{"id":25783,"date":"2025-07-28T12:50:46","date_gmt":"2025-07-28T10:50:46","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?p=25783"},"modified":"2025-07-28T12:50:49","modified_gmt":"2025-07-28T10:50:49","slug":"choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/","title":{"rendered":"Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Choroba Bowena to jeden ze stan\u00f3w przednowotworowych dotycz\u0105cych sk\u00f3ry. Jak si\u0119 objawia? Czy choroba Bowena to mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 w obr\u0119bie b\u0142on \u015bluzowych narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych? Jaki jest zwi\u0105zek tego stanu przedrakowego z zaka\u017ceniem wirusem HPV? Przeczytaj poni\u017cszy artyku\u0142 i dowiedz si\u0119, czym grozi nieleczona choroba Bowena.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Kluczowe informacje:<\/strong> <br>>> Choroba Bowena to stan przedrakowy, kt\u00f3ry manifestuje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej jako pojedyncza plama na sk\u00f3rze tu\u0142owia lub ko\u0144czyn. <br>>> Odpowiednikiem choroby Bowena w obr\u0119bie b\u0142on \u015bluzowych narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych jest erytroplazja Queyrata. <br>>> Do pojawienia si\u0119 zmian predysponuje ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, obni\u017cenie odporno\u015bci, nara\u017cenie na promieniowanie jonizuj\u0105ce i arsen, a w przypadku erytroplazji Queyrata zaka\u017cenie onkogennymi typami wirusa HPV. <br>>> Diagnostyka tych jednostek chorobowych wymaga wykonania badania sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych, a tak\u017ce pobrania materia\u0142u do badania histopatologicznego. <br>>> Leczenie opisanych w tym artykule jednostek chorobowych obejmuje zar\u00f3wno post\u0119powanie farmakologiczne, jak i zabiegowe.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Choroba-Bowena.-Co-to-za-choroba-sk\u00f3ry?\">Choroba Bowena. Co to za choroba sk\u00f3ry?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#U-kogo-wyst\u0119puje-choroba-Bowena?\">U kogo wyst\u0119puje choroba Bowena?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jakie-s\u0105-objawy-choroby-Bowena?\">Jakie s\u0105 objawy choroby Bowena?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czy-choroba-Bowena-sw\u0119dzi?\">Czy choroba Bowena sw\u0119dzi?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Kiedy-podejrzewa\u0107-chorob\u0119-Bowena?\">Kiedy podejrzewa\u0107 chorob\u0119 Bowena?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Przyczyny-rozwoju-choroby-Bowena\">Przyczyny rozwoju choroby Bowena<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czynniki-ryzyka-rozwoju-choroby-Bowena\">Czynniki ryzyka rozwoju choroby Bowena<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-choroba-Bowena-jest-zara\u017aliwa?\">Czy choroba Bowena jest zara\u017aliwa?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Diagnostyka-choroby-Bowena:-jak-przebiega?\">Diagnostyka choroby Bowena: jak przebiega?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czy-przy-chorobie-Bowena-wykonuje-si\u0119-badania-wirusologiczne?\">Czy przy chorobie Bowena wykonuje si\u0119 badania wirusologiczne?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Leczenie-i-rokowania-pacjent\u00f3w-z-chorob\u0105-Bowena\">Leczenie i rokowania pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Bowena<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Choroba-Bowena.-Co-to-za-choroba-sk\u00f3ry?\">Choroba Bowena. Co to za choroba sk\u00f3ry?<\/h2>\n\n\n\n<p>Choroba Bowena to stan przedrakowy, a dok\u0142adniej przedinwazyjna posta\u0107 raka kolczystokom\u00f3rkowego (SCC). Stan ten bywa r\u00f3wnie\u017c okre\u015blany mianem raka kolczystokom\u00f3rkowego<em> in situ.<\/em> W tym przypadku nieprawid\u0142owe kom\u00f3rki nask\u00f3rka (a wi\u0119c nieprawid\u0142owe keratynocyty) znajduj\u0105 si\u0119 na ca\u0142ej grubo\u015bci nask\u00f3rka, czyli w obr\u0119bie najbardziej zewn\u0119trznej warstwy sk\u00f3ry. Zmienione chorobowo kom\u00f3rki nie przekraczaj\u0105 jednak b\u0142ony podstawnej, a wi\u0119c warstwy, kt\u00f3ra oddziela nask\u00f3rek od po\u0142o\u017conej g\u0142\u0119biej sk\u00f3ry w\u0142a\u015bciwej. W przypadku przekroczenia przez te kom\u00f3rki b\u0142ony podstawnej i naciekania sk\u00f3ry w\u0142a\u015bciwej m\u00f3wi si\u0119 w\u00f3wczas ju\u017c o postaci inwazyjnej raka kolczystokom\u00f3rkowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Schorzenie to mo\u017ce dotyczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c b\u0142on \u015bluzowych narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Choroba Bowena na pr\u0105ciu, a m\u00f3wi\u0105c precyzyjniej w obr\u0119bie b\u0142on \u015bluzowych narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych, nazywana jest w dermatologii<strong> erytroplazj\u0105 Queyrata<\/strong>. Jest to inaczej rak kolczystokom\u00f3rkowy <em>in situ<\/em> zlokalizowany w\u0142a\u015bnie na b\u0142onach \u015bluzowych narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Sprawd\u017a: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rak-jader-i-prostaty-wczesne-wykrywanie-oraz-profilaktyka-nowotworow-meskich-narzadow-plciowych\/\"><strong>Rak j\u0105der i prostaty \u2013 wczesne wykrywanie oraz profilaktyka nowotwor\u00f3w m\u0119skich narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"U-kogo-wyst\u0119puje-choroba-Bowena?\">U kogo wyst\u0119puje choroba Bowena?<\/h3>\n\n\n\n<p>Choroba Bowena istotnie cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje u os\u00f3b starszych, powy\u017cej 60. roku \u017cycia. Wynika to przede wszystkim z kumulacji zmian, kt\u00f3re powoduje z czasem ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe. Wi\u0119ksze ryzyko rozwoju choroby Bowena dotyczy r\u00f3wnie\u017c os\u00f3b z niskim fototypem sk\u00f3ry, a wi\u0119c z jasn\u0105 karnacj\u0105, podatn\u0105 na oparzenia s\u0142oneczne. W odniesieniu do p\u0142ci, to m\u0119\u017cczy\u017ani cz\u0119\u015bciej choruj\u0105 na opisywane w tym artykule schorzenie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wplyw-promieni-slonecznych-na-skore\/\"><strong>Wp\u0142yw promieni s\u0142onecznych na sk\u00f3r\u0119<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jakie-s\u0105-objawy-choroby-Bowena?\">Jakie s\u0105 objawy choroby Bowena?<\/h2>\n\n\n\n<p>Choroba Bowena manifestuje si\u0119 jako owalna blaszka, stosunkowo dobrze odgraniczona od niezmienionej chorobowo sk\u00f3ry. Zmiana ta przyjmuje \u015brednic\u0119 od kilku milimetr\u00f3w do nawet kilku centymetr\u00f3w. Typowo przyjmuje czerwono-r\u00f3\u017cowy kolor i ma lekko chropowat\u0119, z\u0142uszczaj\u0105c\u0105 powierzchni\u0119. Niekiedy w obr\u0119bie tych zmian mo\u017cna zaobserwowa\u0107 drobne nad\u017cerki i strupy.<\/p>\n\n\n\n<p>Choroba Bowena zazwyczaj manifestuje si\u0119 jako pojedyncza zmiana sk\u00f3rna, cho\u0107 znane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c przypadki mnogich wykwit\u00f3w. Lokalizacja zmian mo\u017ce by\u0107 bardzo rozmaita; choroba Bowena najcz\u0119\u015bciej lokalizuje si\u0119 jednak w obr\u0119bie sk\u00f3ry tu\u0142owia, ko\u0144czyn (warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na palce r\u0105k i st\u00f3p), a tak\u017ce w okolicy anogenitalnej.<\/p>\n\n\n\n<p>Erytroplazja Queyrata objawia si\u0119 natomiast jako p\u0142aska plama koloru \u017cywoczerwonego, kt\u00f3re jest dobrze odgraniczona od niezmienionej \u015bluz\u00f3wki. Zmiany te mog\u0105 by\u0107 niekiedy lekko wynios\u0142e i cechuj\u0105 si\u0119 g\u0142adk\u0105 powierzchni\u0105. Zmiana w wygl\u0105dzie plamy pod postaci\u0105 pojawienia si\u0119 owrzodzenia (ma\u0142ej ranki) lub zmian brodawkowatych mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o przekszta\u0142ceniu w raka inwazyjnego.<\/p>\n\n\n\n<p>Erytroplazja Queyrata u m\u0119\u017cczyzn lokalizuje si\u0119 typowo na \u017co\u0142\u0119dzi i wewn\u0119trznej powierzchni napletka, z kolei u kobiet zajmowana jest b\u0142ona \u015bluzowa warg sromowych, a tak\u017ce okolica \u0142echtaczki i cewki moczowej.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; To mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pelagra-rumien-lombardzki-co-to-jest-objawy-diagnostyka-leczenie\/\"><strong>Pelagra (rumie\u0144 lombardzki) \u2013 co to jest? Objawy, diagnostyka, leczenie<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-choroba-Bowena-sw\u0119dzi?\">Czy choroba Bowena sw\u0119dzi?<\/h3>\n\n\n\n<p>W klasycznych przypadkach choroba Bowena, jak i erytroplazja Queyrata nie s\u0105 zwi\u0105zane z dodatkowymi dolegliwo\u015bciami takimi jak \u015bwi\u0105d czy pieczenie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Kiedy-podejrzewa\u0107-chorob\u0119-Bowena?\">Kiedy podejrzewa\u0107 chorob\u0119 Bowena?<\/h2>\n\n\n\n<p>Choroba Bowena powinna by\u0107 podejrzewana, gdy na sk\u00f3rze pacjenta, szczeg\u00f3lnie w lokalizacji poddanej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe pojawia si\u0119 pojedyncza zmiana o owalnym kszta\u0142cie i cechach opisanych w powy\u017cszych akapitach. Je\u017celi na naszej sk\u00f3rze lub b\u0142onach \u015bluzowych pojawiaj\u0105 si\u0119 zmiany mog\u0105ce odpowiada\u0107 chorobie Bowena i erytroplazji Queyrata \u2013 warto uda\u0107 si\u0119 do gabinetu lekarza dermatologa.<\/p>\n\n\n\n<p>Choroba Bowena powinna by\u0107 r\u00f3\u017cnicowana z takimi jednostkami dermatologicznymi jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>rak podstawnokom\u00f3rkowy,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/luszczyca-objawy-diagnostyka-leczenie\/\">\u0142uszczyca pospolita<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wyprysk-potnicowy-potnica-objawy-przyczyny-i-leczenie\/\">wyprysk<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>podra\u017cniona brodawka \u0142ojotokowa,<\/li>\n\n\n\n<li>grzybica sk\u00f3ry g\u0142adkiej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Zobacz: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/egzema-skory-co-to-jest-objawy-i-leczenie-egzemy\/\"><strong>Egzema sk\u00f3ry \u2013 co to jest, objawy i leczenie egzemy na d\u0142oniach i twarzy<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przyczyny-rozwoju-choroby-Bowena\">Przyczyny rozwoju choroby Bowena<\/h2>\n\n\n\n<p>U pod\u0142o\u017ca choroby Bowena le\u017cy uszkodzenie materia\u0142u genetycznego kom\u00f3rek nask\u00f3rka (DNA) przez promieniowanie ultrafioletowe, zar\u00f3wno UVA, jak i UVB. Warto jednak wiedzie\u0107, \u017ce w patogenezie cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w tego schorzenia bierze udzia\u0142 zaka\u017cenie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wirus-hpv-human-papillomavirus\/\">wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)<\/a>, a dok\u0142adniej jego onkogennymi typami. Dotyczy to zmian w okolicy anogenitalnej, gdzie na skutek nieprawid\u0142owych przemian w obr\u0119bie kom\u00f3rek dochodzi do rozwoju \u015br\u00f3dnab\u0142onkowej neoplazji odbytu, sromu i pr\u0105cia (AIN\/VIN\/PIN).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czynniki-ryzyka-rozwoju-choroby-Bowena\">Czynniki ryzyka rozwoju choroby Bowena<\/h3>\n\n\n\n<p>Jakie sytuacje kliniczne predysponuj\u0105 do rozwoju choroby Bowena? Nale\u017cy w tym miejscu wymieni\u0107 przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>d\u0142ugotrwa\u0142e nara\u017cenie na promieniowanie ultrafioletowe,<\/li>\n\n\n\n<li>nara\u017cenie na promieniowanie jonizuj\u0105ce,<\/li>\n\n\n\n<li>obni\u017cenie odporno\u015bci, stany po przeszczepach,<\/li>\n\n\n\n<li>przyjmowanie lek\u00f3w immunosupresyjnych, a wi\u0119c wyciszaj\u0105cych uk\u0142ad immunologiczny,<\/li>\n\n\n\n<li>nara\u017cenie na arsen,<\/li>\n\n\n\n<li>zaka\u017cenie onkogennymi typami wirusa HPV,<\/li>\n\n\n\n<li>zmiany o typie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/liszaj-twardzinowy-objawy-przyczyny-i-leczenie\/\">liszaja twardzinowego<\/a> lub <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/liszaj-plaski-objawy-rodzaje-diagnostyka-i-leczenie\/\">liszaja p\u0142askiego<\/a> w obr\u0119bie narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Sprawd\u017a: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/arsen-marker-ryzyka-nowotworu-piersi\/\"><strong>Arsen \u2013 marker ryzyka nowotworu piersi?<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-choroba-Bowena-jest-zara\u017aliwa?\">Czy choroba Bowena jest zara\u017aliwa?<\/h2>\n\n\n\n<p>Zmiany sk\u00f3rne w przebiegu choroby Bowena same w sobie nie s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em zaka\u017cenia, poniewa\u017c s\u0105 efektem nieprawid\u0142owych zmian w materiale genetycznym kom\u00f3rek nask\u00f3rka. Jednak jednym z zaka\u017anych element\u00f3w klinicznych w patogenezie choroby Bowena s\u0105 onkogenne typy wirusa brodawczaka ludzkiego. Wirus brodawczaka ludzkiego jest jednym z najcz\u0119stszych patogen\u00f3w chorobotw\u00f3rczych przenoszonych drog\u0105 kontakt\u00f3w seksualnych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Diagnostyka-choroby-Bowena:-jak-przebiega?\">Diagnostyka choroby Bowena: jak przebiega?<\/h2>\n\n\n\n<p>W pierwszym kroku konieczne jest przeprowadzenie wnikliwego wywiadu chorobowego i badania sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych. Choroba Bowena cechuje si\u0119 do\u015b\u0107 charakterystycznym obrazem dermatoskopowym, w kt\u00f3rym obserwuje si\u0119 obecno\u015b\u0107 czerwonych kropek i zgrupowanych naczy\u0144 k\u0142\u0119buszkowatych. Naczynia mog\u0105 by\u0107 otoczone bia\u0142\u0105 otoczk\u0105 nazywan\u0105 <em>halo<\/em>. Zar\u00f3wno w przypadku choroby Bowena, jak i erytroplazji Queyrata podstaw\u0105 rozpoznania jest <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/badanie-histopatologiczne-co-to-jest-co-wykrywa\/\">badanie histopatologiczne<\/a> zmiany. Pozwala ono r\u00f3wnie\u017c na wykluczenie inwazji nieprawid\u0142owych kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-przy-chorobie-Bowena-wykonuje-si\u0119-badania-wirusologiczne?\">Czy przy chorobie Bowena wykonuje si\u0119 badania wirusologiczne?<\/h3>\n\n\n\n<p>Choroba Bowena zlokalizowana na sk\u00f3rze g\u0142adkiej nie wymaga wykonywania bada\u0144 w kierunku zaka\u017cenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Takie badania mog\u0105 zosta\u0107 dodatkowo zlecone w przypadku lokalizacji zmian chorobowych w okolicy anogenitalnej. Zaka\u017cenie wirusem brodawczaka ludzkiego mo\u017cna zidentyfikowa\u0107 mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki badaniu immunohistochemicznemu materia\u0142u pobranego do klasycznego badania histopatologicznego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wirus-brodawczaka-ludzkiego-hpv-u-mezczyzn-co-nalezy-wiedziec\/\"><strong>HPV u m\u0119\u017cczyzny \u2013 objawy, diagnostyka, profilaktyka<\/strong><\/a><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Leczenie-i-rokowania-pacjent\u00f3w-z-chorob\u0105-Bowena\">Leczenie i rokowania pacjent\u00f3w z chorob\u0105 Bowena<\/h2>\n\n\n\n<p>W leczeniu schorzenia opisywanego w tym artykule stosuje si\u0119 zar\u00f3wno post\u0119powanie farmakologiczne, jak i zabiegowe. W terapii zastosowanie znajduj\u0105 przede wszystkim takie substancje jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>imikwimod<\/strong> \u2013 substancja zaliczana do modulator\u00f3w odpowiedzi immunologicznej, wykazuj\u0105ca dzia\u0142anie przeciwnowotworowe,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>5-fluorouracyl<\/strong> \u2013 jego dzia\u0142anie polega na hamowaniu namna\u017cania si\u0119 kom\u00f3rek nowotworowych; efekt ten wynika z zaburzania syntezy materia\u0142u genetycznego kom\u00f3rek, co prowadzi do ich uszkodzenia i \u015bmierci,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>tretynoina<\/strong> \u2013 jest to metabolit retinolu, kt\u00f3ry mo\u017ce hamowa\u0107 namna\u017canie si\u0119 kom\u00f3rek w przebiegu choroby Bowena.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zabiegowe metody leczenia choroby Bowena to mi\u0119dzy innymi <strong>terapia fotodynamiczna<\/strong>, <strong>kriodestrukcja<\/strong>, <strong>klasyczne post\u0119powanie chirurgiczne<\/strong>, <strong>laseroterapia<\/strong>, <strong>radioterapia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zaznaczy\u0107, \u017ce choroba Bowena jest zwi\u0105zana z oko\u0142o 3% ryzykiem transformacji do raka inwazyjnego, z kolei w przypadku erytroplazji Queyrata ryzyko jest znacznie wi\u0119ksze i wynosi nawet 30%. Wczesna diagnoza i w\u0142\u0105czenie odpowiedniego leczenia zmniejsza ryzyko rozwoju inwazyjnej postaci choroby.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>A. Nasierowska-Guttmejer, M. Ko\u0142os, Patomorfologia &#8211; S\u0142ownik Onkologiczny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2024,<\/li>\n\n\n\n<li>R. Nowicki i inni, Dermatologia i choroby przenoszone drog\u0105 p\u0142ciow\u0105, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2019,<\/li>\n\n\n\n<li>A. Dembi\u0144ska-Kie\u0107 i inni, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban &amp; Partner, Wroc\u0142aw 2005,<\/li>\n\n\n\n<li>L. Rudnicka i inni, Wsp\u00f3\u0142czesna Dermatologia, PZWL, Warszawa 2022.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Choroba Bowena to jeden ze stan\u00f3w przednowotworowych dotycz\u0105cych sk\u00f3ry. Jak si\u0119 objawia? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.<\/p>\n","protected":false},"author":165,"featured_media":25733,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"coauthors":[176],"class_list":{"0":"post-25783","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-choroby-skory"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Choroba Bowena to jeden ze stan\u00f3w przednowotworowych dotycz\u0105cych sk\u00f3ry. Jak si\u0119 objawia? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Choroba Bowena to jeden ze stan\u00f3w przednowotworowych dotycz\u0105cych sk\u00f3ry. Jak si\u0119 objawia? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-28T10:50:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-28T10:50:49+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/choroba_bowena_cover.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Katarzyna Banaszczyk\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Katarzyna Banaszczyk\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Katarzyna Banaszczyk\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Choroba Bowena to jeden ze stan\u00f3w przednowotworowych dotycz\u0105cych sk\u00f3ry. Jak si\u0119 objawia? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Choroba Bowena to jeden ze stan\u00f3w przednowotworowych dotycz\u0105cych sk\u00f3ry. Jak si\u0119 objawia? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2025-07-28T10:50:46+00:00","article_modified_time":"2025-07-28T10:50:49+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/choroba_bowena_cover.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Katarzyna Banaszczyk","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Katarzyna Banaszczyk","Szacowany czas czytania":"8 minut","Written by":"Katarzyna Banaszczyk"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/"},"author":{"name":"Katarzyna Banaszczyk","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/308fb46be1959418e2e115e61c335941"},"headline":"Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie","datePublished":"2025-07-28T10:50:46+00:00","dateModified":"2025-07-28T10:50:49+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/"},"wordCount":1530,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/choroba_bowena_cover.jpg","articleSection":["Choroby sk\u00f3ry"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/","name":"Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/choroba_bowena_cover.jpg","datePublished":"2025-07-28T10:50:46+00:00","dateModified":"2025-07-28T10:50:49+00:00","description":"Choroba Bowena to jeden ze stan\u00f3w przednowotworowych dotycz\u0105cych sk\u00f3ry. Jak si\u0119 objawia? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/choroba_bowena_cover.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/choroba_bowena_cover.jpg","width":1925,"height":1285,"caption":"choroba_bowena_cover"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-bowena-czym-jest-i-jakie-daje-objawy-przyczyny-i-leczenie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Choroba Bowena \u2013 czym jest i jakie daje objawy? Przyczyny i leczenie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/308fb46be1959418e2e115e61c335941","name":"Katarzyna Banaszczyk","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Katarzyna-Banaszczyk-150x150.jpgdd037207674aeb9b7e97c9616a0cf536","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Katarzyna-Banaszczyk-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/Katarzyna-Banaszczyk-150x150.jpg","caption":"Katarzyna Banaszczyk"},"description":"Lekarka w trakcie specjalizacji z dermatologii i wenerologii. Absolwentka Collegium Medicum UMK im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy. Wyk\u0142adowca akademicki Collegium Medicum im. W\u0142adys\u0142awa Biega\u0144skiego w Cz\u0119stochowie.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/katarzyna-banaszczyk\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/165"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25783"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25788,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25783\/revisions\/25788"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25783"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=25783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}