{"id":20719,"date":"2025-01-22T14:00:00","date_gmt":"2025-01-22T13:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?p=20719"},"modified":"2025-02-10T14:53:20","modified_gmt":"2025-02-10T13:53:20","slug":"morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/","title":{"rendered":"Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Morsowanie, czyli zanurzenie si\u0119 w zimnej wodzie, ma bardzo wielu zwolennik\u00f3w. Aktywno\u015b\u0107 ma d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 na p\u00f3\u0142nocy Europy, korzy\u015bci z leczenia zimn\u0105 wod\u0105 opisywa\u0142 te\u017c Hipokrates \u2013 ojciec medycyny \u2013 \u017cyj\u0105cy w s\u0142onecznej Grecji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mamy wiele bada\u0144, kt\u00f3re dowodz\u0105, i\u017c morsowanie jest korzystne dla zdrowia. Podobnie jednak jak inne czynniki \u015brodowiska, takie jak ciep\u0142o, tlen czy ci\u015bnienie, zimna woda mo\u017ce nie\u015b\u0107 pewne zagro\u017cenia. Jakie mog\u0105 by\u0107 minusy morsowania i kto powinien jego unika\u0107. Jak si\u0119 przygotowa\u0107 do morsowania?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Jaka-temperatura-wody-oznacza-dla-cz\u0142owieka-\u201ezimn\u0105-wod\u0119\u201d?\">Jaka temperatura wody oznacza dla cz\u0142owieka \u201ezimn\u0105 wod\u0119\u201d?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Co-daje-morsowanie?\">Co daje morsowanie?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Morsowanie-\u2013-wp\u0142yw-na-odporno\u015b\u0107\">Morsowanie \u2013 wp\u0142yw na odporno\u015b\u0107<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Morsowanie-a-przezi\u0119bienie\">Morsowanie a przezi\u0119bienie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Morsowanie-\u2013-wp\u0142yw-na-inne-funkcje-w-organizmie\">Morsowanie \u2013 wp\u0142yw na inne funkcje w organizmie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Morsowanie-\u2013-skutki-uboczne-i-zagro\u017cenia\">Morsowanie \u2013 skutki uboczne i zagro\u017cenia<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Morsowanie-a-hipotermia\">Morsowanie a hipotermia<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Morsowanie-\u2013-przeciwskazania\">Morsowanie \u2013 przeciwskazania<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Morsowanie-\u2013-jak-zacz\u0105\u0107?-Bezpieczne-zasady\">Morsowanie \u2013 jak zacz\u0105\u0107? Bezpieczne zasady<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Podsumowanie\">Podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jaka-temperatura-wody-oznacza-dla-cz\u0142owieka-\u201ezimn\u0105-wod\u0119\u201d?\">Jaka temperatura wody oznacza dla cz\u0142owieka \u201ezimn\u0105 wod\u0119\u201d?<\/h2>\n\n\n\n<p>Cz\u0142owiek jest istot\u0105 <strong>sta\u0142ociepln\u0105<\/strong>, temperatura cia\u0142a powinna si\u0119 utrzymywa\u0107 na poziomie 36-37\u00b0C. Tzw. temperatura termoneutralna dla ludzi wynosi ok. 37\u00b0C, a d\u0142ugotrwa\u0142e zanurzenie w wodzie poni\u017cej 35 stopni mo\u017ce powodowa\u0107 hipotermi\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Uwa\u017ca si\u0119, i\u017c odpowiednia dla treningu p\u0142ywak\u00f3w d\u0142ugodystansowych temperatura to 25 stopni. <strong>Morsowanie<\/strong> to aktywno\u015b\u0107 uprawiana w wodzie o temperaturze <strong>ni\u017cszej ni\u017c 15\u00b0C<\/strong>, co jest kompatybilne z zaleceniami \u015awiatowej Federacji P\u0142ywackiej, kt\u00f3ra dopuszcza rozgrywanie zawod\u00f3w na otwartej przestrzeni w wodzie od 16 do 31\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p>Morsowanie zazwyczaj wi\u0105\u017ce si\u0119 <strong>z zanurzeniem si\u0119 w wodzie 8-12\u00b0C<\/strong>. W krajach p\u00f3\u0142nocy uprawiana jest r\u00f3wnie\u017c ekstremalna forma takiej aktywno\u015bci, czyli p\u0142ywanie w wodzie zimniejszej ni\u017c 5\u00b0C, a <em>International Ice Swimming Association<\/em> (https:\/\/internationaliceswimming.com\/) jest organizacj\u0105 zrzeszaj\u0105c\u0105 sportowc\u00f3w uprawiaj\u0105cych t\u0119 form\u0119 p\u0142ywania.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Co-daje-morsowanie?\">Co daje morsowanie?<\/h2>\n\n\n\n<p>Osoby, kt\u00f3re uprawiaj\u0105 morsowanie wskazuj\u0105 na nast\u0119puj\u0105ce <strong>zalety morsowania<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>poprawa odporno\u015bci, zmniejszenie liczby <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/infekcja\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">infekcji<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>poprawa samopoczucia,<\/li>\n\n\n\n<li>poprawa metabolizmu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Z subiektywnymi odczuciami ka\u017cdego morsa nie b\u0119dziemy polemizowa\u0107, ale warto przyjrze\u0107 si\u0119 dost\u0119pnym badaniom i odpowiedzie\u0107 sobie na pytanie, czy morsowanie jest zdrowe.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Morsowanie-\u2013-wp\u0142yw-na-odporno\u015b\u0107\">Morsowanie \u2013 wp\u0142yw na odporno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n<p>Cz\u0119st\u0105 obserwacj\u0105 os\u00f3b morsuj\u0105cych jest to, \u017ce odk\u0105d zacz\u0119\u0142y zanurza\u0107 si\u0119 w zimnej wodzie <strong>nie choruj\u0105<\/strong> lub <strong>rzadziej si\u0119 przezi\u0119biaj\u0105<\/strong>. Wiele przeprowadzonych bada\u0144 potwierdza, i\u017c kr\u00f3tkotrwa\u0142a ekspozycja na zimno stymuluje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>produkcj\u0119 leukocyt\u00f3w, w tym <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/monocyty-czym-sa-co-oznacza-podwyzszony-lub-obnizony-poziom-monocytow\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">monocyt\u00f3w<\/a>, neutrocyt\u00f3w i limfocyt\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>aktywno\u015b\u0107 interleukiny-6 \u2013 cytokiny odpowiedzialnej za pobudzenie kom\u00f3rek <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jak-wzmocnic-uklad-immunologiczny\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">uk\u0142adu immunologicznego<\/a> do produkcji przeciwcia\u0142,<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia TNF\u03b1.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zmiana tych parametr\u00f3w \u015bwiadczy o wzmacnianiu odpowiedzi immunologicznej, kt\u00f3ra jest <strong>biologiczn\u0105 reakcj\u0105<\/strong> organizmu na stresor, jakim jest <strong>nara\u017cenie na zimno<\/strong>. Kr\u00f3tkotrwa\u0142a leukocytoza \u2013 efekt uwalniania krwinek bia\u0142ych z takich narz\u0105d\u00f3w jak <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sledziona-polozenie-funkcje-budowa-choroby\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u015bledziona<\/a> \u2013 to odpowied\u017a na wzrost st\u0119\u017cenia <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kortyzol-hormon-stresu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kortyzolu<\/a> i katecholamin \u2013 mediator\u00f3w <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-przyjaciel-czy-wrog\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">stresu<\/a> i jest to prawdopodobnie efekt redystrybucji mi\u0119dzy tkankami.<\/p>\n\n\n\n<p>Kliniczne i d\u0142ugotrwa\u0142e znaczenie tych wynik\u00f3w jest niepewne, na dodatek wyniki bada\u0144 nie s\u0105 jednoznaczne. W jednym z bada\u0144 leukocytoza by\u0142a obserwowana tylko u os\u00f3b, kt\u00f3re w zimnej wodzie pozostawa\u0142y statystycznie d\u0142u\u017cej (ca\u0142kowite zanurzenie w czasie testu 120 minut vs 96 minut). R\u00f3\u017cnice wynika\u0142y r\u00f3wnie\u017c, gdy stosowano naprzemienne ch\u0142odzenie i ogrzewanie (sauna), r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zakresy wzrostu <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stan-zapalny-i-rola-leukocytow\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">leukocyt\u00f3w<\/a>. W niekt\u00f3rych badaniach zmiany by\u0142y niewielkie i nieistotne statystycznie.<\/p>\n\n\n\n<p>Sprzeczne wyniki bada\u0144 wynikaj\u0105 z faktu, i\u017c ich protoko\u0142y (np. czas ekspozycji na zimno, aktywno\u015b\u0107 w wodzie), dob\u00f3r uczestnik\u00f3w (cz\u0119sto s\u0105 to m\u0142odzi sportowcy i osoby z dobrym stanem zdrowia) s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne, trudno na tej podstawie wyci\u0105ga\u0107 szersze wnioski. Wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c to, i\u017c liczba badanych w testach jest niewielka, a do tej pory brakuje metaanalizy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Morsowanie-a-przezi\u0119bienie\">Morsowanie a przezi\u0119bienie<\/h3>\n\n\n\n<p>Poniewa\u017c trudno jest zmierzy\u0107 odpowied\u017a immunologiczn\u0105 <em>in vivo<\/em>, u\u017cyteczniejszym parametrem wskazuj\u0105cym na to, czy morsowanie jest zdrowe, mo\u017ce by\u0107 <strong>cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Niestety i w tym zakresie badania nie s\u0105 jednoznaczne. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 analizy pokazuj\u0105ce, i\u017c osoby morsuj\u0105ce rzadziej zapadaj\u0105 na przezi\u0119bienia, \u0142agodniej je przechodz\u0105 i rzadziej deklaruj\u0105 infekcje przebiegaj\u0105ce z podwy\u017cszon\u0105 temperatur\u0105. Jednak i tutaj mamy czynniki, kt\u00f3re zniekszta\u0142caj\u0105 punkty ko\u0144cowe:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pierwszym jest ma\u0142a liczba ich uczestnik\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>Drugim jest fakt, i\u017c badania opieraj\u0105 si\u0119 na deklaracjach uczestnik\u00f3w i zg\u0142aszanych przez siebie epizodach choroby, co powoduje, i\u017c nie mo\u017cna w spos\u00f3b zobiektywizowany por\u00f3wnywa\u0107 wynik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Badacze zastanawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, czy lepsze wyniki w\u015br\u00f3d os\u00f3b morsuj\u0105cych, nie wynikaj\u0105 z tego, i\u017c mamy do czynienia z osobami aktywnymi fizycznie i podkre\u015blaj\u0105, i\u017c ten ostatni czynnik sprzyja stymulowaniu odporno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania, kt\u00f3re pokazuj\u0105 i\u017c osoby regularnie uprawiaj\u0105cy p\u0142ywanie w lodowatej wodzie (o temperaturze ni\u017cszej ni\u017c 5\u00b0C) maj\u0105 zwi\u0119kszone ryzyko infekcji. Cz\u0119ste p\u0142ywanie lub d\u0142ugotrwa\u0142e zanurzanie si\u0119 w takiej wodzie, jest przez cia\u0142o traktowane jako przewlek\u0142y stres, kt\u00f3ry rozregulowuje cykl dobowy wydzielania kortyzolu i sprzyja t\u0142umieniu odpowiedzi immunologicznej. Innym czynnikiem, kt\u00f3ry mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do zwi\u0119kszonego ryzyka infekcji jest oddychanie zimnym powietrzem i ch\u0142odzenie du\u017cych powierzchni cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Aktywne przezi\u0119bienie, infekcja wirusowa lub bakteryjna, s\u0105 przeciwdzia\u0142aniem do morsowania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sezonowe-zakazenia-ukladu-oddechowego-ostre-zakazenia-gornych-drog-oddechowych\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Sezonowe zaka\u017cenia uk\u0142adu oddechowego \u2013 ostre zaka\u017cenia g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Morsowanie-\u2013-wp\u0142yw-na-inne-funkcje-w-organizmie\">Morsowanie \u2013 wp\u0142yw na inne funkcje w organizmie<\/h2>\n\n\n\n<p>Inne opisywane pod wp\u0142ywem morsowania zmiany w organizmie to:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Pozytywny wp\u0142yw na nastr\u00f3j<\/strong> \u2013 regularne p\u0142ywanie zimowe poprawia samopoczucie, w tym u os\u00f3b z takimi schorzeniami jak <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/fibromialgia-co-to-za-choroba-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">fibromialgia<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/astma-przyczyny-objawy-rodzaje-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">astma<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-rzs-jak-czesto-wystepuje-kogo-dotyka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">RZS<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/depresja-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">depresja<\/a>. W odpowiedzi na stresor, jakim jest zimno, organizm wydziela endorfiny, kt\u00f3re s\u0105 jednym ze sposob\u00f3w walki z nieprzyjemnymi, cz\u0119sto b\u00f3lowymi, bod\u017acami. Poza tym wej\u015bcie zim\u0105 do zimnej wody jest <strong>przekroczeniem granicy psychologicznej<\/strong>, wyj\u015bciem poza stref\u0119 komfortu, co jest elementem motywacyjnym, poprawia samoocen\u0119 i samopoczucie.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Pozytywny wp\u0142yw na profil lipidowy<\/strong> \u2013 w jednym z bada\u0144 z udzia\u0142em 34 os\u00f3b, po sezonie aktywno\u015bci p\u0142ywania w zimnej wodzie (pa\u017adziernik-kwiecie\u0144), obserwowano spadek <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/profil-lipidowy-czesc-1-triglicerydy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tr\u00f3jgliceryd\u00f3w<\/a> oraz ni\u017csze st\u0119\u017cenie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/co-to-jest-homocysteina-i-jaka-pelni-funkcje-w-organizmie-jak-obnizyc-jej-poziom\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">homocysteiny<\/a>. Jednak badanie nie obejmowa\u0142o grupy kontrolnej, a zmiany poziomu profilu lipidowego mog\u0142y by\u0107 powodowane faktem, i\u017c uczestnicy byli aktywni fizycznie, nie prowadzili siedz\u0105cego trybu \u017cycia.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wp\u0142yw na <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/uklad-hormonalny-czlowieka-budowa-funkcje-hormony\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>uk\u0142ad hormonalny<\/strong><\/a> \u2013 wzrost wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119, wzrost st\u0119\u017cenia kortyzolu (reakcja na stres), pocz\u0105tkowy wzrost st\u0119\u017cenia noradrenaliny z nast\u0119powym spadkiem jej wydzielania, po okresie adaptacji na zimno.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Wp\u0142yw na <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/stres-oksydacyjny-cz-1-reakcje-redoks-w-organizmach-zywych\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>stres oksydacyjny<\/strong><\/a> \u2013 intensywna, kr\u00f3tkotrwa\u0142a ekspozycja na zimno ca\u0142ego cia\u0142a indukowa\u0142a stres oksydacyjny. W jednym z bada\u0144 u os\u00f3b nara\u017conych na dzia\u0142anie zimnej wody w por\u00f3wnaniu z grup\u0105 kontroln\u0105, obserwowano wy\u017csze st\u0119\u017cenie takich sk\u0142adnik\u00f3w systemu obrony antyoksydacyjnej (dysmutazy ponadtlenkowej i katalazy). Ciekawym jest fakt, i\u017c wyniki by\u0142y r\u00f3\u017cne u obydwu p\u0142ci, u kobiet nie wykryto podwy\u017cszenia aktywno\u015bci dysmutazy ponadtlenkowej, co badacze t\u0142umacz\u0105 ochronn\u0105 rol\u0105 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/co-to-sa-estrogeny-za-co-odpowiadaja-i-kiedy-je-badac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">estrogenu<\/a> u tej p\u0142ci. D\u0142ugofalowe dzia\u0142anie zimna wyt\u0142umia\u0142o jednak stres oksydacyjny i wzmacnia\u0142o mechanizmy obronne <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/antyoksydanty-przeciwutleniacze-rodzaje-zrodla-jak-dbac-o-ich-optymalny-poziom\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">przeciwutleniaczy<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zwi\u0119kszenie magazyn\u00f3w brunatnej tkanki t\u0142uszczowej<\/strong>, odpowiedzialnej za termogenez\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Warto wiedzie\u0107: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/biala-i-brunatna-tkanka-tluszczowa-roznice-funkcje-umiejscowienie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Bia\u0142a i brunatna tkanka t\u0142uszczowa \u2013 r\u00f3\u017cnice, funkcje, umiejscowienie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Morsowanie-\u2013-skutki-uboczne-i-zagro\u017cenia\">Morsowanie \u2013 skutki uboczne i zagro\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n<p>Ekspozycja na zimno niesie za sob\u0105 pewne zagro\u017cenia, kt\u00f3rych nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107. Najpowa\u017cniejsze s\u0105 zagro\u017cenia dla <strong>uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/strong> i <strong>p\u0142uc<\/strong>. Zanurzanie bez przygotowania w zimnej wodzie grozi nawet \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Zimna woda powoduje, i\u017c w ci\u0105gu kilku pierwszych sekund zanurzenia odczuwany jest <strong>skurcz oskrzeli i p\u0142uc<\/strong>. Wynikiem takiej reakcji jest niekontrolowana hiperwentylacja (szybkie i g\u0142\u0119bokie oddychanie) oraz poczucie braku powietrza, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do utraty kontroli nad oddechem i napadu paniki. Opr\u00f3cz reakcji p\u0142uc wzrasta cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 akcji serca i ci\u015bnienie t\u0119tnicze krwi, organizm broni\u0105c si\u0119 przed utrat\u0105 ciep\u0142a obkurcza naczynia krwiono\u015bne w sk\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\n<p>Oszcz\u0119dza to ciep\u0142o, jednak powoduje przemieszczenie wi\u0119kszej ilo\u015bci krwi do serca, co je dodatkowo obci\u0105\u017ca i mo\u017ce powodowa\u0107 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/arytmia-serca-przyczyny-objawy-leczenie-i-rokowania\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">arytmi\u0119<\/a>. Na uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia i zmiany rytmu serca wp\u0142yw wywiera r\u00f3wnie\u017c adrenalina, wydzielana w odpowiedzi na stres w postaci zimna. Innym czynnikiem obci\u0105\u017caj\u0105cym organizm w walce z zimnem jest zwi\u0119kszone zapotrzebowanie na tlen, wymagany do zwi\u0119kszenia metabolizmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Reakcja organizmu osi\u0105ga apogeum po ok. <strong>30 sekundach ekspozycji na zimno<\/strong>, przez nast\u0119pne dwie minuty organizm pr\u00f3buje dostosowa\u0107 si\u0119 do ekstremalnych dla niego warunk\u00f3w. Pocz\u0105tkowy wstrz\u0105s i utrata kontroli nad oddechem jest tym momentem, kiedy jeste\u015bmy najbardziej nara\u017ceni na utoni\u0119cie, jest to w\u00f3wczas mo\u017cliwe nawet w p\u0142ytkiej wodzie. Dodatkowym czynnikiem, kt\u00f3ry mo\u017ce prowadzi\u0107 do utoni\u0119cia, jest powodowane przez zimno dr\u017cenie mi\u0119\u015bni i pogorszenie koordynacji ruchowej. Poniewa\u017c zimna temperatura stopniowo ch\u0142odzi coraz g\u0142\u0119bsze warstwy mi\u0119\u015bni, nast\u0119puje zahamowanie przewodnictwa nerwowo-mi\u0119\u015bniowego i stan przypominaj\u0105cy parali\u017c.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekontrolowana hiperwentylacja niesie za sob\u0105 zmniejszenie przep\u0142ywu krwi w <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/mozg-budowa-funkcje-dzialanie-ludzkiego-mozgu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">m\u00f3zgu<\/a>, wynikiem tego mo\u017ce by\u0107 <strong>dezorientacja<\/strong> i <strong>utrata przytomno\u015bci<\/strong>. Dlatego wa\u017cna jest adaptacja i aklimatyzacja do zanurzania si\u0119 w zimnej wodzie, do\u015bwiadczony organizm lepiej znosi pocz\u0105tkowy szok termiczny.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostra reakcja na zimno mo\u017ce prowadzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c do kwasicy metabolicznej oraz obrz\u0119ku p\u0142uc.<\/p>\n\n\n\n<p>W warunkach kontrolowanych wykazano, i\u017c przyspieszenie oddechu osi\u0105ga maksimum w wodzie o temperaturze od 10 do 15\u00b0C, obni\u017cenie temperatury wody nawet do 5 stopni nie wp\u0142ywa ju\u017c na wska\u017aniki oddechowe.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Morsowanie-a-hipotermia\">Morsowanie a hipotermia<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Hipotermia<\/strong> to obni\u017cenie temperatury cia\u0142a cz\u0142owieka <strong>poni\u017cej 35\u00b0C<\/strong>. Je\u015bli temperatura cia\u0142a utrzymuje si\u0119 na poziomie 36\u00b0C obserwuje si\u0119 dreszcze (dr\u017cenia mi\u0119\u015bni wytwarzaj\u0105 ciep\u0142o), szybkie t\u0119tno, szybkie tempo oddychania \u2013 hiperwentylacj\u0119. Wraz z obni\u017caniem si\u0119 temperatury cia\u0142a zaczyna si\u0119 faza hipotermii.<\/p>\n\n\n\n<p>Hipotermia \u0142agodna, w kt\u00f3rej temperatura cia\u0142a wynosi 35-32\u00b0C mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 dezorientacj\u0105, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zawroty-glowy-i-ich-mozliwe-przyczyny-jakie-badania-przeprowadzic\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">zawrotami g\u0142owy<\/a>, zaburzeniami mowy, zmniejszon\u0105 koordynacj\u0105 mi\u0119\u015bni, zaburzeniami rytmu serca.<\/p>\n\n\n\n<p>Hipotermia umiarkowana, w kt\u00f3rej temperatura cia\u0142a to 32-28\u00b0C objawia si\u0119 sztywniej\u0105cymi mi\u0119\u015bniami, pogorszeniem \u015bwiadomo\u015bci. Obni\u017cenie temperatury do 30 stopni skutkuje s\u0142abym napi\u0119ciem mi\u0119\u015bni, zoboj\u0119tnieniem, brakiem reakcji na bod\u017ace, niedoci\u015bnieniem. Mo\u017cliwa jest utrata \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Hipotermia ci\u0119\u017cka, w kt\u00f3rej temperatura cia\u0142a spada poni\u017cej 28\u00b0C, oznacza:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>szcz\u0105tkowy oddech,<\/li>\n\n\n\n<li>s\u0142abe lub niewyczuwalne t\u0119tno,<\/li>\n\n\n\n<li>nieoznaczalne ci\u015bnienie t\u0119tnicze,<\/li>\n\n\n\n<li>brak reakcji \u017arenic na \u015bwiat\u0142o.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Spadek temperatury cia\u0142a do 25 \u00b0C oznacza zatrzymanie kr\u0105\u017cenia i \u015bmier\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Ryzyko hipotermii jest ni\u017csze u os\u00f3b zaaklimatyzowanych do zimnej wody i z odpowiednim do\u015bwiadczaniem. Ryzyko jest r\u00f3wnie\u017c mniejsze, je\u015bli osoba do\u015bwiadczona ma wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/tkanka-tluszczowa-funkcje-rodzaje-prawidlowa-ilosc-w-organizmie-czlowieka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tkanki t\u0142uszczowej<\/a>. Opisywany jest przypadek do\u015bwiadczonego sportowca, osoby uprawiaj\u0105cej p\u0142ywanie w lodowatej wodzie, kt\u00f3ry nie do\u015bwiadczy\u0142 hipotermii, pomimo kilkugodzinnego pobytu w zimnej wodzie \u2013 jego BMI wynosi\u0142o &gt; 35.<\/p>\n\n\n\n<p>Opisywano r\u00f3wnie\u017c przypadek islandzkiego rybaka, kt\u00f3ry po zatoni\u0119ciu swojej \u0142odzi uratowa\u0142 si\u0119, p\u0142yn\u0105c do brzegu w wodzie o temperaturze 5\u00b0C przez 6 godzin, podczas gdy dw\u00f3ch innych cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi uton\u0119\u0142o w ci\u0105gu 10 minut. Uratowany rybak swoje ocalenie cz\u0119\u015bciowo mia\u0142 zawdzi\u0119cza\u0107 wi\u0119kszej ilo\u015bci tkanki t\u0142uszczowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Ryzyko hipotermii jest wi\u0119ksze u os\u00f3b zanurzaj\u0105cych si\u0119 w zimnej wodzie po spo\u017cyciu alkoholu. Hipotermia wyst\u0119puje w\u00f3wczas szybciej i szybciej si\u0119 rozwija.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"890\" height=\"793\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_infofrafika.jpg\" alt=\"morsowanie_infografika\" class=\"wp-image-20401\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_infofrafika.jpg 890w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_infofrafika-768x684.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_infofrafika-150x134.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_infofrafika-300x267.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_infofrafika-696x620.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 890px) 100vw, 890px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Morsowanie-\u2013-przeciwskazania\">Morsowanie \u2013 przeciwskazania<\/h2>\n\n\n\n<p>Jak opisano wy\u017cej morsowanie mo\u017ce mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na uk\u0142ad sercowo-naczyniowy i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/budowa-funkcje-i-najczestsze-choroby-ukladu-oddechowego-czlowieka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">uk\u0142ad oddechowy<\/a>, dlatego przeciwskazania do jego uprawiania obejmuj\u0105 przede wszystkim choroby tych dw\u00f3ch uk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Nast\u0119puj\u0105ce choroby serca i uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia s\u0105 <strong>przeciwskazaniem<\/strong> do morsowania:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zaburzenia rytmu serca &#8211; arytmia,<\/li>\n\n\n\n<li>czynniki predysponuj\u0105ce do arytmii: zesp\u00f3\u0142 wyd\u0142u\u017conego QT, choroba niedokrwienna serca, przerost mi\u0119\u015bnia sercowego, stan po zawale serca,<\/li>\n\n\n\n<li>wady serca, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnianiem wad zastawek \u2013 zw\u0119\u017cenia zastawki dwudzielnej i aortalnej,<\/li>\n\n\n\n<li>niekontrolowane <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nadcisnienie-tetnicze-klasyfikacja-przyczyny-jak-mierzyc-cisnienie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zakrzepica-zylna-choroba-zakrzepowo-zatorowa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">choroba zatorowo-zakrzepowa<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>przebyty <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/udar-mozgu-objawy-przyczyny-pierwsza-pomoc-i-profilaktyka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">udar m\u00f3zgu<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Inne przeciwskazania<\/strong> do morsowania:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ci\u0105\u017ca,<\/li>\n\n\n\n<li>z\u0142a tolerancja niskich temperatur, np. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zespol-raynauda-objawy-przyczyny-i-metody-leczenia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">choroba Raynauda<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedoczynnosc-tarczycy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>choroby uk\u0142adu nerwowego, np. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/padaczka-epilepsja-rodzaje-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">padaczka<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/co-to-jest-tezyczka-rodzaje-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">t\u0119\u017cyczka<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>aktywna infekcja wirusowa lub bakteryjna<\/li>\n\n\n\n<li>niedokrwisto\u015b\u0107 (z <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-zelaza-w-organizmie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">niedoboru \u017celaza<\/a> lub <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-b12-superwitamina-webinar\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">witaminy B12<\/a>) \u2013 zanim nie wyr\u00f3wna si\u0119 niedobor\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bezwzgl\u0119dnym przeciwskazaniem do morsowania jest <strong>stan po spo\u017cyciu alkoholu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedokrwienie-miesnia-sercowego-zawal-serca-przyczyny-objawy-badania-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Niedokrwienie mi\u0119\u015bnia sercowego (zawa\u0142 serca) \u2013 przyczyny, objawy, badania i leczenie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Morsowanie-\u2013-jak-zacz\u0105\u0107?-Bezpieczne-zasady\">Morsowanie \u2013 jak zacz\u0105\u0107? Bezpieczne zasady<\/h2>\n\n\n\n<p>Nawet je\u015bli badania nie do ko\u0144ca potwierdzaj\u0105 wszystkie korzy\u015bci z morsowania, o kt\u00f3rych wspominaj\u0105 osoby uprawiaj\u0105ce ten rodzaj aktywno\u015bci fizycznej, mo\u017ce to by\u0107 aktywno\u015b\u0107 sprzyjaj\u0105ca zdrowiu fizycznemu, jednak trzeba zastosowa\u0107 <strong>zasady bezpiecze\u0144stwa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1.<\/strong> <strong>Sprawd\u017a stan swojego zdrowia<\/strong>, czy nie masz przeciwskaza\u0144 do morsowania.<\/p>\n\n\n\n<p>Poniewa\u017c zanurzanie si\u0119 w zimnej wodzie mo\u017ce by\u0107 gro\u017ane dla serca i uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, nale\u017ca\u0142oby sprawdzi\u0107 sw\u00f3j stan zdrowia, w jakiej <strong>kondycji jest nasz uk\u0142ad sercowo-naczyniowy<\/strong>. Najlepiej zasi\u0119gn\u0105\u0107 porady lekarza, kt\u00f3ry po zebraniu wywiadu i badaniu, mo\u017ce zleci\u0107 odpowiednie badania laboratoryjne i EKG. W\u015br\u00f3d bada\u0144 laboratoryjnych zalecane b\u0119d\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morfologia-krwi-badanie-ktore-moze-uratowac-zycie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">morfologia<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipidogram-profil-lipidowy-co-to-za-badanie-jak-sie-do-niego-przygotowac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">lipidogram<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/d-dimer-znaczenie-wskazania-interpretacja-wyniku\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">D-dimery<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/nt-probnp-n-terminalny-propept-natriuret-tb-n24\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">NT-proBNP<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/crp-jak-interpretowac-wyniki-badania\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP<\/a> lub IL-6 \u2013 w celu wykluczenia aktywnego stanu zapalnego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wskazane b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c oznaczenie poziomu <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-d-suplementacja\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">witaminy D<\/a>, je\u015bli nie robimy tego regularnie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Sprawd\u017a te\u017c:<a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/peptyd-natriuretyczny-typu-b-czym-jest-kiedy-go-oznaczac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"> Peptyd natriuretyczny typu B \u2013 czym jest? Kiedy go oznacza\u0107?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. <\/strong>Zadbaj o odpowiednie <strong>przygotowanie i aklimatyzacj\u0119<\/strong>, stopniowo przyzwyczajaj cia\u0142o do ni\u017cszych temperatur \u2013 mo\u017cna zacz\u0105\u0107 swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 w miesi\u0105cach, kiedy temperatura wody wynosi ok.15\u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3.<\/strong> Przed wej\u015bciem do wody zawsze zr\u00f3b <strong>rozgrzewk\u0119<\/strong>, kt\u00f3ra powinna by\u0107 dwuetapowa i obejmowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 w ubraniu, a nast\u0119pnie \u0107wiczenia w stroju, w kt\u00f3rym wejdziesz do wody.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4.<\/strong> No\u015b <strong>czapk\u0119<\/strong> i <strong>r\u0119kawiczki<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>5. <\/strong>Morsuj zawsze <strong>w towarzystwie<\/strong> innych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>6. Nigdy <\/strong>nie morsuj po <strong>spo\u017cyciu alkoholu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; To mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/bole-fantomowe-czym-sa-i-jak-sobie-z-nimi-radzic\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">B\u00f3le fantomowe \u2013 czym s\u0105 i jak sobie z nimi radzi\u0107?<\/a>&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Podsumowanie\">Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p>Morsowanie jest ciekaw\u0105 form\u0105 aktywno\u015bci fizycznej, kt\u00f3ra mo\u017ce przynosi\u0107 korzy\u015bci dla zdrowia fizycznego i psychicznego. Warunkiem bezpiecznego morsowania jest zachowanie kilku zasad, w tym ustalenie, czy nie mamy przeciwwskaza\u0144 do tej formy wysi\u0142ku.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u015bli jest to aktywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nam odpowiada, jej uprawianie b\u0119dzie elementem zdrowego stylu \u017cycia. Je\u015bli jednak jeste\u015bmy typem osoby, dla kt\u00f3rej temperatura wody w Ba\u0142tyku latem pozostaje wyzwaniem, nie miejmy wyrzut\u00f3w sumienia, \u017ce nie chcemy morsowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Na dzi\u015b nie dysponujemy badaniami, kt\u00f3re wskazywa\u0142yby na przewag\u0119 morsowania nad innymi typami aktywno\u015bci fizycznej.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Pi\u015bmiennictwo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Tipton, M. J., Collier, N., Massey, H., Corbett, J. and Harper, M. (2017), Cold water immersion: kill or cure?. Exp Physiol, 102: 1335-1355. https:\/\/doi.org\/10.1113\/EP086283 (dost\u0119p: 20.01.2025).<\/li>\n\n\n\n<li>Knechtle B, Wa\u015bkiewicz Z, Sousa CV, Hill L, Nikolaidis PT. Cold Water Swimming-Benefits and Risks: A Narrative Review. Int J Environ Res Public Health. 2020 Dec 2;17(23):8984. doi: 10.3390\/ijerph17238984. PMID: 33276648; PMCID: PMC7730683. (dost\u0119p: 20.01.2025).<\/li>\n\n\n\n<li>Collier et al.: Cold water swimming and upper respiratory tract infections. Extreme Physiology &amp; Medicine 2015 4(Suppl 1):A36 &nbsp;(dost\u0119p: 20.01.2025).<\/li>\n\n\n\n<li>Acosta FM, Martinez-Tellez B, Sanchez-Delgado G, Alcantara JMA, Acosta-Manzano P, Morales-Artacho AJ, Ruiz JR. Physiological responses to acute cold exposure in young lean men. 2018 May 7;13(5):e0196543. doi: 10.1371\/journal.pone.0196543. PMID: 29734360&nbsp; (dost\u0119p: 20.01.2025).<\/li>\n\n\n\n<li>Ptaszek B, Podsiad\u0142o S, Czerwi\u0144ska-Ledwig O, Teleg\u0142\u00f3w A, Pilch W, Sadowska-Kr\u0119pa E. The Influence of Whole-Body Cryotherapy or Winter Swimming on the Activity of Antioxidant Enzymes. Biology (Basel). 2024 Apr 25;13(5):295. doi: 10.3390\/biology13050295. PMID: 38785777; PMCID: PMC11117667&nbsp; (dost\u0119p: 20.01.2025).<\/li>\n\n\n\n<li>Faivre-Rampant V, Hingrand C., A. Mezanger, Saloux E., Ollitrault P., Alvado S., Normand H, Mekjavic I.B, Thibaud C, Mauvieux B, Drigny J, Hodzic A,Cardiac electrical and functional activity following an outdoor cold-water swimming event, Journal of Thermal Biology, Volume 125,2024,103996,ISSN 0306-4565,https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.jtherbio.2024.103996. (dost\u0119p: 20.01.2025).<\/li>\n\n\n\n<li>Espeland, D., de Weerd, L., &amp; Mercer, J. B. (2022). Health effects of voluntary exposure to cold water \u2013 a continuing subject of debate. <em>International Journal of Circumpolar Health<\/em>, <em>81<\/em>(1). https:\/\/doi.org\/10.1080\/22423982.2022.2111789 (dost\u0119p: 20.01.2025).<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Morsowanie &#8211; z roku na rok &#8211; staje si\u0119 coraz popularniejsze. Na czym polega, jak si\u0119 do niego przygotowa\u0107 i kto powinien go unika\u0107? Sprawd\u017a!<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":20400,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"coauthors":[134],"class_list":{"0":"post-20719","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-warto-wiedziec"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Morsowanie - z roku na rok - staje si\u0119 coraz popularniejsze. Na czym polega, jak si\u0119 do niego przygotowa\u0107 i kto powinien go unika\u0107? Sprawd\u017a!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Morsowanie - z roku na rok - staje si\u0119 coraz popularniejsze. Na czym polega, jak si\u0119 do niego przygotowa\u0107 i kto powinien go unika\u0107? Sprawd\u017a!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-22T13:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-10T13:53:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_cover.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Morsowanie - z roku na rok - staje si\u0119 coraz popularniejsze. Na czym polega, jak si\u0119 do niego przygotowa\u0107 i kto powinien go unika\u0107? Sprawd\u017a!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Morsowanie - z roku na rok - staje si\u0119 coraz popularniejsze. Na czym polega, jak si\u0119 do niego przygotowa\u0107 i kto powinien go unika\u0107? Sprawd\u017a!","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/","article_published_time":"2025-01-22T13:00:00+00:00","article_modified_time":"2025-02-10T13:53:20+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_cover.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Agata Strukow","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agata Strukow","Szacowany czas czytania":"14 minut","Written by":"Agata Strukow"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/"},"author":{"name":"Agata Strukow","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/4c4346aaa370a9ca773ee865bfbec588"},"headline":"Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania","datePublished":"2025-01-22T13:00:00+00:00","dateModified":"2025-02-10T13:53:20+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/"},"wordCount":2721,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_cover.jpg","articleSection":["Warto wiedzie\u0107"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/","name":"Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_cover.jpg","datePublished":"2025-01-22T13:00:00+00:00","dateModified":"2025-02-10T13:53:20+00:00","description":"Morsowanie - z roku na rok - staje si\u0119 coraz popularniejsze. Na czym polega, jak si\u0119 do niego przygotowa\u0107 i kto powinien go unika\u0107? Sprawd\u017a!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_cover.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/morsowanie_cover.jpg","width":1925,"height":1285,"caption":"morsowanie_cover"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morsowanie-korzysci-skutki-uboczne-przeciwskazania\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Morsowanie \u2013 korzy\u015bci, skutki uboczne, przeciwskazania"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/4c4346aaa370a9ca773ee865bfbec588","name":"Agata Strukow","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Agata-Strukow-150x150.jpgcb933d2055e86ab33ade5d5259364a59","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Agata-Strukow-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Agata-Strukow-150x150.jpg","caption":"Agata Strukow"},"description":"Absolwentka Wydzia\u0142u Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej oraz studi\u00f3w podyplomowych Dietetyka w chorobach wewn\u0119trznych i metabolicznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Psychologii biznesu dla mened\u017cer\u00f3w na Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego. Nauczycielka jogi kundalini i jogi hormonalnej.","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/","https:\/\/www.instagram.com\/strukowagata\/","https:\/\/pl.linkedin.com\/in\/agata-strukow-7b87205"],"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/agata\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20719","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/102"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20719"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20719\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21410,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20719\/revisions\/21410"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20719"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20719"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20719"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=20719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}