{"id":25634,"date":"2025-07-21T15:01:52","date_gmt":"2025-07-21T13:01:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?p=25634"},"modified":"2025-07-21T15:01:54","modified_gmt":"2025-07-21T13:01:54","slug":"czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/","title":{"rendered":"Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><br><\/strong><strong>Cho\u0107 s\u0142owo \u201eskleroza\u201d potocznie bywa uto\u017csamiane z zapominalstwem, w rzeczywisto\u015bci jest terminem medycznym o znacznie szerszym i bardziej precyzyjnym znaczeniu. Pochodzi od greckiego \u201eskleros\u201d \u2013 twardy \u2013 i odnosi si\u0119 do procesu patologicznego polegaj\u0105cego na stwardnieniu tkanek na skutek przewlek\u0142ego stanu zapalnego, zmian zwyrodnieniowych lub odk\u0142adania si\u0119 nieprawid\u0142owych substancji, takich jak lipidy, kolagen czy wap\u0144. Szczeg\u00f3lnie istotna klinicznie jest skleroza naczy\u0144 krwiono\u015bnych, czyli mia\u017cd\u017cyca (arterioskleroza), b\u0119d\u0105ca jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych. To w\u0142a\u015bnie ten typ sklerozy, ze wzgl\u0119du na cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania oraz wp\u0142yw na uk\u0142ad nerwowy i funkcje poznawcze, stanowi kluczowy obszar zainteresowania wsp\u00f3\u0142czesnej medycyny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Co-to-jest-skleroza?\">Co to jest skleroza?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Przyczyny-sklerozy\">Przyczyny sklerozy<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jakie-s\u0105-objawy-sklerozy?\">Jakie s\u0105 objawy sklerozy?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Demencja-a-skleroza\">Demencja a skleroza<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Skleroza-a-Alzheimer\">Skleroza a Alzheimer<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-mo\u017cna-leczy\u0107-skleroz\u0119?\">Jak mo\u017cna leczy\u0107 skleroz\u0119?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czy-skleroza-jest-dziedziczna?\">Czy skleroza jest dziedziczna?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Skleroza-\u2013-podsumowanie\">Skleroza \u2013 podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Co-to-jest-skleroza?\">Co to jest skleroza?<\/h2>\n\n\n\n<p>Skleroza to proces polegaj\u0105cy na <strong>stopniowym stwardnieniu tkanek<\/strong>, zwykle na skutek przewlek\u0142ych zmian degeneracyjnych lub zapalnych. W uk\u0142adzie naczyniowym najcz\u0119\u015bciej oznacza <strong>mia\u017cd\u017cyc\u0119<\/strong> \u2013 chorob\u0119, w kt\u00f3rej dochodzi do uszkodzenia \u015br\u00f3db\u0142onka naczy\u0144, odk\u0142adania si\u0119 lipid\u00f3w i nacieku kom\u00f3rek zapalnych w \u015bcianie t\u0119tnicy. Tworz\u0105 si\u0119 tzw. <strong>blaszki mia\u017cd\u017cycowe<\/strong>, kt\u00f3re stopniowo zw\u0119\u017caj\u0105 \u015bwiat\u0142o naczynia i ograniczaj\u0105 przep\u0142yw krwi, mog\u0105ce prowadzi\u0107 do niedotlenienia narz\u0105d\u00f3w. Proces ten mo\u017ce dotyczy\u0107 t\u0119tnic wie\u0144cowych, m\u00f3zgowych, nerkowych czy ko\u0144czyn dolnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, mia\u017cd\u017cyca nie jest wy\u0142\u0105cznie skutkiem \u201ez\u0142ego cholesterolu\u201d, lecz <strong>z\u0142o\u017con\u0105 odpowiedzi\u0105 immunologiczn\u0105 z komponent\u0105 zapaln\u0105<\/strong>, w kt\u00f3rym bior\u0105 udzia\u0142 makrofagi, limfocyty T, kom\u00f3rki mi\u0119\u015bni g\u0142adkich i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/cytokiny-prozapalne-czym-sa-i-jaka-jest-ich-rola-w-organizmie\/\">cytokiny prozapalne<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-miazdzyca-objawy-i-konsekwencje\/\"><strong>Czym jest mia\u017cd\u017cyca?\u00a0Objawy i konsekwencje<\/strong><\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/objawy-miazdzycy-jak-rozpoznac-chorobe\/\"><strong>Objawy mia\u017cd\u017cycy. Jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/strong><\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przyczyny-sklerozy\">Przyczyny sklerozy<\/h2>\n\n\n\n<p>Skleroza naczy\u0144 jest efektem interakcji czynnik\u00f3w genetycznych i \u015brodowiskowych. W\u015br\u00f3d g\u0142\u00f3wnych przyczyn i czynnik\u00f3w ryzyka wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wiek \u2013 ryzyko wzrasta z wiekiem, g\u0142\u00f3wnie po 50. roku \u017cycia,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nadcisnienie-tetnicze-klasyfikacja-przyczyny-jak-mierzyc-cisnienie\/\">nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a> \u2013 uszkadza \u015br\u00f3db\u0142onek, przyspieszaj\u0105c powstawanie blaszek mia\u017cd\u017cycowych,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dyslipidemia-co-to-jest-i-jak-powstaje\/\">dyslipidemia<\/a> \u2013 szczeg\u00f3lnie wysoki poziom LDL i niski HDL,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/cukrzyca\/\">cukrzyca typu 2<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zapytaj-eksperta-insulinoopornosc-cz-1-czy-insulinoopornosc-to-choroba-i-komu-zagraza\/\">insulinooporno\u015b\u0107<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/palenie-papierosow-negatywne-skutki-i-wplyw-na-zdrowie-palenia-tytoniu\/\">palenie tytoniu<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/otylosc-brzuszna-trzewna-u-kobiet-i-mezczyzn-przyczyny-objawy-diagnostyka-leczenie\/\">oty\u0142o\u015b\u0107 trzewna<\/a> i brak aktywno\u015bci fizycznej,<\/li>\n\n\n\n<li>czynniki genetyczne \u2013 np. polimorfizmy gen\u00f3w zwi\u0105zanych z metabolizmem lipid\u00f3w (<em>APOE<\/em>, <em>PCSK9<\/em>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-lipidogram-extra \"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan.jpg\" alt=\"Badanie lipidogram extra (6 badan\u0301) banerek\" class=\"wp-image-20866\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Proces rozwoju sklerozy mo\u017ce trwa\u0107 latami <strong>bezobjawowo<\/strong>. Pocz\u0105tkowo zmiany s\u0105 niewielkie i nie ograniczaj\u0105 przep\u0142ywu, jednak i<strong>stnieje ryzyko p\u0119kni\u0119cia blaszki mia\u017cd\u017cycowej<\/strong>, co prowadzi do ods\u0142oni\u0119cia jej wewn\u0119trznej, prozakrzepowej powierzchni, wywo\u0142uj\u0105c gwa\u0142town\u0105 aktywacj\u0119 procesu krzepni\u0119cia i powstanie skrzepliny, kt\u00f3ra mo\u017ce nagle zatka\u0107 naczynie, powoduj\u0105c zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego lub udar m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Warto wiedzie\u0107:<\/strong><br>Proces odk\u0142adania blaszek mia\u017cd\u017cycowych mo\u017ce rozpoczyna\u0107 si\u0119 ju\u017c w dzieci\u0144stwie, nawet u niemowl\u0105t i nastolatk\u00f3w, a nie tylko u os\u00f3b starszych.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jakie-s\u0105-objawy-sklerozy?\">Jakie s\u0105 objawy sklerozy?<\/h2>\n\n\n\n<p>Objawy mia\u017cd\u017cycy s\u0105 \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z lokalizacj\u0105 i stopniem zaawansowania zmian w naczyniach krwiono\u015bnych. Uszkodzenie konkretnych obszar\u00f3w uk\u0142adu naczyniowego prowadzi do zr\u00f3\u017cnicowanych, cz\u0119sto powa\u017cnych konsekwencji klinicznych:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>naczynia wie\u0144cowe \u2013 duszno\u015b\u0107, b\u00f3le d\u0142awicowe, zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego,<\/li>\n\n\n\n<li>naczynia m\u00f3zgowe \u2013 przewlek\u0142e niedokrwienie, przemijaj\u0105ce incydenty niedokrwienne (TIA), udar,<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0119tnice ko\u0144czyn dolnych \u2013 chromanie przestankowe (b\u00f3l n\u00f3g podczas chodzenia), owrzodzenia,<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0119tnice nerkowe \u2013 oporne nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, przewlek\u0142a choroba nerek,<\/li>\n\n\n\n<li>naczynia siatk\u00f3wki \u2013 zaburzenia widzenia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-watrobowy\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy.jpg\" alt=\"Pakiet watrobowy banerek\" class=\"wp-image-21005\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>W przypadku naczy\u0144 m\u00f3zgowych objawy mog\u0105 by\u0107 niespecyficzne: pogorszenie pami\u0119ci, problemy z koncentracj\u0105, zmienno\u015b\u0107 nastroju. Dlatego mia\u017cd\u017cyca m\u00f3zgowa cz\u0119sto bywa mylona z procesami ot\u0119piennymi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Demencja-a-skleroza\">Demencja a skleroza<\/h2>\n\n\n\n<p>Zwi\u0105zek pomi\u0119dzy mia\u017cd\u017cyc\u0105 a rozwojem demencji zosta\u0142 wielokrotnie potwierdzony w badaniach klinicznych i neuropatologicznych. Mia\u017cd\u017cyca naczy\u0144 m\u00f3zgowych prowadzi do przewlek\u0142ego niedokrwienia, zaniku istoty bia\u0142ej, mikrozator\u00f3w i tzw. zawa\u0142\u00f3w lakunarnych \u2013 drobnych ognisk martwicy w g\u0142\u0119bszych strukturach m\u00f3zgu. Tego typu uszkodzenia maj\u0105 istotny wp\u0142yw na funkcje poznawcze \u2013 w tym pami\u0119\u0107, uwag\u0119, funkcje wykonawcze i zdolno\u015b\u0107 uczenia si\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Tzw. demencja naczyniopochodna (vascular dementia) bywa skutkiem skumulowanych mikrouraz\u00f3w naczyniowych oraz zmian zwi\u0105zanych z przewlek\u0142\u0105 hipoperfuzj\u0105 m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Przeczytaj tak\u017ce: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/demencja-otepienie-starcze-objawy-diagnostyka-leczenie\/\">Demencja (ot\u0119pienie starcze) \u2013 objawy, diagnostyka, leczenie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Skleroza-a-Alzheimer\">Skleroza a Alzheimer<\/h2>\n\n\n\n<p>Coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w sugeruje, \u017ce mia\u017cd\u017cyca mo\u017ce wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 z patologi\u0105 charakterystyczn\u0105 dla choroby Alzheimera. Niedokrwienie sprzyja akumulacji \u03b2-amyloidu i hiperfosforylacji bia\u0142ka tau \u2013 dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych cech neuropatologicznych tej choroby. Badania obrazowe pokazuj\u0105, \u017ce pacjenci z istotnymi zmianami mia\u017cd\u017cycowymi w t\u0119tnicach szyjnych i m\u00f3zgowych maj\u0105 szybszy spadek funkcji poznawczych i wi\u0119ksze ryzyko ot\u0119pienia mieszanego (naczyniowo-amyloidowego).<\/p>\n\n\n\n<p>Oznacza to, \u017ce skleroza naczy\u0144 nie tylko wsp\u00f3\u0142istnieje z Alzheimerem, ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c nasila\u0107 i przyspiesza\u0107 jego rozw\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Sprawd\u017a r\u00f3wnie\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-wczesne-sygnaly-ostrzegawcze-dla-pacjenta\/\">Choroba Alzheimera: wczesne sygna\u0142y ostrzegawcze dla pacjenta<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-mo\u017cna-leczy\u0107-skleroz\u0119?\">Jak mo\u017cna leczy\u0107 skleroz\u0119?<\/h2>\n\n\n\n<p>Leczenie mia\u017cd\u017cycy opiera si\u0119 przede wszystkim na kompleksowej modyfikacji stylu \u017cycia oraz odpowiednio dobranej farmakoterapii. Kluczowe znaczenie ma <strong>zmiana diety<\/strong>, polegaj\u0105ca na ograniczeniu spo\u017cycia t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i przetworzonych oraz wprowadzeniu zasad diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej, bogatej w warzywa, owoce, zdrowe t\u0142uszcze i b\u0142onnik. <strong>Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong> poprawia metabolizm lipid\u00f3w, zwi\u0119ksza wra\u017cliwo\u015b\u0107 insulinow\u0105 oraz wspomaga utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a. <strong>Rzucenie palenia tytoniu<\/strong> zmniejsza stres oksydacyjny oraz korzystnie wp\u0142ywa na funkcj\u0119 \u015br\u00f3db\u0142onka naczy\u0144, co sprzyja ich regeneracji i zmniejszeniu ryzyka powik\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Farmakoterapia<\/strong> uzupe\u0142nia te dzia\u0142ania. Stosowanie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/statyny-bezpieczenstwo-ich-stosowania\/\"><strong>statyn<\/strong><\/a> skutecznie obni\u017ca poziom frakcji LDL cholesterolu, a tak\u017ce wykazuje dzia\u0142anie przeciwzapalne oraz stabilizuj\u0105ce blaszki mia\u017cd\u017cycowe, co zmniejsza ryzyko ich p\u0119kni\u0119cia i powstawania zakrzep\u00f3w. <strong>Leki hipotensyjne<\/strong> pomagaj\u0105 utrzyma\u0107 optymalne warto\u015bci ci\u015bnienia t\u0119tniczego, natomiast <strong>leki przeciwp\u0142ytkowe<\/strong>, takie jak kwas acetylosalicylowy czy klopidogrel, redukuj\u0105 ryzyko powik\u0142a\u0144 zakrzepowych.<\/p>\n\n\n\n<p>W zaawansowanych przypadkach konieczne mog\u0105 by\u0107 <strong>zabiegi inwazyjne<\/strong>, takie jak angioplastyka z implantacj\u0105 stentu czy endarterektomia, kt\u00f3re przywracaj\u0105 dro\u017cno\u015b\u0107 zw\u0119\u017conych naczy\u0144. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce im wcze\u015bniej wdro\u017cona odpowiednia terapia, tym wi\u0119ksze szanse na zahamowanie progresji choroby i ograniczenie jej powik\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-skleroza-jest-dziedziczna?\">Czy skleroza jest dziedziczna?<\/h3>\n\n\n\n<p>Chocia\u017c skleroza nie jest dziedziczona w spos\u00f3b monogenowy, czyli nie wynika z mutacji pojedynczego genu o jasnym wzorcu dziedziczenia, istniej\u0105 polimorfizmy genetyczne zwi\u0105zane z metabolizmem lipid\u00f3w, procesami zapalnymi i struktur\u0105 naczy\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107 na chorob\u0119. Przyk\u0142adem jest allel <em>APOE \u03b54<\/em> genu apolipoproteiny E, kt\u00f3rego obecno\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 zar\u00f3wno ze zwi\u0119kszonym ryzykiem mia\u017cd\u017cycy, jak i choroby Alzheimera. Mimo to, styl \u017cycia, obejmuj\u0105cy odpowiedni\u0105 diet\u0119, regularn\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 i unikanie palenia, odgrywa znacznie wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 ni\u017c czynniki genetyczne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Skleroza-\u2013-podsumowanie\">Skleroza \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p>Mia\u017cd\u017cyca to jedno z kluczowych schorze\u0144 cywilizacyjnych wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata. Cho\u0107 cz\u0119sto kojarzona wy\u0142\u0105cznie z procesem starzenia, jej rozw\u00f3j zaczyna si\u0119 znacznie wcze\u015bniej i w du\u017cej mierze zale\u017cy od stylu \u017cycia. To przewlek\u0142y, post\u0119puj\u0105cy proces, kt\u00f3ry prowadzi do stwardnienia tkanek \u2014 szczeg\u00f3lnie naczy\u0144 krwiono\u015bnych \u2014 na skutek przewlek\u0142ego stanu zapalnego i odk\u0142adania si\u0119 z\u0142og\u00f3w t\u0142uszczowych. Jego konsekwencje obejmuj\u0105 nie tylko zaburzenia kr\u0105\u017cenia, ale r\u00f3wnie\u017c pogorszenie funkcji poznawczych i rozw\u00f3j demencji.<\/p>\n\n\n\n<p>Poni\u017cej zebrano kluczowe fakty:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Skleroza to nie jednostka chorobowa, lecz termin opisuj\u0105cy patologiczne stwardnienie tkanek, najcz\u0119\u015bciej dotycz\u0105ce naczy\u0144 krwiono\u015bnych.<\/li>\n\n\n\n<li>Jest przewlek\u0142ym procesem zapalnym prowadz\u0105cym do ograniczenia przep\u0142ywu krwi i niedotlenienia.<\/li>\n\n\n\n<li>Objawy zale\u017c\u0105 od lokalizacji \u2013 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/serce-czlowieka-budowa-polozenie-i-funkcje-w-organizmie\/\">serce<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/mozg-budowa-funkcje-dzialanie-ludzkiego-mozgu\/\">m\u00f3zg<\/a>, ko\u0144czyny dolne, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nerki-polozenie-budowa-funkcje-najczestsze-choroby-nerek\/\">nerki<\/a>.<\/li>\n\n\n\n<li>Skleroza naczy\u0144 m\u00f3zgowych zwi\u0119ksza ryzyko demencji i nasila przebieg choroby Alzheimera.<\/li>\n\n\n\n<li>Leczenie opiera si\u0119 na zmianie stylu \u017cycia, farmakoterapii i ewentualnych zabiegach udro\u017cniaj\u0105cych przep\u0142yw.<\/li>\n\n\n\n<li>Genetyka odgrywa rol\u0119, ale kluczowa jest profilaktyka: dieta, ruch, kontrola ci\u015bnienia i lipid\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Bj\u00f6rkegren JLM., Lusis AJ. <em>Atherosclerosis: Recent developments.<\/em> Cell. 2022 May 12;185(10):1630-1645.<\/li>\n\n\n\n<li>Libby P. <em>The changing landscape of atherosclerosis.<\/em> Nature. 2021 Apr;592(7855):524-533.<\/li>\n\n\n\n<li>Fan J., Watanabe T. <em>Atherosclerosis: Known and unknown.<\/em> Pathol Int. 2022 Mar;72(3):151-160.<\/li>\n\n\n\n<li>van Oijen M., de Jong FJ., Witteman JC. et al. <em>Atherosclerosis and risk for dementia.<\/em> Ann Neurol. 2007 May;61(5):403-10.<\/li>\n\n\n\n<li>Xie B., Shi X., Xing Y., Tang Y. <em>Association between atherosclerosis and Alzheimer&#8217;s disease: A systematic review and meta-analysis.<\/em> Brain Behav. 2020 Apr;10(4):e01601.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Skleroza naczy\u0144 krwiono\u015bnych, czyli mia\u017cd\u017cyca to jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych. <\/p>\n","protected":false},"author":170,"featured_media":25639,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"coauthors":[172],"class_list":{"0":"post-25634","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-choroby-ukladu-nerwowego"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia? - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Skleroza naczy\u0144 krwiono\u015bnych, czyli mia\u017cd\u017cyca to jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia? - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Skleroza naczy\u0144 krwiono\u015bnych, czyli mia\u017cd\u017cyca to jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-21T13:01:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-21T13:01:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skleroza.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2094\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1396\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kacper Staniszewski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kacper Staniszewski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Kacper Staniszewski\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia? - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Skleroza naczy\u0144 krwiono\u015bnych, czyli mia\u017cd\u017cyca to jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia? - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Skleroza naczy\u0144 krwiono\u015bnych, czyli mia\u017cd\u017cyca to jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2025-07-21T13:01:52+00:00","article_modified_time":"2025-07-21T13:01:54+00:00","og_image":[{"width":2094,"height":1396,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skleroza.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Kacper Staniszewski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Kacper Staniszewski","Szacowany czas czytania":"8 minut","Written by":"Kacper Staniszewski"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/"},"author":{"name":"Kacper Staniszewski","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/2e8901b610242a0ad82808285d04fe65"},"headline":"Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia?","datePublished":"2025-07-21T13:01:52+00:00","dateModified":"2025-07-21T13:01:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/"},"wordCount":1407,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skleroza.jpg","articleSection":["Choroby uk\u0142adu nerwowego"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/","name":"Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia? - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skleroza.jpg","datePublished":"2025-07-21T13:01:52+00:00","dateModified":"2025-07-21T13:01:54+00:00","description":"Skleroza naczy\u0144 krwiono\u015bnych, czyli mia\u017cd\u017cyca to jedna z g\u0142\u00f3wnych przyczyn chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i neurodegeneracyjnych.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skleroza.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/skleroza.jpg","width":2094,"height":1396,"caption":"skleroza"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-skleroza-i-jak-sie-objawia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czym jest skleroza i jak si\u0119 objawia?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/2e8901b610242a0ad82808285d04fe65","name":"Kacper Staniszewski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Kacper-Staniszewski-150x150.jpgc73da3b138f9e7edf0e9feacbca89431","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Kacper-Staniszewski-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Kacper-Staniszewski-150x150.jpg","caption":"Kacper Staniszewski"},"description":"Lekarz medycyny estetycznej oraz radiolog w trakcie specjalizacji. Absolwent Collegium Medicum w Bydgoszczy, znany z precyzji, wyj\u0105tkowego zmys\u0142u estetycznego i zaanga\u017cowania w swoj\u0105 prac\u0119. Prywatnie mi\u0142o\u015bnik zwierz\u0105t. Stale podnosi swoje kwalifikacje, uczestnicz\u0105c w licznych szkoleniach i konferencjach, by dostarcza\u0107 swoim pacjentom najnowocze\u015bniejsze rozwi\u0105zania.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/kacper-staniszewski\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/170"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25634"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25640,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25634\/revisions\/25640"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25634"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=25634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}