Pojawienie si\u0119 w Europie, w tym w Polsce, przypadk\u00f3w ma\u0142piej ospy<\/a> spowodowa\u0142o liczne dyskusje na temat zwi\u0105zk\u00f3w tej choroby z osp\u0105 wietrzn\u0105. Powsta\u0142o wiele mit\u00f3w o ich podobie\u0144stwie, kt\u00f3re warto sprostowa\u0107. Tak naprawd\u0119 jedyn\u0105 ich wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 jest to, \u017ce s\u0105 to choroby zaka\u017ane wywo\u0142ywane przez wirusy.<\/p>\n\n\n\n Ospa wietrzna<\/strong> jest wywo\u0142ywana przez wirusa ospy wietrznej i p\u00f3\u0142pa\u015bca (Varicella zoster virus – VZV) nale\u017c\u0105cego do rodzaju Varicellovirus z rodziny Herpesviridae. Wirus, wnikaj\u0105c po raz pierwszy do organizmu, wywo\u0142uje objawy ospy wietrznej a nast\u0119pnie dostaj\u0105c si\u0119 do zwoj\u00f3w rdzeniowych i nerw\u00f3w czaszkowych przechodzi w stan u\u015bpienia, kt\u00f3ry mo\u017ce trwa\u0107 wiele lat. Nast\u0119pstwem obni\u017cenia odporno\u015bci organizmu u os\u00f3b, kt\u00f3re przesz\u0142y osp\u0119 wietrzn\u0105, mo\u017ce by\u0107 reaktywacja wirusa i pojawienie si\u0119 objaw\u00f3w charakterystycznych dla p\u00f3\u0142pa\u015bca<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Jedynym rezerwuarem VZV jest cz\u0142owiek. Do zaka\u017cenia dochodzi g\u0142\u00f3wnie drog\u0105 kropelkow\u0105<\/strong>, ale mo\u017cliwe jest te\u017c przenoszenie wirus\u00f3w przez kontakt bezpo\u015bredni<\/strong> lub przez \u0142o\u017cysko<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Ospa ma\u0142pia <\/strong>wywo\u0142ywana jest przez wirusa ospy ma\u0142piej (Monkeypox virus -MPXV) nale\u017c\u0105cego do rodzaju Orthopoxvirus z rodziny Poxviridae.<\/p>\n\n\n\n Ma\u0142pia ospa to choroba odzwierz\u0119ca<\/strong>, a rezerwuarem wirus\u00f3w s\u0105 g\u0142\u00f3wnie gryzonie (wiewi\u00f3rki, szczury, kr\u00f3liki), rzadziej r\u00f3\u017cne gatunki ma\u0142p i inne zwierz\u0119ta. Do zaka\u017cenia osp\u0105 ma\u0142pi\u0105 dochodzi na skutek pogryzienia lub kontaktu z krwi\u0105 i innymi p\u0142ynami ustrojowymi zwierz\u0105t<\/strong>. Mi\u0119dzy lud\u017ami wirus przenosi si\u0119 drog\u0105 kropelkow\u0105<\/strong>, ale jest to zjawisko bardzo rzadkie i wymaga bliskiego, przed\u0142u\u017conego kontaktu z chorym na osp\u0119 ma\u0142pi\u0105. Mo\u017cliwe jest te\u017c r\u00f3wnie\u017c zaka\u017cenie na skutek kontaktu z krwi\u0105 i wydzielinami osoby zaka\u017conej ma\u0142pi\u0105 osp\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Ospa wietrzna <\/strong>\u2013 okres wyl\u0119gania trwa 10-21 dni (\u015brednio 14 dni), zaka\u017ano\u015b\u0107 jest bardzo wysoka<\/strong> i wynosi > 90%. Chory na osp\u0119 wietrzn\u0105 staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em zaka\u017cenia dla os\u00f3b z otoczenia na 1-2 dni przed pojawieniem si\u0119 u niego wysypki i p\u0119cherzyk\u00f3w, a zaka\u017ano\u015b\u0107 utrzymuje si\u0119 do momentu zamiany p\u0119cherzyk\u00f3w w strupki, kt\u00f3re po pewnym czasie odpadaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ospa ma\u0142pia \u2013 <\/strong>okres wyl\u0119gania trwa 5-21 dni (najcz\u0119\u015bciej 6-13 dni), zaka\u017ano\u015b\u0107 jest niska<\/strong>, do zaka\u017cenia dochodzi g\u0142\u00f3wnie przez kontakt bezpo\u015bredni z wydzielin\u0105 z chorobowych zmian sk\u00f3rnych. Osoba chora na osp\u0119 ma\u0142pi\u0105 jest zaka\u017ana przez ca\u0142y okres wyst\u0119powania wysypki.<\/p>\n\n\n\n Ospa wietrzna rozpoczyna si\u0119 niespecyficznymi objawami zwiastunowymi<\/strong> trwaj\u0105cymi z regu\u0142y 1-2 dni, po kt\u00f3rych nast\u0119puje okres osutkowy<\/strong> charakteryzuj\u0105cy si\u0119 zmianami na sk\u00f3rze i b\u0142onach \u015bluzowych. Wysypce mo\u017ce towarzyszy\u0107 \u015bwi\u0105d, pieczenie sk\u00f3ry<\/strong> oraz gor\u0105czka.<\/strong><\/p>\n\n\n Okres zwiastunowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Okres wysypkowy (osutkowy):<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wysypka przechodzi przez r\u00f3\u017cne fazy rozwoju. Pocz\u0105tkowo s\u0105 to rumieniowe plamki<\/strong> przemieniaj\u0105ce si\u0119 w grudki i p\u0119cherzyki wype\u0142nione p\u0142ynem<\/strong>. Po 2-3 dniach pojawiaj\u0105 si\u0119 krostki<\/strong>, kt\u00f3re po kolejnych 3-4 dniach zasychaj\u0105 w strupki<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Wysypka pojawia si\u0119 na g\u0142owie, tu\u0142owiu, ramionach, ko\u0144czynach dolnych i r\u0119kach. W 10-20% przypadk\u00f3w zmiany pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na b\u0142onie \u015bluzowej jamy ustnej, gard\u0142a, narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych oraz na spoj\u00f3wkach i rog\u00f3wce. W pe\u0142ni choroby zmiany osutkowe wyst\u0119puj\u0105 we wszystkich postaciach rozwoju.<\/p>\n\n\n\n Ospa wietrzna trwa z regu\u0142y 5-10 dni.<\/strong> Choroba u os\u00f3b z prawid\u0142ow\u0105 odporno\u015bci\u0105 ma przebieg \u0142agodny i pozostawia po sobie odporno\u015b\u0107 na ca\u0142e \u017cycie. Przebarwienia, jakie pozostaj\u0105 na sk\u00f3rze po odpadni\u0119ciu strupk\u00f3w, z czasem ust\u0119puj\u0105 i najcz\u0119\u015bciej nie pozostawiaj\u0105 widocznych \u015blad\u00f3w. U os\u00f3b z grupy ryzyka przebieg ospy wietrznej bywa d\u0142u\u017cszy i ci\u0119\u017cszy, a tak\u017ce cz\u0119\u015bciej po chorobie mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 powik\u0142ania.<\/p>\n\n\n Czynniki ryzyka ci\u0119\u017ckiego przebiegu ospy wietrznej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stsze powik\u0142ania ospy wietrznej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Choroba rozpoczyna si\u0119 od niespecyficznych objaw\u00f3w zwiastunowych<\/strong> trwaj\u0105cych 1-3 dni, nast\u0119pnie pojawia si\u0119 wysypka<\/strong> przechodz\u0105ca przez stadium plamki, grudki, p\u0119cherzyka, krosty a\u017c po strupek.<\/p>\n\n\n\n Objawy zwiastunowe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Okres wysypkowy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wysypka utrzymuje si\u0119 przez okres 2-4 tygodni<\/strong>. Po odpadni\u0119ciu strupk\u00f3w, na sk\u00f3rze pozostaj\u0105 g\u0142\u0119bokie blizny, kt\u00f3re zanikaj\u0105 po up\u0142ywie 1-4 lat.<\/p>\n\n\n\n Czynniki ryzyka zachorowania na ma\u0142pi\u0105 osp\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Powik\u0142ania ma\u0142piej ospy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Diagnostyka ospy wietrznej odbywa si\u0119<\/strong> g\u0142\u00f3wnie na podstawie objaw\u00f3w<\/strong>. Testy molekularne wykrywaj\u0105ce materia\u0142 genetyczny wirusa nie s\u0105 rutynowo stosowane. Badania laboratoryjne na osp\u0119 wietrzn\u0105<\/a> wykonywane s\u0105 przede wszystkim dla wykrycia w krwi \u017cylnej specyficznych przeciwcia\u0142 przeciwko antygenom VZV. Jest to przydatne w diagnozowaniu zaka\u017cenia pierwotnego, jak i reaktywacji wirusa. Wzrost poziomu przeciwcia\u0142 w klasie IgG mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o skutecznej odpowiedzi immunologicznej po przebytym zaka\u017ceniu lub po szczepieniu. <\/p>\n\n\n\n Ospa ma\u0142pia <\/strong>jest diagnozowana obecnie w laboratoriach wyspecjalizowanych w diagnostyce ospy prawdziwej i ospy ma\u0142piej. Badania polegaj\u0105 na identyfikacji materia\u0142u genetycznego wirusa ma\u0142piej ospy<\/strong> w materiale pobranym od pacjenta (krew, wydzielina z p\u0119cherzyk\u00f3w) metod\u0105 PCR.<\/p>\n\n\n\n Leczenie ospy wietrznej <\/strong>\u2013 w \u0142agodnych przypadkach stosowane jest leczenie objawowe: leki przeciwgor\u0105czkowe, przeciwb\u00f3lowe i \u015brodki \u0142agodz\u0105ce \u015bwi\u0105d. W ci\u0119\u017ckich postaciach rekomendowany jest acyklovir podawany doustnie lub do\u017cylnie. Hospitalizacja ma miejsce rzadko i dotyczy os\u00f3b z upo\u015bledzon\u0105 odporno\u015bci\u0105 i powik\u0142aniami.<\/p>\n\n\n\n Leczenie ospy ma\u0142piej \u2013 <\/strong>obecnie stosuje si\u0119 leczenie objawowe: \u015brodki odka\u017caj\u0105ce i przeciw\u015bwi\u0105dowe, a tak\u017ce leki przeciwgor\u0105czkowe i przeciwb\u00f3lowe.<\/p>\n\n\n\nR\u00f3\u017cne czynniki etiologiczne i spos\u00f3b przenoszenia ospy wietrznej i ospy ma\u0142piej<\/h2>\n\n\n\n
Zaka\u017ano\u015b\u0107 ospy wietrznej i ospy ma\u0142piej<\/h2>\n\n\n\n
Objawy ospy wietrznej<\/h2>\n\n\n\n
![\"objawy](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/objawy-ospy-wietrznej.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n
![\"przebieg](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/ospa-wietrzna-schemat.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\nCzynniki ryzyka ci\u0119\u017ckiego przebiegu i powik\u0142ania ospy wietrznej<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Objawy ospy ma\u0142piej<\/h2>\n\n\n\n
\n
Czynniki ryzyka zachorowania i powik\u0142ania ospy ma\u0142piej<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Diagnostyka ospy wietrznej i ospy ma\u0142piej<\/h2>\n\n\n\n
![\"Badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Badanie-ospa-wietrzna-i-polpasiec-badanie-przeciwcial-IgG.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nLeczenie ospy wietrznej i ospy ma\u0142piej<\/h2>\n\n\n\n