- \n
- Estradiol<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Progesteron<\/a><\/li>\n\n\n\n
- LH i FSH<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Pozosta\u0142e hormony p\u0142ciowe u kobiet wp\u0142ywaj\u0105ce na ich organizm<\/a>\n
- \n
- Hormony androgenne – testosteron, androstendion, DHEA-S<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Prolaktyna<\/a><\/li>\n\n\n\n
- SHBG<\/a><\/li>\n\n\n\n
- AMH \u2013 hormon anty-M\u00fcllerowski<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Kiedy wykonywa\u0107 badania hormonalne u kobiet? Czy warto robi\u0107 takie badania profilaktycznie?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie objawy powinny sk\u0142oni\u0107 kobiet\u0119 do wykonania bada\u0144 hormonalnych?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- W kt\u00f3rym dniu cyklu nale\u017cy wykonywa\u0107 badania hormonalne? Dlaczego niekt\u00f3re z nich nale\u017cy robi\u0107 w konkretnych dniach?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Do jakiego lekarza nale\u017cy si\u0119 zg\u0142osi\u0107 w celu leczenia zaburze\u0144 hormonalnych u kobiet?<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Od czego zale\u017cy r\u00f3wnowaga hormonalna i jakie mog\u0105 by\u0107 przyczyny zaburze\u0144 hormonalnych u kobiet?<\/h2>\n\n\n\n
R\u00f3wnowaga hormonalna kobiety zale\u017cy od prawid\u0142owego funkcjonowania osi podwzg\u00f3rze-przysadka-jajnik. <\/strong>O\u015b funkcjonuje na zasadzie ujemnego sprz\u0119\u017cenia zwrotnego, w kt\u00f3rym GnRH (gonadoliberyna) produkowana przez podwzg\u00f3rze jest sygna\u0142em do uwolnienia LH (lutropiny) i FSH (folikulotropiny) przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105. Uwolnione do krwiobiegu hormony stymuluj\u0105 jajnik do produkcji estrogenu i progesteronu, w zale\u017cno\u015bci od fazy cyklu menstruacyjnego. Wzrost st\u0119\u017cenia hormon\u00f3w p\u0142ciowych u kobiet – estrogenu lub progesteronu jest informacj\u0105 dla wy\u017cszych pi\u0119ter osi, aby zmniejszy\u0107 produkcj\u0119 GnRH, a nast\u0119pnie LH i FSH, co z kolei minimalizuje st\u0119\u017cenia estradiolu czy progesteronu. Nieprawid\u0142owo\u015bci wydzielania na ka\u017cdym szczeblu tej osi (w podwzg\u00f3rzu, w przysadce czy w jajniku) mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 zaburze\u0144 hormonalnych u kobiet.<\/strong><\/p>\n\n\n
\n![\"o\u015b](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/os-podwzgorze-przysadka-jajnik-infografika.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\nNa funkcjonowanie osi podwzg\u00f3rze-przysadka-jajnik wp\u0142ywa przewlek\u0142y stres<\/strong>. Pod wp\u0142ywem stresu nadnercza zaczynaj\u0105 wydziela\u0107 kortyzol<\/strong><\/a> (zwany hormonem stresu). Ma on niekorzystny wp\u0142yw na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c hamuje wydzielanie hormon\u00f3w podwzg\u00f3rza \u2013 GnRH<\/strong>. Poci\u0105ga to za sob\u0105 zmniejszenie wydzielania LH i FSH, a nast\u0119pnie problemy z wydzielaniem hormon\u00f3w jajnikowych i prolaktyny.<\/p>\n\n\n\n
Zaburzenia hormonalne u kobiet mog\u0105 by\u0107 pierwotne lub wt\u00f3rne. Pierwotne zaburzenia hormonalne<\/strong> u kobiet pojawiaj\u0105 si\u0119 przed okresem dojrzewania i s\u0105 uwarunkowane genetycznie<\/strong>. Zmiany zlokalizowane w chromosomach p\u0142ciowych powoduj\u0105, i\u017c u dziewczynki nie rozwijaj\u0105 si\u0119 w og\u00f3le drugo- i trzeciorz\u0119dowe cechy p\u0142ciowe, efektem czego jest brak dojrzewania p\u0142ciowego.<\/p>\n\n\n\n
Wt\u00f3rne zaburzenia hormonalne u kobiet <\/strong>wyst\u0119puj\u0105 w p\u00f3\u017aniejszych okresach \u017cycia kobiety. Mog\u0105 by\u0107 spowodowane niewydolno\u015bci\u0105 jajnik\u00f3w<\/strong> lub guzami przysadki m\u00f3zgowej<\/strong>, kt\u00f3re produkuj\u0105 w nadmiarze np. prolaktyn\u0119. Mo\u017cemy mie\u0107 wreszcie do czynienia z przedwczesn\u0105 menopauz\u0105<\/strong>, czyli stanem, w kt\u00f3rym jajniki przestaj\u0105 produkowa\u0107 hormony p\u0142ciowe.<\/p>\n\n\n\n
Cykl menstruacyjny \u2013 podstawowe parametry gospodarki hormonalnej kobiety<\/h2>\n\n\n\n
Cykl menstruacyjny u kobiety sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch faz, w ka\u017cdej z nich dominuje inny hormon.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Estradiol <\/h3>\n\n\n\n
Estradiol<\/a> to \u017ce\u0144ski hormon p\u0142ciowy produkowany w jajnikach.<\/strong> Prawid\u0142owy poziom estradiolu warunkuje wyst\u0105pienie owulacji i zap\u0142odnienie. Poziom estradiolu jest najni\u017cszy na pocz\u0105tku I fazy cyklu, nast\u0119pnie stopniowo ro\u015bnie i osi\u0105ga najwy\u017csze st\u0119\u017cenia ok. 24 godziny przed owulacj\u0105. Estradiol dominuje w pierwszej fazie cyklu.<\/p>\n\n\n\n
Poziom tego hormonu jest wy\u017cszy u kobiet w okresie reprodukcyjny<\/strong>, spada z pocz\u0105tkiem menopauzy. Poniewa\u017c estradiol jest dla kobiet hormonem ochronnym \u2013 odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w utrzymaniu prawid\u0142owego poziomu cholesterolu<\/a> oraz metabolizmu tkanki kostnej \u2013 spadkowi st\u0119\u017cenia towarzyszy wzrost ryzyka chor\u00f3b sercowo-naczyniowych oraz osteoporozy u kobiet po 50 r.\u017c.<\/p>\n\n\n\n
Progesteron<\/h3>\n\n\n\n
\u017be\u0144ski hormon p\u0142ciowy wa\u017cny dla II fazy cyklu, kt\u00f3ry dominuje po owulacji.<\/strong> Jest podstawowym \u017ce\u0144skim hormonem, kt\u00f3ry nale\u017cy zbada\u0107, aby stwierdzi\u0107, czy kobieta ma cykle owulacyjne \u2013 w tym celu badanie progesteronu<\/strong><\/a> nale\u017cy wykona\u0107 w 21-25. dniu cyklu.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 funkcj\u0105 progesteronu jest wp\u0142yw na zmiany w b\u0142onie \u015bluzowej macicy<\/strong>, aby przygotowa\u0107 j\u0105 do ewentualnego zagnie\u017cd\u017cenia si\u0119 zap\u0142odnionego zarodka. Je\u015bli nie dochodzi do zap\u0142odnienia, poziom tego hormonu gwa\u0142townie spada, b\u0142ona \u015bluzowa macicy zaczyna si\u0119 z\u0142uszcza\u0107 i obserwujemy miesi\u0105czk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
LH i FSH<\/h3>\n\n\n\n
LH <\/a>i FSH<\/a> to hormony wydzielane przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105, reguluj\u0105ce wydzielanie hormon\u00f3w przez jajniki. <\/strong>Rol\u0105 FSH jest stymulacja wydzielania estradiolu w pierwszej fazie i progesteronu w drugiej fazie cyklu. Ponadto odpowiada on za wzrost i dojrzewanie kom\u00f3rek jajowych.<\/p>\n\n\n\n
Prawid\u0142owy poziom hormonu LH odpowiada za p\u0119kanie dojrza\u0142ego p\u0119cherzyka Graafa i owulacj\u0119, czyli uwolnienie kom\u00f3rki jajowej. Szczyt wydzielania tych hormon\u00f3w notuje si\u0119 w \u015brodku cyklu miesi\u0105czkowego.<\/p>\n\n\n
\n![\"cykl](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/cykl-menstruacyjny-infografika.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\nPozosta\u0142e hormony p\u0142ciowe u kobiet wp\u0142ywaj\u0105ce na ich organizm <\/h2>\n\n\n\n
Hormony androgenne – testosteron, androstendion, DHEA-S<\/h3>\n\n\n\n
Nie s\u0105 to hormony kojarzone z hormonami \u017ce\u0144skimi, jednak ich wydzielanie w nadmiarze ma konsekwencje w postaci objaw\u00f3w takich jak nadmierny tr\u0105dzik, \u0142ojotok, hirsutyzm.<\/strong> Badania hormon\u00f3w androgennych nale\u017cy wykonywa\u0107 w I fazie cyklu, pomi\u0119dzy 3. a 5. dniem, licz\u0105c od pierwszego dnia miesi\u0105czki.<\/p>\n\n\n\n
Prolaktyna<\/h3>\n\n\n\n
Prolaktyna jest hormonem wydzielanym przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105.<\/strong> Fizjologicznie podwy\u017cszony poziom prolaktyny stwierdza si\u0119 w ci\u0105\u017cy oraz w czasie laktacji. Ciekawostk\u0105 jest, i\u017c nazwa prolaktyna pochodzi w\u0142a\u015bnie od jednej z funkcji tego hormonu, czyli stymulowania u ssak\u00f3w laktacji. Niestety podwy\u017cszony poziom prolaktyny<\/strong> poza tymi okresami \u017cycia kobiety przyczynia si\u0119 do problem\u00f3w z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119 i nieregularnych miesi\u0105czek<\/strong>. Dlatego powinno to by\u0107 jedno z podstawowych bada\u0144 hormonalnych wykonywanych w diagnostyce przyczyn niep\u0142odno\u015bci<\/a> oraz przyczyn zaburze\u0144 miesi\u0105czkowania. Badanie poziomu prolaktyny<\/strong><\/a> mo\u017cna wykona\u0107 w dowolnym dniu cyklu, ale w godzinach porannych.<\/p>\n\n\n\n
Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o prolaktynie \u2013 jej funkcjach i przyczynach hiperprolaktynemii<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n
SHBG<\/h3>\n\n\n\n
SHBG nale\u017cy do kategorii bada\u0144 hormonalnych, jednak jest to w istocie produkowane w w\u0105trobie bia\u0142ko, kt\u00f3rego rol\u0105 jest transport hormon\u00f3w androgennych<\/strong>. Badanie SHBG<\/strong><\/a> jest wykonywane w diagnostyce zespo\u0142u policystycznych jajnik\u00f3w (PCOS), w diagnostyce przyczyn niep\u0142odno\u015bci i zaburze\u0144 miesi\u0105czkowania. U kobiet cierpi\u0105cych na zesp\u00f3\u0142 policystycznych jajnik\u00f3w poziom tego bia\u0142ka jest niski, poniewa\u017c wi\u0119ksza jego pula po\u0142\u0105czona jest z kr\u0105\u017c\u0105cymi we krwi androgenami. Poziom bia\u0142ka SHBG powinno si\u0119 bada\u0107 w fazie folikularnej, w 3-5. dniu cyklu.<\/p>\n\n\n\n
AMH \u2013 hormon anty-M\u00fcllerowski<\/h3>\n\n\n\n
AMH produkowany jest przez kom\u00f3rki ziarniste jajnik\u00f3w, otaczaj\u0105ce kom\u00f3rki jajowe. <\/strong>Liczba kom\u00f3rek jajowych u ka\u017cdej kobiety jest ograniczona, tzw. \u015brednia rezerwa jajnikowa, czyli pula kom\u00f3rek, kt\u00f3re mog\u0105 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w zap\u0142odnieniu \u2013 wynosi ok. 400 tys. i zmniejsza si\u0119 wraz z wiekiem. Z tego powodu badanie poziomu AMH<\/a> jest dobrym wska\u017anikiem tej rezerwy i pozwala na okre\u015blenie czasu, kt\u00f3ry danej kobiecie pozosta\u0142 na urodzenie dziecka<\/strong>. Poziom AMH jest wprost proporcjonalny do liczby p\u0119cherzyk\u00f3w, im jest wy\u017cszy, tym wy\u017cszy poziom rezerwy jajnikowej.<\/p>\n\n\n\n
AMH, jako kryterium pomocnicze, jest r\u00f3wnie\u017c cennym badaniem w diagnostyce zespo\u0142u policystycznych jajnik\u00f3w (PCOS). St\u0119\u017cenie AMH u pacjentek z tym zespo\u0142em jest wysokie, poniewa\u017c ich jajniki zawieraj\u0105 bardzo du\u017co kom\u00f3rek ziarnistych produkuj\u0105cych AMH. Po\u0142\u0105czenie tego kryterium z objawami takimi jak problemy z miesi\u0105czk\u0105, oty\u0142o\u015b\u0107, insulinooporno\u015b\u0107<\/a> jest wa\u017cn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 dla lekarza, i\u017c mamy do czynienia z PCOS. Pomiar st\u0119\u017cenia AMH mo\u017cemy wykona\u0107 w ka\u017cdym dniu cyklu.<\/p>\n\n\n\n
Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej o AMH i jego znaczeniu dla kobiecego organizmu<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n
Kiedy wykonywa\u0107 badania hormonalne u kobiet? Czy warto robi\u0107 takie badania profilaktycznie?<\/h2>\n\n\n\n
Pytanie, kiedy wykona\u0107 badania hormonalne powinno zawiera\u0107 dwojakiego rodzaju odpowied\u017a: w jakich sytuacjach je wykona\u0107 oraz w kt\u00f3rym dniu cyklu. Na to drugie pytanie odpowiemy w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
Zacznijmy od tego, czy badania hormonalne nale\u017cy robi\u0107 w celach profilaktycznych? <\/strong>Warto, aby ka\u017cda doros\u0142a, zdrowa kobieta, w\u0142\u0105czy\u0142a badania hormonalne do swojej profilaktyki, co mo\u017ce zapobiec rozwojowi powa\u017cniejszych zaburze\u0144 w uk\u0142adzie endokrynologicznym<\/strong>. Badania hormonalne powinny by\u0107 obowi\u0105zkowe dla kobiet, kt\u00f3re chc\u0105 zaj\u015b\u0107 w ci\u0105\u017c\u0119 \u2013 wczesne wykrycie ewentualnych problem\u00f3w pozwoli na szybsz\u0105 interwencj\u0119 lekarsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Pakiet-prawidlowa-owulacja-baner.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nNa pewno warto wykona\u0107 badania hormonalne w sytuacji, gdy pacjentka obserwuje u siebie objawy zaburze\u0144 uk\u0142adu endokrynologicznego<\/strong>. Zrobienie tych bada\u0144 przed wizyt\u0105 u ginekologa lub endokrynologa przyspieszy diagnoz\u0119 i ukierunkuje leczenie.<\/p>\n\n\n\n
Jakie objawy powinny sk\u0142oni\u0107 kobiet\u0119 do wykonania bada\u0144 hormonalnych?<\/h3>\n\n\n\n
- \n
- zaburzenia cyklu miesi\u0105czkowego<\/strong>: nieregularne miesi\u0105czki, przed\u0142u\u017caj\u0105ce si\u0119 krwawienia miesi\u0119czne lub bardzo obfite krwawienia, znacz\u0105ce dolegliwo\u015bci b\u00f3lowe, dodatkowe krwawienia lub plamienia z dr\u00f3g rodnych<\/li>\n\n\n\n
- nasilenie objaw\u00f3w PMS <\/strong>(zespo\u0142u napi\u0119cia przedmiesi\u0105czkowego)<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia nastroju, obni\u017cone libido, pogorszenie samopoczucia <\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"Pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Pakiet-zaburzenia-miesiaczkowania-baner.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nInne objawy, kt\u00f3re powinny sk\u0142ania\u0107 do diagnostyki hormonalnej to problemy z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119 u os\u00f3b, kt\u00f3re si\u0119 o ni\u0105 staraj\u0105, zw\u0142aszcza je\u015bli uko\u0144czy\u0142y 35 r.\u017c.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Pakiet-diagnostyka-plodnosci-baner.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n - nasilenie objaw\u00f3w PMS <\/strong>(zespo\u0142u napi\u0119cia przedmiesi\u0105czkowego)<\/li>\n\n\n\n
- Prolaktyna<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Progesteron<\/a><\/li>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/pakiet-hormony-kobiece-rozszerzony-baner.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n