{"id":29643,"date":"2026-02-10T10:00:00","date_gmt":"2026-02-10T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?p=29643"},"modified":"2026-02-10T16:57:50","modified_gmt":"2026-02-10T15:57:50","slug":"witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/","title":{"rendered":"Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Dieta <em>raw food<\/em>, znana r\u00f3wnie\u017c jako witarianizm, to jeden z najbardziej restrykcyjnych modeli \u017cywieniowych opartych na spo\u017cywaniu wy\u0142\u0105cznie surowych produkt\u00f3w. W artykule wyja\u015bniamy, na czym dok\u0142adnie polega ten spos\u00f3b od\u017cywiania, jakie s\u0105 jego zasady, potencjalne korzy\u015bci oraz zagro\u017cenia zdrowotne. Dowiesz si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, dla kogo dieta <em>raw food<\/em> mo\u017ce by\u0107 rozwa\u017cana, a kto powinien jej unika\u0107. Przeczytaj dalej, aby \u015bwiadomie oceni\u0107, czy witarianizm jest rozwi\u0105zaniem odpowiednim dla Ciebie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/strong><br>&gt;&gt; czym jest witarianizm (dieta <em>raw food<\/em>) i jakie s\u0105 jego podstawowe za\u0142o\u017cenia oraz dopuszczalne warianty,<br>&gt;&gt; jakie zasady obowi\u0105zuj\u0105 na diecie <em>raw food<\/em>, w tym dotycz\u0105ce obr\u00f3bki \u017cywno\u015bci, dozwolonych produkt\u00f3w i jako\u015bci po\u017cywienia,<br>&gt;&gt; co mo\u017cna je\u015b\u0107 na diecie surowej, a jakie produkty s\u0105 z niej ca\u0142kowicie wykluczone,<br>&gt;&gt; jakie s\u0105 potencjalne zalety diety <em>raw food<\/em>, m.in. w kontek\u015bcie masy cia\u0142a i wybranych parametr\u00f3w metabolicznych,<br>&gt;&gt; z jakimi ryzykami i niedoborami wi\u0105\u017ce si\u0119 d\u0142ugoterminowe stosowanie witarianizmu,<br>&gt;&gt; czy dieta <em>raw food<\/em> jest uznawana za zdrow\u0105 i bezpieczn\u0105 w \u015bwietle aktualnych bada\u0144 naukowych,<br>&gt;&gt; kto mo\u017ce rozwa\u017cy\u0107 przej\u015bcie na diet\u0119 <em>raw food,<\/em> a dla kogo jest ona przeciwwskazana,<br>&gt;&gt; jak przygotowa\u0107 si\u0119 do witarianizmu, jakie badania warto wykona\u0107 oraz dlaczego konsultacja dietetyczna ma kluczowe znaczenie,<br>&gt;&gt; jak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 przyk\u0142adowy jad\u0142ospis <em>raw food<\/em> i kiedy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 pierwsze efekty tej diety.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Na-czym-polega-witarianizm?-Podstawowe-za\u0142o\u017cenia\">Na czym polega witarianizm? Podstawowe za\u0142o\u017cenia<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Zasady-witarianizmu\">Zasady witarianizmu<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Co-mo\u017cna-je\u015b\u0107-na-diecie-raw-food,-a-jakich-produkt\u00f3w-unika\u0107?\">Co mo\u017cna je\u015b\u0107 na diecie raw food, a jakich produkt\u00f3w unika\u0107?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Wady-i-zalety-diety-raw-food\">Wady i zalety diety raw food<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-witarianizm-jest-zdrowy?\">Czy witarianizm jest zdrowy?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Kto-mo\u017ce-przej\u015b\u0107-na-diet\u0119-raw-food?\">Kto mo\u017ce przej\u015b\u0107 na diet\u0119 raw food?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Przeciwskazania-do-przej\u015bcia-na-diet\u0119-raw-food\">Przeciwskazania do przej\u015bcia na diet\u0119 raw food<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-przygotowa\u0107-si\u0119-do-diety-raw-food?\">Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do diety raw food?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#Badania-diagnostycznych-przed-diet\u0105-raw-food\">Badania diagnostycznych przed diet\u0105 raw food<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Znaczenie-konsultacji-dietetycznej-dla-skuteczno\u015bci-diety-rwa-food-i-zdrowia\">Znaczenie konsultacji dietetycznej dla skuteczno\u015bci diety raw food i zdrowia<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Dieta-raw-food-\u2013-przyk\u0142adowy-jad\u0142ospis\">Dieta raw food \u2013 przyk\u0142adowy jad\u0142ospis<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Kiedy-mo\u017cna-zauwa\u017cy\u0107-efekty-diety-raw-food?\">Kiedy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 efekty diety raw food?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-witarianizm-ma-skutki-uboczne?\">Czy witarianizm ma skutki uboczne?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Zako\u0144czenie\">Zako\u0144czenie<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Na-czym-polega-witarianizm?-Podstawowe-za\u0142o\u017cenia\">Na czym polega witarianizm? Podstawowe za\u0142o\u017cenia<\/h2>\n\n\n\n<p>Witarianizm (ang. <em>raw food diet)<\/em> to <strong>styl \u017cycia polegaj\u0105cy na spo\u017cywaniu tylko produkt\u00f3w ro\u015blinnych niepoddanych obr\u00f3bce termicznej<\/strong>. Zwolennicy tej diety wierz\u0105, \u017ce gotowanie niszczy enzymy i cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, obni\u017caj\u0105c warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W praktyce dieta witaria\u0144ska opiera si\u0119 na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>surowych warzywach i owocach,<\/li>\n\n\n\n<li>orzechach, nasionach i kie\u0142kach,<\/li>\n\n\n\n<li>algach i wodorostach,<\/li>\n\n\n\n<li>niekt\u00f3rych t\u0142oczonych olejach surowych,<\/li>\n\n\n\n<li>czasem surowych produktach mlecznych lub jajach w wersjach \u201ewitarianizmu wegetaria\u0144skiego\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Sprawd\u017a: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/enzymy-trawienne-co-to-jest-jakie-sa-rodzaje-i-ich-funkcje-objawy-niedoboru-i-diagnostyka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Enzymy trawienne \u2013 co to jest, jakie s\u0105 rodzaje i ich funkcje. Objawy niedoboru i diagnostyka<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-4-badania.jpg\" alt=\"Pakiet kontrola diety wegetarian\u0301skiej (4 badania) baner\" class=\"wp-image-27806\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-4-badania.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-4-badania-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-4-badania-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-4-badania-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-4-badania-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zasady-witarianizmu\">Zasady witarianizmu<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>1. Surowo\u015b\u0107 produkt\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wn\u0105 zasad\u0105 jest spo\u017cywanie \u017cywno\u015bci w stanie surowym \u2013 bez gotowania, pieczenia, sma\u017cenia czy obr\u00f3bki termicznej powy\u017cej ~40 \u00b0C. Cz\u0119sto dopuszczane s\u0105 techniki takie jak maceracja, suszenie, kie\u0142kowanie czy fermentacja, poniewa\u017c nie podnosz\u0105 temperatury ponad ten pr\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. Unikanie \u017cywno\u015bci przetworzonej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Witarianie eliminuj\u0105 wszelkie produkty przetworzone, rafinowane i zawieraj\u0105ce dodatki chemiczne. Podstaw\u0105 s\u0105 pokarmy \u201e\u017cywe\u201d, naturalne i mo\u017cliwie bliskie stanu naturalnego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. Oparcie diety na ro\u015blinach<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 teoria witarianizmu mo\u017ce dopuszcza\u0107 pewne produkty odzwierz\u0119ce w niekt\u00f3rych wariantach (np. surowe mleko, jaja), najcz\u0119\u015bciej praktykowana forma to <em>raw vegan diet<\/em>, kt\u00f3r\u0105 cechuje spo\u017cywanie tylko surowych produkt\u00f3w ro\u015blinnych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4. Skupienie na minimalnej obr\u00f3bce<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dozwolone s\u0105 procesy, kt\u00f3re nie polegaj\u0105 na obr\u00f3bce cieplnej \u2013 np. kiszenie, fermentacja, suszenie na s\u0142o\u0144cu, miksowanie, wyciskanie sok\u00f3w \u2013 pod warunkiem \u017ce temperatura nie przekracza okre\u015blonego progu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>5. K\u0142adzenie nacisku na jako\u015b\u0107 i naturalno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Witarianie cz\u0119sto wybieraj\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 organiczn\u0105, lokaln\u0105 i sezonow\u0105, wierz\u0105c, \u017ce ma ona wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 i jest \u201ebli\u017csza naturze\u201d.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Co-mo\u017cna-je\u015b\u0107-na-diecie-raw-food,-a-jakich-produkt\u00f3w-unika\u0107?\">Co mo\u017cna je\u015b\u0107 na diecie raw food, a jakich produkt\u00f3w unika\u0107?<\/h3>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Produkty dozwolone<\/strong><\/td><td><strong>Produkty zakazane<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Surowe warzywa (np. li\u015bciaste, korzeniowe, kapustne)<\/td><td>Produkty gotowane, pieczone, sma\u017cone<\/td><\/tr><tr><td>Surowe owoce (\u015bwie\u017ce, sezonowe)<\/td><td>Zbo\u017ca i produkty zbo\u017cowe<\/td><\/tr><tr><td>Orzechy i nasiona<\/td><td>\u017bywno\u015b\u0107 wysoko przetworzona<\/td><\/tr><tr><td>Kie\u0142ki i m\u0142ode p\u0119dy<\/td><td>Produkty mleczne<\/td><\/tr><tr><td>Algi i wodorosty<\/td><td>Alkohol<\/td><\/tr><tr><td>Surowe oleje t\u0142oczone na zimno<\/td><td>Kawa i herbata<\/td><\/tr><tr><td>Produkty fermentowane bez obr\u00f3bki cieplnej (np. kiszona kapusta)<\/td><td>Mi\u0119so, ryby, jaja<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/ogorki-kiszone-i-ich-wlasciwosci-czy-sa-zdrowe-i-czym-roznia-sie-od-kwaszonych\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Og\u00f3rki kiszone i ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Czy s\u0105 zdrowe i czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od kwaszonych?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Wady-i-zalety-diety-raw-food\">Wady i zalety diety raw food<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>\ud83d\udc4d <span style=\"text-decoration: underline;\">Zalety:<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u2714\ufe0f <strong>Potencjalny wp\u0142yw na wska\u017aniki metaboliczne i profil lipidowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Badania wskazuj\u0105, \u017ce spo\u017cywanie surowej \u017cywno\u015bci mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z korzystnymi zmianami w <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipidogram-profil-lipidowy-co-to-za-badanie-jak-sie-do-niego-przygotowac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">profilu lipidowym<\/a> oraz wska\u017anikach metabolicznych. U zwolennik\u00f3w diety <em>raw food<\/em> obserwowano obni\u017cone st\u0119\u017cenia <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/triglicerydy-o49\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">trigliceryd\u00f3w<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/cholesterol-calkowity-i99\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">cholesterolu ca\u0142kowitego<\/a> w surowicy krwi w por\u00f3wnaniu z dietami mieszanymi, co sugeruje mo\u017cliwy efekt protekcyjny wobec czynnik\u00f3w ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2714\ufe0f <strong>Wysokie spo\u017cycie sk\u0142adnik\u00f3w bioaktywnych z surowych produkt\u00f3w ro\u015blinnych<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dieta oparta na surowych owocach, warzywach, orzechach i nasionach charakteryzuje si\u0119 wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jedz-blonnik-twoje-jelita-beda-ci-wdzieczne\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">b\u0142onnika<\/a>, przeciwutleniaczy (np. \u03b2-karotenu) oraz innych zwi\u0105zk\u00f3w fitoaktywnych.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2714\ufe0f <strong>Redukcja masy cia\u0142a<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Analizy wykaza\u0142y, \u017ce osoby stosuj\u0105ce diet\u0119 <em>raw food<\/em> maj\u0105 cz\u0119sto ni\u017csze warto\u015bci wska\u017anika masy cia\u0142a (BMI) i procentowej zawarto\u015bci <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/tkanka-tluszczowa-funkcje-rodzaje-prawidlowa-ilosc-w-organizmie-czlowieka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">tkanki t\u0142uszczowej<\/a> ni\u017c osoby na dietach konwencjonalnych lub <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dieta-weganska-na-czym-polega-i-jakie-sa-jej-zasady\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">wega\u0144skich<\/a>. Ten efekt jest cz\u0119\u015bciowo wynikiem ni\u017cszej g\u0119sto\u015bci energetycznej diety, co sprzyja ujemnemu bilansowi energetycznemu i redukcji masy cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>\ud83d\udc4e <strong><span style=\"text-decoration: underline;\">Wady:<\/span><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u274c <strong>Ryzyko niedobor\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszanym problemem w badaniach jest ryzyko wyst\u0105pienia niedobor\u00f3w mikrosk\u0142adnik\u00f3w, szczeg\u00f3lnie witamin z grupy B, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-d-25oh\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">witaminy D<\/a> oraz <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-b12-o83\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">witaminy B12<\/a>, kt\u00f3re w diecie opartej g\u0142\u00f3wnie na surowych ro\u015blinach mog\u0105 by\u0107 obecne w ograniczonych ilo\u015bciach. <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-witaminy-b12-objawy-przyczyny-badania\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Niedob\u00f3r witaminy B12<\/a> wi\u0105\u017ce si\u0119 z podwy\u017cszonym poziomem homocysteiny, co stanowi czynnik ryzyka chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Warto przeczyta\u0107 tak\u017ce: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-d-suplementacja\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Niedob\u00f3r witaminy D \u2013 objawy, badania, suplementacja i zapobieganie niedoborom<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u274c <strong>Obni\u017cona biodost\u0119pno\u015b\u0107 i ograniczenia energetyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dieta <em>raw food<\/em> bywa uboga w \u0142atwo przyswajalne \u017ar\u00f3d\u0142a energii i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/podstawowe-skladniki-odzywcze-bialko-budowa-i-funkcje-bialek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">bia\u0142ka<\/a>, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do niewystarczaj\u0105cego spo\u017cycia kalorii, obni\u017cenia masy cia\u0142a poni\u017cej normy, a w niekt\u00f3rych badaniach \u2013 do zaburze\u0144 miesi\u0105czkowania u kobiet. Konieczno\u015b\u0107 spo\u017cywania du\u017cej ilo\u015bci obj\u0119to\u015bci surowej \u017cywno\u015bci, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 energii, mo\u017ce by\u0107 trudna do zrealizowania w codziennej praktyce.<\/p>\n\n\n\n<p>\u274c <strong>Ograniczenia w absorpcji sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych przez brak obr\u00f3bki cieplnej<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Chocia\u017c surowe owoce i warzywa zawieraj\u0105 wiele witamin i fitosk\u0142adnik\u00f3w, obr\u00f3bka termiczna mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 biodost\u0119pno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych zwi\u0105zk\u00f3w np. likopenu z pomidor\u00f3w czy \u03b2-karotenu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u274c <strong>Trudno\u015bci w d\u0142ugoterminowym utrzymaniu diety i aspekty spo\u0142eczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dieta <em>raw food<\/em> jest znacznie bardziej restrykcyjna ni\u017c standardowe wzorce \u017cywieniowe. To mo\u017ce utrudnia\u0107 jej d\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie, prowadzi\u0107 do izolacji spo\u0142ecznej oraz problem\u00f3w ze spo\u017cyciem wystarczaj\u0105cej liczby kalorii w sytuacjach spo\u0142ecznych (np. posi\u0142ki grupowe, restauracje).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-witarianizm-jest-zdrowy?\">Czy witarianizm jest zdrowy?<\/h2>\n\n\n\n<p>Witarianizm (dieta <em>raw food<\/em>) <strong>nie jest uznawany w \u015bwietle aktualnych dowod\u00f3w naukowych za optymalny i bezpieczny model \u017cywienia d\u0142ugoterminowego<\/strong> dla og\u00f3lnej populacji. Chocia\u017c badania obserwacyjne wskazuj\u0105, \u017ce dieta ta mo\u017ce sprzyja\u0107 obni\u017ceniu masy cia\u0142a oraz poprawie niekt\u00f3rych parametr\u00f3w metabolicznych, takich jak profil lipidowy, efekty te wynikaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie z niskiej g\u0119sto\u015bci energetycznej diety oraz wysokiego spo\u017cycia b\u0142onnika i produkt\u00f3w nieprzetworzonych.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednocze\u015bnie liczne prace naukowe podkre\u015blaj\u0105 istotne ryzyko niedobor\u00f3w kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, w szczeg\u00f3lno\u015bci witaminy B12, witaminy D, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/wapn-calkowity-w-surowicy-o77\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">wapnia<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/zelazo-w-surowicy-o95\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u017celaza<\/a> oraz energii, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 metabolicznych, podwy\u017cszonego st\u0119\u017cenia homocysteiny, utraty masy cia\u0142a poni\u017cej normy oraz zaburze\u0144 hormonalnych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Warto przeczyta\u0107 te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/diagnostyka-zaburzen-gospodarki-wapniowej-w-organizmie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Diagnostyka zaburze\u0144 gospodarki wapniowej w organizmie<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dodatkowo brak obr\u00f3bki termicznej nie zawsze zwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 od\u017cywcz\u0105 diety, gdy\u017c gotowanie mo\u017ce poprawia\u0107 biodost\u0119pno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w, a enzymy obecne w \u017cywno\u015bci ulegaj\u0105 inaktywacji w przewodzie pokarmowym. W zwi\u0105zku z tym <strong>witarianizm wymaga bardzo starannego planowania i <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/suplementacja-swiadome-budowanie-odpornosci\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>suplementacji<\/strong><\/a>, a z punktu widzenia \u017cywienia klinicznego nie jest rekomendowany jako uniwersalny wzorzec zdrowej diety.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-rozszerzony\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-rozszerzony-7-badan.jpg\" alt=\"Pakiet kontrola diety wegetarian\u0301skiej rozszerzony (7 badan\u0301) baner\" class=\"wp-image-27807\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-rozszerzony-7-badan.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-rozszerzony-7-badan-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-rozszerzony-7-badan-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-rozszerzony-7-badan-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Pakiet-kontrola-diety-wegetarianskiej-rozszerzony-7-badan-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Kto-mo\u017ce-przej\u015b\u0107-na-diet\u0119-raw-food?\">Kto mo\u017ce przej\u015b\u0107 na diet\u0119 raw food?<\/h2>\n\n\n\n<p>Na diet\u0119 <em>raw food<\/em> mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 przej\u015bcie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>osoby doros\u0142e, zdrowe metabolicznie, bez chor\u00f3b przewlek\u0142ych i bez zwi\u0119kszonego zapotrzebowania na energi\u0119 lub sk\u0142adniki od\u017cywcze,<\/li>\n\n\n\n<li>osoby o niskim lub umiarkowanym poziomie aktywno\u015bci fizycznej, u kt\u00f3rych zapotrzebowanie energetyczne jest relatywnie niskie,<\/li>\n\n\n\n<li>osoby \u015bwiadome ryzyka \u017cywieniowego, gotowe do regularnego monitorowania stanu od\u017cywienia (badania laboratoryjne) oraz stosowania suplementacji, w szczeg\u00f3lno\u015bci witaminy B12, witaminy D i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jod-rola-w-organizmie-zrodla-nadmiar-i-niedobor-jodu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">jodu<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>osoby traktuj\u0105ce diet\u0119 <em>raw food<\/em> kr\u00f3tkoterminowo (np. jako okresowy model \u017cywienia lub element stylu \u017cycia), a nie jako sta\u0142\u0105 diet\u0119 d\u0142ugoterminow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przeciwskazania-do-przej\u015bcia-na-diet\u0119-raw-food\">Przeciwskazania do przej\u015bcia na diet\u0119 raw food<\/h3>\n\n\n\n<p>Dieta <em>raw food<\/em>, ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j wysoki stopie\u0144 restrykcyjno\u015bci oraz ograniczon\u0105 poda\u017c energii i kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, nie jest rekomendowana dla wielu grup populacyjnych. Jej stosowanie w okre\u015blonych stanach fizjologicznych i chorobowych mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych konsekwencji zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dzieci i m\u0142odzie\u017c<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>U os\u00f3b w okresie wzrostu i rozwoju dieta <em>raw food<\/em> mo\u017ce nie pokrywa\u0107 zapotrzebowania na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>energi\u0119,<\/li>\n\n\n\n<li>pe\u0142nowarto\u015bciowe bia\u0142ko,<\/li>\n\n\n\n<li>wap\u0144, \u017celazo, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/cynk-w-surowicy-k15\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">cynk<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>witamin\u0119 B12 i witamin\u0119 D.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Mo\u017ce to skutkowa\u0107 zaburzeniami wzrastania, mineralizacji ko\u015bci oraz rozwoju uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Zobacz r\u00f3wnie\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/cynk-w-organizmie-czlowieka-niedobor-i-nadmiar-cynku\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Cynk w organizmie cz\u0142owieka. Niedob\u00f3r i nadmiar cynku<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kobiety w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105ce piersi\u0105<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>W tych okresach zapotrzebowanie na energi\u0119 i mikrosk\u0142adniki istotnie wzrasta. Dieta <em>raw food<\/em> zwi\u0119ksza ryzyko niedobor\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>witaminy B12,<\/li>\n\n\n\n<li>\u017celaza,<\/li>\n\n\n\n<li>jodu,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/kwas-foliowy-m41\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kwasu foliowego<\/a>,<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>co mo\u017ce negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na rozw\u00f3j p\u0142odu oraz zdrowie matki.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Warto dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej z artyku\u0142u: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywienie-w-ciazy-na-co-warto-zwrocic-uwage\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Co je\u015b\u0107, a czego unika\u0107 w ci\u0105\u017cy i dlaczego?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Osoby starsze<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>U senior\u00f3w obserwuje si\u0119 zmniejszon\u0105 zdolno\u015b\u0107 wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych oraz wy\u017csze ryzyko niedo\u017cywienia. Dieta <em>raw food<\/em> mo\u017ce nasila\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>utrat\u0119 masy mi\u0119\u015bniowej (sarkopeni\u0119),<\/li>\n\n\n\n<li>niedobory bia\u0142ka i energii,<\/li>\n\n\n\n<li>deficyty witaminowo-mineralne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Zobacz: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywienie-osob-starszych\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u017bywienie os\u00f3b starszych<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Osoby aktywne fizycznie i sportowcy<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Niska g\u0119sto\u015b\u0107 energetyczna oraz ograniczona poda\u017c <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/podstawowe-skladniki-odzywcze-w-diecie-czlowieka-weglowodany\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">w\u0119glowodan\u00f3w<\/a> w diecie <em>raw food<\/em> mog\u0105 prowadzi\u0107 do:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>obni\u017cenia wydolno\u015bci fizycznej,<\/li>\n\n\n\n<li>zaburze\u0144 regeneracji,<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszonego ryzyka kontuzji i przetrenowania.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Osoby z chorobami przewlek\u0142ymi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Dieta <em>raw food<\/em> jest przeciwwskazana lub wymaga szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci u os\u00f3b z:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/anemia-przyczyny-objawy-i-rodzaje-niedokrwistosci\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">anemi\u0105<\/a> lub sk\u0142onno\u015bci\u0105 do niedokrwisto\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>chorobami tarczycy (szczeg\u00f3lnie przy niskiej poda\u017cy jodu),<\/li>\n\n\n\n<li>chorobami przewodu pokarmowego (IBS, IBD, choroba Le\u015bniowskiego-Crohna),<\/li>\n\n\n\n<li>zaburzeniami metabolicznymi,<\/li>\n\n\n\n<li>osteopeni\u0105 lub <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/osteoporoza-cicha-choroba-kosci\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">osteoporoz\u0105<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Osoby z zaburzeniami od\u017cywiania lub wysokim ryzykiem ich rozwoju<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>Restrykcyjny charakter diety <em>raw food<\/em> mo\u017ce sprzyja\u0107:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>utrwalaniu zachowa\u0144 restrykcyjnych,<\/li>\n\n\n\n<li>rozwojowi ortoreksji,<\/li>\n\n\n\n<li>nawrotom <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/anoreksja-przyczyny-objawy-diagnostyka-i-leczenie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">anoreksji<\/a> lub innych zaburze\u0144 od\u017cywiania.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-przygotowa\u0107-si\u0119-do-diety-raw-food?\">Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do diety raw food?<\/h2>\n\n\n\n<p>Przygotowanie do diety <em>raw food<\/em> (witarianizmu) powinno przebiega\u0107 <strong>stopniowo i \u015bwiadomie<\/strong>, z uwagi na jej restrykcyjny charakter oraz potencjalne ryzyko niedobor\u00f3w pokarmowych. Kluczowym etapem jest ocena stanu zdrowia i stanu od\u017cywienia, obejmuj\u0105ca analiz\u0119 dotychczasowego sposobu \u017cywienia, masy cia\u0142a, poziomu aktywno\u015bci fizycznej oraz wykonanie podstawowych bada\u0144 laboratoryjnych (m.in. morfologia krwi, st\u0119\u017cenie witaminy B12, witaminy D, ferrytyny, wapnia i profilu lipidowego). Rekomenduje si\u0119 <strong>stopniowe zwi\u0119kszanie udzia\u0142u surowych warzyw i owoc\u00f3w w diecie<\/strong>, przy jednoczesnym ograniczaniu \u017cywno\u015bci wysoko przetworzonej, zamiast gwa\u0142townego przej\u015bcia na model w pe\u0142ni surowy, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 ze strony przewodu pokarmowego i niedostatecznej poda\u017cy energii. Istotne jest r\u00f3wnie\u017c <strong>zaplanowanie odpowiedniej poda\u017cy bia\u0142ka ro\u015blinnego<\/strong> (z orzech\u00f3w, nasion, kie\u0142k\u00f3w) oraz <strong>t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong>, aby zapobiec nadmiernemu deficytowi energetycznemu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ze wzgl\u0119du na wysokie ryzyko niedobor\u00f3w, przygotowanie do diety <em>raw food<\/em> powinno obejmowa\u0107 tak\u017ce <strong>\u015bwiadome zaplanowanie suplementacji<\/strong>, szczeg\u00f3lnie witaminy B12, witaminy D oraz \u2013 w zale\u017cno\u015bci od sk\u0142adu diety \u2013 jodu i kwas\u00f3w t\u0142uszczowych omega-3. Z perspektywy \u017cywienia klinicznego zaleca si\u0119, aby wprowadzenie diety <em>raw food<\/em> odbywa\u0142o si\u0119 pod nadzorem dietetyka lub lekarza, a jej stosowanie mia\u0142o charakter monitorowany i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci ograniczony czasowo.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Badania-diagnostycznych-przed-diet\u0105-raw-food\">Badania diagnostycznych przed diet\u0105 raw food<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>1. Podstawowe badania hematologiczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/morfologia-krwi-c55\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Morfologia krwi z rozmazem<\/a><br><em>(ocena niedokrwisto\u015bci, stanu zapalnego, og\u00f3lnej kondycji organizmu)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>2. Gospodarka \u017celazowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/ferrytyna-l05\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ferrytyna<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>\u017belazo<\/li>\n\n\n\n<li>Transferyna \/ TIBC<br><em>(ryzyko anemii z niedoboru \u017celaza, szczeg\u00f3lnie u kobiet)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>3. Witaminy kluczowe dla diety raw food<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Witamina B12<\/li>\n\n\n\n<li>Kwas foliowy (B9)<\/li>\n\n\n\n<li>Witamina D [25(OH)D]<br><em>(najcz\u0119stsze niedobory obserwowane u os\u00f3b stosuj\u0105cych diety surowe)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>4. Gospodarka wapniowo-fosforanowa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/wapn-calkowity-w-surowicy-o77\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Wap\u0144 ca\u0142kowity<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Fosfor<\/li>\n\n\n\n<li>Parathormon (PTH \u2013 opcjonalnie)<br><em>(ocena ryzyka zaburze\u0144 mineralizacji ko\u015bci)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>5. Parametry metaboliczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/glukoza-l43\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Glukoza na czczo<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Insulina na czczo (HOMA-IR \u2013 opcjonalnie)<\/li>\n\n\n\n<li>Profil lipidowy (TC, LDL, HDL, TG)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>6. Funkcja tarczycy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/tyreotropina-tsh-trzeciej-generacji-l69\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">TSH<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/wolna-trijodotyronina-ft3-o55\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">FT3<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/wolna-tyroksyna-ft4-o69\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">FT4<\/a> (opcjonalnie)<br><em>(szczeg\u00f3lnie istotne przy niskiej poda\u017cy jodu)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>7. Parametry bia\u0142kowo-energetyczne<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/albumina-w-surowicy-i09\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Albumina<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-calkowite-i77\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Bia\u0142ko ca\u0142kowite<\/a><br><em>(ocena stanu od\u017cywienia i poda\u017cy bia\u0142ka)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>8. Elektrolity i mikroelementy<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>S\u00f3d, potas, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/magnez-w-surowicy-m87\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">magnez<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Cynk (opcjonalnie)<\/li>\n\n\n\n<li>Jod \u2013 po\u015brednio (wywiad + TSH)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>9. Markery stanu zapalnego (opcjonalnie)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-c-reaktywne-crp-ilosciowe-i81\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP<\/a><br><em>(r\u00f3\u017cnicowanie przy objawach niespecyficznych)<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Znaczenie-konsultacji-dietetycznej-dla-skuteczno\u015bci-diety-rwa-food-i-zdrowia\">Znaczenie konsultacji dietetycznej dla skuteczno\u015bci diety raw food i zdrowia<\/h3>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/konsultacja-dietetyczna-jak-wyglada-i-jak-sie-do-niej-przygotowac-badania-przed-wizyta-u-dietetyka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Konsultacja dietetyczna<\/a> odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w zapewnieniu bezpiecze\u0144stwa i skuteczno\u015bci diety <em>raw food<\/em>, poniewa\u017c umo\u017cliwia indywidualn\u0105 ocen\u0119 stanu zdrowia, zapotrzebowania energetycznego oraz ryzyka niedobor\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Ze wzgl\u0119du na restrykcyjny charakter tej diety i eliminacj\u0119 wielu grup produkt\u00f3w, <strong>wsparcie dietetyka pozwala na w\u0142a\u015bciwe zaplanowanie jad\u0142ospisu,<\/strong> dob\u00f3r niezb\u0119dnej suplementacji (m.in. witaminy B12 i D) oraz monitorowanie parametr\u00f3w zdrowotnych, co istotnie zmniejsza ryzyko powik\u0142a\u0144 i zwi\u0119ksza szanse na utrzymanie diety w spos\u00f3b bezpieczny i \u015bwiadomy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Dieta-raw-food-\u2013-przyk\u0142adowy-jad\u0142ospis\">Dieta raw food \u2013 przyk\u0142adowy jad\u0142ospis<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u015aniadanie<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Koktajl z surowych owoc\u00f3w (banan, jagody, jab\u0142ko)<\/li>\n\n\n\n<li>Nasiona chia lub siemi\u0119 lniane (namoczone)<\/li>\n\n\n\n<li>Woda lub nap\u00f3j ro\u015blinny przygotowany na zimno<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>II \u015bniadanie<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Surowe owoce sezonowe<\/li>\n\n\n\n<li>Gar\u015b\u0107 namoczonych orzech\u00f3w (np. migda\u0142y, nerkowce)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Obiad<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sa\u0142atka z surowych warzyw:<br>rukola, szpinak, pomidor, og\u00f3rek, papryka<\/li>\n\n\n\n<li>Awokado<\/li>\n\n\n\n<li>Kie\u0142ki (np. lucerna, broku\u0142)<\/li>\n\n\n\n<li>Sos na bazie oliwy t\u0142oczonej na zimno i soku z cytryny<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Podwieczorek<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Surowe warzywa (marchew, seler naciowy)<\/li>\n\n\n\n<li>Pasta <em>raw<\/em> (np. z namoczonych orzech\u00f3w nerkowca, czosnku i zi\u00f3\u0142)<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Kolacja<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201eMakaron\u201d z cukinii<\/li>\n\n\n\n<li>Sos <em>raw<\/em> na bazie pomidor\u00f3w, oliwy, zi\u00f3\u0142 i dro\u017cd\u017cy nieaktywnych*<\/li>\n\n\n\n<li>Posypka z nasion s\u0142onecznika lub sezamu<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Kiedy-mo\u017cna-zauwa\u017cy\u0107-efekty-diety-raw-food?\">Kiedy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 efekty diety raw food?<\/h2>\n\n\n\n<p>Efekty diety <em>raw<\/em> food mog\u0105 by\u0107 zauwa\u017calne <strong>w r\u00f3\u017cnym czasie, w zale\u017cno\u015bci od indywidualnych cech organizmu<\/strong>, wcze\u015bniejszego sposobu \u017cywienia oraz stopnia restrykcyjno\u015bci diety. W pierwszych dniach lub tygodniach stosowania diety cz\u0119sto obserwuje si\u0119 spadek masy cia\u0142a, popraw\u0119 perystaltyki jelit oraz subiektywne uczucie \u201elekko\u015bci\u201d, co wynika g\u0142\u00f3wnie z obni\u017conej poda\u017cy energii, zwi\u0119kszonego spo\u017cycia b\u0142onnika i eliminacji <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zywnosc-przetworzona-i-zywnosc-wysokoprzetworzona-czym-jest-przyklady\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">\u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Po kilku tygodniach mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 zmiany w wybranych parametrach metabolicznych, takich jak obni\u017cenie st\u0119\u017cenia trigliceryd\u00f3w czy cholesterolu ca\u0142kowitego, jednak efekty te maj\u0105 charakter adaptacyjny i nie zawsze s\u0105 trwa\u0142e. <strong>W d\u0142u\u017cszym okresie, szczeg\u00f3lnie przy niew\u0142a\u015bciwym bilansowaniu diety, mog\u0105 natomiast ujawni\u0107 si\u0119 niekorzystne skutki,<\/strong> takie jak os\u0142abienie, nadmierna utrata masy cia\u0142a czy objawy niedobor\u00f3w witaminowo-mineralnych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-witarianizm-ma-skutki-uboczne?\">Czy witarianizm ma skutki uboczne?<\/h2>\n\n\n\n<p>Tak, witarianizm (dieta <em>raw food<\/em>) mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze skutkami ubocznymi, zw\u0142aszcza gdy jest stosowany d\u0142ugoterminowo lub bez odpowiedniego planowania. Skutki te wynikaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie z niskiej poda\u017cy energii, ograniczonej biodost\u0119pno\u015bci niekt\u00f3rych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych oraz wysokiego stopnia restrykcyjno\u015bci diety.<\/p>\n\n\n\n<p>Do najcz\u0119\u015bciej opisywanych skutk\u00f3w ubocznych nale\u017c\u0105 <strong>nadmierna utrata masy cia\u0142a, os\u0142abienie, uczucie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zespol-przewleklego-zmeczenia-gdy-odpoczynek-nie-pomaga\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">przewlek\u0142ego zm\u0119czenia<\/a> oraz zaburzenia koncentracji,<\/strong> kt\u00f3re s\u0105 konsekwencj\u0105 deficytu energetycznego i niewystarczaj\u0105cej poda\u017cy bia\u0142ka. U wielu os\u00f3b obserwuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wzdecia-brzucha-kiedy-zglosic-sie-do-lekarza\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">wzd\u0119cia<\/a>, biegunki czy dyskomfort jelitowy, wynikaj\u0105ce z wysokiego spo\u017cycia b\u0142onnika i surowych produkt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W d\u0142u\u017cszej perspektywie dieta <em>raw food<\/em> mo\u017ce prowadzi\u0107 do niedobor\u00f3w witaminy B12, witaminy D, wapnia, \u017celaza i jodu, co zwi\u0119ksza ryzyko anemii, zaburze\u0144 neurologicznych, obni\u017conej g\u0119sto\u015bci mineralnej ko\u015bci oraz zaburze\u0144 hormonalnych, w tym nieregularnych miesi\u0105czek u kobiet. Ponadto restrykcyjny charakter witarianizmu <strong>mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi zaburze\u0144 od\u017cywiania o pod\u0142o\u017cu restrykcyjnym, takich jak ortoreksja.<\/strong> Z tego wzgl\u0119du w \u015bwietle aktualnej wiedzy naukowej witarianizm nie jest uznawany za diet\u0119 pozbawion\u0105 ryzyka i wymaga ostro\u017cno\u015bci, confirmacji medycznej oraz sta\u0142ego monitorowania stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zako\u0144czenie\">Zako\u0144czenie<\/h2>\n\n\n\n<p>Witarianizm budzi du\u017ce zainteresowanie jako element stylu \u017cycia opartego na naturalno\u015bci i minimalnej ingerencji w \u017cywno\u015b\u0107, jednak wymaga wysokiej \u015bwiadomo\u015bci \u017cywieniowej i odpowiedzialnego podej\u015bcia. Decyzja o jego stosowaniu powinna by\u0107 poprzedzona rzeteln\u0105 analiz\u0105 w\u0142asnych potrzeb zdrowotnych oraz oparta na wiedzy, a nie wy\u0142\u0105cznie na trendach czy przekonaniach.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Opieka merytoryczna: lek. Agata Strukow<\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Koebnick C., Garcia A. L., Dagnelie P. C., et al. Long-term strict raw food diet is associated with favourable plasma lipid profiles but also with elevated homocysteine concentrations.<br>British Journal of Nutrition, 2005.<\/li>\n\n\n\n<li>Appleby P.N., Key T.J. <em>The long-term health of vegetarians and vegans<\/em>. Proceedings of the Nutrition Society.<\/li>\n\n\n\n<li>Koebnick C., Strassner C., Hoffmann I., Leitzmann C. <em>Consequences of a long-term raw food diet on body weight and menstruation. <\/em>Annals of Nutrition &amp; Metabolism, 1999.<\/li>\n\n\n\n<li>Abraham K., Buhrke T., Lampen A. <em>Bioavailability of vitamin B12 from plant foods and risk of deficiency in strict raw food eaters. <\/em>Annals of Nutrition &amp; Metabolism, 2012.<\/li>\n\n\n\n<li>Fontana L., Shew J. L., Holloszy J. O., Villareal D. T. <em>Low bone mass in subjects on a long-term raw vegetarian diet. <\/em>Archives of Internal Medicine, 2005.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Witarianizm, czyli dieta \u201eraw food\u201d, to restrykcyjny model \u017cywieniowy. Jakie ma zasady? Kto mo\u017ce j\u0105 stosowa\u0107? Jak si\u0119 przygotowa\u0107? Sprawd\u017a!<\/p>\n","protected":false},"author":193,"featured_media":29324,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"coauthors":[236],"class_list":{"0":"post-29643","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dieta"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Witarianizm, czyli dieta \u201eraw food\u201d, to restrykcyjny model \u017cywieniowy. Jakie ma zasady? Kto mo\u017ce j\u0105 stosowa\u0107? Jak si\u0119 przygotowa\u0107? Sprawd\u017a!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Witarianizm, czyli dieta \u201eraw food\u201d, to restrykcyjny model \u017cywieniowy. Jakie ma zasady? Kto mo\u017ce j\u0105 stosowa\u0107? Jak si\u0119 przygotowa\u0107? Sprawd\u017a!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-10T09:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-10T15:57:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Witarianizm_cover.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1925\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1285\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Matylda Konowrocka\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Matylda Konowrocka\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Matylda Konowrocka\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Witarianizm, czyli dieta \u201eraw food\u201d, to restrykcyjny model \u017cywieniowy. Jakie ma zasady? Kto mo\u017ce j\u0105 stosowa\u0107? Jak si\u0119 przygotowa\u0107? Sprawd\u017a!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Witarianizm, czyli dieta \u201eraw food\u201d, to restrykcyjny model \u017cywieniowy. Jakie ma zasady? Kto mo\u017ce j\u0105 stosowa\u0107? Jak si\u0119 przygotowa\u0107? Sprawd\u017a!","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2026-02-10T09:00:00+00:00","article_modified_time":"2026-02-10T15:57:50+00:00","og_image":[{"width":1925,"height":1285,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Witarianizm_cover.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Matylda Konowrocka","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Matylda Konowrocka","Szacowany czas czytania":"16 minut","Written by":"Matylda Konowrocka"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/"},"author":{"name":"Matylda Konowrocka","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/43285e5cac253c3040e9ed8cf60be5e7"},"headline":"Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia","datePublished":"2026-02-10T09:00:00+00:00","dateModified":"2026-02-10T15:57:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/"},"wordCount":3036,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Witarianizm_cover.jpg","articleSection":["Dieta i suplementacja"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/","name":"Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Witarianizm_cover.jpg","datePublished":"2026-02-10T09:00:00+00:00","dateModified":"2026-02-10T15:57:50+00:00","description":"Witarianizm, czyli dieta \u201eraw food\u201d, to restrykcyjny model \u017cywieniowy. Jakie ma zasady? Kto mo\u017ce j\u0105 stosowa\u0107? Jak si\u0119 przygotowa\u0107? Sprawd\u017a!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Witarianizm_cover.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/Witarianizm_cover.jpg","width":1925,"height":1285,"caption":"Witarianizm_cover"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witarianizm-na-czym-polega-korzysci-dla-zdrowia-i-zagrozenia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Witarianizm \u2013 na czym polega? Korzy\u015bci dla zdrowia i zagro\u017cenia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/43285e5cac253c3040e9ed8cf60be5e7","name":"Matylda Konowrocka","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Matylda-Konowrocka-150x150.jpg187b5a2f4d844db165a201180de383c3","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Matylda-Konowrocka-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Matylda-Konowrocka-150x150.jpg","caption":"Matylda Konowrocka"},"description":"Z wykszta\u0142cenia in\u017cynier \u017cywienia cz\u0142owieka i oceny \u017cywno\u015bci, absolwentka Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Szczeg\u00f3lnie interesuje si\u0119 zagadnieniami zwi\u0105zanymi z bezpiecze\u0144stwem \u017cywno\u015bci, systemem HACCP oraz in\u017cynieri\u0105 \u017cywno\u015bci i procesami produkcji w przemy\u015ble spo\u017cywczym.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/matylda-konowrocka\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/193"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29643"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29767,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29643\/revisions\/29767"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29324"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29643"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=29643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}