{"id":2590,"date":"2022-03-21T12:50:34","date_gmt":"2022-03-21T11:50:34","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/centrum-wiedzy\/?p=2437"},"modified":"2025-12-12T12:53:04","modified_gmt":"2025-12-12T11:53:04","slug":"gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/","title":{"rendered":"Gru\u017alica – przyczyny, objawy i rodzaje choroby"},"content":{"rendered":"\n

Przez ostatnie dwa lata, gdy wirus SARS-Cov -2 rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie, rzadko zajmowali\u015bmy si\u0119 innymi chorobami zaka\u017anymi. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce czynniki sprawcze licznych chor\u00f3b zaka\u017anych o etiologii wirusowej, bakteryjnej lub grzybiczej  znajduj\u0105 si\u0119 na sta\u0142e w otoczeniu cz\u0142owieka, a zaniedbane mog\u0105 stwarza\u0107 powa\u017cne problemy zdrowotne dla  populacji cz\u0142owieka. Do takich chor\u00f3b nale\u017cy m.in. gru\u017alica, choroba znana ludzko\u015bci od wiek\u00f3w. Z okazji wkr\u00f3tce przypadaj\u0105cego Dnia Walki z Gru\u017alic\u0105 pragniemy przypomnie\u0107 najwa\u017cniejsze fakty.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Historyczne aspekty gru\u017alicy<\/h2>\n\n\n\n

Historia gru\u017alicy<\/strong> si\u0119ga g\u0142\u0119boko w przesz\u0142o\u015b\u0107 – choroba ta pojawi\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d ludzi wiele tysi\u0119cy lat temu. Nale\u017cy do najstarszych chor\u00f3b towarzysz\u0105cych cz\u0142owiekowi od tysi\u0105cleci i do grupy najwi\u0119kszych zab\u00f3jc\u00f3w ludzi. Do niedawna s\u0105dzono, \u017ce gru\u017alica pojawi\u0142a si\u0119 oko\u0142o 10.000 lat temu, w czasach gdy ludzie rozpocz\u0119li udomawianie byd\u0142a, a przyczyn gru\u017alicy dopatrywano si\u0119 w\u0142a\u015bnie w kontakcie cz\u0142owieka ze zwierz\u0119tami. Nowe badania genetyczne sugeruj\u0105, \u017ce pr\u0105tki Mycobacterium tuberculosis<\/em> mog\u0142y pojawi\u0107 si\u0119, zanim nast\u0105pi\u0142a pierwsza znaczna migracja ludzi – oko\u0142o 60.000-70.000 lat temu. Obecnie ameryka\u0144scy i polscy naukowcy szacuj\u0105, \u017ce gru\u017alica mog\u0142a pojawi\u0107 si\u0119 245 milion\u00f3w (!) lat temu.<\/p>\n\n\n\n

W miar\u0119 jak ludzie chorzy na gru\u017alic\u0119 zajmowali nowe terytoria i rozprzestrzeniali si\u0119 po \u015bwiecie, patogen ewoluowa\u0142<\/strong>, daj\u0105c pocz\u0105tek kilku liniom rodowym.  Jednak dopiero  wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, gdy poznano genom pr\u0105tk\u00f3w gru\u017alicy i dysponujemy technikami badania pokrewie\u0144stw genetycznych, mo\u017cliwe jest wykre\u015blanie dr\u00f3g szerzenia si\u0119 pr\u0105tk\u00f3w przez kontynenty i tworzenie map ich wyst\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Staro\u017cytni lekarze, chocia\u017c nie znali czynnika sprawczego choroby, opisywali jej symptomy, zalecali izolowanie ludzi chorych i ostrzegali przed kontaktem z wypluwan\u0105 przez chorych plwocin\u0105, uznaj\u0105c j\u0105 za zaka\u017an\u0105.  Wnikliwe obserwacje pozwala\u0142y wnioskowa\u0107 o przenoszeniu si\u0119 choroby z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka. Ludzie chronili si\u0119 przed zachorowaniem, unikaj\u0105c bliskich kontakt\u00f3w z chorymi, a nawet z przedmiotami ich codziennego u\u017cytku. Zapisy na glinianych tabliczkach z VII wieku p.n.e. donosz\u0105 o chorych kaszl\u0105cych krwi\u0105. W V wieku p.n.e. Hipokrates opisywa\u0142 chorych ludzi z b\u00f3lami w klatce piersiowej, u kt\u00f3rych wykrztuszona plwocina cz\u0119sto bywa\u0142a zabarwiona krwi\u0105 \u2013 typowe objawy gru\u017alicy.<\/p>\n\n\n\n

W r\u00f3\u017cnych epokach historycznych i na r\u00f3\u017cnych kontynentach nasilenie gru\u017alicy by\u0142o odmienne. Przeludnienie, g\u0142\u00f3d, brud i n\u0119dza sprawia\u0142y, \u017ce gru\u017alica szerzy\u0142a si\u0119 bardzo szybko. W czasach po II wojnie \u015bwiatowej, gdy wdro\u017cono leczenie lekami przeciwpr\u0105tkowymi i szczepienia przeciwko gru\u017alicy<\/strong>, epidemie w wielu krajach zacz\u0119\u0142y wygasa\u0107 i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce ta gro\u017ana choroba zosta\u0142a opanowana. To przekonanie by\u0142o tak silne, \u017ce zacz\u0119to lekcewa\u017cy\u0107 problem. Nawr\u00f3t gru\u017alicy nast\u0105pi\u0142 wraz z pojawieniem si\u0119 wirusa HIV i chorob\u0105 AIDS.<\/strong> W ko\u0144cu lat 90. XX wieku, wraz z gwa\u0142townym narastaniem przypadk\u00f3w gru\u017alicy lekoopornej, \u015awiatowa Organizacja Zdrowia og\u0142osi\u0142a zagro\u017cenie \u015bwiata gru\u017alic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Obecnie szacuje si\u0119, \u017ce 1\/3 \u015bwiatowej populacji jest zaka\u017cona pr\u0105tkami gru\u017alicy i oko\u0142o 3 mln ludzi umiera ka\u017cdego roku. Ponad 95% zgon\u00f3w z powodu gru\u017alicy dotyczy kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119. Poza AIDS, czynnikiem u\u0142atwiaj\u0105cym transmisj\u0119 gru\u017alicy jest \u0142atwiejsze ni\u017c dawniej przemieszczanie si\u0119 ludzi mi\u0119dzy kontynentami. Je\u017celi sytuacja nie ulegnie poprawie, \u015awiatowa Organizacja Zdrowia przewiduje, \u017ce do 2050 r. oko\u0142o 1 miliard ludzi zakazi si\u0119 pr\u0105tkami gru\u017alicy, ponad 40 mln zachoruje, a 8 mln umrze.<\/strong> A przecie\u017c w XXI w.  nikt nie powinien umiera\u0107 na gru\u017alic\u0119. Tego oczekuje od s\u0142u\u017cb medycznych i swoich rz\u0105d\u00f3w spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Etiologia gru\u017alicy i cechy charakterystyczne pr\u0105tk\u00f3w gru\u017alicy<\/h2>\n\n\n\n

Prze\u0142omem w medycynie sta\u0142o si\u0119 odkrycie w 1882 r. przez niemieckiego lekarza bakteriologa Roberta Kocha pr\u0105tk\u00f3w gru\u017alicy i udowodnienie, \u017ce s\u0105 one czynnikami sprawczymi choroby. Pierwszy, publiczny raport uczony wyg\u0142osi\u0142 24 marca 1882 r. Dzie\u0144 ten zosta\u0142 ustanowiony  przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia  (WHO) jako \u015awiatowy Dzie\u0144 Walki z Gru\u017alic\u0105.<\/strong> Za odkrycie czynnika etiologicznego gru\u017alicy Robert Koch otrzyma\u0142 w 1904 r. Nagrod\u0119 Nobla.<\/p>\n\n\n\n

Przyczyny gru\u017alicy<\/h3>\n\n\n\n

Gru\u017alica jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 wywo\u0142an\u0105 przez bakterie nale\u017c\u0105ce do kompleksu Mycobacterium tuberculosis<\/em><\/strong>. <\/em>W wielu j\u0119zykach  zar\u00f3wno nowo\u017cytnych, jak i staro\u017cytnych nazwa choroby oddaje w spos\u00f3b wyrazisty zmiany, jakie powoduje. Nazwa \u2013 gru\u017alica \u2013 <\/em>(\u0142ac. tuberculosis<\/em>)  pochodzi od charakterystycznych zmian anatomopatologicznych w tkankach wyst\u0119puj\u0105cych pod postaci\u0105 guzk\u00f3w lub gruze\u0142k\u00f3w (tubercula). W j\u0119zyku polskim dawniej u\u017cywano okre\u015blenia \u201esuchoty\u201d<\/strong> (grec. phthisis<\/em>) podkre\u015blaj\u0105cego wyniszczaj\u0105cy cz\u0142owieka przebieg choroby. Obecnie nazwa ta zosta\u0142a zast\u0105piona terminem gru\u017alica.<\/p>\n\n\n\n

Gru\u017alica jest chorob\u0105 przewlek\u0142\u0105<\/strong>, zaka\u017an\u0105 nie tylko dla ludzi, ale r\u00f3wnie\u017c dla wielu gatunk\u00f3w zwierz\u0105t hodowlanych i dzikich. <\/strong>Szacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o 50 gatunk\u00f3w zwierz\u0105t jest wra\u017cliwych na zaka\u017cenie gru\u017alic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Oporno\u015b\u0107 pr\u0105tk\u00f3w na czynniki fizyczne i chemiczne<\/h3>\n\n\n\n

Pr\u0105tki gru\u017alicy s\u0105 niezwykle wytrzyma\u0142e na niesprzyjaj\u0105ce warunki otoczenia, co pozwala im prze\u017cywa\u0107 setki, a nawet tysi\u0105ce lat.<\/strong> Nie trac\u0105 zdolno\u015bci do prze\u017cycia w stanie wysuszonym np. w drobinach kurzu, na kartkach ksi\u0105\u017cek i gazet, w niewietrzonej odzie\u017cy, w glebie, dok\u0105d dostaj\u0105 si\u0119 z wydzielinami chorych, w \u017ale przetworzonych produktach mlecznych \u2013 serach (z mleka chorych kr\u00f3w), w \u015bciekach przyszpitalnych. Zaka\u017ane dla innych mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c resztki jedzenia pozostawione na talerzach chorych pr\u0105tkuj\u0105cych oraz ich po\u015bciel. \u017bywe pr\u0105tki znaleziono na maskach anestezjologicznych, w wodzie z wodoci\u0105g\u00f3w, w wodzie ze studni s\u0105siaduj\u0105cych z oborami dla zwierz\u0105t, w \u015brodkach dezynfekcyjnych, w p\u0142ynach dializacyjnych, w odpadach medycznych i innych. W \u015brodowisku szpitalnym mog\u0105 one by\u0107 przyczyn\u0105 zaka\u017ce\u0144 innych chorych oraz zdrowego personelu medycznego.<\/p>\n\n\n\n

Pr\u0105tki gru\u017alicy ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 oporno\u015b\u0107 na antybiotyki<\/a>, \u015brodki dezynfekcyjne fizyczne i chemiczne, zdolno\u015b\u0107 do prze\u017cywania poza organizmem cz\u0142owieka, stan latencji (prze\u017cywanie w stanie \u201du\u015bpionym\u201d) i inne cechy nale\u017c\u0105 do bakterii wymagaj\u0105cych szczeg\u00f3lnej uwagi.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c s\u0105 bakteriami tlenowymi, potrafi\u0105 prze\u017cywa\u0107 w stanie niedoboru tlenu, mog\u0105 rozmna\u017ca\u0107 si\u0119 w makrofagach, wyposa\u017cone s\u0105 we wszystkie wa\u017cniejsze enzymy, charakteryzuj\u0105 si\u0119 unikatow\u0105 w \u015bwiecie bakterii \u015bcian\u0105 kom\u00f3rkow\u0105, tworz\u0105 i prze\u017cywaj\u0105 na biofilmach. Poza organizmem gospodarza, bez aktywnego metabolizmu, mog\u0105 przetrwa\u0107 d\u0142ugie miesi\u0105ce i, jak pokazuj\u0105 badania archeobiolog\u00f3w, nawet tysi\u0105ce lat.<\/p>\n\n\n\n

Pr\u0105tki s\u0105 wra\u017cliwe na \u015bwiat\u0142o UV, dlatego wietrzenie pokoi, sal chorych i po\u015bcieli jest korzystne nie tylko dla rozrzedzenia cz\u0105stek infekcyjnych, ale dla zabicia bakterii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak dochodzi do zaka\u017cenia pr\u0105tkami gru\u017alicy?<\/h2>\n\n\n\n

Do zaka\u017cenia dochodzi najcz\u0119\u015bciej w wyniku wdychania pr\u0105tk\u00f3w wykrztuszanych przez chorych na gru\u017alic\u0119.<\/strong> Chory w trakcie kaszlu, kichania, prowadzenia rozmowy wydala z dr\u00f3g oddechowych kropelki plwociny, kt\u00f3re wysychaj\u0105. Ma\u0142e kropelki plwociny (1-3 \u03bcm) wykrztuszone przez chorego po utracie wody przechodz\u0105 w j\u0105dra kropelkowe, potem w py\u0142 bakteryjny, kt\u00f3ry d\u0142ugo utrzymuje si\u0119 w powietrzu w postaci aerozolu. Te ma\u0142e zaka\u017cone cz\u0105steczki przenikaj\u0105 do dr\u00f3g oddechowych zdrowego cz\u0142owieka. Drobne aerozole opadaj\u0105 bardzo powoli z szybko\u015bci\u0105  0,5 mm\/s. Du\u017ce cz\u0105stki aerozoli (> 5 \u03bcm) nie s\u0105 wdychane przez cz\u0142owieka, a je\u015bli nawet zostan\u0105 zainhalowane, mog\u0105 by\u0107 zatrzymane w \u015bluzie g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych.  Lekko wyschni\u0119ta pow\u0142oka \u015bluzowa u\u0142atwia pr\u0105tkom przetrwanie poza organizmem cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

Szacuje si\u0119, \u017ce chory cz\u0142owiek podczas jednego napadu kaszlu mo\u017ce wydali\u0107 oko\u0142o 1 mln, a podczas kichania nawet do 3 mln cz\u0105stek infekcyjnych. Ryzyko zaka\u017cenia jest tym wi\u0119ksze, im wi\u0119ksze jest st\u0119\u017cenie zaka\u017conych j\u0105der kropelek w powietrzu i im bli\u017cszy jest kontakt z chorym cz\u0142owiekiem. Obecnie dosy\u0107  dok\u0142adnie okre\u015blono ilu godzinny kontakt z chorym pr\u0105tkuj\u0105cym jest wystarczaj\u0105cy do zaka\u017cenia zdrowego cz\u0142owieka. Ryzyko zaka\u017cenia wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c przy ma\u0142ym st\u0119\u017ceniu cz\u0105stek infekcyjnych w niewielkich pomieszczeniach bez wentylacji lub przy recyrkulacji zainfekowanego powietrza. <\/p>\n\n\n\n

\"Badanie<\/figure>\n\n\n\n

Zachorowanie, kt\u00f3remu towarzysz\u0105 objawy gru\u017alicy miejscowe lub uog\u00f3lnione, mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 wkr\u00f3tce po zaka\u017ceniu. Odpowied\u017a immunologiczna organizmu rozwija si\u0119 na og\u00f3\u0142 w okresie od 2 do 10 tygodni po zaka\u017ceniu i ogranicza rozmna\u017canie i rozprzestrzenianie si\u0119 pr\u0105tk\u00f3w gru\u017alicy u chorego. Zainhalowanie pr\u0105tk\u00f3w przez organizm przy sprawnie dzia\u0142aj\u0105cym uk\u0142adzie immunologicznym<\/a> nie zawsze skutkuje rozwojem choroby. Odmienno\u015bci\u0105 zaka\u017cenia pr\u0105tkiem gru\u017alicy od innych zaka\u017ce\u0144 bakteryjnych jest ograniczone ryzyko przej\u015bcia zaka\u017cenia w zachorowanie<\/strong>, kt\u00f3re w przypadku pr\u0105tk\u00f3w gru\u017alicy <\/em>wynosi oko\u0142o 5-10%. Utrzymuje si\u0119 ono jednak przez ca\u0142e \u017cycie cz\u0142owieka,  a najwi\u0119ksze jest w ci\u0105gu pierwszych dw\u00f3ch lat po zaka\u017ceniu. Pr\u0105tki, kt\u00f3re przechodz\u0105 w stan \u201eu\u015bpienia\u201d, bez aktywnego metabolizmu mog\u0105 prze\u017cywa\u0107 wiele lat (jest to tzw. latentna infekcja Mycobacterium tuberculosis<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Jedynym \u015bwiadectwem wskazuj\u0105cym na to, \u017ce w organizmie mog\u0105 znajdowa\u0107 si\u0119 pr\u0105tki gru\u017alicy, jest dodatni wynik testu immunologicznego \u2013 pr\u00f3by tuberkulinowej i testu opartego na pomiarze interferonu \u03b3 w pr\u00f3bce krwi (IGRA \u2013 interferon \u03b3 release assay).<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Powy\u017csze objawy gru\u017alicy<\/strong> powinny zawsze sk\u0142oni\u0107 do wizyty u lekarza, kt\u00f3ry zleci dalsz\u0105 diagnostyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Poza zaka\u017ceniem kropelkowym ludzie mog\u0105 si\u0119 zaka\u017ca\u0107 r\u00f3wnie\u017c innymi drogami, np. drog\u0105 seksualn\u0105 od chorego partnera, przez \u0142o\u017cysko od chorej matki, drog\u0105 kontaktow\u0105 z wydzielinami ran, w gospodarstwach rolnych od chorych zwierz\u0105t itp.  Mo\u017cliwe jest r\u00f3wnie\u017c zaka\u017cenie si\u0119 gru\u017alic\u0105 poprzez picie zaka\u017conego pr\u0105tkami gru\u017alicy mleka lub jego przetwor\u00f3w. Ta sytuacja dotyczy g\u0142\u00f3wnie dzieci i nie nale\u017cy do przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Postacie gru\u017alicy \u2013 trudna do rozpoznania gru\u017alica pozap\u0142ucna<\/h2>\n\n\n\n

Poniewa\u017c gru\u017alica mo\u017ce dotyczy\u0107 ka\u017cdego narz\u0105du (p\u0142uca, op\u0142ucna,  serce, w\u0105troba, \u015bledziona, w\u0119z\u0142y ch\u0142onne, oczy, j\u0105dra, jajniki, kr\u0119gos\u0142up, przew\u00f3d pokarmowy, opony m\u00f3zgowe i m\u00f3zg  i inne) nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 rozpoznanie gru\u017alicy  przy wyst\u0119powaniu niespecyficznych objaw\u00f3w, a zw\u0142aszcza przy przewlek\u0142ej gor\u0105czce niejasnego pochodzenia i pozaszpitalnym zapaleniu p\u0142uc.<\/p>\n\n\n\n

Gru\u017alica pozap\u0142ucna<\/strong>, kt\u00f3ra jest konsekwencj\u0105 rozsiewu krwiopochodnego pr\u0105tk\u00f3w, cz\u0119sto wyst\u0119puje w przebiegu innych chor\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 utrudnia\u0107 jej rozpoznanie. Ponadto przyjmowanie przez chorych szeroko stosowanych fluorochinolon\u00f3w (antybiotyki o szerokim spektrum dzia\u0142ania), kt\u00f3re te\u017c dzia\u0142aj\u0105 przeciwpr\u0105tkowo, mo\u017ce utrudnia\u0107 w\u0142a\u015bciwe rozpoznanie.<\/p>\n\n\n\n

Wszystkie formy gru\u017alicy pozap\u0142ucnej diagnozuj\u0105  odpowiedni lekarze – specjali\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pomimo, \u017ce gru\u017alica pozap\u0142ucna jest bardzo trudna do mikrobiologicznego potwierdzenia, nale\u017cy do niego d\u0105\u017cy\u0107, wybieraj\u0105c odpowiedni\u0105 dla chorego narz\u0105du pr\u00f3bk\u0119 do badania. Materia\u0142y do diagnostyki od chorych cz\u0119sto s\u0105 pobierane w warunkach szpitalnych.<\/p>\n\n\n\n

Przeczytaj te\u017c: Jak wygl\u0105da i ile trwa leczenie gru\u017alicy?<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142a gru\u017alica i dlaczego pozostaje powa\u017cny zagro\u017ceniem? Jak mo\u017cna si\u0119 zarazi\u0107 i jakie s\u0105 objawy choroby?<\/p>\n","protected":false},"author":116,"featured_media":2600,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[32],"coauthors":[220],"class_list":{"0":"post-2590","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-infekcje-i-pasozyty","8":"tag-choroby-zakazne"},"acf":[],"yoast_head":"\nGru\u017alica - objawy, przyczyny, historia i rodzaje choroby<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"W jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek zara\u017ca si\u0119 gru\u017alic\u0105 i jakie s\u0105 objawy choroby? Czym jest gru\u017alica pozap\u0142ucna i jak j\u0105 rozpozna\u0107? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gru\u017alica - objawy, przyczyny, historia i rodzaje choroby\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek zara\u017ca si\u0119 gru\u017alic\u0105 i jakie s\u0105 objawy choroby? Czym jest gru\u017alica pozap\u0142ucna i jak j\u0105 rozpozna\u0107? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-03-21T11:50:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-12T11:53:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/gruzlica-1080x675-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"675\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Zofia Zwolska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Zofia Zwolska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Zofia Zwolska\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Zofia Zwolska\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d1d2dd9cd90b3022efaf07a5e3c3619\"},\"headline\":\"Gru\u017alica – przyczyny, objawy i rodzaje choroby\",\"datePublished\":\"2022-03-21T11:50:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T11:53:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/\"},\"wordCount\":1927,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/gruzlica-1080x675-1.jpg\",\"keywords\":[\"choroby zaka\u017ane\"],\"articleSection\":[\"Infekcje i paso\u017cyty\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/\",\"name\":\"Gru\u017alica - objawy, przyczyny, historia i rodzaje choroby\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/gruzlica-1080x675-1.jpg\",\"datePublished\":\"2022-03-21T11:50:34+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-12T11:53:04+00:00\",\"description\":\"W jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek zara\u017ca si\u0119 gru\u017alic\u0105 i jakie s\u0105 objawy choroby? Czym jest gru\u017alica pozap\u0142ucna i jak j\u0105 rozpozna\u0107? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/gruzlica-1080x675-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/gruzlica-1080x675-1.jpg\",\"width\":1080,\"height\":675,\"caption\":\"kobieta z papierowymi p\u0142ucami na koszulce\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gru\u017alica – przyczyny, objawy i rodzaje choroby\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/\",\"name\":\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#organization\",\"name\":\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/04\\\/alabek.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/04\\\/alabek.jpg\",\"width\":1250,\"height\":1251,\"caption\":\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/ALABlaboratoria\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9d1d2dd9cd90b3022efaf07a5e3c3619\",\"name\":\"Zofia Zwolska\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/woman-150x150.png510376ddb3c99b233fa30c560b9695e9\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/woman-150x150.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/03\\\/woman-150x150.png\",\"caption\":\"Zofia Zwolska\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.alab.pl\\\/centrum-wiedzy\\\/author\\\/zofia-zwolska\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gru\u017alica - objawy, przyczyny, historia i rodzaje choroby","description":"W jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek zara\u017ca si\u0119 gru\u017alic\u0105 i jakie s\u0105 objawy choroby? Czym jest gru\u017alica pozap\u0142ucna i jak j\u0105 rozpozna\u0107? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Gru\u017alica - objawy, przyczyny, historia i rodzaje choroby","og_description":"W jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek zara\u017ca si\u0119 gru\u017alic\u0105 i jakie s\u0105 objawy choroby? Czym jest gru\u017alica pozap\u0142ucna i jak j\u0105 rozpozna\u0107? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2022-03-21T11:50:34+00:00","article_modified_time":"2025-12-12T11:53:04+00:00","og_image":[{"width":1080,"height":675,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/gruzlica-1080x675-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Zofia Zwolska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Zofia Zwolska","Szacowany czas czytania":"10 minut","Written by":"Zofia Zwolska"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/"},"author":{"name":"Zofia Zwolska","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/9d1d2dd9cd90b3022efaf07a5e3c3619"},"headline":"Gru\u017alica – przyczyny, objawy i rodzaje choroby","datePublished":"2022-03-21T11:50:34+00:00","dateModified":"2025-12-12T11:53:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/"},"wordCount":1927,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/gruzlica-1080x675-1.jpg","keywords":["choroby zaka\u017ane"],"articleSection":["Infekcje i paso\u017cyty"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/","name":"Gru\u017alica - objawy, przyczyny, historia i rodzaje choroby","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/gruzlica-1080x675-1.jpg","datePublished":"2022-03-21T11:50:34+00:00","dateModified":"2025-12-12T11:53:04+00:00","description":"W jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek zara\u017ca si\u0119 gru\u017alic\u0105 i jakie s\u0105 objawy choroby? Czym jest gru\u017alica pozap\u0142ucna i jak j\u0105 rozpozna\u0107? Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/gruzlica-1080x675-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/gruzlica-1080x675-1.jpg","width":1080,"height":675,"caption":"kobieta z papierowymi p\u0142ucami na koszulce"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gruzlica-historia-przyczyny-objawy-rodzaje\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gru\u017alica – przyczyny, objawy i rodzaje choroby"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/9d1d2dd9cd90b3022efaf07a5e3c3619","name":"Zofia Zwolska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png510376ddb3c99b233fa30c560b9695e9","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","caption":"Zofia Zwolska"},"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/zofia-zwolska\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/116"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2590"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28499,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2590\/revisions\/28499"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2600"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2590"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=2590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}