{"id":17265,"date":"2024-10-01T08:00:00","date_gmt":"2024-10-01T06:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=17265"},"modified":"2024-10-01T08:00:00","modified_gmt":"2024-10-01T06:00:00","slug":"krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Jednym z najbardziej dynamicznych okres\u00f3w \u017cycia \u2013 zar\u00f3wno w zakresie rozwoju fizycznego, jak i psychicznego \u2013 jest pokwitanie, w czasie kt\u00f3rego dochodzi do p\u0142ynnego przej\u015bcia z okresu dzieci\u0144stwa w doros\u0142o\u015b\u0107. Jak przebiega ten wa\u017cny proces? Kiedy si\u0119 zaczyna?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Proces-dojrzewania-p\u0142ciowego-\u2013-na-czym-polega?\">Proces dojrzewania p\u0142ciowego \u2013 na czym polega?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Dojrzewanie-p\u0142ciowe-u-dziewczynek\">Dojrzewanie p\u0142ciowe u dziewczynek<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Prawid\u0142owe-dojrzewanie-u-dziewczynek-\u2013-kiedy-si\u0119-zaczyna?\">Prawid\u0142owe dojrzewanie u dziewczynek \u2013 kiedy si\u0119 zaczyna?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Przedwczesne-dojrzewanie-u-dziewczynek-\u2013-objawy\">Przedwczesne dojrzewanie u dziewczynek \u2013 objawy<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Op\u00f3\u017anione-dojrzewanie-p\u0142ciowe-u-dziewczynek-\u2013-jak-wygl\u0105da?\">Op\u00f3\u017anione dojrzewanie p\u0142ciowe u dziewczynek \u2013 jak wygl\u0105da?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Dojrzewanie-p\u0142ciowe-u-ch\u0142opc\u00f3w\">Dojrzewanie p\u0142ciowe u ch\u0142opc\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Prawid\u0142owe-dojrzewanie-u-ch\u0142opc\u00f3w-\u2013-kiedy-si\u0119-zaczyna?\">Prawid\u0142owe dojrzewanie u ch\u0142opc\u00f3w \u2013 kiedy si\u0119 zaczyna?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-wygl\u0105da-op\u00f3\u017anione-dojrzewanie-u-ch\u0142opc\u00f3w?\">Jak wygl\u0105da op\u00f3\u017anione dojrzewanie u ch\u0142opc\u00f3w?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Dojrzewanie-p\u0142ciowe-ch\u0142opc\u00f3w-i-dziewczynek-\u2013-podsumowanie\">Dojrzewanie p\u0142ciowe ch\u0142opc\u00f3w i dziewczynek \u2013 podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Proces-dojrzewania-p\u0142ciowego-\u2013-na-czym-polega?\">Proces dojrzewania p\u0142ciowego \u2013 na czym polega?<\/h2>\n\n\n\n<p>Dojrzewanie p\u0142ciowe to proces, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek stopniowo osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119 zdolno\u015bci reprodukcyjnych w zakresie fizycznym i psychicznym. <strong>Jest to niezwykle wa\u017cny etap \u017cycia,<\/strong> w kt\u00f3rym dochodzi do zako\u0144czenia wzrastania, wykszta\u0142cenia si\u0119 drugorz\u0119dowych cech p\u0142ciowych i konstytuuje si\u0119 osobowo\u015b\u0107. Do oceny cech dojrzewania s\u0142u\u017cy tzw. skala Tannera, na podstawie kt\u00f3rej rozpoznaje si\u0119 etap i stopie\u0144 zaawansowania tego procesu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ocenie podlegaj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>rozw\u00f3j piersi u dziewcz\u0105t:<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>stopie\u0144 1: brak wyczuwalnej tkanki gruczo\u0142owej piersi,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 2: tkanka piersi wyczuwalna pod otoczk\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 3: tkanka wyczuwalna na zewn\u0105trz otoczki,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 4: Otoczka unosi si\u0119 ponad kontur piersi,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 5: tworzy si\u0119 pojedynczy kontur piersi z przebarwieniami otoczki, rozwojem brodawek i sutk\u00f3w,<br><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>obj\u0119to\u015b\u0107 j\u0105der u ch\u0142opc\u00f3w<\/strong> (do tej oceny potrzebny jest tzw. orchidometr):\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>stopie\u0144 1: obj\u0119to\u015b\u0107 j\u0105dra &lt; 4 ml lub o\u015b d\u0142uga &lt; 2,5 cm,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 2: 4 do 8 ml (lub 2,5 do 3,3 cm d\u0142ugo\u015bci),<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 3: 9 ml-12 ml (lub 3,4 do 4,0 cm d\u0142ugo\u015bci),<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 4: 15-20 ml (lub 4,1 do 4,5 cm d\u0142ugo\u015bci),<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 5: &gt; 20 ml (lub &gt; 4,5 cm d\u0142ugo\u015bci),<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>ow\u0142osienie \u0142onowe<\/strong> (u obu p\u0142ci):\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>stopie\u0144 1: brak,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 2: niewielkie, cienkie, jasne w\u0142osy,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 3: sk\u0105pe typowe ow\u0142osienie \u0142onowe,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 4: ow\u0142osienie wype\u0142niaj\u0105ce ca\u0142y tr\u00f3jk\u0105t pokrywaj\u0105cy okolic\u0119 \u0142onow\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>stopie\u0144 5: ow\u0142osienie wystaj\u0105ce poza fa\u0142d pachwinowy na udzie.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>>> To mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jak-wygladaja-bole-wzrostowe-u-dziecka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Jak wygl\u0105daj\u0105 b\u00f3le wzrostowe u dziecka?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Dojrzewanie-p\u0142ciowe-u-dziewczynek\">Dojrzewanie p\u0142ciowe u dziewczynek<\/h2>\n\n\n\n<p>Typowym pierwszym objawem klinicznym dojrzewania u dziewcz\u0105t jest powi\u0119kszenie piersi (stadium 2 w skali Tannera). Pocz\u0105tkowo rozw\u00f3j piersi (thelarche) mo\u017ce by\u0107 jednostronny. <strong>Wiele dziewcz\u0105t skar\u017cy si\u0119 na \u0142agodn\u0105 tkliwo\u015b\u0107 lub dyskomfort piersi na tym etapie,<\/strong> kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej ust\u0119puje. Pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze w\u0142osy \u0142onowe wzd\u0142u\u017c warg sromowych wi\u0119kszych.<\/p>\n\n\n\n<p>Wraz z pocz\u0105tkiem wydzielania estrogen\u00f3w przez jajniki, b\u0142ona \u015bluzowa pochwy zmienia kolor \u2013 z b\u0142yszcz\u0105cego, jasnoczerwonego, na blador\u00f3\u017cowy \u2013 z powodu rogowacenia b\u0142ony \u015bluzowej pochwy. <strong>Zwi\u0119kszone wydzielanie estrogen\u00f3w sprzyja wzrostowi macicy<\/strong> i mo\u017ce powodowa\u0107 fizjologiczny wyciek bia\u0142ej, bezwonnej wydzieliny z pochwy, kt\u00f3ra zwykle zaczyna si\u0119 od 6 do 12 miesi\u0119cy przed pierwsz\u0105 miesi\u0105czk\u0105. Ta z kolei pojawia si\u0119 \u015brednio 2 do 2,5 roku po rozpocz\u0119ciu rozwoju piersi.<\/p>\n\n\n\n<p>W pierwszym roku miesi\u0105czki s\u0105 zwykle nieregularne i bezowulacyjne.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Prawid\u0142owe-dojrzewanie-u-dziewczynek-\u2013-kiedy-si\u0119-zaczyna?\">Prawid\u0142owe dojrzewanie u dziewczynek \u2013 kiedy si\u0119 zaczyna?<\/h3>\n\n\n\n<p>Przyjmuje si\u0119, \u017ce fizjologicznie <strong>proces dojrzewania p\u0142ciowego zaczyna si\u0119 mi\u0119dzy 8. a 13. rokiem \u017cycia;<\/strong> u dziewcz\u0105t z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a oraz z dodatnim wywiadem rodzinnym proces ten mo\u017ce rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 nieco wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przedwczesne-dojrzewanie-u-dziewczynek-\u2013-objawy\">Przedwczesne dojrzewanie u dziewczynek \u2013 objawy<\/h2>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w przedwczesnego dojrzewania p\u0142ciowego (przed 8. rokiem \u017cycia) nale\u017cy wymieni\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przyspieszenie wzrastania,<\/li>\n\n\n\n<li>pojawienie si\u0119 przykrego zapachu potu,<\/li>\n\n\n\n<li>rozw\u00f3j ow\u0142osienia \u0142onowego i pod pachami,<\/li>\n\n\n\n<li>powi\u0119kszenie piersi,<\/li>\n\n\n\n<li>pojawienie si\u0119 typowych zmian sk\u00f3rnych (<a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/tradzik-choroba-o-wielu-obliczach\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tr\u0105dzik<\/a>, zask\u00f3rniki).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u0141agodne, izolowane pojawienie si\u0119 cech dojrzewania mo\u017ce by\u0107 tzw. <strong>\u0142agodnym wariantem przedwczesnego dojrzewania,<\/strong> kt\u00f3ry nie wymaga diagnostyki i leczenia, a jest do\u015b\u0107 cz\u0119stym zjawiskiem u dziewcz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Op\u00f3\u017anione-dojrzewanie-p\u0142ciowe-u-dziewczynek-\u2013-jak-wygl\u0105da?\">Op\u00f3\u017anione dojrzewanie p\u0142ciowe u dziewczynek \u2013 jak wygl\u0105da?<\/h2>\n\n\n\n<p>Op\u00f3\u017anione dojrzewanie to brak cech dojrzewania p\u0142ciowego przed 13. rokiem \u017cycia i\/lub pierwotny brak miesi\u0105czki przed 16. rokiem \u017cycia. W tych przypadkach nie stwierdza si\u0119 prawid\u0142owej kolejno\u015bci pojawiania si\u0119 drugorz\u0119dowych cech p\u0142ciowych (poczynaj\u0105c od powi\u0119kszenia piersi) lub stwierdzono te cechy, ale nie dosz\u0142o do wyst\u0105pienia miesi\u0105czki przez 16. rokiem \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-hormony-kobiece-zaburzenia-miesiaczkowania\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pakiet-hormony-kobiece-\u2013-zaburzenia-miesiaczkowania-5-badan-jpg.webp\" alt=\"pakiet hormony kobiece zaburzenia miesi\u0105czkowania\" class=\"wp-image-10524\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pakiet-hormony-kobiece-\u2013-zaburzenia-miesiaczkowania-5-badan-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pakiet-hormony-kobiece-\u2013-zaburzenia-miesiaczkowania-5-badan-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pakiet-hormony-kobiece-\u2013-zaburzenia-miesiaczkowania-5-badan-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pakiet-hormony-kobiece-\u2013-zaburzenia-miesiaczkowania-5-badan-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Pakiet-hormony-kobiece-\u2013-zaburzenia-miesiaczkowania-5-badan-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Dojrzewanie-p\u0142ciowe-u-ch\u0142opc\u00f3w\">Dojrzewanie p\u0142ciowe u ch\u0142opc\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n<p>W przypadku ch\u0142opc\u00f3w zwi\u0119kszona obj\u0119to\u015b\u0107 j\u0105der jest pierwszym fizycznym objawem wskazuj\u0105cym na pocz\u0105tek dojrzewania. <strong>Do dok\u0142adnej oceny niezb\u0119dne jest badanie palpacyjne j\u0105der i u\u017cycie orchidometru Pradera.<\/strong> Pojawiaj\u0105 si\u0119 ow\u0142osienie \u0142onowe, zwi\u0119kszony rozmiar krtani, za\u0142amanie z pog\u0142\u0119bieniem g\u0142osu, zwi\u0119kszona masa kostna oraz si\u0142a i rozmiar mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142osy rozwijaj\u0105 si\u0119 w obszarach zale\u017cnych od m\u0119skich hormon\u00f3w p\u0142ciowych \u2013 na twarzy i tu\u0142owiu \u2013 oko\u0142o trzech lat po pojawieniu si\u0119 w\u0142os\u00f3w \u0142onowych. Dochodzi do znacznego przyspieszenia wzrastania. <strong>Zmianie ulega zapach cia\u0142a<\/strong> \u2013 dochodzi do tego wskutek aktywacji gruczo\u0142\u00f3w potowych i \u0142ojowych. Plemniki mo\u017cna znale\u017a\u0107 we wczesnych porannych pr\u00f3bkach moczu, pocz\u0105wszy od 3. stadium rozwoju narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. W tym czasie dochodzi do tzw. zmaz\u00f3w nocnych (polucji), czyli wytrysku nasienia w czasie snu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Prawid\u0142owe-dojrzewanie-u-ch\u0142opc\u00f3w-\u2013-kiedy-si\u0119-zaczyna?\">Prawid\u0142owe dojrzewanie u ch\u0142opc\u00f3w \u2013 kiedy si\u0119 zaczyna?<\/h2>\n\n\n\n<p>Przyjmuje si\u0119, \u017ce pocz\u0105tek procesu dojrzewania p\u0142ciowego u ch\u0142opc\u00f3w <strong>zachodzi mi\u0119dzy 9. a 14. rokiem \u017cycia,<\/strong> a pierwszym objawem jest powi\u0119kszenie j\u0105der (stopie\u0144 2 w skali Tannera).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>[H2] Objawy przedwczesnego dojrzewania p\u0142ciowego ch\u0142opc\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w przedwczesnego dojrzewania p\u0142ciowego (przed 9. rokiem \u017cycia) nale\u017cy wymieni\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przyspieszenie wzrastania,<\/li>\n\n\n\n<li>pojawienie si\u0119 przykrego zapachu potu,<\/li>\n\n\n\n<li>rozw\u00f3j ow\u0142osienia \u0142onowego i pod pachami,<\/li>\n\n\n\n<li>powi\u0119kszenie j\u0105der,<\/li>\n\n\n\n<li>pojawienie si\u0119 typowych zmian sk\u00f3rnych (tr\u0105dzik, zask\u00f3rniki),<\/li>\n\n\n\n<li>pojawienie si\u0119 zarostu na twarzy,<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszenie d\u0142ugo\u015bci pr\u0105cia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Warto doda\u0107, \u017ce \u0142agodne warianty przedwczesnego dojrzewania s\u0105 rzadsze u ch\u0142opc\u00f3w, st\u0105d z regu\u0142y wymagaj\u0105 konsultacji lekarskiej. <strong>U obu p\u0142ci dojrzewanie p\u0142ciowe mo\u017ce by\u0107 izoseksualne <\/strong>(pojawianie si\u0119 cech dojrzewania zgodnych z p\u0142ci\u0105) <strong>oraz heteroseksualne<\/strong> (niezgodne z p\u0142ci\u0105); te ostatnie ka\u017cdorazowo wymagaj\u0105 konsultacji lekarskiej i diagnostyki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Przeczytaj tak\u017ce: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/moczenie-u-dzieci-niejedno-ma-oblicze-co-warto-wiedziec\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Moczenie u dzieci niejedno ma oblicze \u2013 co warto wiedzie\u0107?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-wygl\u0105da-op\u00f3\u017anione-dojrzewanie-u-ch\u0142opc\u00f3w?\">Jak wygl\u0105da op\u00f3\u017anione dojrzewanie u ch\u0142opc\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n<p>W przypadku ch\u0142opc\u00f3w o op\u00f3\u017anionym dojrzewaniu m\u00f3wi si\u0119 wtedy, gdy <strong>nie dochodzi do rozpocz\u0119cia procesu przed 14. rokiem \u017cycia<\/strong> lub okres od powi\u0119kszenia si\u0119 j\u0105der do wykszta\u0142cenia pe\u0142nych fizycznych cech dojrza\u0142o\u015bci p\u0142ciowej min\u0119\u0142o wi\u0119cej ni\u017c 5 lat.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-hormony-meskie-rozszerzony\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-hormony-meskie-3-badania-jpg.webp\" alt=\"pakiet hormony m\u0119skie\" class=\"wp-image-11565\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-hormony-meskie-3-badania-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-hormony-meskie-3-badania-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-hormony-meskie-3-badania-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-hormony-meskie-3-badania-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Pakiet-hormony-meskie-3-badania-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Dojrzewanie-p\u0142ciowe-ch\u0142opc\u00f3w-i-dziewczynek-\u2013-podsumowanie\">Dojrzewanie p\u0142ciowe ch\u0142opc\u00f3w i dziewczynek \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p>Dojrzewanie p\u0142ciowe to czas dynamicznych zmian w organizmie, kt\u00f3re prowadz\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia zdolno\u015bci do posiadania potomstwa. Jego pocz\u0105tek to oko\u0142o 8. rok \u017cycia u dziewczynek i 9. rok \u017cycia u ch\u0142opc\u00f3w. Do obiektywnej oceny s\u0142u\u017cy skala Tannera, kt\u00f3ra opisuje ow\u0142osienie \u0142onowe (u obu p\u0142ci), obj\u0119to\u015b\u0107 j\u0105der (u ch\u0142opc\u00f3w) i rozw\u00f3j piersi (u dziewcz\u0105t). <strong>Zbyt wczesne lub pojawiaj\u0105ce si\u0119 w nieprawid\u0142owej kolejno\u015bci cechy dojrzewania p\u0142ciowego powinny sk\u0142oni\u0107 do wizyty lekarskiej<\/strong> celem oceny wskaza\u0144 do pog\u0142\u0119bionej diagnostyki.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" type=\"1\">\n<li>Krishna KB, Witchel SF. Normal and Abnormal Puberty. [Updated 2024 Apr 9]. In: Feingold KR, Anawalt B, Blackman MR, et al., editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000-.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK279024\/ (dost\u0119p: 09.09.2024).<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"2\">\n<li>Viner RM, Allen NB, Patton GC. Puberty, Developmental Processes, and Health Interventions. In: Bundy DAP, Silva Nd, Horton S, et al., editors. Child and Adolescent Health and Development. 3rd edition. Washington (DC): The International Bank for Reconstruction and Development \/ The World Bank; 2017 Nov 20. Chapter 9.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK525269 (dost\u0119p: 09.09.2024).<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"3\">\n<li>Breehl L, Caban O. Physiology, Puberty. [Updated 2023 Mar 27]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK534827\/ (dost\u0119p: 09.09.2024).<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"4\">\n<li>Worthman CM, Dockray S, Marceau K. Puberty and the Evolution of Developmental Science. J Res Adolesc. 2019 Mar;29(1):9-31. doi: 10.1111\/jora.12411. PMID: 30869841; PMCID: PMC6961839.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC6961839\/ (dost\u0119p: 09.09.2024).<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"5\">\n<li>Emmanuel M, Bokor BR. Tanner Stages. [Updated 2022 Dec 11]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK470280\/ (dost\u0119p: 09.09.2024).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jednym z najbardziej dynamicznych okres\u00f3w \u017cycia jest pokwitanie. Jak przebiega ten wa\u017cny proces? Kiedy si\u0119 zaczyna?<\/p>\n","protected":false},"author":154,"featured_media":16659,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[22,30],"tags":[],"coauthors":[151],"class_list":{"0":"post-17265","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","8":"category-zdrowie-dzieci-i-mlodziezy"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jednym z najbardziej dynamicznych okres\u00f3w \u017cycia jest pokwitanie. Jak przebiega ten wa\u017cny proces? Kiedy si\u0119 zaczyna?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jednym z najbardziej dynamicznych okres\u00f3w \u017cycia jest pokwitanie. Jak przebiega ten wa\u017cny proces? Kiedy si\u0119 zaczyna?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-10-01T06:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Krotkie_kompendium_wiedzy_o_dojrzewaniu_cover-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Damian Matusiak\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Damian Matusiak\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Damian Matusiak\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Jednym z najbardziej dynamicznych okres\u00f3w \u017cycia jest pokwitanie. Jak przebiega ten wa\u017cny proces? Kiedy si\u0119 zaczyna?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Jednym z najbardziej dynamicznych okres\u00f3w \u017cycia jest pokwitanie. Jak przebiega ten wa\u017cny proces? Kiedy si\u0119 zaczyna?","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2024-10-01T06:00:00+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Krotkie_kompendium_wiedzy_o_dojrzewaniu_cover-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Damian Matusiak","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Damian Matusiak","Szacowany czas czytania":"8 minut","Written by":"Damian Matusiak"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/"},"author":{"name":"Damian Matusiak","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/5709fe1c1c909754033072d7f8155a44"},"headline":"Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym","datePublished":"2024-10-01T06:00:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/"},"wordCount":1404,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Krotkie_kompendium_wiedzy_o_dojrzewaniu_cover-jpg.webp","articleSection":["Gospodarka hormonalna","Zdrowie dzieci i m\u0142odzie\u017cy"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/","name":"Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Krotkie_kompendium_wiedzy_o_dojrzewaniu_cover-jpg.webp","datePublished":"2024-10-01T06:00:00+00:00","description":"Jednym z najbardziej dynamicznych okres\u00f3w \u017cycia jest pokwitanie. Jak przebiega ten wa\u017cny proces? Kiedy si\u0119 zaczyna?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Krotkie_kompendium_wiedzy_o_dojrzewaniu_cover-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Krotkie_kompendium_wiedzy_o_dojrzewaniu_cover-jpg.webp","width":1925,"height":1285,"caption":"Kro\u0301tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu tabela cover"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krotkie-kompendium-wiedzy-o-dojrzewaniu-plciowym\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Kr\u00f3tkie kompendium wiedzy o dojrzewaniu p\u0142ciowym"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/5709fe1c1c909754033072d7f8155a44","name":"Damian Matusiak","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Damian-Matusiak-jpg-150x150.webp4a39f9a6ab8bdce93cc7d4859c6e6401","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Damian-Matusiak-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Damian-Matusiak-jpg-150x150.webp","caption":"Damian Matusiak"},"description":"Specjalista pediatrii, kieruj\u0105cy Oddzia\u0142em Pediatrycznym w Lesznie, absolwent Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu; pasjonat ultrasonografii i nowinek ze \u015bwiata nauki.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/damian-matusiak\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17265","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/154"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17265"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17265\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17265"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=17265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}