{"id":21694,"date":"2025-02-19T09:30:00","date_gmt":"2025-02-19T08:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?p=21694"},"modified":"2025-02-19T15:42:25","modified_gmt":"2025-02-19T14:42:25","slug":"czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/","title":{"rendered":"Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Nowotwory stanowi\u0105 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn zachorowalno\u015bci i umieralno\u015bci na ca\u0142ym \u015bwiecie. Pomimo ogromnego post\u0119pu w diagnostyce, leczeniu i profilaktyce, rak wci\u0105\u017c jest chorob\u0105, kt\u00f3ra dotyka miliony os\u00f3b rocznie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Powszechnie wiadomo, \u017ce czynniki zewn\u0119trzne, takie jak palenie tytoniu, dieta, promieniowanie czy zanieczyszczenie \u015brodowiska, maj\u0105 kluczowy wp\u0142yw na rozw\u00f3j wielu typ\u00f3w nowotwor\u00f3w. Jednak nie wszystkie przypadki raka maj\u0105 swoj\u0105 genez\u0119 w czynnikach \u015brodowiskowych. W coraz wi\u0119kszym stopniu rozpoznawane s\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych rozw\u00f3j nowotworu jest wynikiem dziedzicznych mutacji genetycznych. W takim kontek\u015bcie pojawia si\u0119 pytanie: czy rak mo\u017ce by\u0107 dziedziczny?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Celem niniejszego artyku\u0142u jest przedstawienie kluczowych fakt\u00f3w i mit\u00f3w dotycz\u0105cych dziedziczenia nowotwor\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych odkry\u0107 w dziedzinie genetyki i onkologii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czy-rak-jest-dziedziczny?\">Czy rak jest dziedziczny?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Jak sprawdzi\u0107, czy ma si\u0119 predyspozycje do powstawania nowotwor\u00f3w?\">Jak sprawdzi\u0107, czy ma si\u0119 predyspozycje do powstawania nowotwor\u00f3w?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Dziedziczenie-raka-po-matce,-ojcu-czy-dziadkach:-kiedy-m\u00f3wi-si\u0119-o-predyspozycji-do-zachorowania?\">Dziedziczenie raka po matce, ojcu czy dziadkach: kiedy m\u00f3wi si\u0119 o predyspozycji do zachorowania?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#\u201eNowotwory-dziedziczne\u201d:-przyk\u0142ady-chor\u00f3b\">\u201eNowotwory dziedziczne\u201d: przyk\u0142ady chor\u00f3b<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Dziedziczno\u015b\u0107-nowotwor\u00f3w:-kto-jest-najbardziej-nara\u017cony-na-rozw\u00f3j-choroby?\">Dziedziczno\u015b\u0107 nowotwor\u00f3w: kto jest najbardziej nara\u017cony na rozw\u00f3j choroby?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-mo\u017cna-zapobiec-rozwojowi-nowotwor\u00f3w?\">Czy mo\u017cna zapobiec rozwojowi nowotwor\u00f3w?<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-rak-jest-dziedziczny?\">Czy rak jest dziedziczny?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kiedy m\u00f3wimy o dziedziczeniu raka, odnosimy si\u0119 do przekazywania gen\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko rozwoju nowotworu w p\u00f3\u017aniejszym \u017cyciu. Zdecydowana <strong>wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w raka wynika z czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych<\/strong>, takich jak <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/palenie-papierosow-negatywne-skutki-i-wplyw-na-zdrowie-palenia-tytoniu\/\">palenie papieros\u00f3w<\/a>, czynniki nara\u017caj\u0105ce, dieta czy zanieczyszczenie \u015brodowiska. Jednak niekt\u00f3re przypadki s\u0105 wynikiem mutacji genetycznych, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 dziedziczone z pokolenia na pokolenie. Mutacje w okre\u015blonych genach mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na zdolno\u015b\u0107 kom\u00f3rek do naprawy uszkodzonego DNA, kontrolowanie wzrostu kom\u00f3rek czy regulowanie mechanizm\u00f3w obronnych organizmu. W efekcie, <strong>dziedziczenie okre\u015blonych mutacji mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko zachorowania na nowotw\u00f3r<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Sprawd\u017a: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/markery-nowotworowe\/\"><strong>Markery nowotworowe \u2013 czym s\u0105 i jakich informacji dostarczaj\u0105?<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Jak sprawdzi\u0107, czy ma si\u0119 predyspozycje do powstawania nowotwor\u00f3w?<\/h3>\n\n\n\n<p>Mo\u017cliwo\u015bci okre\u015blenia predyspozycji genetycznych do rozwoju nowotwor\u00f3w opieraj\u0105 si\u0119 na badaniach genetycznych. W tym kontek\u015bcie istnieje kilka metod, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na dok\u0142adn\u0105 analiz\u0119 DNA:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sekwencjonowanie DNA metod\u0105 Sangera<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Jest to podstawowa technika pozwalaj\u0105ca na precyzyjne okre\u015blenie sekwencji DNA w konkretnych, analizowanych genach. Aby jednak metoda ta by\u0142a skuteczna, kluczowe jest, by wcze\u015bniej wiedzie\u0107, w jakich genach nale\u017cy szuka\u0107 mutacji. Technika ta jest stosunkowo dok\u0142adna i szeroko wykorzystywana w diagnostyce, zw\u0142aszcza do oceny pojedynczych, specyficznych mutacji w genach, kt\u00f3re s\u0105 znane z predyspozycji do nowotwor\u00f3w, takich jak <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/mutacje-w-genach-brca1-i-brca2-wystepowanie-ryzyko-badania-genetyczne\/\"><em>BRCA1<\/em> czy <em>BRCA2<\/em><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Zobacz te\u017c: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/diagnostyka-brca1-i-brca2-pelne-sekwencjonowanie-genow-metoda-ngs\/\"><strong>Diagnostyka BRCA1 i BRCA2 \u2013 pe\u0142ne sekwencjonowanie gen\u00f3w metod\u0105 NGS<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sekwencjonowanie celowane w panelu gen\u00f3w<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>W zale\u017cno\u015bci od tego, czego szukamy w badaniu, wykonuje si\u0119 sekwencjonowanie celowane na wybrane grupy gen\u00f3w. W ramach tego badania analizowane s\u0105 tylko te fragmenty DNA, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z danym schorzeniem \u2013 w tym przypadku nowotworami. W tzw. panelach genowych badane s\u0105 konkretne geny, kt\u00f3re wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem zachorowa\u0144 na raka.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sekwencjonowanie ca\u0142ego eksomu (WES)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>WES to technika, kt\u00f3ra obejmuje badanie wszystkich region\u00f3w koduj\u0105cych w naszym genomie. Stosowana jest gdy podejrzewamy mutacje w rzadko wyst\u0119puj\u0105cych genach zwi\u0105zanych z rakiem, kt\u00f3re mog\u0105 nie by\u0107 zawarte w standardowych panelach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-warto-poznac-swoje-geny-znaczenie-badan-genetycznych-w-diagnostyce-i-leczeniu-chorob\/\"><strong>Czy warto pozna\u0107 swoje geny? Znaczenie bada\u0144 genetycznych w diagnostyce i leczeniu chor\u00f3b<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sekwencjonowanie ca\u0142ego genomu (WGS)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>WGS jest bardziej kompleksowe ni\u017c WES. Obejmuje ca\u0142o\u015b\u0107 materia\u0142u genetycznego \u2013 zar\u00f3wno obszary koduj\u0105ce, jak i niekoduj\u0105ce DNA. Cho\u0107 nie jest to standardowa metoda wykorzystywana w diagnostyce, WGS pozwala na pe\u0142n\u0105 analiz\u0119 genomu i mo\u017ce by\u0107 u\u017cyteczne w wykrywaniu rzadkich mutacji, kt\u00f3re mog\u0105 predysponowa\u0107 do rozwoju nowotwor\u00f3w. Jest to najpe\u0142niejsza metoda badania genomu, ale ze wzgl\u0119du na jej koszt i czasoch\u0142onno\u015b\u0107 rzadziej stosowana w praktyce klinicznej.<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Mikromacierze SNP (Single Nucleotide Polymorphism)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Jest to technika diagnostyczna, kt\u00f3ra umo\u017cliwia nie tylko identyfikacj\u0119 mutacji pojedynczych nukleotyd\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c zmian strukturalnych w obr\u0119bie gen\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 predysponowa\u0107 do rozwoju nowotwor\u00f3w. Zmiany te, takie jak delecje czy duplikacje, s\u0105 niemo\u017cliwe do wykrycia metod\u0105 sekwencjonowania.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystkie z wymienionych metod pozwalaj\u0105 na wykrycie mutacji genetycznych, kt\u00f3re mog\u0105 wskazywa\u0107 na zwi\u0119kszone ryzyko wyst\u0105pienia nowotworu. Ich wyb\u00f3r zale\u017cy od konkretnego przypadku, rodzaju nowotworu, a tak\u017ce dost\u0119pnych zasob\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Badania te s\u0105 szczeg\u00f3lnie istotne dla os\u00f3b, kt\u00f3re w rodzinie maj\u0105 przypadki nowotwor\u00f3w dziedzicznych.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/uniwersalny-panel-badan-przesiewowych-predyspozycji-do-rozwoju-nowotworow-analiza-105-genow-metoda-ngs\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Predyspozycja-do-rozwoju-nowotworow-uniwersalny-panel-przesiewowy-analiza-105-genow.jpg\" alt=\"Predyspozycja do rozwoju nowotworo\u0301w - uniwersalny panel przesiewowy - analiza 105 geno\u0301w banerek\" class=\"wp-image-21116\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Predyspozycja-do-rozwoju-nowotworow-uniwersalny-panel-przesiewowy-analiza-105-genow.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Predyspozycja-do-rozwoju-nowotworow-uniwersalny-panel-przesiewowy-analiza-105-genow-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Predyspozycja-do-rozwoju-nowotworow-uniwersalny-panel-przesiewowy-analiza-105-genow-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Predyspozycja-do-rozwoju-nowotworow-uniwersalny-panel-przesiewowy-analiza-105-genow-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Predyspozycja-do-rozwoju-nowotworow-uniwersalny-panel-przesiewowy-analiza-105-genow-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Dziedziczenie-raka-po-matce,-ojcu-czy-dziadkach:-kiedy-m\u00f3wi-si\u0119-o-predyspozycji-do-zachorowania?\">Dziedziczenie raka po matce, ojcu czy dziadkach: kiedy m\u00f3wi si\u0119 o predyspozycji do zachorowania?<\/h2>\n\n\n\n<p>Warto zaznaczy\u0107, \u017ce nie istnieje zjawisko <strong>dziedziczenia raka<\/strong> w kontek\u015bcie przenoszenia samej choroby na potomstwo. Rak nie jest bytem dziedzicznym \u2013 nie mo\u017cna \u201eodziedziczy\u0107\u201d raka od rodzic\u00f3w czy dziadk\u00f3w, jak na przyk\u0142ad cech zewn\u0119trznych (takich jak kolor oczu czy <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jak-sprawdzic-grupe-krwi-uklad-rh-i-ab0-przygotowanie-do-badanie-grupy-krwi\/\">grupa krwi<\/a>). To, co jest dziedziczne, to <strong>predyspozycja do rozwoju nowotwor\u00f3w<\/strong>. Oznacza to, \u017ce poprzez dziedziczenie mutacji w okre\u015blonych genach, mo\u017cemy by\u0107 bardziej podatni na zachorowanie na nowotwory.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; To mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/co-to-jest-kinaza-kreatynowa-i-kiedy-wykonac-badanie\/\"><strong>Co to jest kinaza kreatynowa i kiedy wykona\u0107 badanie?<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>O <strong>dziedzicznej predyspozycji do nowotwor\u00f3w<\/strong> mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, gdy w rodzinie wyst\u0119puje wiele przypadk\u00f3w zachorowa\u0144 na ten sam typ nowotworu lub gdy choroba pojawia si\u0119 u m\u0142odszych os\u00f3b. Cz\u0119sto dotyczy to os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 bezpo\u015brednich krewnych, takich jak rodzice czy rodze\u0144stwo, u kt\u00f3rych wyst\u0105pi\u0142y te same nowotwory lub inne schorzenia zwi\u0105zane z danym dziedzicznym zespo\u0142em. W przypadku, gdy w rodzinie wyst\u0119puj\u0105 jedynie pojedyncze przypadki nowotwor\u00f3w, ryzyko dziedziczenia jest znacznie mniejsze.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce predyspozycja do zachorowania na nowotw\u00f3r <strong>nie zawsze jest jednoznaczna z pewno\u015bci\u0105 rozwoju choroby. <\/strong>Istnieje wiele czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na rozw\u00f3j choroby, w tym styl \u017cycia, \u015brodowisko, a tak\u017ce tzw. czynniki nabywane. Niemniej jednak osoby z rodzinn\u0105 histori\u0105 nowotwor\u00f3w, zw\u0142aszcza gdy wyst\u0119puj\u0105 one u najbli\u017cszych krewnych, powinny skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem, aby przeprowadzi\u0107 odpowiedni\u0105 diagnostyk\u0119 genetyczn\u0105 i oceni\u0107 swoje indywidualne ryzyko.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Sprawd\u017a tak\u017ce: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rozpoznawanie-nowotworow-a-badania-laboratoryjne-co-moze-sugerowac-obecnosc-nowotworu\/\"><strong>Rozpoznawanie nowotwor\u00f3w a badania laboratoryjne. Co mo\u017ce sugerowa\u0107 obecno\u015b\u0107 nowotworu?<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u201eNowotwory-dziedziczne\u201d:-przyk\u0142ady-chor\u00f3b\">\u201eNowotwory dziedziczne\u201d: przyk\u0142ady chor\u00f3b<\/h2>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych syndrom\u00f3w zwi\u0105zanych z dziedzicznym ryzykiem raka wymienia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Zesp\u00f3\u0142 Lyncha<\/strong> \u2013 zwi\u0119ksza ryzyko <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jelita-grubego\/\">raka jelita grubego<\/a>, a tak\u017ce raka macicy, jajnik\u00f3w, \u017co\u0142\u0105dka i p\u0119cherza moczowego (geny: <strong><em>MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, EPCAM<\/em><\/strong>).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zesp\u00f3\u0142 Li-Fraumeni<\/strong> \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 z wy\u017cszym ryzykiem rozwoju m.in. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-piersi-objawy-przyczyny-rodzaje-i-badania\/\">raka piersi<\/a>, m\u00f3zgu, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/bialaczka-leukemia-rak-krwi-objawy-rodzaje-diagnostyka-i-leczenie\/\">bia\u0142aczki<\/a>, raka <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nadnercza\/\">nadnerczy<\/a> (gen: <strong><em>TP53<\/em><\/strong>).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zesp\u00f3\u0142 von Hippla-Lindaua<\/strong> \u2013 predysponuje do guz\u00f3w nerkowych, nowotwor\u00f3w naczy\u0144 krwiono\u015bnych oraz <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/objawy-raka-trzustki-przyczyny-diagnostyka-leczenie-nowotworu\/\">trzustki<\/a> (gen: <strong><em>VHL<\/em><\/strong>).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Dziedziczny rak piersi i jajnik\u00f3w<\/strong> \u2013 mutacje w genach <strong><em>BRCA1<\/em><\/strong> i <strong><em>BRCA2<\/em><\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zesp\u00f3\u0142 Cowdena<\/strong> \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykiem rozwoju m.in. raka piersi, tarczycy, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-endometrium-objawy-diagnostyka-leczenie\/\">endometrium<\/a> (gen: <strong><em>PTEN<\/em><\/strong>).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zesp\u00f3\u0142 Peutz-Jeghersa<\/strong> \u2013 predysponuje m.in. do raka jelita grubego oraz trzustki (gen: <strong><em>STK11<\/em><\/strong>).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zesp\u00f3\u0142 Blooma<\/strong> \u2013 zwi\u0105zany z wi\u0119kszym ryzykiem zachorowania m.in na bia\u0142aczk\u0119 oraz ch\u0142oniaka (gen: <strong><em>BLM<\/em><\/strong>).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zesp\u00f3\u0142 Ataksja-Teleangiektazja<\/strong> \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem raka piersi, bia\u0142aczki i ch\u0142oniaka (gen: <strong><em>ATM<\/em><\/strong>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-rdzeniasty-tarczycy-objawy-przyczyny-diagnostyka-i-leczenie\/\"><strong>Rak rdzeniasty tarczycy \u2013 objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Dziedziczno\u015b\u0107-nowotwor\u00f3w:-kto-jest-najbardziej-nara\u017cony-na-rozw\u00f3j-choroby?\">Dziedziczno\u015b\u0107 nowotwor\u00f3w: kto jest najbardziej nara\u017cony na rozw\u00f3j choroby?<\/h2>\n\n\n\n<p>Jak ju\u017c wspomniano, na rozw\u00f3j nowotwor\u00f3w dziedzicznych najbardziej nara\u017cone s\u0105 osoby, kt\u00f3re maj\u0105 w swojej rodzinie przypadki raka wyst\u0119puj\u0105ce we wcze\u015bniejszych pokoleniach, zw\u0142aszcza, je\u015bli zachorowania mia\u0142y miejsce w m\u0142odszym wieku lub dotyczy\u0142y kilku os\u00f3b w tej samej rodzinie.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Ciekawostka<\/strong><br>Rasa i etniczne pochodzenie maj\u0105 zwi\u0105zek z wy\u017cszym ryzykiem zachorowania na niekt\u00f3re nowotwory. Na przyk\u0142ad Afroamerykanie maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do rozwoju <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jader-i-prostaty-wczesne-wykrywanie-oraz-profilaktyka-nowotworow-meskich-narzadow-plciowych\/\">raka prostaty<\/a>, a choruj\u0105 na niego cz\u0119\u015bciej w m\u0142odszym wieku. Z kolei kobiety pochodzenia \u017cydowskiego ashkenazyjskiego s\u0105 bardziej nara\u017cone na raka piersi i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jajnika-objawy-czynniki-ryzyka-diagnostyka-laboratoryjna\/\">jajnik\u00f3w<\/a>, g\u0142\u00f3wnie z powodu mutacji w genach <em>BRCA1<\/em> i <em>BRCA2<\/em>. W\u015br\u00f3d Azjat\u00f3w z Azji Wschodniej wyst\u0119puje z kolei wy\u017csze ryzyko <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-zoladka-przyczyny-objawy-diagnostyka-leczenie\/\">raka \u017co\u0142\u0105dka<\/a>, cz\u0119sto zwi\u0105zane z mutacjami w genie CDH1.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-mo\u017cna-zapobiec-rozwojowi-nowotwor\u00f3w?\">Czy mo\u017cna zapobiec rozwojowi nowotwor\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 nie mo\u017cna ca\u0142kowicie wyeliminowa\u0107 ryzyka zachorowania na nowotw\u00f3r, istnieje wiele dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 znacznie zmniejszy\u0107 to ryzyko. Profilaktyka nowotworowa obejmuje zar\u00f3wno zmiany w stylu \u017cycia, jak i regularne badania diagnostyczne. <strong>Przestrzeganie zdrowej diety, regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna, unikanie u\u017cywek takich jak papierosy i nadmierne spo\u017cycie alkoholu<\/strong> to podstawowe kroki w zapobieganiu wielu nowotworom. Ponadto, regularne badania profilaktyczne, takie jak <strong>mammografia<\/strong>, <strong>kolonoskopia <\/strong>czy testy na obecno\u015b\u0107 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wirus-hpv-human-papillomavirus\/\">HPV<\/a>, mog\u0105 pozwoli\u0107 na wykrycie zmian we wczesnym stadium, co znacznie zwi\u0119ksza szanse na skuteczne leczenie. W przypadku os\u00f3b z mutacjami genetycznymi, monitorowanie stanu zdrowia oraz rozwa\u017cenie interwencji medycznych, jak profilaktyczne usuni\u0119cie narz\u0105du, mo\u017ce pom\u00f3c zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto tak\u017ce pami\u0119ta\u0107, \u017ce w przypadku niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w, jak np. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/prof-debska-i-dr-rzepka-o-profilaktyce-raka-szyjki-macicy\/\">rak szyjki macicy<\/a>, szczepienia (np. przeciwko HPV) mog\u0105 znacz\u0105co zmniejszy\u0107 ryzyko zachorowania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Predyspozycje genetyczne maj\u0105 istotny wp\u0142yw na rozw\u00f3j wielu nowotwor\u00f3w, ale nie determinuj\u0105 one jednoznacznie wyst\u0105pienia choroby. Zrozumienie mechanizm\u00f3w dziedziczenia i identyfikacja gen\u00f3w zwi\u0105zanych z ryzykiem nowotwor\u00f3w pozwala na wcze\u015bniejsze wykrycie zagro\u017ce\u0144 i podejmowanie odpowiednich dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych. Wa\u017cne jest, aby osoby z rodzinn\u0105 histori\u0105 nowotwor\u00f3w by\u0142y \u015bwiadome swoich predyspozycji genetycznych i regularnie poddawa\u0142y si\u0119 badaniom, kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c we wczesnym wykryciu zmian.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Lynch HT, Shaw TG, Lynch JF. <em>Inherited predisposition to cancer: a historical overview. <\/em>Am J Med Genet C Semin Med Genet. 2004 Aug 15;129C(1):5-22.<\/li>\n\n\n\n<li>Garber JE, Offit K. <em>Hereditary cancer predisposition syndromes. <\/em>J Clin Oncol. 2005 Jan 10;23(2):276-92.<\/li>\n\n\n\n<li>Michael F.Walsh MF, Cadoo K, Salo-Mullen EE. et al. 13 &#8211; Genetic Factors: Hereditary Cancer Predisposition Syndromes. Abeloff&#8217;s Clinical Oncology (Sixth Edition), 2020, Pages 180-208.e11.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poznaj kluczowe fakty i mity dotycz\u0105ce dziedziczenia nowotwor\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych odkry\u0107 w dziedzinie genetyki i onkologii.<\/p>\n","protected":false},"author":170,"featured_media":21696,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"coauthors":[172],"class_list":{"0":"post-21694","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-choroby-nowotworowe"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poznaj kluczowe fakty i mity dotycz\u0105ce dziedziczenia nowotwor\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych odkry\u0107 w dziedzinie genetyki i onkologii.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poznaj kluczowe fakty i mity dotycz\u0105ce dziedziczenia nowotwor\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych odkry\u0107 w dziedzinie genetyki i onkologii.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-02-19T08:30:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-19T14:42:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/czy_rak_jest_dziedziczny-.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1927\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kacper Staniszewski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kacper Staniszewski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Kacper Staniszewski\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Poznaj kluczowe fakty i mity dotycz\u0105ce dziedziczenia nowotwor\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych odkry\u0107 w dziedzinie genetyki i onkologii.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Poznaj kluczowe fakty i mity dotycz\u0105ce dziedziczenia nowotwor\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych odkry\u0107 w dziedzinie genetyki i onkologii.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2025-02-19T08:30:00+00:00","article_modified_time":"2025-02-19T14:42:25+00:00","og_image":[{"width":1927,"height":1080,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/czy_rak_jest_dziedziczny-.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Kacper Staniszewski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Kacper Staniszewski","Szacowany czas czytania":"9 minut","Written by":"Kacper Staniszewski"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/"},"author":{"name":"Kacper Staniszewski","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/2e8901b610242a0ad82808285d04fe65"},"headline":"Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu","datePublished":"2025-02-19T08:30:00+00:00","dateModified":"2025-02-19T14:42:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/"},"wordCount":1686,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/czy_rak_jest_dziedziczny-.jpg","articleSection":["Choroby nowotworowe"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/","name":"Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/czy_rak_jest_dziedziczny-.jpg","datePublished":"2025-02-19T08:30:00+00:00","dateModified":"2025-02-19T14:42:25+00:00","description":"Poznaj kluczowe fakty i mity dotycz\u0105ce dziedziczenia nowotwor\u00f3w, z uwzgl\u0119dnieniem najnowszych odkry\u0107 w dziedzinie genetyki i onkologii.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/czy_rak_jest_dziedziczny-.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/czy_rak_jest_dziedziczny-.jpg","width":1927,"height":1080,"caption":"czy rak jest dziedziczny"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czy-rak-jest-dziedziczny-fakty-i-mity-na-temat-dziedziczenia-nowotworu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/2e8901b610242a0ad82808285d04fe65","name":"Kacper Staniszewski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Kacper-Staniszewski-150x150.jpgc73da3b138f9e7edf0e9feacbca89431","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Kacper-Staniszewski-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Kacper-Staniszewski-150x150.jpg","caption":"Kacper Staniszewski"},"description":"Lekarz medycyny estetycznej oraz radiolog w trakcie specjalizacji. Absolwent Collegium Medicum w Bydgoszczy, znany z precyzji, wyj\u0105tkowego zmys\u0142u estetycznego i zaanga\u017cowania w swoj\u0105 prac\u0119. Prywatnie mi\u0142o\u015bnik zwierz\u0105t. Stale podnosi swoje kwalifikacje, uczestnicz\u0105c w licznych szkoleniach i konferencjach, by dostarcza\u0107 swoim pacjentom najnowocze\u015bniejsze rozwi\u0105zania.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/kacper-staniszewski\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21694","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/170"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21694"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21694\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21735,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21694\/revisions\/21735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21694"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21694"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21694"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=21694"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}