{"id":26394,"date":"2025-08-27T15:18:32","date_gmt":"2025-08-27T13:18:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?p=26394"},"modified":"2025-08-27T15:18:34","modified_gmt":"2025-08-27T13:18:34","slug":"czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/","title":{"rendered":"Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Czerwonka jest ostr\u0105 chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 jelit wywo\u0142ywan\u0105 przez bakterie i pierwotniaki. Jest to typowa choroba brudnych r\u0105k powszechnie szerz\u0105ca si\u0119 w krajach o niskich standardach higieniczno-sanitarnych.\u00a0 W Polsce przypadki czerwonki s\u0105 rzadkie, ale mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaka\u017cenia i dotkliwo\u015b\u0107 objaw\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105 zainteresowanie chorob\u0105, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d os\u00f3b podr\u00f3\u017cuj\u0105cych do lub z kraj\u00f3w egzotycznych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Co-to-jest-czerwonka-(dyzenteria)?\">Co to jest czerwonka (dyzenteria)?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Przyczyny-czerwonki\">Przyczyny czerwonki<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-mo\u017cna-zakazi\u0107-si\u0119-czerwonk\u0105?\">Jak mo\u017cna zakazi\u0107 si\u0119 czerwonk\u0105?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-czerwonka-jest-gro\u017ana?\">Czy czerwonka jest gro\u017ana?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jakie-s\u0105-objawy-czerwonki?\">Jakie s\u0105 objawy czerwonki?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Kiedy-objawy-czerwonki-ust\u0119puj\u0105?\">Kiedy objawy czerwonki ust\u0119puj\u0105?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Niepokoj\u0105ce-objawy-czerwonki\">Niepokoj\u0105ce objawy czerwonki<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Diagnostyka-czerwonki\">Diagnostyka czerwonki<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-przebiega-leczenie-czerwonki?\">Jak przebiega leczenie czerwonki?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czy-leczenie-czerwonki-u-dzieci-i-u-doros\u0142ych-przebiega-tak-samo?\">Czy leczenie czerwonki u dzieci i u doros\u0142ych przebiega tak samo?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Powik\u0142ania-nieleczonej-czerwonki\">Powik\u0142ania nieleczonej czerwonki<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czerwonka-(dyzenteria):-podsumowanie-najwa\u017cniejszych-informacji\">Czerwonka (dyzenteria): podsumowanie najwa\u017cniejszych informacji<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Co-to-jest-czerwonka-(dyzenteria)?\">Co to jest czerwonka (dyzenteria)?<\/h2>\n\n\n\n<p>Czerwonka jest <strong>ostr\u0105 chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 przewodu pokarmowego przebiegaj\u0105c\u0105 z siln\u0105, uporczyw\u0105 biegunk\u0105 oraz obecno\u015bci\u0105 <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krew-budowa-funkcje-w-organizmie-grupy-krwi-i-ich-dziedziczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>krwi<\/strong><\/a><strong> i \u015bluzu w wydalanym kale<\/strong>. W Polsce liczba przypadk\u00f3w czerwonki jest niska (kilkadziesi\u0105t zachorowa\u0144 rocznie), ale zazwyczaj zachorowanie wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 hospitalizacji. Potwierdzone w naszym kraju przypadki czerwonki z regu\u0142y by\u0142y zwi\u0105zane z podr\u00f3\u017cami do kraj\u00f3w tropikalnych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Warto przeczyta\u0107: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/biegunka-podroznych\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Biegunka podr\u00f3\u017cnych<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przyczyny-czerwonki\">Przyczyny czerwonki<\/h2>\n\n\n\n<p>Za wyst\u0105pienie czerwonki odpowiedzialne s\u0105 <strong>g\u0142\u00f3wnie bakterie z rodzaju <em>Shigella<\/em><\/strong><em>. <\/em><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/infekcja\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Infekcj\u0119<\/a> przez nie wywo\u0142ywan\u0105 okre\u015bla si\u0119 mianem czerwonki bakteryjnej lub szigelozy, w odr\u00f3\u017cnieniu od czerwonki wywo\u0142ywanej przez paso\u017cyty, kt\u00f3ra nazywana jest pe\u0142zakowic\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u0142eczki <em>Shigella<\/em> s\u0105 chorobotw\u00f3rcze wy\u0142\u0105cznie dla cz\u0142owieka. S\u0105 one spokrewnione z pa\u0142eczkami <em><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/escherichia-coli-bakteria-o-roznych-obliczach\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Escherichia coli<\/a><\/em>, co powoduje trudno\u015bci diagnostyczne przy r\u00f3\u017cnicowaniu tych drobnoustroj\u00f3w. Bakterie cechuje wysoka zaka\u017ano\u015b\u0107 i oporno\u015b\u0107 na niskie pH soku \u017co\u0142\u0105dkowego. W potrawach przechowywanych w lod\u00f3wce mog\u0105 prze\u017cy\u0107 wiele dni, gin\u0105 w temp. 56\u00b0C w ci\u0105gu 30 min; s\u0105 bardzo wra\u017cliwe na wysychanie.<\/p>\n\n\n\n<p>W rodzaju <em>Shigella <\/em>wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 4 gatunki r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 pod wzgl\u0119dem biochemicznym i antygenowym:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Shigella<\/em><em> sonnei,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Shigella<\/em><em> flexneri,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Shigella<\/em><em> dysenteriae,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Shigella<\/em><em> boydii.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>S<\/em>.<em> sonnei<\/em> jest odpowiedzialna za wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaka\u017ce\u0144 w krajach rozwini\u0119tych, <em>S.flexneri<\/em> wywo\u0142uje zaka\u017cenia w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119, <em>S.dysenteriae<\/em> jest odpowiedzialna za najci\u0119\u017csze postaci czerwonki, <em>S.boydii<\/em> jest izolowana najrzadziej.<\/p>\n\n\n\n<p>Pa\u0142eczki <em>Shigella<\/em> maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do aktywnego wnikania i namna\u017cania si\u0119 w kom\u00f3rkach nab\u0142onka jelitowego. Inwazyjne w\u0142a\u015bciwo\u015bci pa\u0142eczek zwi\u0105zane s\u0105 z genami plazmidowymi, geny chromosomalne reguluj\u0105 prze\u017cycie i namna\u017canie bakterii w kom\u00f3rkach. Niekt\u00f3re szczepy <em>Shigella<\/em> mog\u0105 wytwarza\u0107 enterotoksyny, pa\u0142eczki <em>S.<\/em><em>dysenteriae <\/em>wytwarzaj\u0105neurotoksyn\u0119(toksyna<em> Shiga)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Sprawd\u017a: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/salmonella-przyczyny-zakazenia-objawy-leczenie-zapobieganie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Salmonella \u2013 przyczyny zaka\u017cenia, objawy, leczenie, zapobieganie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-mo\u017cna-zakazi\u0107-si\u0119-czerwonk\u0105?\">Jak mo\u017cna zakazi\u0107 si\u0119 czerwonk\u0105?<\/h2>\n\n\n\n<p>Rezerwuarem zaka\u017cenia pa\u0142eczkami czerwonki s\u0105 wy\u0142\u0105cznie ludzie: chorzy, nosiciele, ozdrowie\u0144cy. Dawka zaka\u017caj\u0105ca w czerwonce jest bardzo niska \u2013 <strong>do wywo\u0142ania choroby wystarcza 10-100 kom\u00f3rek bakterii<\/strong>. Do infekcji dochodzi najcz\u0119\u015bciej <strong>bezpo\u015brednio drog\u0105 fekalno-oraln\u0105<\/strong>, g\u0142\u00f3wnie poprzez brudne r\u0119ce (klasyczna \u201echoroba brudnych r\u0105k\u201d). W ogniskach epidemicznych no\u015bnikiem bakterii jest ska\u017cona woda i \u017cywno\u015b\u0107 \u2013 przetwory mleczne, surowe warzywa, sa\u0142atki, skorupiaki. Mo\u017cliwe jest przenoszenie pa\u0142eczek <em>Shigella <\/em>przez owady i poprzez kontakty seksualne.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozprzestrzenianiu infekcji sprzyjaj\u0105 specyficzne cechy pa\u0142eczek <em>Shigella<\/em> \u2013 niska dawka zaka\u017ana i oporno\u015b\u0107 na dzia\u0142anie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Grupy podwy\u017cszonego ryzyka zaka\u017cenia pa\u0142eczkami <em>Shigella<\/em>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>dzieci &lt; 5 r.\u017c., szczeg\u00f3lnie przebywaj\u0105ce w przedszkolach, \u017c\u0142obkach, domach dziecka,<\/li>\n\n\n\n<li>pensjonariusze dom\u00f3w opieki spo\u0142ecznej,<\/li>\n\n\n\n<li>wi\u0119\u017aniowie,<\/li>\n\n\n\n<li>osoby zaka\u017cone <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/hiv-wirus-hiv-test-przesiewowy-pc-anty-hiv-12-antygen-p24-f91\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">HIV<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>podr\u00f3\u017cni w krajach o niskich standardach sanitarnych,<\/li>\n\n\n\n<li>bezdomni,<\/li>\n\n\n\n<li>m\u0119\u017cczy\u017ani utrzymuj\u0105cy kontakty seksualne z innymi m\u0119\u017cczyznami (MSM \u2013 ang. <em>men who have sex with men<\/em>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>>> O wirusie HIV przeczytasz wi\u0119cej w artykule: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/hiv-objawy-drogi-zakazenia-diagnostyka-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">HIV \u2013 objawy, drogi zaka\u017cenia, diagnostyka i leczenie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-czerwonka-jest-gro\u017ana?\">Czy czerwonka jest gro\u017ana?<\/h2>\n\n\n\n<p>Czerwonka bakteryjna <strong>ust\u0119puje zazwyczaj samoistnie bez trwa\u0142ych nast\u0119pstw w&nbsp;ci\u0105gu kilku dni do tygodnia<\/strong>, zaka\u017cenie mo\u017ce by\u0107 jednak przyczyn\u0105 gro\u017anych dla zdrowia powik\u0142a\u0144. Powik\u0142ania dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnie os\u00f3b z grupy ryzyka, szczeg\u00f3lnie je\u015bli nie zosta\u0142o u nich wdro\u017cone leczenie. <strong>Nieleczona czerwonka mo\u017ce prowadzi\u0107 do zgonu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jakie-s\u0105-objawy-czerwonki?\">Jakie s\u0105 objawy czerwonki?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kliniczne objawy czerwonki pojawiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj po up\u0142ywie 1-3 dni od spo\u017cycia bakterii. Pocz\u0105tkowo drobnoustroje kolonizuj\u0105 jelito cienkie, gdzie dochodzi do ich namno\u017cenia. Za pierwsze symptomy choroby odpowiada enterotoksyna.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W pierwszej fazie zaka\u017cenia pojawia si\u0119<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>gor\u0105czka,<\/li>\n\n\n\n<li>nudno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>wymioty,<\/li>\n\n\n\n<li>jad\u0142owstr\u0119t,<\/li>\n\n\n\n<li>skurcze w dolnej partii brzucha,<\/li>\n\n\n\n<li>bolesne parcie na stolec,<\/li>\n\n\n\n<li>wodnista biegunka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>U niekt\u00f3rych os\u00f3b choroba mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 na wst\u0119pnej fazie, u innych <strong>mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 typowe dla czerwonki objawy zapalenia jelita grubego<\/strong>. W stolcu pojawia si\u0119 krew i ropa, co \u015bwiadczy o inwazji do b\u0142ony \u015bluzowej okr\u0119\u017cnicy. Dzieci przechodz\u0105 czerwonk\u0119 gorzej ni\u017c doro\u015bli. Objawy biegunki s\u0105 u nich bardziej nasilone, a <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/40-stopni-goraczki-u-dziecka-co-robic\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">gor\u0105czka przekracza 40\u00b0C<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Sprawd\u017a te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/bulgotanie-w-brzuchu-i-wodnista-biegunka-przyczyny-i-zapobieganie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Bulgotanie (przelewanie) w brzuchu i wodnista biegunka \u2013 przyczyny i zapobieganie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Kiedy-objawy-czerwonki-ust\u0119puj\u0105?\">Kiedy objawy czerwonki ust\u0119puj\u0105?<\/h3>\n\n\n\n<p>Objawy czerwonki ust\u0119puj\u0105 <strong>zazwyczaj samoistnie po up\u0142ywie 7-10 dni<\/strong>. Ozdrowieniec mo\u017ce wydala\u0107 pa\u0142eczki czerwonki z ka\u0142em nawet do miesi\u0105ca, stanowi\u0105c zagro\u017cenie dla os\u00f3b z kontaktu. Antybiotykoterapia skraca okres nosicielstwa.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Niepokoj\u0105ce-objawy-czerwonki\">Niepokoj\u0105ce objawy czerwonki<\/h3>\n\n\n\n<p>Wyst\u0105pienie takich objaw\u00f3w, jak <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/biegunka-z-krwia-mozliwe-przyczyny-co-moga-oznaczac-krwawe-biegunki\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">biegunka z krwi\u0105<\/a>, odwodnienie, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/bol-brzucha-mozliwe-przyczyny-badania\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">b\u00f3le brzucha<\/a>, objawy neurologiczne, zw\u0142aszcza po powrocie z kraj\u00f3w egzotycznych, powinno sk\u0142oni\u0107 do pilnej konsultacji lekarskiej. Kontakt z lekarzem ma na celu zlecenie bada\u0144 diagnostycznych i wdro\u017cenia leczenia, kt\u00f3re ograniczy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia powik\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Diagnostyka-czerwonki\">Diagnostyka czerwonki<\/h2>\n\n\n\n<p>Rozpoznanie czerwonki wy\u0142\u0105cznie na podstawie objaw\u00f3w klinicznych nie jest mo\u017cliwe. Dla potwierdzenia zaka\u017cenia konieczna jest diagnostyka laboratoryjna. <strong>Laboratoryjnym kryterium potwierdzonego przypadku czerwonki jest izolacja pa\u0142eczek <em>Shigella <\/em>spp. z materia\u0142u klinicznego metod\u0105 posiewu mikrobiologicznego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jak-i-kiedy-pobrac-kal-do-badania-jak-dlugo-przechowywac-pytania-i-odpowiedzi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Jak i kiedy pobra\u0107 ka\u0142 do badania? Jak d\u0142ugo przechowywa\u0107? Pytania i odpowiedzi<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Badanie mikrobiologiczne obejmuje wykrycie i identyfikacj\u0119 bakterii do gatunku, oznaczenie typu serologicznego wyhodowanego szczepu oraz okre\u015blenie jego wra\u017cliwo\u015bci na leki (antybiogram). <strong>Najlepszym materia\u0142em do bada\u0144 jest wymaz z odbytu<\/strong>, opr\u00f3cz kt\u00f3rego powinna by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pobrana <strong>pr\u00f3bka ka\u0142u<\/strong>. Ka\u0142, je\u015bli jest jedynym badanym materia\u0142em, ma nisk\u0105 warto\u015b\u0107 diagnostyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Wykrycie materia\u0142u genetycznego <em>Shigella <\/em>spp. w pr\u00f3bce pobranej od pacjenta jest kryterium laboratoryjnym przypadku prawdopodobnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>>> Badanie identyfikuj\u0105ce bakterie z rodzaju\u00a0<em>Salmonella<\/em>\u00a0i\u00a0<em>Shigella<\/em> s\u0105 dost\u0119pne w ALAB laboratoria &lt;&lt;<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/posiew-w-kierunku-salmonella-shigella-91831\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Badanie-posiew-w-kierunku-Salmonella-i-Shigella.jpg\" alt=\"Badanie posiew w kierunku Salmonella i Shigella banerek\" class=\"wp-image-26181\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Badanie-posiew-w-kierunku-Salmonella-i-Shigella.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Badanie-posiew-w-kierunku-Salmonella-i-Shigella-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Badanie-posiew-w-kierunku-Salmonella-i-Shigella-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Badanie-posiew-w-kierunku-Salmonella-i-Shigella-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Badanie-posiew-w-kierunku-Salmonella-i-Shigella-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-przebiega-leczenie-czerwonki?\">Jak przebiega leczenie czerwonki?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Leczenie czerwonki obejmuje podawanie antybiotyk\u00f3w i lek\u00f3w wspomagaj\u0105cych<\/strong>. Antybiotykoterapia nie jest stosowana w ka\u017cdym przypadku, chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ekspert\u00f3w wskazuje na jej korzy\u015bci \u2013 skr\u00f3cenie czasu choroby oraz skr\u00f3cenie okresu zaka\u017ano\u015bci ozdrowie\u0144c\u00f3w. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/antybiotyk\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Antybiotyk<\/a> powinny otrzyma\u0107 co najmniej osoby:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>starsze,<\/li>\n\n\n\n<li>z chorobami przewlek\u0142ymi,<\/li>\n\n\n\n<li>z niedoborami odporno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>zawodowo zajmuj\u0105ce si\u0119 \u017cywno\u015bci\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>nauczyciele,<\/li>\n\n\n\n<li>wychowawcy,<\/li>\n\n\n\n<li>dzieci ucz\u0119szczaj\u0105ce do szko\u0142y i przedszkoli.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W leczeniu wspomagaj\u0105cym stosowane s\u0105 leki przeciwgor\u0105czkowe i przeciwbiegunkowe. <strong>Nie nale\u017cy stosowa\u0107 lek\u00f3w przeciwbiegunkowych hamuj\u0105cych perystaltyk\u0119<\/strong>. Tego typu leki (np. loperamid) powoduj\u0105 gromadzenie w jelitach bakterii i toksyn, co w konsekwencji mo\u017ce prowadzi\u0107 do niedro\u017cno\u015bci pora\u017cennej przewodu pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n<p>W trakcie choroby konieczne jest <strong>odpowiednie <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nawadnianie-organizmu-suplementacja-elektrolitow\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>nawadnianie organizmu<\/strong><\/a> (preferowane doustne) oraz <strong>lekkostrawna, p\u0142ynna dieta<\/strong>. Leczenie czerwonki mo\u017ce wymaga\u0107 hospitalizacji (w Polsce ma to miejsce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n<p>Rokowania w czerwonce s\u0105 dobre \u2013 jest to choroba ca\u0142kowicie wyleczalna. \u015amiertelno\u015b\u0107 w&nbsp;czerwonce bakteryjnej wynosi poni\u017cej 1%.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> To mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/antybiotyki-czy-nadal-sa-skuteczne\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>Antybiotyki \u2013 czy nadal s\u0105 skuteczne?<\/strong><\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dieta-lekkostrawna-komu-jest-zalecana-i-na-czym-polega\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>Dieta lekkostrawna \u2013 komu jest zalecana i na czym polega?<\/strong><\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-leczenie-czerwonki-u-dzieci-i-u-doros\u0142ych-przebiega-tak-samo?\">Czy leczenie czerwonki u dzieci i u doros\u0142ych przebiega tak samo?<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Terapia czerwonki u dzieci i doros\u0142ych opiera si\u0119 na podobnych zasadach<\/strong>. Najbardziej istotne jest zapobieganie odwodnieniu, kt\u00f3re jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczne u ma\u0142ych dzieci. Dla u\u0142atwienia przyjmowania i dostosowywania dawek odpowiednich do masy cia\u0142a, dzieciom podaje si\u0119 leki w formie zawiesin i syrop\u00f3w. Doro\u015bli przyjmuj\u0105 leki w formie tabletek i kapsu\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Powik\u0142ania-nieleczonej-czerwonki\">Powik\u0142ania nieleczonej czerwonki<\/h2>\n\n\n\n<p>Gro\u017anymi powik\u0142aniami po zaka\u017ceniu pa\u0142eczkami czerwonki s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zaka\u017cenie rozsiane,<\/li>\n\n\n\n<li>toksyczne rozd\u0119cie okr\u0119\u017cnicy,<\/li>\n\n\n\n<li>odwodnienie,<\/li>\n\n\n\n<li>perforacja jelita,<\/li>\n\n\n\n<li>zesp\u00f3\u0142 hemolityczno-mocznicowy,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zespol-reitera-reaktywne-zapalenie-stawow-objawy-przyczyny-badania-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">zesp\u00f3\u0142 Reitera<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>objawy neurologiczne,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">sepsa<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Nieleczona czerwonka mo\u017ce doprowadzi\u0107 do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czerwonka-(dyzenteria):-podsumowanie-najwa\u017cniejszych-informacji\">Czerwonka (dyzenteria): podsumowanie najwa\u017cniejszych informacji<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Czerwonka jest ostr\u0105 chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 jelit wywo\u0142ywan\u0105 przez bakterie i pierwotniaki.<\/li>\n\n\n\n<li>Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 czerwonki bakteryjnej s\u0105 bakterie z rodzaju <em>Shigella.<\/em><\/li>\n\n\n\n<li>Przypadki czerwonki potwierdzone w Polsce wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 przede wszystkim z podr\u00f3\u017cami do kraj\u00f3w o niskim standardzie sanitarno-higienicznym.<\/li>\n\n\n\n<li>Do zaka\u017cenia czerwonk\u0105 dochodzi najcz\u0119\u015bciej bezpo\u015brednio drog\u0105 fekalno-oraln\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li>Najbardziej charakterystycznym objawem czerwonki jest ostra biegunka przebiegaj\u0105ca z obecno\u015bci\u0105 w kale krwi i \u015bluzu.<\/li>\n\n\n\n<li>Do rozpoznania czerwonki konieczne jest wykonanie posiewu mikrobiologicznego.<\/li>\n\n\n\n<li>Leczenie czerwonki bakteryjnej obejmuje podawanie antybiotyku, lek\u00f3w wspomagaj\u0105cych, nawadnianie i lekkostrawn\u0105 diet\u0119.<\/li>\n\n\n\n<li>Antybiotyki skracaj\u0105 czas trwania czerwonki i czas wydalania bakterii z ka\u0142em przez ozdrowie\u0144c\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>W przebiegu czerwonki nie nale\u017cy stosowa\u0107 lek\u00f3w przeciwbiegunkowych hamuj\u0105cych perystaltyk\u0119 jelit (np. loperamidu).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>CDC \u201eAbout Shigella Infection\u201d https:\/\/www.cdc.gov\/shigella\/about\/index.html (dost\u0119p 10.08.2025 r.).<\/li>\n\n\n\n<li>Patric R. Murray, K.S. Rozenthal, M.A.Pfaller &#8211;\u00a0 Mikrobiologia wyd.VI Wroc\u0142aw 2011.<\/li>\n\n\n\n<li>Meldunki o zachorowaniach na choroby zaka\u017ane, zaka\u017ceniach i zatruciach w Polsce Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH PIB.<\/li>\n\n\n\n<li>M. Jagielski, Etiologia, obraz kliniczny i diagnostyka ostrych zaka\u017ce\u0144 i zara\u017ce\u0144 przewodu pokarmowego oraz zatru\u0107 pokarmowych; Biblioteka Diagnosty Laboratoryjnego; Fundacja Pro Futura; Warszawa 2010.<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eEtiologia, obraz kliniczny i diagnostyka zaka\u017ce\u0144 przewodu pokarmowego i zatru\u0107 pokarmowych\u00a0 &#8211; wyk\u0142ady\u201d;\u00a0 Kurs dla diagnost\u00f3w laboratoryjnych 28-30 maja 2014 r.; Kierownik naukowy kursu dr n.med. Jolanta Szych.<\/li>\n\n\n\n<li>Definicje przypadk\u00f3w chor\u00f3b zaka\u017anych na potrzeby nadzoru epidemiologicznego; Wersja robocza (6b), luty, 2020; Zak\u0142ad Epidemiologii Chor\u00f3b Zaka\u017anych i Nadzoru NIZP-PZH.<\/li>\n\n\n\n<li>dr n. med. Anna Parfieniuk-Kowerda \u201eCzerwonka bakteryjna\u201d https:\/\/www.mp.pl\/pacjent\/choroby-zakazne\/choroby\/zakazenia-bakteryjne\/163918,czerwonka-bakteryjna (dost\u0119p 11.08.2025 r.).<\/li>\n\n\n\n<li>dr n. med. Ernest Kuchar \u201eBiegunki wywo\u0142ane przez szczepy z\u00a0rodzaju <em>Shigella<\/em> (szigeloza, czerwonka bakteryjna)\u201d https:\/\/www.mp.pl\/pacjent\/choroby-zakazne\/choroby\/zakazenia-bakteryjne\/165138,biegunki-wywolane-przez-szczepy-z-rodzaju-shigella-szigeloza-czerwonka-bakteryjna (dost\u0119p 11.08.2025 r.).<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czerwonka to ostra choroba zaka\u017ana jelit. Co j\u0105 wywo\u0142uje, jak si\u0119 objawia? Sprawd\u017a nasz artyku\u0142 i dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o dyzenterii.<\/p>\n","protected":false},"author":95,"featured_media":26182,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[18,23],"tags":[],"coauthors":[154],"class_list":{"0":"post-26394","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego","8":"category-infekcje-i-pasozyty"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0 - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czerwonka to ostra choroba zaka\u017ana jelit. Co j\u0105 wywo\u0142uje, jak si\u0119 objawia? Sprawd\u017a nasz artyku\u0142 i dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o dyzenterii.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0 - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czerwonka to ostra choroba zaka\u017ana jelit. Co j\u0105 wywo\u0142uje, jak si\u0119 objawia? Sprawd\u017a nasz artyku\u0142 i dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o dyzenterii.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-08-27T13:18:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-08-27T13:18:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Czerwonka_dyzenteria_cover.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Elwira Zawidzka\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Elwira Zawidzka\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Elwira Zawidzka\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0 - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Czerwonka to ostra choroba zaka\u017ana jelit. Co j\u0105 wywo\u0142uje, jak si\u0119 objawia? Sprawd\u017a nasz artyku\u0142 i dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o dyzenterii.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0 - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Czerwonka to ostra choroba zaka\u017ana jelit. Co j\u0105 wywo\u0142uje, jak si\u0119 objawia? Sprawd\u017a nasz artyku\u0142 i dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o dyzenterii.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2025-08-27T13:18:32+00:00","article_modified_time":"2025-08-27T13:18:34+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Czerwonka_dyzenteria_cover.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Elwira Zawidzka","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Elwira Zawidzka","Szacowany czas czytania":"9 minut","Written by":"Elwira Zawidzka"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/"},"author":{"name":"Elwira Zawidzka","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/1ae34e072d82e416ba56554dcb881d62"},"headline":"Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0","datePublished":"2025-08-27T13:18:32+00:00","dateModified":"2025-08-27T13:18:34+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/"},"wordCount":1705,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Czerwonka_dyzenteria_cover.jpg","articleSection":["Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego","Infekcje i paso\u017cyty"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/","name":"Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0 - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Czerwonka_dyzenteria_cover.jpg","datePublished":"2025-08-27T13:18:32+00:00","dateModified":"2025-08-27T13:18:34+00:00","description":"Czerwonka to ostra choroba zaka\u017ana jelit. Co j\u0105 wywo\u0142uje, jak si\u0119 objawia? Sprawd\u017a nasz artyku\u0142 i dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o dyzenterii.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Czerwonka_dyzenteria_cover.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/Czerwonka_dyzenteria_cover.jpg","width":1925,"height":1285,"caption":"Czerwonka_(dyzenteria)_cover"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czerwonka-dyzenteria-co-to-za-choroba-objawy-i-leczenie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czerwonka (dyzenteria) \u2013 co to za choroba? Objawy i leczenie\u00a0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/1ae34e072d82e416ba56554dcb881d62","name":"Elwira Zawidzka","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Elwira-Zawidzka-scaled-1-150x149.jpg2f127cfeae6d9bf00c170f9c737413d3","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Elwira-Zawidzka-scaled-1-150x149.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Elwira-Zawidzka-scaled-1-150x149.jpg","caption":"Elwira Zawidzka"},"description":"Specjalista mikrobiologii medycznej, diagnosta laboratoryjny, cz\u0142onek Zespo\u0142u ds. Kontroli Zaka\u017ce\u0144 Szpitalnych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/elwira\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26394","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/95"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26394"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26402,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26394\/revisions\/26402"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26394"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=26394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}