{"id":28309,"date":"2025-12-08T11:04:33","date_gmt":"2025-12-08T10:04:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?p=28309"},"modified":"2025-12-08T11:04:36","modified_gmt":"2025-12-08T10:04:36","slug":"zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/","title":{"rendered":"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119, czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona i wysokoprzetworzona, jak klasyfikuje je system NOVA oraz w jaki spos\u00f3b r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 one pod wzgl\u0119dem sk\u0142adu, technologii produkcji i wp\u0142ywu na zdrowie. Poznasz liczne przyk\u0142ady produkt\u00f3w z obu kategorii i dowiesz si\u0119, kt\u00f3re z nich mog\u0105 by\u0107 elementem zdrowej diety, a kt\u00f3re nale\u017cy zdecydowanie ogranicza\u0107.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>W artykule om\u00f3wiono tak\u017ce, jak spo\u017cycie takich produkt\u00f3w wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka, jakie choroby mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 oraz dlaczego poziom przetworzenia \u017cywno\u015bci jest jednym z kluczowych czynnik\u00f3w ryzyka zdrowotnego. Zrozumiesz te\u017c, jak \u015bwiadomie wybiera\u0107 produkty i kontrolowa\u0107 ich wp\u0142yw na zdrowie, aby codzienna dieta by\u0142a bezpieczna i wspiera\u0142a dobry stan organizmu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Najwa\u017cniejsze informacje w tym artykule:<\/strong><br>&gt;&gt; czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona i jakie procesy technologiczne j\u0105 definiuj\u0105,<br>&gt;&gt; jak system NOVA rozr\u00f3\u017cnia produkty na podstawie stopnia ich przetworzenia,<br>&gt;&gt; &nbsp;przyk\u0142ady najcz\u0119\u015bciej spotykanych produkt\u00f3w przetworzonych i wysokoprzetworzonych,<br>&gt;&gt; dlaczego \u017cywno\u015b\u0107 ultraprzetworzona wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem chor\u00f3b cywilizacyjnych,<br>&gt;&gt; jak dieta bogata w \u017cywno\u015b\u0107 przetworzon\u0105 wp\u0142ywa na wyniki bada\u0144 krwi,<br>&gt;&gt; kt\u00f3re parametry zdrowotne warto regularnie monitorowa\u0107,<br>&gt;&gt; jak interpretowa\u0107 wyniki bada\u0144 i chroni\u0107 organizm przed skutkami nadmiernego spo\u017cycia \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czym-jest-\u017cywno\u015b\u0107-przetworzona?\">Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czym-r\u00f3\u017cni-si\u0119-\u017cywno\u015b\u0107-przetworzona-od-\u017cywno\u015bci-wysokoprzetworzonej?\">Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona od \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Przyk\u0142ady-produkt\u00f3w-z-dzia\u0142u-\u017cywno\u015bci-przetworzonej\">Przyk\u0142ady produkt\u00f3w z dzia\u0142u \u017cywno\u015bci przetworzonej<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#1.-Produkty-mleczne\">Produkty mleczne<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#2.-Pieczywo-i-produkty-zbo\u017cowe\">Pieczywo i produkty zbo\u017cowe<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#3.-Mro\u017cone-owoce-i-warzywa\">Mro\u017cone owoce i warzywa<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#4.-Konserwowane-ro\u015bliny-str\u0105czkowe-i-warzywa\">Konserwowane ro\u015bliny str\u0105czkowe i warzywa<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#5.-W\u0119dliny-i-inne-produkty-mi\u0119sne\">W\u0119dliny i inne produkty mi\u0119sne<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#\u017bywno\u015b\u0107-wysokoprzetworzona-\u2013-najcz\u0119\u015bciej-spotykane-produkty\">\u017bywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 najcz\u0119\u015bciej spotykane produkty<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#1.-Gotowe-dania-typu-instant\">Gotowe dania typu instant<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#2.-S\u0142odycze-i-wyroby-cukiernicze\">S\u0142odycze i wyroby cukiernicze<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#3.-S\u0142one-przek\u0105ski-i-chipsy\">S\u0142one przek\u0105ski i chipsy<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#4.-Napoje-s\u0142odzone-i-gazowane\">Napoje s\u0142odzone i gazowane<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#5.-Gotowe-produkty-mro\u017cone-i-p\u00f3\u0142produkty\">Gotowe produkty mro\u017cone i p\u00f3\u0142produkty<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#6.-Smarowid\u0142a-i-produkty-do-szybkiej-konsumpcji\">Smarowid\u0142a i produkty do szybkiej konsumpcji<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-\u017cywno\u015b\u0107-przetworzona-i-wysokoprzetworzona-wp\u0142ywa-na-organizm-cz\u0142owieka?\">Jak \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona i wysokoprzetworzona wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#\u017bywno\u015b\u0107-przetworzona-i-wysokoprzetworzona-a-zdrowie-\u2013-niezb\u0119dne-badania\">\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i wysokoprzetworzona a zdrowie \u2013 niezb\u0119dne badania<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#Wp\u0142yw-\u017cywno\u015bci-przetworzonej-na-wyniki-bada\u0144-krwi\">Wp\u0142yw \u017cywno\u015bci przetworzonej na wyniki bada\u0144 krwi<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#Najwa\u017cniejsze-parametry-do-monitorowania-przy-wysokim-spo\u017cyciu-\u017cywno\u015bci-przetworzonej\">Najwa\u017cniejsze parametry do monitorowania przy wysokim spo\u017cyciu \u017cywno\u015bci przetworzonej<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-interpretowa\u0107-wyniki-bada\u0144-i-zapobiega\u0107-skutkom-spo\u017cywania-\u017cywno\u015bci-przetworzonej?\">Jak interpretowa\u0107 wyniki bada\u0144 i zapobiega\u0107 skutkom spo\u017cywania \u017cywno\u015bci przetworzonej?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Zako\u0144czenie\">Zako\u0144czenie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#\u017bywno\u015b\u0107-przetworzona-i-wysokoprzetworzona-\u2013-sekcja-FAQ\">\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i wysokoprzetworzona \u2013 sekcja FAQ<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czym-jest-\u017cywno\u015b\u0107-przetworzona?\">Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona?<\/h2>\n\n\n\n<p>\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona to <strong>szeroka kategoria produkt\u00f3w, kt\u00f3re powstaj\u0105 w wyniku zastosowania okre\u015blonych proces\u00f3w technologicznych <\/strong>maj\u0105cych na celu utrwalenie \u017cywno\u015bci, popraw\u0119 jej smaku, tekstury lub bezpiecze\u0144stwa mikrobiologicznego.<\/p>\n\n\n\n<p>Z perspektywy dietetyki obejmuje ona \u017cywno\u015b\u0107, kt\u00f3ra przesz\u0142a takie procesy jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pasteryzacja,<\/li>\n\n\n\n<li>fermentacja,<\/li>\n\n\n\n<li>wypiek,<\/li>\n\n\n\n<li>mro\u017cenie,<\/li>\n\n\n\n<li>konserwowanie,<\/li>\n\n\n\n<li>suszenie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Przy czym modyfikacje te maj\u0105 przede wszystkim zachowa\u0107 u\u017cyteczno\u015b\u0107 produktu i umo\u017cliwi\u0107 jego bezpieczne przechowywanie.<\/p>\n\n\n\n<p>Charakterystyczne dla \u017cywno\u015bci przetworzonej jest to, \u017ce <strong>zawiera zwykle wi\u0119cej ni\u017c jeden sk\u0142adnik<\/strong>. Przyk\u0142adowo ser powstaje z mleka, kultur bakterii i soli, a chleb z m\u0105ki, wody, dro\u017cd\u017cy i ewentualnych dodatk\u00f3w. Mimo tych zmian produkt ko\u0144cowy nadal bazuje na wyj\u015bciowym surowcu rolnym, kt\u00f3ry pozostaje rozpoznawalny: mleko w jogurcie, zbo\u017ce w pieczywie czy mi\u0119so w szynce. W\u0142a\u015bnie ta cecha odr\u00f3\u017cnia \u017cywno\u015b\u0107 przetworzon\u0105 od wysokoprzetworzonej, w kt\u00f3rej oryginalny surowiec jest cz\u0119sto trudny do zidentyfikowania.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Zobacz: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/bialko-roslinne-w-jakich-produktach-znajduje-sie-go-najwiecej-zrodla-i-przyswajalnosc\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Bia\u0142ko ro\u015blinne \u2013 w jakich produktach znajduje si\u0119 go najwi\u0119cej? \u0179r\u00f3d\u0142a i przyswajalno\u015b\u0107<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czym-r\u00f3\u017cni-si\u0119-\u017cywno\u015b\u0107-przetworzona-od-\u017cywno\u015bci-wysokoprzetworzonej?\">Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona od \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kluczowym poj\u0119ciem dla \u017cywno\u015bci przetworzonej i wysokoprzetworzonej jest system NOVA, kt\u00f3ry zosta\u0142 opracowany przez brazylijskich naukowc\u00f3w i dzieli produkty spo\u017cywcze na cztery grupy, w zale\u017cno\u015bci od stopnia ich przetworzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Klasyfikacja NOVA:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Grupa I: do tej grupy zaliczamy \u017cywno\u015b\u0107 nieprzetworzon\u0105 i minimalnie przetworzon\u0105, tak\u0105 jak: \u015bwie\u017ce owoce i warzywa, jaja, mi\u0119so, ro\u015bliny str\u0105czkowe, produkty pe\u0142noziarniste, orzechy.<\/li>\n\n\n\n<li>Grupa II: zaliczymy do niej przetworzone sk\u0142adniki u\u017cywane w kuchni, takie jak: naturalne oleje, mas\u0142o, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sol-w-diecie-i-jej-wplyw-na-zdrowie-czy-rodzaj-soli-ma-znaczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">s\u00f3l<\/a>, m\u0105ka czy cukier.<\/li>\n\n\n\n<li>Grupa III: ta grupa charakteryzuje najcz\u0119\u015bciej przetworzon\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 np.: konserwowane ro\u015bliny str\u0105czkowe, pasteryzowane mleko, sery, wypieki, jogurty.<\/li>\n\n\n\n<li>Grupa IV: to wysoko przetworzona \u017cywno\u015b\u0107 do kt\u00f3rej nale\u017c\u0105: mieszanki instant, s\u0142odycze, napoje gazowane, \u017cywno\u015b\u0107 gotowa do spo\u017cycia, mro\u017cona pizza.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona<\/strong> <strong>obejmuje produkty, kt\u00f3rych sk\u0142adniki zosta\u0142y poddane podstawowym procesom przemys\u0142owym lub kulinarnym<\/strong> \u2013 takim jak pasteryzacja, fermentacja, pieczenie czy dodatek soli lub cukru. S\u0142u\u017cy to zwi\u0119kszeniu trwa\u0142o\u015bci, poprawie smaku lub bezpiecze\u0144stwa mikrobiologicznego. Do tej kategorii nale\u017c\u0105 m.in.:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pasteryzowane mleko,<\/li>\n\n\n\n<li>sery,<\/li>\n\n\n\n<li>konserwowane ro\u015bliny str\u0105czkowe,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wlasciwosci-jogurtu-naturalnego-jak-wybrac-jogurt-z-dobrym-skladem\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">jogurty naturalne<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>tradycyjne pieczywo.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Procesy te zmieniaj\u0105 produkt wyj\u015bciowy, jednak nie prowadz\u0105 do ca\u0142kowitej utraty warto\u015bci od\u017cywczej ani nie skutkuj\u0105 dominuj\u0105cym udzia\u0142em sztucznych dodatk\u00f3w. Spo\u017cycie \u017cywno\u015bci przetworzonej, cho\u0107 wymaga umiarkowania i \u015bwiadomo\u015bci sk\u0142adu, nie jest jednoznacznie negatywne i mo\u017ce stanowi\u0107 element zdrowej diety.<\/p>\n\n\n\n<p>Z kolei <strong>\u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona<\/strong> (ultraprocessed foods, UPF) <strong>charakteryzuje si\u0119 znacznie wy\u017cszym stopniem ingerencji technologicznej<\/strong>. Produkty te zawieraj\u0105 liczne sk\u0142adniki technologiczne, kt\u00f3re rzadko wyst\u0119puj\u0105 w kuchni domowej, takie jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wzmacniacze smaku,<\/li>\n\n\n\n<li>emulgatory,<\/li>\n\n\n\n<li>syntetyczne barwniki,<\/li>\n\n\n\n<li>stabilizatory,<\/li>\n\n\n\n<li>wysoko rafinowane cukry i t\u0142uszcze.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Do tej grupy nale\u017c\u0105 m.in. dania instant, s\u0142odycze, napoje gazowane, gotowe p\u00f3\u0142produkty, s\u0142one przek\u0105ski czy mro\u017cone pizze.<\/p>\n\n\n\n<p>Wysoki stopie\u0144 przetworzenia <strong>wp\u0142ywa na obni\u017cenie warto\u015bci od\u017cywczej oraz zwi\u0119kszenie g\u0119sto\u015bci energetycznej,<\/strong> co mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi chor\u00f3b cywilizacyjnych. Liczne badania wskazuj\u0105, \u017ce wysokie spo\u017cycie UPF koreluje z wi\u0119kszym ryzykiem <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/otylosc-i-jej-zapobieganie-profilaktyka-otylosci-pierwotnej-i-wtornej\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">oty\u0142o\u015bci<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zespol-metaboliczny\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">zespo\u0142u metabolicznego<\/a>, chor\u00f3b sercowo-naczyniowych, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/cukrzyca\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">cukrzycy typu 2<\/a>, a nawet niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w. Mechanizmy tych zale\u017cno\u015bci obejmuj\u0105 m.in. negatywny wp\u0142yw dodatk\u00f3w technologicznych na mikrobiot\u0119, wysoki indeks glikemiczny, nisk\u0105 syto\u015b\u0107 oraz nadmiern\u0105 smakowito\u015b\u0107 produkt\u00f3w prowadz\u0105c\u0105 do przejadania si\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Podsumowuj\u0105c, g\u0142\u00f3wna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy \u017cywno\u015bci\u0105 przetworzon\u0105 a wysokoprzetworzon\u0105 dotyczy zar\u00f3wno zakresu i rodzaju zastosowanych technologii, jak i obecno\u015bci substancji dodatkowych. Podczas gdy \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona mo\u017ce stanowi\u0107 uzupe\u0142nienie zbilansowanej diety, <strong>\u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona powinna by\u0107 ograniczana ze wzgl\u0119du na udokumentowane niekorzystne skutki zdrowotne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-ryzyko-cukrzycy\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pakiet-ryzyko-cukrzycy2-badania-1-1.jpg\" alt=\"pakiet ryzyko cukrzycy (2 badania) banerek\" class=\"wp-image-20850\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pakiet-ryzyko-cukrzycy2-badania-1-1.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pakiet-ryzyko-cukrzycy2-badania-1-1-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pakiet-ryzyko-cukrzycy2-badania-1-1-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pakiet-ryzyko-cukrzycy2-badania-1-1-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pakiet-ryzyko-cukrzycy2-badania-1-1-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przyk\u0142ady-produkt\u00f3w-z-dzia\u0142u-\u017cywno\u015bci-przetworzonej\">Przyk\u0142ady produkt\u00f3w z dzia\u0142u \u017cywno\u015bci przetworzonej<\/h2>\n\n\n\n<p>\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona obejmuje szerok\u0105 grup\u0119 produkt\u00f3w, kt\u00f3re powsta\u0142y w nast\u0119pstwie podstawowych proces\u00f3w technologicznych, takich jak pasteryzacja, fermentacja, mro\u017cenie, konserwowanie czy wypiek. Cho\u0107 zmieniaj\u0105 one cechy surowc\u00f3w rolnych, produkty ko\u0144cowe nadal pozostaj\u0105 z nimi wyra\u017anie powi\u0105zane pod wzgl\u0119dem sk\u0142adu i wygl\u0105du.<\/p>\n\n\n\n<p>W tej kategorii znajduj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno artyku\u0142y o wysokiej warto\u015bci od\u017cywczej, jak i takie, kt\u00f3rych spo\u017cycie warto kontrolowa\u0107. Poni\u017cej przedstawiono wybrane przyk\u0142ady najcz\u0119\u015bciej spotykanych produkt\u00f3w z dzia\u0142u \u017cywno\u015bci przetworzonej:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"1.-Produkty-mleczne\">1. Produkty mleczne<\/h3>\n\n\n\n<p>Do najpopularniejszych produkt\u00f3w przetworzonych nale\u017c\u0105 jogurty naturalne, kefiry oraz sery \u017c\u00f3\u0142te i twarogowe. Powstaj\u0105 one w wyniku fermentacji mleka lub jego obr\u00f3bki przy u\u017cyciu kultur bakterii, soli czy podpuszczki. <strong>Mimo zmian technologicznych nadal bazuj\u0105 na wyj\u015bciowym surowcu,<\/strong> czyli mleku, zachowuj\u0105c znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jego warto\u015bci od\u017cywczej.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"2.-Pieczywo-i-produkty-zbo\u017cowe\">2. Pieczywo i produkty zbo\u017cowe<\/h3>\n\n\n\n<p>Chleb, bu\u0142ki czy tortille s\u0105 przyk\u0142adami produkt\u00f3w, kt\u00f3re tworzy si\u0119 z m\u0105ki, wody, dro\u017cd\u017cy i soli, czasem z dodatkiem ziaren lub kultur starterowych. <strong>Proces wypieku wp\u0142ywa na tekstur\u0119 i trwa\u0142o\u015b\u0107, <\/strong>jednak zbo\u017cowy charakter produktu jest nadal \u0142atwo rozpoznawalny. Szczeg\u00f3lnie korzystne \u017cywieniowo s\u0105 pieczywo pe\u0142noziarniste i razowe.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"3.-Mro\u017cone-owoce-i-warzywa\">3. Mro\u017cone owoce i warzywa<\/h3>\n\n\n\n<p>Mro\u017cenie stanowi jedn\u0105 z naj\u0142agodniejszych form przetwarzania, pozwalaj\u0105c\u0105 na zachowanie wi\u0119kszo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Mro\u017cone warzywa, owoce czy mieszanki warzywno-owocowe to produkty, kt\u00f3re <strong>przesz\u0142y minimaln\u0105 obr\u00f3bk\u0119,<\/strong> a ich sk\u0142ad jest zwykle czysty i prosty, oparty wy\u0142\u0105cznie na surowcu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"4.-Konserwowane-ro\u015bliny-str\u0105czkowe-i-warzywa\">4. Konserwowane ro\u015bliny str\u0105czkowe i warzywa<\/h3>\n\n\n\n<p>Fasola, ciecierzyca czy kukurydza w puszkach to typowe przyk\u0142ady \u017cywno\u015bci przetworzonej. <strong>Obr\u00f3bka cieplna i dodatek soli lub niewielkiej ilo\u015bci substancji konserwuj\u0105cych maj\u0105 na celu przed\u0142u\u017cenie trwa\u0142o\u015bci.<\/strong> Mimo to produkt nadal pozostaje w pe\u0142ni rozpoznawalny, a jego warto\u015b\u0107 od\u017cywcza \u2013 w du\u017cej mierze zachowana.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"5.-W\u0119dliny-i-inne-produkty-mi\u0119sne\">5. W\u0119dliny i inne produkty mi\u0119sne<\/h3>\n\n\n\n<p>Do \u017cywno\u015bci przetworzonej nale\u017c\u0105 tak\u017ce niekt\u00f3re produkty mi\u0119sne, takie jak szynka gotowana, piecze\u0144 rzymska czy pasztety. Zawieraj\u0105 zwykle wi\u0119cej ni\u017c jeden sk\u0142adnik (mi\u0119so, s\u00f3l, przyprawy), a <strong>proces obr\u00f3bki \u2013 gotowanie, w\u0119dzenie czy peklowanie \u2013 modyfikuje ich smak oraz trwa\u0142o\u015b\u0107.<\/strong> Jednocze\u015bnie to w\u0142a\u015bnie ta podgrupa wymaga szczeg\u00f3lnej kontroli jako\u015bci, poniewa\u017c cz\u0119\u015b\u0107 produkt\u00f3w, zw\u0142aszcza t\u0142ustych lub z wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 dodatk\u00f3w, powinna by\u0107 spo\u017cywana z umiarem.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">Wszystkie powy\u017csze przyk\u0142ady dowodz\u0105, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona to zr\u00f3\u017cnicowana kategoria, obejmuj\u0105ca zar\u00f3wno produkty o wysokiej warto\u015bci od\u017cywczej, jak i takie, kt\u00f3re nale\u017cy wybiera\u0107 rozwa\u017cnie. Kluczem jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 sk\u0142adu i stopnia ingerencji technologicznej, a nie samo poj\u0119cie \u201eprzetworzenia\u201d.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>>> Przydatne wskaz\u00f3wki znajdziesz w artykule: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jak-czytac-sklady-na-etykietach-produktow-spozywczych\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Jak czyta\u0107 sk\u0142ady na etykietach produkt\u00f3w spo\u017cywczych?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-watrobowy\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy.jpg\" alt=\"Pakiet watrobowy banerek\" class=\"wp-image-21005\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Pakiet_watrobowy-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u017bywno\u015b\u0107-wysokoprzetworzona-\u2013-najcz\u0119\u015bciej-spotykane-produkty\">\u017bywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 najcz\u0119\u015bciej spotykane produkty<\/h2>\n\n\n\n<p>\u017bywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona (<em>ultraprocessed foods<\/em>, UPF) obejmuje produkty, kt\u00f3re powsta\u0142y w wyniku intensywnych proces\u00f3w przemys\u0142owych prowadz\u0105cych do znacznego przekszta\u0142cenia surowc\u00f3w rolnych. <strong>W tego typu \u017cywno\u015bci oryginalny sk\u0142adnik naturalny jest cz\u0119sto trudny do rozpoznania, a finalny produkt zawiera liczne dodatki technologiczne<\/strong> \u2013 wzmacniacze smaku, substancje s\u0142odz\u0105ce, emulgatory, stabilizatory, barwniki czy wysoko rafinowane cukry i t\u0142uszcze. Ich celem jest poprawa trwa\u0142o\u015bci, tekstury, koloru czy atrakcyjno\u015bci sensorycznej.<\/p>\n\n\n\n<p>\u017bywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona jest zazwyczaj bardzo smakowita, \u0142atwa do spo\u017cycia w nadmiarze i uboga w warto\u015bci od\u017cywcze. Poni\u017cej przedstawiono najcz\u0119\u015bciej spotykane produkty nale\u017c\u0105ce do tej kategorii.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"1.-Gotowe-dania-typu-instant\">1. Gotowe dania typu instant<\/h3>\n\n\n\n<p>Zupki w proszku, instant ramen, pur\u00e9e w proszku czy inne szybkie dania wymagaj\u0105ce jedynie zalania wod\u0105 to jedne z najbardziej charakterystycznych produkt\u00f3w wysokoprzetworzonych. Zawieraj\u0105 mieszanki wzmacniaczy smaku, aromat\u00f3w, stabilizator\u00f3w oraz rafinowane w\u0119glowodany, dzi\u0119ki kt\u00f3rym <strong>proces przygotowania jest szybki, a smak intensywny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"2.-S\u0142odycze-i-wyroby-cukiernicze\">2. S\u0142odycze i wyroby cukiernicze<\/h3>\n\n\n\n<p>Batoniki, ciastka, wafelki, kremy kanapkowe czy cukierki powstaj\u0105 dzi\u0119ki z\u0142o\u017conym procesom, a ich sk\u0142ad obejmuje zwykle cukry proste, syropy, t\u0142uszcze utwardzone, emulgatory i barwniki. Produkty te maj\u0105 wysok\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 energetyczn\u0105 przy niskiej zawarto\u015bci <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jedz-blonnik-twoje-jelita-beda-ci-wdzieczne\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">b\u0142onnika<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/podstawowe-skladniki-odzywcze-bialko-budowa-i-funkcje-bialek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">bia\u0142ka<\/a> czy mikroelement\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"3.-S\u0142one-przek\u0105ski-i-chipsy\">3. S\u0142one przek\u0105ski i chipsy<\/h3>\n\n\n\n<p>Chipsy ziemniaczane, chrupki kukurydziane, paluszki czy krakersy s\u0105 cz\u0119sto poddawane sma\u017ceniu, ekstruzji lub pieczeniu przemys\u0142owemu. Opr\u00f3cz surowca bazowego zawieraj\u0105 mieszanki przypraw, aromat\u00f3w, wzmacniaczy smaku oraz du\u017ce ilo\u015bci soli i t\u0142uszczu.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"4.-Napoje-s\u0142odzone-i-gazowane\">4. Napoje s\u0142odzone i gazowane<\/h3>\n\n\n\n<p>Kolorowe napoje gazowane, napoje energetyczne, dos\u0142adzane ice tea czy smakowe napoje mleczne s\u0105 typowymi przyk\u0142adami \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej w formie p\u0142ynnej. Ich sk\u0142ad opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na wodzie, cukrach lub s\u0142odzikach, aromatach i regulatorach kwasowo\u015bci. <strong>Zawieraj\u0105 minimaln\u0105 warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105,<\/strong> a ich szybkie przyswajanie sprzyja nadmiernemu spo\u017cyciu kalorii.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"5.-Gotowe-produkty-mro\u017cone-i-p\u00f3\u0142produkty\">5. Gotowe produkty mro\u017cone i p\u00f3\u0142produkty<\/h3>\n\n\n\n<p>Mro\u017cone pizze, zapiekanki, nuggetsy, panierowane ryby, frytki czy gotowe dania obiadowe przechodz\u0105 wieloetapowe procesy produkcyjne. <strong>Zawieraj\u0105 liczne dodatki technologiczne, utwardzone lub rafinowane t\u0142uszcze,<\/strong> a cz\u0119sto tak\u017ce du\u017ce ilo\u015bci soli i cukru. Ich sk\u0142ad jest znacznie bardziej z\u0142o\u017cony ni\u017c w przypadku produkt\u00f3w przetworzonych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"6.-Smarowid\u0142a-i-produkty-do-szybkiej-konsumpcji\">6. Smarowid\u0142a i produkty do szybkiej konsumpcji<\/h3>\n\n\n\n<p>Margaryny mi\u0119kkie, gotowe sosy, majonezy, dressingi, kremy \u015bniadaniowe i produkty kanapkowe zawieraj\u0105 mieszanki olej\u00f3w, emulgator\u00f3w, stabilizator\u00f3w oraz substancji poprawiaj\u0105cych smak i konsystencj\u0119. S\u0105 \u0142atwe w u\u017cyciu, ale cechuje je wysoki stopie\u0144 technologicznego przetworzenia.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">\u017bywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona charakteryzuje si\u0119 wygod\u0105, d\u0142ug\u0105 trwa\u0142o\u015bci\u0105 i intensywnymi walorami sensorycznymi, jednak jej regularne spo\u017cycie wi\u0105\u017ce si\u0119 z mniejsz\u0105 g\u0119sto\u015bci\u0105 od\u017cywcz\u0105 i potencjalnym negatywnym wp\u0142ywem na zdrowie. Dlatego kluczowe znaczenie ma ograniczanie jej udzia\u0142u w codziennej diecie na rzecz produkt\u00f3w \u015bwie\u017cych i minimalnie przetworzonych.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-\u017cywno\u015b\u0107-przetworzona-i-wysokoprzetworzona-wp\u0142ywa-na-organizm-cz\u0142owieka?\">Jak \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona i wysokoprzetworzona wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?<\/h2>\n\n\n\n<p>Wp\u0142yw \u017cywno\u015bci na zdrowie cz\u0142owieka zale\u017cy nie tylko od jej sk\u0142adu, lecz tak\u017ce od stopnia przetworzenia. W literaturze naukowej coraz cz\u0119\u015bciej podkre\u015bla si\u0119, \u017ce o ile \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 zdrowej diety, o tyle \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona (UPF \u2013 <em>ultraprocessed foods<\/em>) wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona, obejmuj\u0105ca produkty takie jak jogurty naturalne, pieczywo, sery czy mro\u017cone warzywa, zazwyczaj zachowuje znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 warto\u015bci od\u017cywczej surowca. <strong>Procesy takie jak fermentacja, pasteryzacja, mro\u017cenie czy konserwowanie poprawiaj\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo,<\/strong> jedynie w umiarkowany spos\u00f3b wp\u0142ywaj\u0105c na sk\u0142ad.<\/p>\n\n\n\n<p>Badania wskazuj\u0105, \u017ce <strong>regularne spo\u017cywanie \u017cywno\u015bci umiarkowanie przetworzonej nie jest samo w sobie czynnikiem ryzyka chor\u00f3b przewlek\u0142ych,<\/strong> o ile produkty te charakteryzuj\u0105 si\u0119 korzystnym sk\u0142adem i niskim udzia\u0142em soli, cukru oraz nasyconych t\u0142uszcz\u00f3w. W przypadku niekt\u00f3rych kategorii \u2013 jak fermentowane produkty mleczne czy pe\u0142noziarniste pieczywo \u2013 obserwuje si\u0119 wr\u0119cz pozytywny wp\u0142yw na mikrobiot\u0119 jelitow\u0105, gospodark\u0119 glukozowo-insulinow\u0105 i profil lipidowy.<\/p>\n\n\n\n<p>Odmiennie prezentuje si\u0119 sytuacja w przypadku \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej, kt\u00f3rej cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest udzia\u0142 licznych dodatk\u00f3w technologicznych, wysoko rafinowanych sk\u0142adnik\u00f3w oraz silne przetworzenie prowadz\u0105ce do zatracenia struktury naturalnego surowca. Wysokie spo\u017cycie \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia takich chor\u00f3b jak:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>oty\u0142o\u015bci i nadmiernej masy cia\u0142a<\/strong>, wynikaj\u0105cych m.in. z wysokiej g\u0119sto\u015bci energetycznej, niskiej syto\u015bci i szybkiej przyswajalno\u015bci kalorii,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>cukrzycy typu 2<\/strong>, powi\u0105zanej z obecno\u015bci\u0105 rafinowanych <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/podstawowe-skladniki-odzywcze-w-diecie-czlowieka-weglowodany\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">w\u0119glowodan\u00f3w<\/a>, dodatk\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na mikrobiot\u0119 oraz wysokim indeksem glikemicznym,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>chor\u00f3b sercowo-naczyniowych<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>stan\u00f3w zapalnych i zaburze\u0144 metabolicznych<\/strong>, kt\u00f3re mog\u0105 wynika\u0107 z niskiej zawarto\u015bci b\u0142onnika, nadmiaru t\u0142uszcz\u00f3w trans, dodatk\u00f3w emulguj\u0105cych i konserwuj\u0105cych,<\/li>\n\n\n\n<li>potencjalnie r\u00f3wnie\u017c <strong>zwi\u0119kszonego ryzyka niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w<\/strong>, na co wskazuj\u0105 analizy populacyjne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Mechanizmy tych negatywnych skutk\u00f3w s\u0105 wieloczynnikowe. \u017bywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona cz\u0119sto powoduje <strong>szybszy skok glukozy we krwi, zaburza sygna\u0142y syto\u015bci, mo\u017ce negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na sk\u0142ad <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/mikrobiota-jelitowa\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">mikrobioty jelitowej<\/a> oraz zwi\u0119ksza\u0107 przewlek\u0142y stan zapalny organizmu. <\/strong>Dodatkowo, jej wysoka smakowito\u015b\u0107, mi\u0119kka tekstura i \u0142atwa dost\u0119pno\u015b\u0107 sprzyjaj\u0105 przejadaniu si\u0119, co jest jednym z g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w epidemii oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Umiarkowane spo\u017cycie \u017cywno\u015bci przetworzonej nie stanowi istotnego zagro\u017cenia dla zdrowia<\/strong>, a niekt\u00f3re produkty mog\u0105 wr\u0119cz wspiera\u0107 prawid\u0142owe funkcjonowanie organizmu. Natomiast <strong>\u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona jest wyra\u017anie powi\u0105zana z rozwojem wielu chor\u00f3b cywilizacyjnych <\/strong>i powinna by\u0107 zdecydowanie ograniczana w codziennej diecie.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>>> Sprawd\u017a te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zdrowe-tluszcze-ktore-tluszcze-sa-zdrowe-i-w-czym-je-znalezc\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Zdrowe t\u0142uszcze. Kt\u00f3re t\u0142uszcze s\u0105 zdrowe i w czym je znale\u017a\u0107?<\/a><\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zdrowe-tluszcze-ktore-tluszcze-sa-zdrowe-i-w-czym-je-znalezc\/\">\u00a0<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u017bywno\u015b\u0107-przetworzona-i-wysokoprzetworzona-a-zdrowie-\u2013-niezb\u0119dne-badania\">\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i wysokoprzetworzona a zdrowie \u2013 niezb\u0119dne badania<\/h2>\n\n\n\n<p>Regularne monitorowanie parametr\u00f3w zdrowotnych jest kluczowe w ocenie wp\u0142ywu stylu \u017cycia i diety na funkcjonowanie organizmu. W kontek\u015bcie \u017cywno\u015bci przetworzonej i wysokoprzetworzonej <strong>badania laboratoryjne pozwalaj\u0105 na wczesne wykrycie zmian metabolicznych, stan\u00f3w zapalnych oraz zaburze\u0144 lipidowych i glukozowych<\/strong>, kt\u00f3re cz\u0119sto rozwijaj\u0105 si\u0119 stopniowo i bezobjawowo.<\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 umiarkowane spo\u017cycie \u017cywno\u015bci przetworzonej nie musi prowadzi\u0107 do negatywnych konsekwencji, wysoka poda\u017c produkt\u00f3w wysokoprzetworzonych wi\u0105\u017ce si\u0119 z wieloma udokumentowanymi zagro\u017ceniami zdrowotnymi. Dlatego \u015bwiadome monitorowanie wynik\u00f3w bada\u0144 mo\u017ce stanowi\u0107 skuteczny element profilaktyki.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Wp\u0142yw-\u017cywno\u015bci-przetworzonej-na-wyniki-bada\u0144-krwi\">Wp\u0142yw \u017cywno\u015bci przetworzonej na wyniki bada\u0144 krwi<\/h3>\n\n\n\n<p>Spo\u017cywanie \u017cywno\u015bci przetworzonej, zw\u0142aszcza tej bogatej w s\u00f3l, cukier i t\u0142uszcze nasycone, mo\u017ce stopniowo wp\u0142ywa\u0107 na parametry laboratoryjne. Produkty takie jak s\u0142one w\u0119dliny, sery topione, gotowe pieczywo cukiernicze czy dania konserwowane mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ci\u015bnienie t\u0119tnicze i prowadzi\u0107 do zmian w <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipidogram-profil-lipidowy-co-to-za-badanie-jak-sie-do-niego-przygotowac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">profilu lipidowym<\/a>. Skutkiem cz\u0119stego spo\u017cywania produkt\u00f3w o wysokiej zawarto\u015bci sodu mo\u017ce by\u0107 wzrost poziomu <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/sod-w-surowicy-o35\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">sodu w surowicy<\/a> oraz podwy\u017cszone ci\u015bnienie krwi.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3re produkty przetworzone, zw\u0142aszcza pieczywo cukiernicze czy smakowe jogurty, mog\u0105 powodowa\u0107 wi\u0119ksze wahania <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/glukoza-l43\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">glukozy<\/a> we <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krew-budowa-funkcje-w-organizmie-grupy-krwi-i-ich-dziedziczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">krwi<\/a>, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do stopniowego pogarszania si\u0119 parametr\u00f3w gospodarki w\u0119glowodanowej, takich jak glukoza na czczo czy <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/insulina-l97\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">insulina<\/a>. Cho\u0107 zmiany te s\u0105 zwykle \u0142agodne, ich <strong>d\u0142ugotrwa\u0142e utrzymywanie mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na ryzyko rozwoju zaburze\u0144 metabolicznych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-lipidogram-extra\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan.jpg\" alt=\"Badanie lipidogram extra (6 badan\u0301) banerek\" class=\"wp-image-20866\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Najwa\u017cniejsze-parametry-do-monitorowania-przy-wysokim-spo\u017cyciu-\u017cywno\u015bci-przetworzonej\">Najwa\u017cniejsze parametry do monitorowania przy wysokim spo\u017cyciu \u017cywno\u015bci przetworzonej<\/h3>\n\n\n\n<p>Osoby, kt\u00f3rych dieta zawiera wi\u0119kszy udzia\u0142 \u017cywno\u015bci przetworzonej, powinny regularnie kontrolowa\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Profil lipidowy: <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/cholesterol-calkowity-i99\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">cholesterol ca\u0142kowity<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/cholesterol-ldl-bezposredni-zmierzony-k03\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">LDL<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/cholesterol-hdl-w-surowicy-k01\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">HDL<\/a> oraz <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/triglicerydy-o49\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tr\u00f3jglicerydy<\/a> \u2013 z uwagi na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wzrostu cholesterolu LDL i tr\u00f3jgliceryd\u00f3w przy diecie bogatej w t\u0142uszcze nasycone, trans i rafinowane w\u0119glowodany.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Parametry gospodarki w\u0119glowodanowej:<\/strong> glukoza na czczo, insulina, HOMA-IR oraz <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/hemoglobina-glikowana-hba1c-l55\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">hemoglobina glikowana<\/a> (HbA1c) \u2013 mog\u0105 ulega\u0107 pogorszeniu przy cz\u0119stym spo\u017cyciu produkt\u00f3w o wysokim indeksie glikemicznym.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Markery stanu zapalnego:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-c-reaktywne-crp-ilosciowe-i81\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP<\/a> (bia\u0142ko C-reaktywne) oraz <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/odczyn-biernackiego-c59\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">OB<\/a> \u2013 przewlek\u0142y stan zapalny mo\u017ce by\u0107 nasilany przez diet\u0119 ubog\u0105 w b\u0142onnik, bogat\u0105 w dodatki technologiczne oraz t\u0142uszcze trans.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Parametry funkcji <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/watroba-budowa-funkcje-najczestsze-choroby\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">w\u0105troby<\/a>:<\/strong> <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-alaninowa-alt-i17\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ALT<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-asparaginianowa-ast-i19\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AST<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/gamma-glutamylotranspeptydaza-ggtp-l31\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">GGTP<\/a> \u2013 ze wzgl\u0119du na ryzyko rozwoju st\u0142uszczenia w\u0105troby, zwi\u0105zanego z diet\u0105 wysokokaloryczn\u0105 i obfituj\u0105c\u0105 w cukry proste.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Poziom sodu i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/potas-w-surowicy-n45\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">potasu<\/a>:<\/strong> u os\u00f3b spo\u017cywaj\u0105cych du\u017co produkt\u00f3w konserwowanych, s\u0142onych przek\u0105sek czy gotowych da\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 zaburza\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 elektrolitow\u0105.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Masa cia\u0142a oraz obw\u00f3d talii:<\/strong> jako wska\u017aniki ryzyka metabolicznego, \u015bci\u015ble powi\u0105zanego z diet\u0105 bogat\u0105 w \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzon\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>>> Warto przeczyta\u0107: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/crp-jak-interpretowac-wyniki-badania\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP \u2013 jak interpretowa\u0107 wyniki badania?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-interpretowa\u0107-wyniki-bada\u0144-i-zapobiega\u0107-skutkom-spo\u017cywania-\u017cywno\u015bci-przetworzonej?\">Jak interpretowa\u0107 wyniki bada\u0144 i zapobiega\u0107 skutkom spo\u017cywania \u017cywno\u015bci przetworzonej?<\/h3>\n\n\n\n<p>Interpretacja wynik\u00f3w powinna zawsze uwzgl\u0119dnia\u0107 zar\u00f3wno normy laboratoryjne, jak i indywidualny styl \u017cycia. <strong>Podwy\u017cszony cholesterol LDL lub tr\u00f3jglicerydy mog\u0105 wskazywa\u0107 na nadmierne spo\u017cycie t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i trans<\/strong> \u2013 w\u00f3wczas warto ograniczy\u0107 t\u0142uste w\u0119dliny, sma\u017cone przek\u0105ski i produkty cukiernicze. Je\u015bli parametry glukozy, insuliny lub HOMA-IR zaczynaj\u0105 si\u0119 podnosi\u0107, istotne b\u0119dzie zmniejszenie ilo\u015bci s\u0142odkich jogurt\u00f3w, p\u0142atk\u00f3w \u015bniadaniowych czy s\u0142odyczy.<\/p>\n\n\n\n<p>W przypadku podwy\u017cszonego CRP lub test\u00f3w w\u0105trobowych (ALT, AST) zaleca si\u0119 redukcj\u0119 ultraprzetworzonych produkt\u00f3w, zwi\u0119kszenie spo\u017cycia warzyw, owoc\u00f3w, produkt\u00f3w pe\u0142noziarnistych i fermentowanych oraz zadbanie o regularn\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105. Osoby z nadci\u015bnieniem lub podwy\u017cszonym poziomem sodu w surowicy powinny ogranicza\u0107 solone przek\u0105ski, dania gotowe oraz przetworzone mi\u0119sa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Najwa\u017cniejszym krokiem profilaktycznym jest stopniowe zast\u0119powanie \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej produktami \u015bwie\u017cymi i minimalnie przetworzonymi.<\/strong> Regularne wykonywanie bada\u0144 pozwala na wczesne wykrycie niekorzystnych zmian i wdro\u017cenie odpowiednich modyfikacji dietetycznych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>>> Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/piramida-zywienia-czym-jest-i-jakie-sa-zasady-zdrowego-zywienia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Piramida \u017bywienia \u2013 czym jest i jakie s\u0105 zasady zdrowego \u017cywienia?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zako\u0144czenie\">Zako\u0144czenie<\/h2>\n\n\n\n<p>Wiesz ju\u017c, czym r\u00f3\u017cni si\u0119 \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona od wysokoprzetworzonej i jak ich spo\u017cycie mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na funkcjonowanie organizmu. Regularne monitorowanie parametr\u00f3w zdrowotnych oraz \u015bwiadome wybory \u017cywieniowe pozwol\u0105 Ci lepiej kontrolowa\u0107 wp\u0142yw codziennej diety na zdrowie i budowa\u0107 nawyki, kt\u00f3re realnie wspieraj\u0105 dobre samopoczucie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"\u017bywno\u015b\u0107-przetworzona-i-wysokoprzetworzona-\u2013-sekcja-FAQ\">\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i wysokoprzetworzona \u2013 sekcja FAQ<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"schema-faq wp-block-yoast-faq-block\"><div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1765187376240\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Dlaczego \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona jest niezdrowa?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona mo\u017ce by\u0107 niezdrowa g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy zawiera du\u017ce ilo\u015bci soli, cukru, nasyconych t\u0142uszcz\u00f3w lub dodatk\u00f3w, kt\u00f3re pogarszaj\u0105 jej warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105. Nadmierne spo\u017cycie takich produkt\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 do wzrostu masy cia\u0142a, zaburze\u0144 gospodarki lipidowej i glukozowej oraz zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko chor\u00f3b metabolicznych.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1765187388886\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Jak przetworzone jedzenie wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Przetworzone jedzenie mo\u017ce powodowa\u0107 wahania poziomu glukozy, zwi\u0119ksza\u0107 ci\u015bnienie krwi i pogarsza\u0107 profil lipidowy, zw\u0142aszcza je\u015bli jest bogate w cukier, s\u00f3l lub t\u0142uszcze nasycone. D\u0142ugotrwa\u0142e spo\u017cywanie takich produkt\u00f3w sprzyja rozwojowi zaburze\u0144 metabolicznych, przewlek\u0142ego stanu zapalnego i problem\u00f3w z kontrol\u0105 masy cia\u0142a.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1765187401495\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Czym jest ultra przetworzona \u017cywno\u015b\u0107?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Ultraprzetworzona \u017cywno\u015b\u0107 to produkty, kt\u00f3re przesz\u0142y intensywne procesy przemys\u0142owe i zawieraj\u0105 liczne dodatki technologiczne, takie jak wzmacniacze smaku, emulgatory, s\u0142odziki, barwniki i rafinowane t\u0142uszcze oraz cukry. Surowiec wyj\u015bciowy jest w nich trudny do rozpoznania, a ich celem jest uzyskanie d\u0142ugiej trwa\u0142o\u015bci, atrakcyjnego smaku i \u0142atwo\u015bci spo\u017cycia. Do tej kategorii nale\u017c\u0105 m.in. dania instant, s\u0142odycze, napoje gazowane, gotowe p\u00f3\u0142produkty czy mro\u017cone pizze, kt\u00f3re \u2013 ze wzgl\u0119du na nisk\u0105 warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 i wysok\u0105 smakowito\u015b\u0107 \u2013 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem rozwoju oty\u0142o\u015bci, cukrzycy typu 2, chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i innych chor\u00f3b cywilizacyjnych.<\/p> <\/div> <\/div>\n\n\n\n<p><strong>Opieka merytoryczna: lek. Agata Strukow<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Monteiro, C. A., Cannon, G., Moubarac, J.-C., Levy, R. B., Louzada, M. L. C., &amp; Jaime, P. C. (2018). The UN Decade of Nutrition, the NOVA food classification and the trouble with ultra-processing. <em>Public Health Nutrition, 21<\/em>(1), 5\u201317.<\/li>\n\n\n\n<li>Monteiro, C. A., Cannon, G., Levy, R. B., Moubarac, J.-C., Louzada, M. L. C., Rauber, F., Khandpur, N., Cediel, G., Neri, D., Martinez-Steele, E., Baraldi, L. G., &amp; Jaime, P. C. (2019). Ultra-processed foods: what they are and how to identify them. <em>Public Health Nutrition, 22<\/em>(5), 936\u2013941.<\/li>\n\n\n\n<li>Chen, X., Zhang, Z., Yang, H., Qiu, P., Wang, H., Wang, F., Zhao, Q., Fang, J., &amp; Nie, J. (2020). Consumption of ultra-processed foods and health outcomes: A systematic review of epidemiological studies. <em>Nutrition Journal, 19<\/em>(1), 86.<\/li>\n\n\n\n<li>Petrus, R. R., do Amaral Sobral, P. J., Tadini, C. C., &amp; Gon\u00e7alves, C. B. (2021). The NOVA classification system: A critical perspective in food science. <em>Trends in Food Science &amp; Technology, 116<\/em>, 603\u2013608.<\/li>\n\n\n\n<li>Taraszewska, A. (2024, pa\u017adziernik 1). <em>Konsumpcja \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej i jej wp\u0142yw na zdrowie<\/em>.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona? Czy jest niezdrowa? Jak j\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 od wysokoprzetworzonej? Przeczytaj nasz artyku\u0142 o \u017cywno\u015bci przetworzonej.<\/p>\n","protected":false},"author":193,"featured_media":28075,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"coauthors":[236],"class_list":{"0":"post-28309","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dieta"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona? Czy jest niezdrowa? Jak j\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 od wysokoprzetworzonej? Przeczytaj nasz artyku\u0142 o \u017cywno\u015bci przetworzonej.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona? Czy jest niezdrowa? Jak j\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 od wysokoprzetworzonej? Przeczytaj nasz artyku\u0142 o \u017cywno\u015bci przetworzonej.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-08T10:04:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-08T10:04:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Zywnosc_przetworzona_cover.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1930\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1288\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Matylda Konowrocka\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Matylda Konowrocka\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Matylda Konowrocka\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona? Czy jest niezdrowa? Jak j\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 od wysokoprzetworzonej? Przeczytaj nasz artyku\u0142 o \u017cywno\u015bci przetworzonej.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona? Czy jest niezdrowa? Jak j\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 od wysokoprzetworzonej? Przeczytaj nasz artyku\u0142 o \u017cywno\u015bci przetworzonej.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2025-12-08T10:04:33+00:00","article_modified_time":"2025-12-08T10:04:36+00:00","og_image":[{"width":1930,"height":1288,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Zywnosc_przetworzona_cover.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Matylda Konowrocka","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Matylda Konowrocka","Szacowany czas czytania":"19 minut","Written by":"Matylda Konowrocka"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/"},"author":{"name":"Matylda Konowrocka","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/43285e5cac253c3040e9ed8cf60be5e7"},"headline":"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady","datePublished":"2025-12-08T10:04:33+00:00","dateModified":"2025-12-08T10:04:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/"},"wordCount":3586,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Zywnosc_przetworzona_cover.jpg","articleSection":["Dieta i suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","FAQPage"],"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/","name":"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Zywnosc_przetworzona_cover.jpg","datePublished":"2025-12-08T10:04:33+00:00","dateModified":"2025-12-08T10:04:36+00:00","description":"Czym jest \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona? Czy jest niezdrowa? Jak j\u0105 odr\u00f3\u017cni\u0107 od wysokoprzetworzonej? Przeczytaj nasz artyku\u0142 o \u017cywno\u015bci przetworzonej.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#breadcrumb"},"mainEntity":[{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187376240"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187388886"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187401495"}],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Zywnosc_przetworzona_cover.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Zywnosc_przetworzona_cover.jpg","width":1930,"height":1288,"caption":"Zywnosc_przetworzona_cover"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona i \u017cywno\u015b\u0107 wysokoprzetworzona \u2013 czym jest? Przyk\u0142ady"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/43285e5cac253c3040e9ed8cf60be5e7","name":"Matylda Konowrocka","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Matylda-Konowrocka-150x150.jpg187b5a2f4d844db165a201180de383c3","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Matylda-Konowrocka-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Matylda-Konowrocka-150x150.jpg","caption":"Matylda Konowrocka"},"description":"Studentka ostatniego roku ,,\u017bywienie cz\u0142owieka i ocena \u017cywno\u015bci\u2019\u2019 na SGGW. Instruktor p\u0142ywania, ratownik wodny. Czynna uczestniczka sekcji p\u0142ywania na SGGW.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/matylda-konowrocka\/"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187376240","position":1,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187376240","name":"Dlaczego \u017cywno\u015b\u0107 przetworzona jest niezdrowa?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"\u017bywno\u015b\u0107 przetworzona mo\u017ce by\u0107 niezdrowa g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy zawiera du\u017ce ilo\u015bci soli, cukru, nasyconych t\u0142uszcz\u00f3w lub dodatk\u00f3w, kt\u00f3re pogarszaj\u0105 jej warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105. Nadmierne spo\u017cycie takich produkt\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 do wzrostu masy cia\u0142a, zaburze\u0144 gospodarki lipidowej i glukozowej oraz zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko chor\u00f3b metabolicznych.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187388886","position":2,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187388886","name":"Jak przetworzone jedzenie wp\u0142ywa na organizm cz\u0142owieka?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Przetworzone jedzenie mo\u017ce powodowa\u0107 wahania poziomu glukozy, zwi\u0119ksza\u0107 ci\u015bnienie krwi i pogarsza\u0107 profil lipidowy, zw\u0142aszcza je\u015bli jest bogate w cukier, s\u00f3l lub t\u0142uszcze nasycone. D\u0142ugotrwa\u0142e spo\u017cywanie takich produkt\u00f3w sprzyja rozwojowi zaburze\u0144 metabolicznych, przewlek\u0142ego stanu zapalnego i problem\u00f3w z kontrol\u0105 masy cia\u0142a.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187401495","position":3,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/#faq-question-1765187401495","name":"Czym jest ultra przetworzona \u017cywno\u015b\u0107?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Ultraprzetworzona \u017cywno\u015b\u0107 to produkty, kt\u00f3re przesz\u0142y intensywne procesy przemys\u0142owe i zawieraj\u0105 liczne dodatki technologiczne, takie jak wzmacniacze smaku, emulgatory, s\u0142odziki, barwniki i rafinowane t\u0142uszcze oraz cukry. Surowiec wyj\u015bciowy jest w nich trudny do rozpoznania, a ich celem jest uzyskanie d\u0142ugiej trwa\u0142o\u015bci, atrakcyjnego smaku i \u0142atwo\u015bci spo\u017cycia. Do tej kategorii nale\u017c\u0105 m.in. dania instant, s\u0142odycze, napoje gazowane, gotowe p\u00f3\u0142produkty czy mro\u017cone pizze, kt\u00f3re \u2013 ze wzgl\u0119du na nisk\u0105 warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 i wysok\u0105 smakowito\u015b\u0107 \u2013 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem rozwoju oty\u0142o\u015bci, cukrzycy typu 2, chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i innych chor\u00f3b cywilizacyjnych.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28309","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/193"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28309"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28334,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28309\/revisions\/28334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28075"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28309"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=28309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}