{"id":16072,"date":"2024-08-12T10:00:00","date_gmt":"2024-08-12T08:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=16072"},"modified":"2024-08-12T10:00:00","modified_gmt":"2024-08-12T08:00:00","slug":"niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/","title":{"rendered":"Niskoros\u0142o\u015b\u0107 &#8211; objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Niski wzrost bywa niepokoj\u0105cy u dziecka oraz mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em troski u doros\u0142ych. Ustalenie przyczyn niskiego wzrostu jest niekiedy d\u0142ugotrwa\u0142e, ale w znacznej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w mo\u017cliwe. Jak rozpoznaje si\u0119 niskoros\u0142o\u015b\u0107? Gdzie uda\u0107 si\u0119 po pomoc? Jakie badania nale\u017cy wykona\u0107? Przeczytaj i dowiedz si\u0119, co nale\u017cy zrobi\u0107, gdy podejrzewasz niskoros\u0142o\u015b\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#co-to-jest-niskoroslosc\">Czym jest niskoros\u0142o\u015b\u0107?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#przyczyny-niskoroslosci\">Jakie s\u0105 przyczyny niskoros\u0142o\u015bci?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#objawy-niskoroslosci\">Objawy niskoros\u0142o\u015bci<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#objawy-niskoroslosci-dzieci\">Objawy niskoros\u0142o\u015bci u dzieci<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#objawy-niskoroslosci-dorosli\">Objawy niskoros\u0142o\u015bci u doros\u0142ych<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#niskorolosc-badania-diagnostyka\">Niskoros\u0142o\u015b\u0107 \u2013 diagnostyka i badania<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#leczenie-niskoroslosci\">Leczenie niskoros\u0142o\u015bci<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"co-to-jest-niskoroslosc\"><strong>Czym jest niskoros\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Niskoros\u0142o\u015b\u0107 definiuje si\u0119 jako stan, w kt\u00f3rym wzrost danej osoby jest o co najmniej 2 odchylenia standardowe ni\u017cszy od odpowiedniego \u015bredniego wzrostu dla danego wieku, p\u0142ci i grupy populacji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Inna definicja g\u0142osi, \u017ce <strong>przy kar\u0142owato\u015bci wzrost nie przekracza 3. centyla dla wieku i p\u0142ci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Obie definicje s\u0105 podobne, lecz nie r\u00f3wnoznaczne &#8211; 2 odchylenia standardowe to \u201ewi\u0119cej\u201d, zatem \u017ceby stwierdzi\u0107 niskoros\u0142o\u015b\u0107 na tej podstawie \u201ewymagany\u201d jest ni\u017cszy wzrost ni\u017c w przypadku siatek centylowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niskoros\u0142o\u015b\u0107, nazywana tak\u017ce kar\u0142owato\u015bci\u0105<\/strong>, mo\u017ce by\u0107 uznawana za przyczyn\u0119 niepe\u0142nosprawno\u015bci <em>de facto<\/em>; <em>de iure<\/em> (wed\u0142ug prawa) decyzja nale\u017cy do komisji orzekaj\u0105cej o stopniu niepe\u0142nosprawno\u015bci, na kt\u00f3r\u0105 wp\u0142yw ma szereg bada\u0144 dodatkowych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"przyczyny-niskoroslosci\"><strong>Jakie s\u0105 przyczyny niskoros\u0142o\u015bci?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Zaledwie w oko\u0142o 5% przypadk\u00f3w przyczyny niskiego wzrostu, ujawniaj\u0105cego si\u0119 zawsze w dzieci\u0144stwie i wieku m\u0142odzie\u0144czym, s\u0105 skutkiem choroby.<\/strong> W znacznej wi\u0119kszo\u015bci niski wzrost ma pod\u0142o\u017ce \u0142agodne, mieszcz\u0105ce si\u0119 w szeroko rozumianej granicy normy.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce <strong>ka\u017cde dziecko ma inny potencja\u0142 wzrostowy,<\/strong> najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 przybli\u017cony, lecz prosty wz\u00f3r \u015bredniego wzrostu rodzic\u00f3w. Wygl\u0105da on nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>dla dziewcz\u0105t: suma wysoko\u015bci cia\u0142a rodzic\u00f3w (cm &#8211; 13)\/2,<\/li>\n\n\n\n<li>dla ch\u0142opc\u00f3w: suma wysoko\u015bci cia\u0142a rodzic\u00f3w (cm + 13)\/2.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Przyczyny niskoros\u0142o\u015bci mo\u017cna podzieli\u0107 na 4 grupy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Patologiczne przyczyny niskoros\u0142o\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>genetyczne<\/strong>: zesp\u00f3\u0142 Pradera-Williego, zesp\u00f3\u0142 Turnera, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/achondroplazja-co-to-za-choroba\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">achondroplazja<\/a>, zesp\u00f3\u0142 Downa,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>endokrynologiczne<\/strong>: niedob\u00f3r hormonu wzrostu (o r\u00f3\u017cnym pod\u0142o\u017cu, od onkologicznych do genetycznych), <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedoczynnosc-tarczycy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy<\/a>, wewn\u0105trzmaciczne op\u00f3\u017anienie wzrastania,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>choroby przewlek\u0142e<\/strong>: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/celiakia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">celiakia<\/a>, nieswoiste choroby zapalne jelit, ci\u0119\u017ckie postaci alergii\/nietolerancji pokarmowych, nieleczone choroby paso\u017cytnicze przewodu pokarmowego, niedokrwisto\u015b\u0107, przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek, choroby uk\u0142adowe tkanki \u0142\u0105cznej,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>jatrogenne<\/strong>: stosowanie niekt\u00f3rych grup lek\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zdrowe-jelita\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Zdrowe jelita &#8211; jak o nie zadba\u0107 i jakie badania warto wykona\u0107?<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/celiakia-pakiet-diagnostyczny\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Celiakia-pakiet-diagnostyczny-I-etap-3-badania-jpg.webp\" alt=\"Celiakia pakiet diagnostyczny I etap\" class=\"wp-image-12948\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Celiakia-pakiet-diagnostyczny-I-etap-3-badania-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Celiakia-pakiet-diagnostyczny-I-etap-3-badania-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Celiakia-pakiet-diagnostyczny-I-etap-3-badania-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Celiakia-pakiet-diagnostyczny-I-etap-3-badania-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Celiakia-pakiet-diagnostyczny-I-etap-3-badania-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Konstytucjonalne zaburzenia wzrastania:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>obserwuje si\u0119 je u oko\u0142o 15% dzieci i mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 na r\u00f3\u017cnych etapach ich rozwoju,<\/li>\n\n\n\n<li>polega na zwolnieniu tempa wzrostu w pierwszych latach \u017cycia i\/lub op\u00f3\u017anionym dojrzewaniem,<\/li>\n\n\n\n<li>ko\u0144cowy wzrost jest prawid\u0142owy, zgodny z potencja\u0142em wzrostowym,<\/li>\n\n\n\n<li>wiek kostny w badaniach dodatkowych jest op\u00f3\u017aniony.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Rodzinny niedob\u00f3r wzrostu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wynika z fizjologicznego, przekazanego przez oboje lub jednego z rodzic\u00f3w niskiego potencja\u0142u wzrostowego,<\/li>\n\n\n\n<li>cz\u0119\u015bciej dotyczy dziewczynek,<\/li>\n\n\n\n<li>w toku diagnostyki nie odnajduje si\u0119 dowod\u00f3w na pod\u0142o\u017ce patologiczne,<\/li>\n\n\n\n<li>wiek kostny w badaniach dodatkowych jest prawid\u0142owy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Idiopatyczny niedob\u00f3r wzrostu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>niski wzrost u dziecka przy prawid\u0142owym wzro\u015bcie u rodzic\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>w toku diagnostyki brak dowod\u00f3w na pod\u0142o\u017ce patologiczne,<\/li>\n\n\n\n<li>brak cech tzw. dysmorfii, czyli nieprawid\u0142owej budowy cia\u0142a,<\/li>\n\n\n\n<li>test stymulacji z hormonem wzrostu daje wynik prawid\u0142owy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>>> Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej na temat<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/hormon-wzrostu-hgh-dzialanie-nadmiar-niedobor-i-badanie-poziomu-hormonu-wzrostu-u-dzieci-i-doroslych\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">hormonu wzrostu &#8211; jego dzia\u0142ania i badaniu poziomu<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-niskoroslosci\"><strong>Objawy niskoros\u0142o\u015bci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Niskoros\u0142o\u015b\u0107 rozpoznaje si\u0119 w dzieci\u0144stwie i wieku m\u0142odzie\u0144czy<\/strong>m; wzrost ko\u015bci d\u0142ugich, a zatem potencja\u0142 do wzrastania, wygasa w p\u00f3\u017anym wieku nastoletnim. Ciekawym \u201eprotripem\u201d pozostaje fakt, \u017ce u m\u0142odzie\u017cy, u kt\u00f3rej przestaje rosn\u0105\u0107 stopa (nie trzeba ju\u017c wymienia\u0107 obuwia na wi\u0119ksze rozmiary), jest ju\u017c ustalone ok. 95% wzrostu ko\u0144cowego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Objawy niskoros\u0142o\u015bci obejmuj\u0105 nie tylko widoczny niski wzrost;<\/strong> wa\u017cna jest szczeg\u00f3\u0142owa ocena, kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy przede wszystkim wykluczeniu przyczyn patologicznych.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-c-reaktywne-crp-ilosciowe-i81\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-jpg.webp\" alt=\"CRP bia\u0142ko C-reaktywne\" class=\"wp-image-7340\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-niskoroslosci-dzieci\"><strong>Objawy niskoros\u0142o\u015bci u dzieci<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Objawami, kt\u00f3re mog\u0105 towarzyszy\u0107 niskoros\u0142o\u015bci u dzieci, s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>brak prawid\u0142owych proporcji w budowie cia\u0142a (np. zbyt du\u017ca lub zbyt ma\u0142a g\u0142owa, kr\u00f3tkie ko\u0144czyny),<\/li>\n\n\n\n<li>dysmorfia twarzy (charakterystyczne, wydatne czo\u0142o u os\u00f3b z achondroplazj\u0105),<\/li>\n\n\n\n<li>op\u00f3\u017anione dojrzewanie p\u0142ciowe (brak pierwszych cech dojrzewania po 13. roku \u017cycia u dziewcz\u0105t i po 14. u ch\u0142opc\u00f3w),<\/li>\n\n\n\n<li>zbyt niska lub zbyt wysoka masa cia\u0142a,<\/li>\n\n\n\n<li>trudny do opanowania apetyt \u2013 w zespole Pradera-Williego,<\/li>\n\n\n\n<li>nietolerancja niskich temperatur,<\/li>\n\n\n\n<li>biegunka, b\u00f3le brzucha (np. w celiakii),<\/li>\n\n\n\n<li>przewlek\u0142e zm\u0119czenie, \u0142atwa m\u0119czliwo\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n<li>blado\u015b\u0107 sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n<li>zaburzenia nastroju,<\/li>\n\n\n\n<li>op\u00f3\u017anienie rozwoju psychoruchowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Obecno\u015b\u0107 kt\u00f3rejkolwiek z powy\u017cszych cech powinna stanowi\u0107 wskazanie do diagnostyki.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"objawy-niskoroslosci-dorosli\"><strong>Objawy niskoros\u0142o\u015bci u doros\u0142ych<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>W doros\u0142o\u015bci, rozumianej jako pe\u0142n\u0105 dojrza\u0142o\u015b\u0107 fizyczn\u0105, psychiczn\u0105 i emocjonaln\u0105, wzrastanie jest ju\u017c zako\u0144czone; mog\u0105 jednak pojawi\u0107 si\u0119 objawy niedoboru hormonu wzrostu, kt\u00f3re obejmuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zmniejszenie g\u0119sto\u015bci mineralnej ko\u015bci i wi\u0119ksze ryzyko z\u0142ama\u0144,<\/li>\n\n\n\n<li>zmniejszenie masy i si\u0142y mi\u0119\u015bniowej,<\/li>\n\n\n\n<li>os\u0142abienie,<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszone odk\u0142adanie si\u0119 tkanki t\u0142uszczowej,<\/li>\n\n\n\n<li>zaburzenia gospodarki lipidowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj tak\u017ce: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Lipoproteiny \u2013 zrozumienie lipidogramu<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/insulinopodobny-czynnik-wzrostu-igf-1-somatomedyna-c-o32\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Badanie-IGF-1-insulinopodobny-czynnik-wzrostu-somatomedyna-C_-jpg.webp\" alt=\"Badanie IGF-1 (insulinopodobny czynnik wzrostu - somatomedyna C_\" class=\"wp-image-15925\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Badanie-IGF-1-insulinopodobny-czynnik-wzrostu-somatomedyna-C_-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Badanie-IGF-1-insulinopodobny-czynnik-wzrostu-somatomedyna-C_-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Badanie-IGF-1-insulinopodobny-czynnik-wzrostu-somatomedyna-C_-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Badanie-IGF-1-insulinopodobny-czynnik-wzrostu-somatomedyna-C_-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/Badanie-IGF-1-insulinopodobny-czynnik-wzrostu-somatomedyna-C_-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"niskorolosc-badania-diagnostyka\"><strong>Niskoros\u0142o\u015b\u0107 \u2013 diagnostyka i badania<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Podstaw\u0105 diagnostyki niskoros\u0142o\u015bci jest pomiar wysoko\u015bci cia\u0142a i odniesienie wyniku do norm dla wieku, p\u0142ci i danej populacji. W przypadku, gdy wynosi on wi\u0119cej ni\u017c 2 odchylenia standardowe poni\u017cej \u015bredniej kluczowy jest:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>szczeg\u00f3\u0142owy wywiad <\/strong>(wzrost rodzic\u00f3w, przebieg ci\u0105\u017cy, przebyte choroby, wywiad rodzinny etc.),<\/li>\n\n\n\n<li><strong>badanie przedmiotowe<\/strong>, w kt\u00f3rym poszukuje si\u0119 cech \u015bwiadcz\u0105cych o pod\u0142o\u017cu patologicznym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/morfologia-krwi-c55\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/morfologia-krwi-baner-jpg.webp\" alt=\"morfologia krwi\" class=\"wp-image-7698\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/morfologia-krwi-baner-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/morfologia-krwi-baner-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/morfologia-krwi-baner-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/morfologia-krwi-baner-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/morfologia-krwi-baner-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>W zale\u017cno\u015bci od wyniku zlecane s\u0105 badania dodatkowe:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>morfologia z rozmazem<\/strong>, ferrytyna, \u017celazo, OB, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/crp-jak-interpretowac-wyniki-badania\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>badanie og\u00f3lne <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/mocz-jak-powstaje-kiedy-zrobic-badanie-i-jak-sie-przygotowac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">moczu<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>RTG d\u0142oni i nadgarstka r\u0119ki niedominuj\u0105cej,<\/li>\n\n\n\n<li>oznaczenie insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1), test stymulacji hormonu wzrostu,<\/li>\n\n\n\n<li>badania przeciwcia\u0142 przeciwko transglutaminazie tkankowej i przeciwendomyzjalne &#8211; przy podejrzeniu celiakii,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>TSH, fT4 przy objawach niedoczynno\u015bci tarczycy<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>badania genetyczne<\/strong> (co najmniej kariotyp) przy podejrzeniu chor\u00f3b o pod\u0142o\u017cu genetycznym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/badanie-cytogenetyczne-kariotyp-klasyczny-limfocytow-krwi-obwodowej\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Kariotyp-klasyczny_-jpg.webp\" alt=\"badanie kariotypu\" class=\"wp-image-7935\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Kariotyp-klasyczny_-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Kariotyp-klasyczny_-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Kariotyp-klasyczny_-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Kariotyp-klasyczny_-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Kariotyp-klasyczny_-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"leczenie-niskoroslosci\"><strong>Leczenie niskoros\u0142o\u015bci<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w niskoros\u0142o\u015bci nie wymaga leczenia \u2013 ich przyczyn\u0105 jest rodzinny niski wzrost i konstytucjonalne zaburzenia wzrastania.<\/strong> Cz\u0119\u015b\u0107 dzieci mo\u017ce z powodzeniem by\u0107 leczona hormonem wzrostu. Stosowanie terapii rekombinowanym ludzkim czynnikiem wzrostu jest obecnie zatwierdzone w przypadku:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>niedoboru somatotropiny,<\/li>\n\n\n\n<li>przewlek\u0142ej niewydolno\u015bci nerek,<\/li>\n\n\n\n<li>zespo\u0142u Turnera,<\/li>\n\n\n\n<li>zespo\u0142u Pradera-Williego,<\/li>\n\n\n\n<li>SGA (<em>small for gestational age<\/em> \u2013 dzieci urodzone zbyt ma\u0142e w stosunku do wieku ci\u0105\u017cowego o 2 odchylenia standardowe dla p\u0142ci i wieku ci\u0105\u017cowego),<\/li>\n\n\n\n<li>idiopatycznego niskiego wzrostu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><strong>Warto wiedzie\u0107:<\/strong><br>W Polsce dost\u0119pny jest program lekowy B.64 (zaktualizowany w styczniu 2015 roku), kt\u00f3ry szczeg\u00f3\u0142owo okre\u015bla wskazania do leczenia ludzkim rekombinowanym czynnikiem wzrostu.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Wa\u017cnym elementem post\u0119powania jest skuteczne i bezpieczne leczenie choroby le\u017c\u0105cej u podstaw niskiego wzrostu; przy braku takiego post\u0119powania podanie hormonu wzrostu by\u0142oby wr\u0119cz szkodliwe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niski wzrost, czyli wysoko\u015b\u0107 cia\u0142a<\/strong> o co najmniej 2 odchylenia standardowe mniejsza od \u015bredniej dla wieku, p\u0142ci i populacji, w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie ma pod\u0142o\u017ca patologicznego. W przypadku cech klinicznych \u015bwiadcz\u0105cych o mo\u017cliwej chorobie nale\u017cy przeprowadzi\u0107 dok\u0142adny wywiad i wykona\u0107 szereg bada\u0144 dodatkowych. Ustalenie przyczyny pozwala na w\u0142\u0105czenie odpowiednich form leczenia i uzyskanie prawid\u0142owej wysoko\u015bci cia\u0142a przy zako\u0144czeniu procesu wzrastania.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Polidori N, Castorani V, Mohn A, Chiarelli F. Deciphering short stature in children. Ann Pediatr Endocrinol Metab. 2020 Jun;25(2):69-79. doi: 10.6065\/apem.2040064.032. Epub 2020 Jun 30. PMID: 32615685; PMCID: PMC7336267.<\/li>\n\n\n\n<li>Aguilar D, Castano G. Constitutional Growth Delay. [Updated 2023 Jun 26]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-.<\/li>\n\n\n\n<li>Dauber A, Rosenfeld RG, Hirschhorn JN. Genetic evaluation of short stature. J Clin Endocrinol Metab. 2014 Sep;99(9):3080-92. doi: 10.1210\/jc.2014-1506. Epub 2014 Jun 10. PMID: 24915122; PMCID: PMC4154097.<\/li>\n\n\n\n<li>Cohen P, Rogol AD, Deal CL, Saenger P, Reiter EO, Ross JL, Chernausek SD, Savage MO, Wit JM; 2007 ISS Consensus Workshop participants. Consensus statement on the diagnosis and treatment of children with idiopathic short stature: a summary of the Growth Hormone Research Society, the Lawson Wilkins Pediatric Endocrine Society, and the European Society for Paediatric Endocrinology Workshop. J Clin Endocrinol Metab. 2008 Nov;93(11):4210-7. doi: 10.1210\/jc.2008-0509. Epub 2008 Sep 9. PMID: 18782877.<\/li>\n\n\n\n<li>Backeljauw P, Cappa M, Kiess W, Law L, Cookson C, Sert C, Whalen J, Dattani MT. Impact of short stature on quality of life: A systematic literature review. Growth Horm IGF Res. 2021 Apr-Jun;57-58:101392. doi: 10.1016\/j.ghir.2021.101392. Epub 2021 Apr 30. PMID: 33975197.<\/li>\n\n\n\n<li>Craig D, Fayter D, Stirk L, et al. Growth Monitoring for Short Stature: Update of a Systematic Review and Economic Model. Southampton (UK): NIHR Journals Library; 2011 Feb. (Health Technology Assessment, No. 15.11.) 1, General background.<\/li>\n\n\n\n<li>Jain M, Saber AY. Dwarfism. [Updated 2023 Jun 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przyczyny niskiego wzrostu u dzieci s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane. Z wyst\u0105pieniem niskoros\u0142o\u015bci wi\u0105\u017ce si\u0119 wiele konsekwencji zdrowotnych &#8211; r\u00f3wnie\u017c u doros\u0142ych.<\/p>\n","protected":false},"author":154,"featured_media":15924,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[21,22,30],"tags":[],"coauthors":[151],"class_list":{"0":"post-16072","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-genetyka","9":"category-zdrowie-dzieci-i-mlodziezy"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Niskoros\u0142o\u015b\u0107 - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czym jest niskoros\u0142o\u015b\u0107? W artykule omawiamy przyczyny, objawy i diagnostyk\u0119 niskoros\u0142o\u015bci. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej, z czym wi\u0105\u017ce si\u0119 niskoros\u0142o\u015b\u0107!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Niskoros\u0142o\u015b\u0107 - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czym jest niskoros\u0142o\u015b\u0107? W artykule omawiamy przyczyny, objawy i diagnostyk\u0119 niskoros\u0142o\u015bci. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej, z czym wi\u0105\u017ce si\u0119 niskoros\u0142o\u015b\u0107!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-12T08:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/niskoroslosc-cover.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Damian Matusiak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Damian Matusiak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Damian Matusiak\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Niskoros\u0142o\u015b\u0107 - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Czym jest niskoros\u0142o\u015b\u0107? W artykule omawiamy przyczyny, objawy i diagnostyk\u0119 niskoros\u0142o\u015bci. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej, z czym wi\u0105\u017ce si\u0119 niskoros\u0142o\u015b\u0107!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Niskoros\u0142o\u015b\u0107 - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Czym jest niskoros\u0142o\u015b\u0107? W artykule omawiamy przyczyny, objawy i diagnostyk\u0119 niskoros\u0142o\u015bci. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej, z czym wi\u0105\u017ce si\u0119 niskoros\u0142o\u015b\u0107!","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-08-12T08:00:00+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/niskoroslosc-cover.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Damian Matusiak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Damian Matusiak","Szacowany czas czytania":"9 minut","Written by":"Damian Matusiak"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/"},"author":{"name":"Damian Matusiak","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/5709fe1c1c909754033072d7f8155a44"},"headline":"Niskoros\u0142o\u015b\u0107 &#8211; objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu","datePublished":"2024-08-12T08:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/"},"wordCount":1489,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/niskoroslosc-cover.jpg","articleSection":["Genetyka","Gospodarka hormonalna","Zdrowie dzieci i m\u0142odzie\u017cy"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/","name":"Niskoros\u0142o\u015b\u0107 - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/niskoroslosc-cover.jpg","datePublished":"2024-08-12T08:00:00+00:00","description":"Czym jest niskoros\u0142o\u015b\u0107? W artykule omawiamy przyczyny, objawy i diagnostyk\u0119 niskoros\u0142o\u015bci. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej, z czym wi\u0105\u017ce si\u0119 niskoros\u0142o\u015b\u0107!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/niskoroslosc-cover.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/niskoroslosc-cover.jpg","width":1925,"height":1285,"caption":"niskoros\u0142o\u015b\u0107 kar\u0142owato\u015b\u0107 niski wzrost"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskoroslosc-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie-niedoboru-wzrostu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Niskoros\u0142o\u015b\u0107 &#8211; objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie niedoboru wzrostu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/5709fe1c1c909754033072d7f8155a44","name":"Damian Matusiak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Damian-Matusiak-jpg-150x150.webp4a39f9a6ab8bdce93cc7d4859c6e6401","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Damian-Matusiak-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Damian-Matusiak-jpg-150x150.webp","caption":"Damian Matusiak"},"description":"Specjalista pediatrii, kieruj\u0105cy Oddzia\u0142em Pediatrycznym w Lesznie, absolwent Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; pasjonat ultrasonografii i nowinek ze \u015bwiata nauki.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/damian-matusiak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16072","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/154"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16072"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16072\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16072"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16072"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16072"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=16072"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}