{"id":1377,"date":"2021-03-01T12:35:55","date_gmt":"2021-03-01T11:35:55","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/centrum-wiedzy\/?p=1377"},"modified":"2025-12-10T15:07:00","modified_gmt":"2025-12-10T14:07:00","slug":"rak-jelita-grubego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/","title":{"rendered":"Rak jelita grubego &#8211; objawy, badania przesiewowe, leczenie i profilaktyka"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Artyku\u0142 zosta\u0142 zaktualizowany 18.11.2024 r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rak jelita grubego \u2013 w klasyfikacji ICD 10 okre\u015blany kodem C18 jako nowotw\u00f3r z\u0142o\u015bliwy jelita grubego &#8211; &nbsp;to niestety jeden z trzech najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych w Polsce nowotwor\u00f3w. W ci\u0105gu roku zachoruje na niego ok. 19 tys. Polek i Polak\u00f3w, czyli miasteczko wielko\u015bci Mr\u0105gowa czy Wadowic. Jak rozpozna\u0107 chorob\u0119 i czy mo\u017cna rozpozna\u0107 j\u0105 na tyle wcze\u015bnie, aby ca\u0142kowicie wyleczy\u0107? Na jakie objawy zwraca\u0107 uwag\u0119 i ich nie lekcewa\u017cy\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol style=\"list-style-type:1\" class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#r1\">Rak jelita grubego \u2013 objawy. Jakie mog\u0105 by\u0107 pierwsze objawy raka jelita grubego?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#r2\">Rak jelita grubego \u2013 przyczyny<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#r3\">Czynniki genetyczne<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#r4\">Czynniki \u015brodowiskowe<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#r5\">Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#r6\">Rak jelita grubego \u2013 diagnostyka. Markery raka jelita grubego<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#r7\">Leczenie raka jelita grubego<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#r8\">Profilaktyka raka jelita grubego<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#r9\">Badania przesiewowe<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#r10\">Styl \u017cycia<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"r1\"><strong>Rak jelita grubego &#8211; objawy. Jakie mog\u0105 by\u0107 pierwsze objawy raka jelita grubego?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>U wielu os\u00f3b choroba przebiega bezobjawowo, wczesne objawy raka jelita grubego wyst\u0119puj\u0105 u zaledwie 5-10% chorych. U wielu pacjent\u00f3w pierwsze objawy tej choroby s\u0105 bardzo niecharakterystyczne i mog\u0105 to by\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wzd\u0119cia,<\/li>\n\n\n\n<li>zaparcia,<\/li>\n\n\n\n<li>zmiany rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Symptomy te bywaj\u0105 przypisywane <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zespol-jelita-nadwrazliwego-objawy-diagnostyka-leczenie\/\">zespo\u0142owi jelita dra\u017cliwego<\/a><\/strong> \u2013 dolegliwo\u015bci dokuczliwej dla pacjenta, ale niegro\u017anej w skutkach. Pacjent przez kilka tygodni dostaje leki, kt\u00f3re \u0142agodz\u0105 niekt\u00f3re objawy, jednak nie lecz\u0105 choroby, a w istocie op\u00f3\u017aniaj\u0105 postawienie rozpoznania.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli objawy trwaj\u0105 d\u0142u\u017cej,<strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przewlekla-biegunka-u-doroslych-i-dzieci-mozliwe-przyczyny-i-rekomendowane-badania\/\">biegunki<\/a><\/strong> lub <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcie-czynnosciowe-objawy-przyczyny-profilaktyka\/\">zaparcia<\/a><\/strong> nawracaj\u0105, pojawia si\u0119 uczucie niepe\u0142nego wypr\u00f3\u017cnienia, wyst\u0119puj\u0105 <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/bol-brzucha-mozliwe-przyczyny-badania\/\">b\u00f3le brzucha<\/a><\/strong>, pojawia si\u0119 \u0142atwe m\u0119czenie i os\u0142abienie, wyst\u0119puje krew w stolcu, jest to bezwzgl\u0119dnie sygna\u0142 alarmowy i koniecznie trzeba i\u015b\u0107 do lekarza.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niekt\u00f3re objawy raka jelita grubego zale\u017c\u0105 od jego lokalizacji oraz stopnia zaawansowania.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rodzaje-anemii-i-ich-przyczyny\/\">Niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza<\/a><\/strong> \u2013 jest cz\u0119stym objawem nowotworu zlokalizowanego w k\u0105tnicy oraz okr\u0119\u017cnicy wst\u0119puj\u0105cej. Wyst\u0105pienie anemii z niedoboru \u017celaza u m\u0119\u017cczyzny i kobiety po menopauzie zawsze powinna sk\u0142ania\u0107 do podj\u0119cia diagnostyki w kierunku raka jelita grubego.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Krew w stolcu i zmiana rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144 <\/strong>\u2013 s\u0105 objawem <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-odbytu-objawy-rozpoznanie-leczenie-rokowanie\/\">raka odbytnicy<\/a> i lewej po\u0142owy okr\u0119\u017cnicy i mog\u0105 wskazywa\u0107 na ten proces chorobowy zw\u0142aszcza u pacjent\u00f3w powy\u017cej 45 r.\u017c.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Niedro\u017cno\u015b\u0107 jelit<\/strong> \u2013 najcz\u0119\u015bciej powoduje guz zlokalizowany w odcinku zst\u0119puj\u0105cym okr\u0119\u017cnicy i esicy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&gt;&gt;&gt; <strong>Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rozpoznawanie-nowotworow-a-badania-laboratoryjne-co-moze-sugerowac-obecnosc-nowotworu\/\">Rozpoznawanie nowotwor\u00f3w a badania laboratoryjne. Co mo\u017ce sugerowa\u0107 obecno\u015b\u0107 nowotworu?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"r2\"><strong><strong>Rak jelita grubego \u2013 przyczyny<\/strong><\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Rozw\u00f3j raka jelita grubego zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w, z kt\u00f3rych najwa\u017cniejsze s\u0105 czynniki genetyczne i \u015brodowiskowe.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"r3\"><strong>Czynniki genetyczne<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Genetycznie uwarunkowany rak jelita grubego stanowi w Polsce 10-20% zachorowa\u0144. Zespo\u0142y predysponuj\u0105ce do wyst\u0105pienia tego zachorowania to mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>FAP \u2013 polipowato\u015b\u0107 gruczolakowa jelita grubego<\/strong> \u2013 predyspozycja genetyczna, kt\u00f3ra powoduje, i\u017c ju\u017c u os\u00f3b w wieku lat 20 w \u015bwietle jelita rozwijaj\u0105 si\u0119 liczne polipy, kt\u00f3re z czasem ulegaj\u0105 zez\u0142o\u015bliwieniu. Choroba w pocz\u0105tkowej fazie przebiega bezobjawowo. W miar\u0119 jej rozwoju wyst\u0119puj\u0105 biegunki, pojawia si\u0119 krew w stolcu oraz bolesne skurcze brzucha. U pacjent\u00f3w z dodatnim wywiadem w kierunku FAP zaleca si\u0119 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/polipowatosc-gruczolakowa-jelita-grubego-fap-identyfikacja-mutacji-w-genie-apc-c3927_3931delaaaga-c3183_3187delacaaa-c3202_3205deltcaa-i-ptyr500-oraz-innych-mutacji-w-badanych-fragmentach\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">badanie genetyczne<\/a>. W przypadku potwierdzenia wyst\u0105pienia tej mutacji genetycznej pacjent powinien by\u0107 obj\u0119ty programem opieki. Polega on m.in. na corocznym wykonywaniu kolonoskopii ju\u017c od 12-15 r.\u017c.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>HNPCC \u2013 zesp\u00f3\u0142 Lyncha<\/strong> \u2013 dziedziczny rak jelita grubego niezwi\u0105zany z polipowato\u015bci\u0105. Stanowi przyczyn\u0119 ok 7-8%\u00a0zachorowa\u0144 na raka jelita grubego. Zachorowanie wyst\u0119puje przed 50 r.\u017c.. Z tego wzgl\u0119du u pacjent\u00f3w z potwierdzonym wyst\u0105pieniem tej mutacji zaleca si\u0119 wykonywanie kolonoskopii co 12-24 miesi\u0105ce ju\u017c od 20-25 r.\u017c.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Wa\u017cne!<\/strong><br>Je\u015bli rodzice lub rodze\u0144stwo chorowali na raka jelita grubego, badania profilaktyczne w tym kierunku powinni\u015bmy wykonywa\u0107 przed 50 r.\u017c.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"r4\"><strong>Czynniki \u015brodowiskowe<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wiek<\/strong> \u2013 utar\u0142o si\u0119, \u017ce na raka jelita grubego choruj\u0105 osoby po 50 r.\u017c. i rzeczywi\u015bcie jest to prawda. Jednak alarmuj\u0105cym jest, i\u017c \u2013 jak pokazuj\u0105 statystyki w USA \u2013 nowotw\u00f3r jelita grubego coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 u os\u00f3b m\u0142odszych. Ryzyko wyst\u0105pienia tego schorzenia u os\u00f3b urodzonych po 1990 roku jest dwa razy wi\u0119ksze, ni\u017c u ich rodzic\u00f3w (os\u00f3b urodzonych w latach 50-tych), gdy byli m\u0142odzi. Z tego powodu American Cancer Society obni\u017cy\u0142o wiek pacjent\u00f3w, kt\u00f3rym rekomenduje si\u0119 rozpocz\u0119cie bada\u0144 przesiewowych do 45 lat. Warto jednak pami\u0119ta\u0107 o osobach m\u0142odych. Je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 u nich dolegliwo\u015bci, nale\u017cy pomy\u015ble\u0107 r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 nowotw\u00f3r jelita grubego.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Styl \u017cycia <\/strong>\u2013 brak aktywno\u015bci fizycznej, palenie papieros\u00f3w, nadu\u017cywanie alkoholu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nieodpowiednia <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dieta-pod-specjalnym-nadzorem\/\">dieta<\/a><\/strong> \u2013 spo\u017cywanie czerwonego mi\u0119sa i przetworzonej \u017cywno\u015bci, oty\u0142o\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"r5\"><strong>Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Badania przesiewowe raka jelita grubego s\u0105 kluczowe dla wczesnego rozpoznania tego nowotworu. Jak napisali\u015bmy wy\u017cej <strong>tylko 5-10% przypadk\u00f3w tego nowotworu daje objawy wczesne<\/strong>. Pozostali pacjenci \u2013 ok. 90% &#8211; nie odczuwaj\u0105 \u017cadnych objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Wa\u017cne!<\/strong><br>Jedynym sposobem wczesnego wykrywania raka jelita grubego s\u0105 badania profilaktyczne &#8211; krew utajona w kale i kolonoskopia.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Kolonoskopia<\/strong> \u2013 badanie zalecane u os\u00f3b powy\u017cej 50 r.\u017c. Pozwala na wykrycie raka we wczesnym stadium. W przypadku kolonoskopii wa\u017cnym r\u00f3wnie\u017c jest to, \u017ce umo\u017cliwia usuni\u0119cie polip\u00f3w gruczolakowych, z kt\u00f3rych mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 nowotwory z\u0142o\u015bliwe. Kolonoskopia powinna by\u0107 wykonywana raz na 10 lat \u2013 u os\u00f3b ze \u015brednim ryzykiem rozwoju choroby. Jest badaniem zalecanym r\u00f3wnie\u017c, je\u015bli u pacjenta stwierdzi si\u0119 podwy\u017cszony poziom kalprotektyny w kale (powy\u017cej 150 mg\/kg) lub obecno\u015b\u0107 krwi utajonej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"980\" height=\"590\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/infografika-polipy-jelita-grubego-a-ryzyko-rozwoju-nowotworu-jpg.webp\" alt=\"polipy jelita grubego poziom ryzyka rozwoju nowotworu infografika\" class=\"wp-image-18562\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/infografika-polipy-jelita-grubego-a-ryzyko-rozwoju-nowotworu-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/infografika-polipy-jelita-grubego-a-ryzyko-rozwoju-nowotworu-jpg-768x462.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/infografika-polipy-jelita-grubego-a-ryzyko-rozwoju-nowotworu-jpg-150x90.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/infografika-polipy-jelita-grubego-a-ryzyko-rozwoju-nowotworu-jpg-300x181.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/infografika-polipy-jelita-grubego-a-ryzyko-rozwoju-nowotworu-jpg-696x419.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 980px) 100vw, 980px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>&gt;&gt;&gt; <strong>Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dieta-przed-kolonoskopia-jadlospis-krok-po-kroku\/\">Dieta przed kolonoskopi\u0105 &#8211; jad\u0142ospis krok po kroku<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Krew utajona w kale<\/strong> &#8211; badanie pozwalaj\u0105ce na wykrycie metodami laboratoryjnymi krwi, kt\u00f3rej nie zobaczymy w kale tzw. go\u0142ym okiem. U\u017cywane w laboratorium odczynniki pozwalaj\u0105 na wykrycie nawet niewielkiej ilo\u015bci krwi. Jest to jest o tyle istotne, \u017ce nowotwory jelita grubego mog\u0105 powodowa\u0107 krwawienia ju\u017c w pocz\u0105tkowym stadium choroby. Dodatni wynik badania wymaga wykonania kolonoskopii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Wa\u017cne!<\/strong><br>1. <strong>Badanie krwi utajonej w kale powinno si\u0119 wykonywa\u0107 raz w roku.<\/strong><br>Materia\u0142 do badania pobieramy z kilku r\u00f3\u017cnych miejsc, poniewa\u017c krew w kale nie rozk\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnomiernie.<br><br>2. Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce &#8211; pomimo wyst\u0119puj\u0105cego krwawienia &#8211; w trakcie pobierania materia\u0142y do badania nie uda si\u0119 trafi\u0107 w obszar z krwi\u0105, w takim wypadku <strong>test ujemny powinien zosta\u0107 powt\u00f3rzony<\/strong>.<br><br>3. <strong>Badania NIE wykonuje si\u0119 w czasie menstruacji oraz przy krwawieniach z \u017cylak\u00f3w odbytu.<\/strong> <\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"r6\"><strong>Rak jelita grubego \u2013 diagnostyka. Markery raka jelita grubego<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>W diagnostyce raka jelita grubego najwa\u017cniejsze s\u0105 badanie krwi utajonej w kale i kolonoskopia.<\/p>\n\n\n\n<p>USG jamy brzusznej oraz tomografia komputerowa w przypadku raka jelita grubego maj\u0105 znaczenie w wykrywaniu przerzut\u00f3w do w\u0105troby i w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Marker raka jelita grubego &#8211; <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/cea-co-to-za-badanie-i-co-wykrywa\/\">CEA \u2013 antygen rakowo-p\u0142odowy<\/a><\/strong> \u2013 nie jest stosowany w wykrywaniu tej choroby, poniewa\u017c jest to badanie o niewystarczaj\u0105cej czu\u0142o\u015bci i swoisto\u015bci w tym wskazaniu. Jest to badanie wykorzystywane w monitorowaniu leczenia \u2013 st\u0119\u017cenie CEA koreluje z aktywno\u015bci\u0105 procesu chorobowego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/morfologia-krwi-c55\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Morfologia krwi<\/a><\/strong> w raku jelita grubego jest badaniem, kt\u00f3re mo\u017ce wskazywa\u0107 na istnienie niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza. Anemia spowodowana brakiem \u017celaza wyst\u0119puj\u0105ca u m\u0119\u017cczyzny oraz u kobiety po menopauzie jest przes\u0142ank\u0105 do diagnostyki w kierunku nowotworu jelita grubego. Jednak morfologia krwi nie jest badaniem, kt\u00f3re wykrywa raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Markery stanu zapalnego \u2013 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/odczyn-biernackiego-c59\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">OB<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-c-reaktywne-crp-ilosciowe-i81\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP<\/a><\/strong> \u2013 nie s\u0105 markerami raka jelita grubego, chocia\u017c obydwa wska\u017aniki mog\u0105 by\u0107 w tej chorobie podwy\u017cszone. Poziom CRP mo\u017ce mie\u0107 znaczenie jako wska\u017anik dodatkowy, pomocny w ocenie zaawansowania nowotworu. Wysokie CRP wskazuje na nasilony proces zapalny i koreluje z gorszym rokowaniem u pacjent\u00f3w z rakiem jelita grubego. Jednak samo podwy\u017cszone CRP nie jest informacj\u0105 o tocz\u0105cym si\u0119 procesie nowotworowym w obr\u0119bie jelita grubego, podobnie jak prawid\u0142owy wynik CRP nie \u015bwiadczy o tym, i\u017c nowotw\u00f3r nie wyst\u0119puje.<\/p>\n\n\n\n<p>Badaniem przydatnym w diagnostyce chor\u00f3b jelita grubego jest oznaczania <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/kalprotektyna-w-kale-ilosciowo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kalprotektyny w kale<\/a><\/strong>. Jest to marker stanu zapalnego jelit, u zdrowego cz\u0142owieka nie wykrywa si\u0119 jej w og\u00f3le, lub jej st\u0119\u017cenie jest niewielkie. Badanie mo\u017ce by\u0107 testem pierwszego rzutu u pacjent\u00f3w z dolegliwo\u015bciami ze strony przewodu pokarmowego. Jego wynik wskazuje, czy u danej osoby niezb\u0119dna b\u0119dzie kolonoskopia. Je\u015bli nowotworowi jelita towarzyszy stan zapalny, poziom kalprotektyny w kale b\u0119dzie podwy\u017cszony.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-zdrowe-jelita\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pakiet-zdrowe-jelita-1.jpg\" alt=\"Pakiet zdrowe jelita banerek\" class=\"wp-image-22066\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pakiet-zdrowe-jelita-1.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pakiet-zdrowe-jelita-1-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pakiet-zdrowe-jelita-1-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pakiet-zdrowe-jelita-1-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pakiet-zdrowe-jelita-1-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"r7\"><strong>Leczenie raka jelita grubego<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Podstawowym sposobem leczenia raka jelita grubego jest zabieg chirurgiczny polegaj\u0105cy na resekcji (usuni\u0119ciu) guza oraz okolicznych w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych. Operacja mo\u017ce by\u0107 wykonana tradycyjnie, czyli przez otwarcie jamy brzusznej. Mo\u017cliwy jest tak\u017ce zabieg laparoskopowy.<\/p>\n\n\n\n<p>Chemioterapia w leczeniu nowotwor\u00f3w jelita grubego ma znaczeniu uzupe\u0142niaj\u0105ce. Jej zastosowanie podnosi skuteczno\u015b\u0107 leczenia, zmniejsza odsetek wzn\u00f3w oraz wyd\u0142u\u017ca prze\u017cycie wolne od choroby.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"r8\"><strong>Profilaktyka raka jelita grubego, czyli jak uchroni\u0107 si\u0119 przed chorob\u0105?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"r9\"><strong>Badania przesiewowe<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105wszy od 50 r.\u017c&nbsp; (w USA od 45 r.\u017c), wskazane jest <strong>wykonywanie raz w roku badania na krew utajon\u0105 w kale<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli w danej rodzinie wyst\u0105pi\u0142 przypadek zachorowania na raka jelita grubego u co najmniej jednego krewnego w pierwszym stopniu pokrewie\u0144stwa (rodzic, rodze\u0144stwo) przed 60 r.\u017c., badania profilaktyczne nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 wcze\u015bniej \u2013 po uko\u0144czeniu 40 r.\u017c.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"r10\"><strong>Styl \u017cycia<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>W zapobieganiu rakowi jelita grubego wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa <strong>dieta<\/strong>. Powinna zawiera\u0107 du\u017co <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jedz-blonnik-twoje-jelita-beda-ci-wdzieczne\/\">b\u0142onnika<\/a><\/strong> (<a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/diety-alternatywne\/\">warzywa, owoce<\/a>) oraz nie zawiera\u0107 zbyt du\u017co w\u0119dlin czy przetworzonego mi\u0119sa. Brytyjski Departament Zdrowia i Opieki Spo\u0142ecznej (DHSC) zaleca, aby nie spo\u017cywa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 70 g tego typu pokarm\u00f3w. Podobne s\u0105 wytyczne Instytutu \u017bywno\u015bci i \u017bywienia w Polsce. Powinni\u015bmy unika\u0107 w\u0119dlin (np. szynka, bekon), kie\u0142bas, par\u00f3wek i bekonu, podobnie jak kotlet\u00f3w z wieprzowiny czy wo\u0142owiny. Zdaniem WHO czerwone i przetworzone mi\u0119so to taki sam czynnik ryzyka rozwoju nowotwor\u00f3w jak palenie tytoniu czy nara\u017cenie na dzia\u0142anie azbestu.<\/p>\n\n\n\n<p>Innym czynnikiem sprzyjaj\u0105cym powstawaniu raka jelita grubego jest oty\u0142o\u015b\u0107. Osoby z <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/otylosc-brzuszna-trzewna-u-kobiet-i-mezczyzn-przyczyny-objawy-diagnostyka-leczenie\/\">oty\u0142o\u015bci\u0105 brzuszn\u0105<\/a>, zw\u0142aszcza po 40-50 r.\u017c,&nbsp; w przypadku wyst\u0119powania objaw\u00f3w z przewodu pokarmowego powinny bra\u0107 pod uwag\u0119 diagnostyk\u0119 w kierunku raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostatnim czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na zmniejszenie ryzyka wyst\u0105pienia nowotworu jelita grubego jest <strong>regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong>. Siedz\u0105cy tryb \u017cycia sprzyja wyst\u0119powaniu tej choroby. Zwi\u0105zek przyczynowo-skutkowy nie jest jeszcze do ko\u0144ca wyja\u015bniony, ale wiadomo, \u017ce nie chodzi tylko o spadek masy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostatnio pojawiaj\u0105 si\u0119 prace pokazuj\u0105ce zwi\u0105zek <strong>zmian w mikrobiomie jelit i <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dysbioza-jelitowa\/\"><strong>dysbiozy<\/strong><\/a> ze wzrostem zachorowania na t\u0119 chorob\u0119 w ca\u0142ej populacji. Ten problem wymaga dalszych bada\u0144 naukowych, ale warto pomy\u015ble\u0107 o tym aspekcie swojego zdrowia w kontek\u015bcie chor\u00f3b jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Rak jelita grubego to bardzo podst\u0119pna choroba, kt\u00f3ra rozwija si\u0119 przez wiele lat nie powoduj\u0105c objaw\u00f3w. W walce z rakiem jelita grubego kluczowe s\u0105 badania profilaktyczne oraz prowadzenie zdrowego stylu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n<p>1. Wielka Interna, Gastroenterologia, pod redakcj\u0105 Andrzeja D\u0105browskiego. Medical Tribune Polska, Warszawa 2019. Wydanie II.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>2. Why Is Colorectal Cancer Rising Rapidly among Young Adults?, National Cancer Institute. November 5, 2020. https:\/\/www.cancer.gov\/news-events\/cancer-currents-blog\/2020\/colorectal-cancer-rising-younger-adults<\/p>\n\n\n\n<p>3. Nycz M., Kropieniewicz J. Suliga K., Zawadzki T., Opi\u0142ka N., Lorenc Z. Parametry zapalne w krwi obwodowej u chorych z rakiem jelita grubego, Nowa Medycyna 1\/2019, s. 5-11 | DOI: 10.25121\/NM.2019.26.1.5<\/p>\n\n\n\n<p>4. Stasik Z., Skotnicki P., Nowak-Sadzikowska J., Kulpa J.: Bia\u0142ko C-reaktywne u&nbsp;chorych na&nbsp;nowotwory z\u0142o\u015bliwe, Nowotwory, Journal of Oncology, 58, 2008.<br>5. Leporowska E.: Zwi\u0105zek CRP z&nbsp;ryzykiem wyst\u0105pienia choroby nowotworowej i&nbsp;czasem prze\u017cycia chorych na&nbsp;nowotwory, Journal of Laboratory Diagnostics, 45, 2009.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><br><\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rak jelita grubego to niestety jeden z trzech najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych w Polsce nowotwor\u00f3w. W ci\u0105gu roku zachoruje na niego ok. 19 tys. Polek i Polak\u00f3w, czyli miasteczko wielko\u015bci Mr\u0105gowa czy Wadowic. Jak rozpozna\u0107 chorob\u0119 i czy mo\u017cna rozpozna\u0107 j\u0105 na tyle wcze\u015bnie, aby ca\u0142kowicie wyleczy\u0107? Na jakie objawy zwraca\u0107 uwag\u0119 i ich nie lekcewa\u017cy\u0107?<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":1388,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[10,18],"tags":[],"coauthors":[134],"class_list":{"0":"post-1377","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-choroby-nowotworowe","8":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Rak jelita grubego - objawy, przyczyny i diagnostyka<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poznaj objawy raka jelita grubego i odbytu, dowiedz si\u0119, jak zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania i jakie badania wczesnej diagnostyki.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rak jelita grubego - objawy, przyczyny i diagnostyka\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poznaj objawy raka jelita grubego i odbytu, dowiedz si\u0119, jak zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania i jakie badania wczesnej diagnostyki.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-01T11:35:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-10T14:07:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/jelito-grube.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"533\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rak jelita grubego - objawy, przyczyny i diagnostyka","description":"Poznaj objawy raka jelita grubego i odbytu, dowiedz si\u0119, jak zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania i jakie badania wczesnej diagnostyki.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rak jelita grubego - objawy, przyczyny i diagnostyka","og_description":"Poznaj objawy raka jelita grubego i odbytu, dowiedz si\u0119, jak zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania i jakie badania wczesnej diagnostyki.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/","article_published_time":"2021-03-01T11:35:55+00:00","article_modified_time":"2025-12-10T14:07:00+00:00","og_image":[{"width":800,"height":533,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/jelito-grube.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Agata Strukow","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agata Strukow","Szacowany czas czytania":"11 minut","Written by":"Agata Strukow"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/"},"author":{"name":"Agata Strukow","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/4c4346aaa370a9ca773ee865bfbec588"},"headline":"Rak jelita grubego &#8211; objawy, badania przesiewowe, leczenie i profilaktyka","datePublished":"2021-03-01T11:35:55+00:00","dateModified":"2025-12-10T14:07:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/"},"wordCount":1963,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/jelito-grube.jpg","articleSection":["Choroby nowotworowe","Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/","name":"Rak jelita grubego - objawy, przyczyny i diagnostyka","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/jelito-grube.jpg","datePublished":"2021-03-01T11:35:55+00:00","dateModified":"2025-12-10T14:07:00+00:00","description":"Poznaj objawy raka jelita grubego i odbytu, dowiedz si\u0119, jak zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania i jakie badania wczesnej diagnostyki.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/jelito-grube.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/jelito-grube.jpg","width":800,"height":533,"caption":"fot. Shutterstock"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rak jelita grubego &#8211; objawy, badania przesiewowe, leczenie i profilaktyka"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/4c4346aaa370a9ca773ee865bfbec588","name":"Agata Strukow","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Agata-Strukow-150x150.jpgcb933d2055e86ab33ade5d5259364a59","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Agata-Strukow-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Agata-Strukow-150x150.jpg","caption":"Agata Strukow"},"description":"Absolwentka Wydzia\u0142u Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej oraz studi\u00f3w podyplomowych Dietetyka w chorobach wewn\u0119trznych i metabolicznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Psychologii biznesu dla mened\u017cer\u00f3w na Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego. Nauczycielka jogi kundalini i jogi hormonalnej.","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/","https:\/\/www.instagram.com\/strukowagata\/","https:\/\/pl.linkedin.com\/in\/agata-strukow-7b87205"],"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/agata\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/102"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28423,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1377\/revisions\/28423"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1377"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=1377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}