u0119pki podstawowych informacji obejmuj\u0105 niewiele z nich, a \u0142\u0105cz\u0105c ten fakt z podanymi wy\u017cej, \u0142atwo mo\u017cna doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce droga od wyst\u0105pienia pierwszych uchwytnych objaw\u00f3w do postawienia rozpoznania bywa d\u0142uga. Jedn\u0105 z rzadko wyst\u0119puj\u0105cych, ci\u0119\u017ckich chor\u00f3b rzadkich jest dystrofia mi\u0119\u015bniowa Duchenne\u2019a<\/strong>, kt\u00f3rej zarys przedstawiamy w poni\u017cszym artykule.<\/p>\n\n\n\n Powy\u017csze poj\u0119cie oznacza ci\u0119\u017ck\u0105, post\u0119puj\u0105c\u0105 chorob\u0119 wyniszczaj\u0105c\u0105 mi\u0119\u015bnie<\/strong>, kt\u00f3ra jest spowodowana mutacjami w genie koduj\u0105cym dystrofin\u0119<\/strong>, kt\u00f3ra jest du\u017cym bia\u0142kiem szkieletu kom\u00f3rkowego (tzw. cytoszkieletu) u\u0142atwiaj\u0105cym interakcje mi\u0119dzy samym szkieletem, b\u0142on\u0105 kom\u00f3rkow\u0105 i macierz\u0105 zewn\u0105trzkom\u00f3rkow\u0105. Jest ona kluczow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kompleksu dystrofina-glikoproteina, kt\u00f3ry odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 jako jednostka strukturalna mi\u0119\u015bni. W konsekwencji w przebiegu choroby brakuje zar\u00f3wno dystrofiny, jak i ca\u0142ego kompleksu, co prowadzi do nadmiernej \u0142amliwo\u015bci i przepuszczalno\u015bci b\u0142on kom\u00f3rkowych, rozregulowania homeostazy wapnia i uszkodze\u0144 ca\u0142ych kom\u00f3rek. W miar\u0119 starzenia si\u0119 zdolno\u015b\u0107 regeneracyjna mi\u0119\u015bni ulega wyczerpaniu, a tkanka \u0142\u0105czna i t\u0142uszczowa stopniowo zast\u0119puje w\u0142\u00f3kna mi\u0119\u015bniowe. Gen dla dystrofiny znajduje si\u0119 na chromosomie X (czyli tym, kt\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej wi\u0105\u017cemy z rozwojem p\u0142ci), a choroba najcz\u0119\u015bciej jest dziedziczona jako cecha recesywna, jednak\u017ce oko\u0142o 30% przypadk\u00f3w wynika z nowych mutacji. Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania dystrofii mi\u0119\u015bniowej Duchenne\u2019a wynosi mniej ni\u017c 10 przypadk\u00f3w na 100 000 m\u0119\u017cczyzn (u kobiet choroba wyst\u0119puje niezwykle rzadko) i wydaje si\u0119 taka sama w poszczeg\u00f3lnych regionach \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Jak w przypadku wi\u0119kszo\u015bci chor\u00f3b tak\u017ce i w tym przypadku kluczowe jest odpowiednio wczesne rozpoznanie<\/strong>. Rozw\u00f3j dziecka w ci\u0105gu pierwszych kilku lat \u017cycia jest zwykle normalny, a kamienie milowe (czyli osi\u0105gni\u0119cia rozwojowe, takie jak np. siadanie, samodzielne stanie, chwyt p\u0119setowy, m\u00f3wienie wyraz\u00f3w, prostych zda\u0144 itp.) przychodz\u0105 z niewielkim op\u00f3\u017anieniem, cho\u0107 niejednokrotnie rozw\u00f3j psychoruchowy odbywa si\u0119 w normalnym tempie. Przyrosty masy cia\u0142a i wzrostu s\u0105 jednak wolniejsze, co prowadzi do relatywnie ni\u017cszej wysoko\u015bci cia\u0142a. Na etapie niemowl\u0119cym mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 \u0142agodne obni\u017cenie napi\u0119cia mi\u0119\u015bniowego, a pocz\u0105tkowym objawem mo\u017ce by\u0107 s\u0142aba kontrola ruch\u00f3w g\u0142owy<\/strong>, kt\u00f3ra w tej grupie wiekowej jest proporcjonalnie o wiele ci\u0119\u017csza w stosunku do reszty cia\u0142a ni\u017c u starszych dzieci i doros\u0142ych. Pacjenci z regu\u0142y nie wykazuj\u0105 cech dysmorfii, czyli uchwytnych nieprawid\u0142owo\u015bci w budowie twarzy i reszty cia\u0142a. Najcz\u0119\u015bciej kojarzone z t\u0105 chorob\u0105 objawy, czyli os\u0142abienie i trudno\u015bci w poruszaniu si\u0119<\/strong>, zwykle wyst\u0119puj\u0105 po raz pierwszy mi\u0119dzy 2. a 3. rokiem \u017cycia; przybieraj\u0105 one posta\u0107 chodzenia na palcach, trudno\u015bci z bieganiem, „wspinania si\u0119” po w\u0142asnym ciele przy wstawaniu, wchodzeniem po schodach r\u0119koma i nogami, a tak\u017ce cz\u0119stymi upadkami. Os\u0142abienie si\u0142y mi\u0119\u015bniowej jest bardziej zaznaczone w obr\u0119bie mi\u0119\u015bni po\u0142o\u017conych bli\u017cej \u015brodka cia\u0142a<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Z uwagi na fakt, i\u017c jest to choroba genetyczna, to jej potwierdzenie wymaga wykonania specjalnych test\u00f3w; spo\u015br\u00f3d dost\u0119pnych metod ilo\u015bciowych obecnie najpowszechniej stosowan\u0105 jest MLPA<\/strong>, kt\u00f3ra pozwala na wykrycie wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w. Gdy objawy silnie sugeruj\u0105 chorob\u0119, a powy\u017cszy test daje wynik ujemny, s\u0105 wykonywane bardziej specjalistyczne badania, takie jak mikromacierze CGH<\/strong>, a w specjalistycznych o\u015brodkach tak\u017ce sekwencjonowanie NGS<\/strong>. Taka w\u0142a\u015bnie kolejno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych metod oznacze\u0144 jest rekomendowana przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 towarzystw naukowych, a bierze si\u0119 to st\u0105d, \u017ce po pierwsze najcz\u0119stszym defektem molekularnym jest brak jednego lub wi\u0119kszej liczby fragment\u00f3w DNA w genie dystrofiny i do jego zidentyfikowania w zupe\u0142no\u015bci wystarczy MLPA, po drugie jest to najta\u0144sze z wymienionych bada\u0144. Mikromacierze CGH i sekwencjonowanie NGS s\u0105 metodami bardzo drogimi. Przed wyst\u0105pieniem objaw\u00f3w klinicznych (niekiedy ju\u017c u noworodk\u00f3w) niejednokrotnie obserwuje si\u0119 podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia kinazy kreatynowej<\/strong>, od 10 do 20 razy ponad g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 normy – nie jest to jednak metoda zalecana jako wst\u0119pne badanie przesiewowe.<\/p>\n\n\n\n Jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn \u015bmiertelno\u015bci tej grupy chorych s\u0105 powik\u0142ania ze strony uk\u0142adu oddechowego<\/strong>; z uwagi na post\u0119puj\u0105c\u0105 dysfunkcj\u0119 mi\u0119\u015bni oddechowych i tym samym upo\u015bledzon\u0105 wentylacj\u0119 z czasem dochodzi do niedodmy, zapale\u0144 p\u0142uc i niewydolno\u015bci oddechowej. Kolejn\u0105 du\u017c\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 powik\u0142ania sercowo-naczyniowe<\/strong> pod postaci\u0105 kardiomiopatii, klinicznej niewydolno\u015bci serca i zaburze\u0144 rytmu. Z uwagi na fakt, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w jest leczona doustnymi glikokortykosteroidami, mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 szeroki wachlarz powik\u0142a\u0144 o r\u00f3\u017cnym nasileniu; najgro\u017aniejszym jest osteoporoza<\/a><\/strong>, kt\u00f3ra objawia si\u0119 niskoenergetycznymi z\u0142amaniami kr\u0119g\u00f3w lub ko\u015bci d\u0142ugich. Istotnym wyzwaniem pozostaje post\u0119puj\u0105ca niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107<\/strong>, a tak\u017ce zaburzenia zdrowia psychicznego<\/strong> pod postaci\u0105 depresji i\/lub l\u0119ku.<\/p>\n\n\n\n Niestety, obecnie nie istniej\u0105 leki, kt\u00f3re odwraca\u0142yby szereg konsekwencji mutacji w genie dystrofiny<\/strong>, cho\u0107 nauka nie jest tu na straconej pozycji – w trakcie bada\u0144 pozostaje golodirsen, lek genetyczny b\u0119d\u0105cy brakuj\u0105cym elementem uszkodzonego genu, kt\u00f3ry – wed\u0142ug dotychczasowych bada\u0144 – spowalnia przebieg choroby, a podobny, eteplirsen, zyska\u0142 dopuszczenie do obrotu przez Ameryka\u0144sk\u0105 Agencj\u0119 ds. \u017bywno\u015bci i Lek\u00f3w. Wytyczne towarzystw naukowych, opieraj\u0105c si\u0119 o najlepsze dane literaturowe, rekomenduj\u0105 stosowanie systemowych glikokortykosteroid\u00f3w<\/strong> u pacjent\u00f3w w wieku czterech lat i starszych, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z popraw\u0105 czynno\u015bci p\u0142uc, op\u00f3\u017anionym rozwojem skoliozy, zmniejsza cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania i post\u0119p kardiomiopatii oraz zmniejsza \u015bmiertelno\u015b\u0107. W celu ochrony mi\u0119\u015bnia sercowego w\u0142\u0105czane s\u0105 leki o udowodnionym dzia\u0142aniu w tym zakresie, tzw. inhibitory ACEI (znane z leczenia nadci\u015bnienia t\u0119tniczego), co mo\u017ce spowolni\u0107 post\u0119p kardiomiopatii i zapobiec wyst\u0105pieniu niewydolno\u015bci serca. Nale\u017cy suplementowa\u0107 wap\u0144<\/a> i witamin\u0119 D<\/a><\/strong>, aby zapobiec osteoporozie wt\u00f3rnej do przewlek\u0142ego stosowania steryd\u00f3w. Wszystkim pacjentom wytyczne zalecaj\u0105 wykonywanie \u0142agodnego stopnia \u0107wicze\u0144, aby unikn\u0105\u0107 zaniku spowodowanych brakiem stymulacji<\/strong>. Zalecane jest po\u0142\u0105czenie \u0107wicze\u0144 na basenie i rekreacyjnych. Aktywno\u015b\u0107 nale\u017cy zmniejszy\u0107 w przypadku stwierdzenia mioglobinurii lub znacznego b\u00f3lu mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\n Dystrofia mi\u0119\u015bniowa Duchenne\u2019a jest rzadko wyst\u0119puj\u0105c\u0105, ci\u0119\u017ck\u0105 chorob\u0105 przewlek\u0142\u0105, kt\u00f3rej subtelne objawy mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 ju\u017c od wczesnego dzieci\u0144stwa. W przypadku jej podejrzenia warto skonsultowa\u0107 si\u0119 ze specjalist\u0105 pediatr\u0105 lub neurologiem dzieci\u0119cym<\/strong>, kt\u00f3ry pokieruje pacjenta do odpowiedniego o\u015brodka. Wielospecjalistyczna opieka w du\u017cej mierze niweluje post\u0119p choroby, a du\u017ce nadzieje s\u0105 wi\u0105zane z coraz szerzej testowanymi lekami genetycznymi, kt\u00f3re obecnie wprawdzie nie zatrzymuj\u0105, jednak spowalniaj\u0105 rozw\u00f3j dystrofii.<\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n Czym jest dystrofia mi\u0119\u015bniowa Duchenne’a i jakie s\u0105 objawy tej choroby?<\/p>\n","protected":false},"author":154,"featured_media":12668,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"coauthors":[151],"class_list":{"0":"post-12627","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-genetyka"},"acf":[],"yoast_head":"\nCzym jest dystrofia mi\u0119\u015bniowa Duchenne\u2019a?<\/h2>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 objawy dystrofii mi\u0119\u015bniowej Duchenne\u2019a?<\/h2>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 kryteria dystrofii mi\u0119\u015bniowej Duchenne\u2019a?<\/h2>\n\n\n\n
![\"dystrofia](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/Dystrofia-miesniowa-Duchennea_Beckera-\u2013-badanie-genetyczne-metoda-MLPA_-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nDo jakich powik\u0142a\u0144 prowadzi dystrofia mi\u0119\u015bniowa Duchenne\u2019a?<\/h2>\n\n\n\n
Czy istniej\u0105 skuteczne metody leczenia dystrofii mi\u0119\u015bniowej Duchenne\u2019a?<\/h2>\n\n\n\n
Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n\n