{"id":14832,"date":"2024-06-27T14:00:00","date_gmt":"2024-06-27T12:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=14832"},"modified":"2024-06-27T14:00:00","modified_gmt":"2024-06-27T12:00:00","slug":"zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/","title":{"rendered":"Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Z zaparciami zmaga si\u0119 oko\u0142o 30% ma\u0142ych dzieci. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych bada\u0144 nawet 40% przypadk\u00f3w zaczyna si\u0119 ju\u017c w pierwszym roku \u017cycia. Poni\u017cej znajduje si\u0119 kilka niezb\u0119dnych informacji na temat diagnostyki i leczenia zapar\u0107 u ma\u0142ych dzieci oraz praktycznych wskaz\u00f3wek (zw\u0142aszcza \u017cywieniowych) dla rodzic\u00f3w.\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Zaparcia-u-ma\u0142ych-dzieci-kryteria-rozpoznania\">Zaparcia u ma\u0142ych dzieci \u2013 kryteria rozpoznania<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107-wypr\u00f3\u017cnie\u0144-u-ma\u0142ych-dzieci-a-zaparcia\">Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144 u ma\u0142ych dzieci a zaparcia<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107-wypr\u00f3\u017cnie\u0144-u-dzieci-0-3-lata\">Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144 u dzieci 0-3 lata<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Bristolska-Skala-Uformowania-Stolca\">Bristolska Skala Uformowania Stolca<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-powstaj\u0105-zaparcia-u-dziecka\">Jak powstaj\u0105 zaparcia u dziecka?\u00a0<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Przyczyny-zapar\u0107-u-ma\u0142ych-dzieci\">Przyczyny zapar\u0107 u ma\u0142ych dzieci<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Zaparcia-u-dziecka-objawy\">Objawy \u2013 jak rozpozna\u0107 zaparcia u dziecka?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Diagnostyka-zapar\u0107-u-dzieci\">Diagnostyka zapar\u0107 u dzieci<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Leczenie-zapar\u0107-u-dzieci\">Leczenie zapar\u0107 u dzieci<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Zapobieganie zaparciom u dziecka\">Zapobieganie zaparciom u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w\u00a0\u00a0<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Zaparcia-u-dziecka\">Zaparcia u dziecka \u2013 podsumowanie\u00a0<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zaparcia-u-ma\u0142ych-dzieci-kryteria-rozpoznania\"><strong>Zaparcia u ma\u0142ych dzieci \u2013 kryteria rozpoznania<\/strong>&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>Zaparcia s\u0105 definiowane jako oddawanie twardego, zbitego stolca, kt\u00f3rego wydalanie wymaga du\u017cego wysi\u0142ku. W rezultacie stolec jest oddawany rzadziej ni\u017c by\u0142oby to typowe dla danego wieku.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Aby rozpozna\u0107 zaparcia u ma\u0142ych dzieci, musz\u0105 zosta\u0107 spe\u0142nione co najmniej 2 kryteria wyst\u0119puj\u0105ce co najmniej 1 raz w tygodniu przez co najmniej 1 miesi\u0105c:&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>2 lub mniej wypr\u00f3\u017cnie\u0144 w ci\u0105gu tygodnia;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>epizody nadmiernego zatrzymania stolca;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>epizody bolesnych lub twardych wypr\u00f3\u017cnie\u0144;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>epizody stolc\u00f3w o du\u017cej \u015brednicy;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>obecno\u015b\u0107 du\u017cej masy ka\u0142owej w odbytnicy.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ponadto u dzieci, kt\u00f3re samodzielnie korzystaj\u0105 z toalety, mo\u017cna wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>co najmniej jeden epizod w tygodniu nietrzymania moczu u dziecka, kt\u00f3re ma ju\u017c umiej\u0119tno\u015b\u0107 korzystania z toalety;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>epizod stolc\u00f3w o du\u017cej \u015brednicy, kt\u00f3re mog\u0105 blokowa\u0107 toalet\u0119.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107-wypr\u00f3\u017cnie\u0144-u-ma\u0142ych-dzieci-a-zaparcia\"><strong>Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144 u ma\u0142ych dzieci a zaparcia<\/strong>\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144 zmniejsza si\u0119 wraz z wiekiem ze \u015bredniej 3,0 dziennie w wieku 4 tygodni do 1,3 dziennie w wieku 4 lat. Wypr\u00f3\u017cnienia s\u0105 cz\u0119stsze u niemowl\u0105t karmionych piersi\u0105 w por\u00f3wnaniu z niemowl\u0119tami karmionymi mlekiem modyfikowanym. Oko\u0142o 97% dzieci w wieku od 1 do 4 lat oddaje stolec od 1 do 3 razy dziennie. W tabeli przedstawiono prawid\u0142ow\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144 u niemowl\u0105t i dzieci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107-wypr\u00f3\u017cnie\u0144-u-dzieci-0-3-lata\"><strong>Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144 u dzieci 0-3 lata<\/strong>\u00a0<\/h3>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-tabela-jpg.webp\" alt=\"zaparcia u dzieci tabela\" class=\"wp-image-14474\" width=\"668\" height=\"392\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-tabela-jpg.webp 890w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-tabela-jpg-768x451.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-tabela-jpg-150x88.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-tabela-jpg-300x176.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-tabela-jpg-696x409.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 668px) 100vw, 668px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Opracowanie w\u0142asne na podstawie <em>Biggs W.S., Dery W.H. Evaluation and treatment of constipation in infants and children. Am Fam Physician. 2006; 73(3):469-77.<\/em>\u00a0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Bristolska-Skala-Uformowania-Stolca\"><strong>Bristolska Skala Uformowania Stolca<\/strong>\u00a0<\/h3>\n\n\n\n<p>Bristolska Skala Uformowania Stolca (ang. Bristol Stool Form Scale) to naukowa klasyfikacja pozwalaj\u0105ca oceni\u0107 stolec wed\u0142ug 7 grup na postawie jego kszta\u0142tu i konsystencji.\u202fStolec typu 1 i 2 oraz obecno\u015b\u0107 krwi na stolcu wymaga konsultacji z lekarzem pierwszego kontaktu (pediatr\u0105).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bristolska Skala Uformowania Stolca\u00a0<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bristolska-skala-uformowania-stolca-jpg.webp\" alt=\"bristolska skala uformowania stolca\" class=\"wp-image-9471\" width=\"735\" height=\"706\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bristolska-skala-uformowania-stolca-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bristolska-skala-uformowania-stolca-jpg-768x737.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bristolska-skala-uformowania-stolca-jpg-150x144.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bristolska-skala-uformowania-stolca-jpg-300x288.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bristolska-skala-uformowania-stolca-jpg-696x668.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 735px) 100vw, 735px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Opracowanie w\u0142asne na podstawie <em>Chumpitazi BP. i wsp.: Bristol Stool Form Scale reliability and agreement decreases when determining Rome III stool form designations. Neurogastroenterol Motil. 2016 Mar;28(3):443-8. <\/em>\u00a0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-powstaj\u0105-zaparcia-u-dziecka\"><strong>Jak powstaj\u0105 zaparcia u dziecka?\u00a0<\/strong>\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>Zaparcia u dzieci powstaj\u0105 <strong>w wyniku wstrzymywania wypr\u00f3\u017cniania<\/strong>. W\u00f3wczas b\u0142ona \u015bluzowa okr\u0119\u017cnicy wch\u0142ania wod\u0119 z ka\u0142u, a zatrzymane stolce staj\u0105 si\u0119 coraz trudniejsze do wydalenia.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Proces ten prowadzi do b\u0142\u0119dnego ko\u0142a zatrzymywania stolca, w kt\u00f3rym odbytnica jest coraz bardziej rozd\u0119ta, co skutkuje nietrzymaniem stolca z przepe\u0142nienia, utrat\u0105 czucia w odbycie, a ostatecznie utrat\u0105 normalnej potrzeby wypr\u00f3\u017cniania.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zwi\u0119kszenie gromadzenia si\u0119 ka\u0142u w odbytnicy powoduje r\u00f3wnie\u017c zmniejszenie ruchliwo\u015bci jelita, prowadz\u0105c do wzd\u0119\u0107 i b\u00f3lu brzucha.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przyczyny-zapar\u0107-u-ma\u0142ych-dzieci\"><strong>Przyczyny zapar\u0107 u ma\u0142ych dzieci<\/strong>\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>Patofizjologia zapar\u0107 u dzieci w pierwszych latach \u017cycia jest z\u0142o\u017cona i nie do ko\u0144ca poznana. Przyczyn\u0105 zapar\u0107 mo\u017ce by\u0107 <strong>celowe powstrzymywanie si\u0119 przed defekacj\u0105<\/strong> (tzn. zaparcie idiopatyczne \u2013 najcz\u0119stszy typ zaparcia).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wynika to z wcze\u015bniejszego do\u015bwiadczenia b\u00f3lu spowodowanego suchym i twardym stolcem. U ma\u0142ych dzieci pocz\u0105tek zapar\u0107 mo\u017ce zbiega\u0107 si\u0119 z rozszerzeniem diety lub nauk\u0105 korzystania z toalety.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyczyn\u0105 zapar\u0107 u dziecka mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c choroba organiczna (choroby jelita grubego, odbytu lub odbytnicy) lub przyjmowane leki.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zaparcia-u-dziecka-objawy\"><strong>Objawy \u2013 jak rozpozna\u0107 zaparcia u dziecka?<\/strong>\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>Na zaparcia u dziecka mog\u0105 wskazywa\u0107:&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>mniej ni\u017c trzy wypr\u00f3\u017cnienia w tygodniu;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>stolce twarde i suche;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>b\u00f3l podczas wypr\u00f3\u017cniania;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>popuszczanie stolca i brudzenie bielizny;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>postawa retencyjna \u2013 przy odczuciu parcia na stolec chowanie si\u0119 przed otoczeniem, zaciskanie po\u015bladk\u00f3w, przyjmowanie pozycji stoj\u0105cej na palcach;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>sporadyczna obecno\u015b\u0107 niewielkiej ilo\u015bci krwi na powierzchni twardego stolca lub papierze toaletowym (uwaga: obecno\u015b\u0107 krwi w stolcu zawsze wymaga dalszej diagnostyki);&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>utrata apetytu, b\u00f3l brzucha oraz uwypuklony i zwi\u0119kszony obw\u00f3d brzucha (po wypr\u00f3\u017cnieniu apetyt wraca, a obw\u00f3d brzucha si\u0119 zmniejsza).\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>>> Przeczytaj:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przewlekly-bol-brzucha-u-dzieci-kiedy-powinien-nas-niepokoic\/\">Przewlek\u0142y b\u00f3l brzucha u dzieci. Kiedy powinien nas niepokoi\u0107? <\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Diagnostyka-zapar\u0107-u-dzieci\"><strong>Diagnostyka zapar\u0107 u dzieci<\/strong>\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>Diagnoza zapar\u0107 dzieci\u0119cych polega na zebraniu szczeg\u00f3\u0142owego wywiadu przez lekarza pediatr\u0119, badaniu fizykalnym (mo\u017cliwe badanie palcem przez odbyt), wykluczeniu istnienia chor\u00f3b rzadkich (np. choroby Hirschsprunga) oraz alergii pokarmowych (zw\u0142aszcza na bia\u0142ka mleka krowiego u niemowl\u0105t).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W pierwszej kolejno\u015bci ustala si\u0119 m.in. cz\u0119sto\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnie\u0144, wygl\u0105d stolca, czas trwania zaparcia, spos\u00f3b oddawania stolca. W tym celu pomocny jest tzn. dzienniczek wypr\u00f3\u017cnie\u0144 z dat\u0105, typem stolca oraz uwagami (np. wypr\u00f3\u017cnianie z wysi\u0142kiem) jeszcze przed wizyt\u0105 u lekarza.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Do objaw\u00f3w alarmowych zapar\u0107 u dzieca nale\u017c\u0105:&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>gor\u0105czka,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>brak przyrostu masy cia\u0142a,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>krew w stolcu,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>niedokrwisto\u015b\u0107,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>nieprawid\u0142owo\u015bci w badaniu fizykalnym (np. zmiany w okolicy odbytowej),&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>b\u00f3l brzucha budz\u0105cy w nocy,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>dodatni wywiad rodzinny w kierunku raka jelita grubego lub nieswoistego zapalenia jelita.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W przypadku ich wyst\u0105pienia wykonuje si\u0119 dalsz\u0105 diagnostyk\u0119 w oparciu o odpowiednie badania laboratoryjne.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-malego-dziecka\u00a0\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Pakiet-malego-dziecka-6-badan-jpg.webp\" alt=\"Pakiet ma\u0142ego dziecka (6 badan\u0301)\" class=\"wp-image-14250\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Pakiet-malego-dziecka-6-badan-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Pakiet-malego-dziecka-6-badan-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Pakiet-malego-dziecka-6-badan-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Pakiet-malego-dziecka-6-badan-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Pakiet-malego-dziecka-6-badan-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Leczenie-zapar\u0107-u-dzieci\"><strong>Leczenie zapar\u0107 u dzieci<\/strong>\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>S\u0105 trzy etapy leczenia zapar\u0107. Pierwszy etap polega na oczyszczaniu jelita z zalegaj\u0105cych mas ka\u0142owych przy u\u017cyciu makrogoli i\/lub wlewek czyszcz\u0105cych. Wed\u0142ug bada\u0144 s\u0105 one bezpieczne, skuteczne i dobrze tolerowane.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Drugim etapem jest leczenie podtrzymuj\u0105ce. W przypadku dzieci powy\u017cej 6. miesi\u0105ca \u017cycia rekomendowanymi lekami s\u0105 preparaty glikolu polietylenowego, czyli tzn. makrogole (u dzieci poni\u017cej 6. miesi\u0105ca \u017cycia stosuje si\u0119 laktuloz\u0119). Dawki lek\u00f3w redukuje si\u0119 po co najmniej dw\u00f3ch miesi\u0105cach od przywr\u00f3cenia prawid\u0142owej rytmiki wypr\u00f3\u017cnie\u0144 i konsystencji stolca. Ponadto, u dzieci do 6. miesi\u0105ca \u017cycia przywraca si\u0119 regularne wypr\u00f3\u017cnienia poprzez regularne karmienia co 3 godziny oraz ewentualn\u0105 zmian\u0119 mleka modyfikowanego na preparat typu Comfort, a w przypadku braku poprawy preparat zhydrolizowany.\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Sprawd\u017a:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/najczestsze-zaburzenia-czynnosciowe-przewodu-pokarmowego-u-malych-dzieci\/\">Najcz\u0119stsze zaburzenia czynno\u015bciowe przewodu pokarmowego u ma\u0142ych dzieci\u00a0\u00a0<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Etapem trzecim jest zapobieganie nawrotom. Bardzo wa\u017cnym elementem leczenia jest zatem edukacja opiekun\u00f3w co do przyczyn i sposob\u00f3w zapobiegania ich w przysz\u0142o\u015bci. W przypadku dzieci ju\u017c korzystaj\u0105cych z toalety zaburzenie ust\u0119puje, gdy dziecko nabiera pewno\u015bci siebie i ufa, \u017ce wypr\u00f3\u017cnianie nie b\u0119dzie sprawia\u0107 b\u00f3lu. W przypadku dzieci w trakcie nauki korzystania z toalety odchodzi si\u0119 od metody przymusowego korzystania z toalety.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ponadto, opiekunowie powinni zapewni\u0107 dziecku produkty zawieraj\u0105ce b\u0142onnik, dba\u0107 o wypijanie odpowiedniej ilo\u015bci wody oraz regularn\u0105 aktywno\u015b\u0107 ruchow\u0105 dziecka.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zapobieganie-zaparciom-u-dziecka\"><strong>Zapobieganie zaparciom u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w\u00a0<\/strong>\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>Kluczowe jest zadbanie o diet\u0119 z odpowiedni\u0105 ilo\u015bci\u0105 b\u0142onnika (zapotrzebowanie na b\u0142onnik w przypadku dzieci w wieku 1-3 lata wynosi 10 gram\u00f3w\/dob\u0119). Tutaj warto zaznaczy\u0107, \u017ce dieta dziecka (o ile wymaga modyfikacji) nie powinna by\u0107 zmieniana drastycznie i zbyt szybko.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy powoli i stopniowo w\u0142\u0105cza\u0107 produkty bogate w b\u0142onnik \u2013 w ten spos\u00f3b d\u0105\u017cy si\u0119 do stopniowej adaptacji organizmu oraz unika si\u0119 nag\u0142ego zwi\u0119kszenia ilo\u015bci gaz\u00f3w jelitowych i wzd\u0119\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 u dzieci nieprzyzwyczajonych do spo\u017cywania produkt\u00f3w bogatych w b\u0142onnik.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017cna zatem:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>kupi\u0107 pieczywo graham<\/strong>, zamiast zwyk\u0142ej bu\u0142ki,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>poda\u0107 do posi\u0142ku warzywo<\/strong> (np. papryk\u0119, og\u00f3rek, sa\u0142at\u0119),&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>kupi\u0107 owoc<\/strong> (np. jab\u0142ko) do pochrupania zamiast gotowych mus\u00f3w,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>doda\u0107 do jogurtu \u00bd \u0142y\u017ceczki otr\u0119b\u00f3w lub zmieli\u0107 orzech<\/strong>y,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>ugotowa\u0107 makaron pe\u0142noziarnisty<\/strong> zamiast zwyk\u0142ego,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>kupi\u0107 warzywa sezonowe<\/strong> (np. kalarep\u0119, rzodkiewki, marchew) zamiast chrupek kukurydzianych.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy zadba\u0107 o ilo\u015b\u0107 wypijanej wody oraz ci\u0105g\u0142y dost\u0119p do niej (pe\u0142na szklanka w domu oraz butelka z wod\u0105 na wyj\u015bcia). Woda wp\u0142ywa na spoisto\u015b\u0107 (zmi\u0119kczanie) stolca.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne jest te\u017c unikanie s\u0142odyczy, zw\u0142aszcza z udzia\u0142em ziarna kakaowego (czekolada, cukierki czekoladowe, ciastka czekoladowe, batoniki, p\u0142atki \u015bniadaniowe czekoladowe, kakao do picia itd.)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Rodzice musz\u0105 zapewni\u0107 regularn\u0105 aktywno\u015b\u0107 ruchow\u0105 dziecka. Wspomaga ona prac\u0119 jelit (codzienny spacer, rowerek, basen itd.).\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>W profilaktyce stosuje si\u0119 te\u017c zapewnienie dziecku prawid\u0142owej fizjologicznej pozycji podczas wypr\u00f3\u017cniania (tzn. pozycji kucnej, kiedy uda przylegaj\u0105 do jamy brzusznej i dzi\u0119ki temu powoduj\u0105 nacisk na jelito grube oraz na okr\u0119\u017cnic\u0119). W przypadku korzystania z toalety dla doros\u0142ych nale\u017cy podstawi\u0107 dziecku podn\u00f3\u017cek.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tkowo dobrze jest zach\u0119ci\u0107 dziecko do treningu defekacji polegaj\u0105cym na siadaniu na nocnik z ksi\u0105\u017ceczkami lub ulubionymi zabawkami. Je\u015bli dziecko ucz\u0119szcza do \u017c\u0142obka lub przedszkola, nale\u017cy poinformowa\u0107 opiekunk\u0119 w plac\u00f3wce o zaistnia\u0142ym problemie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nie nale\u017cy podawa\u0107 dziecku \u015brodk\u00f3w przeczyszczaj\u0105cych ani stosowa\u0107 wlewek doodbytniczych bez konsultacji z lekarzem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zaparcia-u-dziecka\"><strong>Zaparcia u dziecka \u2013 podsumowanie<\/strong>&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>Zaburzenia defekacji we wczesnym etapie \u017cycia dziecka (po wykluczeniu chor\u00f3b organicznych przewodu pokarmowego i innych) maj\u0105 charakter przemijaj\u0105cy. Pomocna w ocenie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 Bristolska Skala Uformowania Stolca oraz prowadzenie dzienniczka wypr\u00f3\u017cnie\u0144.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Leczenie zapar\u0107 u dziecka jest wielokierunkowe, g\u0142\u00f3wnie farmakologiczne i dietetyczne. Nale\u017cy zadba\u0107 o odpowiednie \u017cywienie dziecka, ilo\u015b\u0107 wypijanych p\u0142yn\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie woda) oraz zach\u0119canie do aktywno\u015bci ruchowej.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku wyst\u0119powania objaw\u00f3w alarmowych (tj. krew w stolcu) nale\u017cy wykona\u0107 odpowiednie badania laboratoryjne.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Chumpitazi BP. I wsp.: Bristol Stool Form Scale reliability and agreement decreases when determining Rome III stool form designations. Neurogastroenterol Motil. 2016 Mar;28(3):443-8. doi: 10.1111\/nmo.12738. Epub 2015 Dec 21. PMID: 26690980; PMCID: PMC4760857.Benninga M. A., Nurko S., Faure C., Hyman P. E., Roberts I., N. L. Schechter. Childhood Functional Gastrointestinal Disorders: Neonate\/Toddler. Gastroenterology, 2016; 150: 1443-1455.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Biggs W.S., Dery W.H. Evaluation and treatment of constipation in infants and children. Am Fam Physician. 2006; 73(3):469-77.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Oracz G. B\u00f3l brzucha u dzieci \u2013 podstawowe zasady diagnostyki i leczenia przydatne pediatrom. Standardy medyczne\/ Pediatria. 2022; 19.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Van Den Berg M. M., Benninga M. A., Di Lorenzo C. Epidemiology of childhood constipation: a systematic review. Am J Gastroenterol. 2006; 101 (10): 2401\u20132409.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Jarosz M. (red.), Normy \u017cywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, NIZP-PZH, 2020.&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jakie s\u0105 przyczyny zapar\u0107 u dzieci? Poznaj praktyczne sposoby na zaparcia u dziecka!<\/p>\n","protected":false},"author":156,"featured_media":14473,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[18,30],"tags":[],"coauthors":[167],"class_list":{"0":"post-14832","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","8":"category-zdrowie-dzieci-i-mlodziezy"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jakie s\u0105 przyczyny zapar\u0107 u dzieci? Poznaj szybki spos\u00f3b na zaparcia u dziecka i dowiedz si\u0119 jak\u0105 rol\u0119 odgrywa prawid\u0142owa dieta!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jakie s\u0105 przyczyny zapar\u0107 u dzieci? Poznaj szybki spos\u00f3b na zaparcia u dziecka i dowiedz si\u0119 jak\u0105 rol\u0119 odgrywa prawid\u0142owa dieta!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-06-27T12:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-cover-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jagoda Matusiak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jagoda Matusiak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Jagoda Matusiak\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Jakie s\u0105 przyczyny zapar\u0107 u dzieci? Poznaj szybki spos\u00f3b na zaparcia u dziecka i dowiedz si\u0119 jak\u0105 rol\u0119 odgrywa prawid\u0142owa dieta!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Jakie s\u0105 przyczyny zapar\u0107 u dzieci? Poznaj szybki spos\u00f3b na zaparcia u dziecka i dowiedz si\u0119 jak\u0105 rol\u0119 odgrywa prawid\u0142owa dieta!","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-06-27T12:00:00+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-cover-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Jagoda Matusiak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Jagoda Matusiak","Szacowany czas czytania":"10 minut","Written by":"Jagoda Matusiak"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/"},"author":{"name":"Jagoda Matusiak","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/b609368fc4e366303bbc36f86aec86be"},"headline":"Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w","datePublished":"2024-06-27T12:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/"},"wordCount":1819,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-cover-jpg.webp","articleSection":["Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego","Zdrowie dzieci i m\u0142odzie\u017cy"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/","name":"Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-cover-jpg.webp","datePublished":"2024-06-27T12:00:00+00:00","description":"Jakie s\u0105 przyczyny zapar\u0107 u dzieci? Poznaj szybki spos\u00f3b na zaparcia u dziecka i dowiedz si\u0119 jak\u0105 rol\u0119 odgrywa prawid\u0142owa dieta!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-cover-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/zaparcia-u-dzieci-cover-jpg.webp","width":1925,"height":1285,"caption":"zaparcia u dzieci cover"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zaparcia-u-dziecka-praktyczne-wskazowki-dla-rodzicow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zaparcia u dziecka \u2013 praktyczne wskaz\u00f3wki dla rodzic\u00f3w"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/b609368fc4e366303bbc36f86aec86be","name":"Jagoda Matusiak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Jagoda-Matusiak-jpg-150x150.webpbb86b9af248df01615a839eb7553b120","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Jagoda-Matusiak-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Jagoda-Matusiak-jpg-150x150.webp","caption":"Jagoda Matusiak"},"description":"Absolwentka Gda\u0144skiego Uniwersytetu Medycznego (dietetyka) i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (t\u0142umaczenia). Cz\u0142onek Polskiego Towarzystwa \u017bywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu. Prowadzi prywatny gabinet dietetyczny w Lesznie.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/jagoda-matusiak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14832","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/156"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14832"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14832\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14832"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=14832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}