{"id":6924,"date":"2026-09-15T08:30:51","date_gmt":"2026-09-15T06:30:51","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=6924"},"modified":"2026-09-15T09:44:50","modified_gmt":"2026-09-15T07:44:50","slug":"choroba-alzheimera-badania-genetyczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/","title":{"rendered":"Czy Alzheimer jest dziedziczny? Badania genetyczne w kierunku demencji"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Artyku\u0142 powsta\u0142 29.06.2023 r., ostatnia aktualizacja 15.09.2026 r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Choroba Alzheimera jest najcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 ot\u0119pienia, a czynniki genetyczne mog\u0105 mie\u0107 istotny wp\u0142yw na ryzyko jej rozwoju. Obecno\u015b\u0107 okre\u015blonych wariant\u00f3w gen\u00f3w nie zawsze oznacza jednak, \u017ce choroba wyst\u0105pi, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ma charakter wieloczynnikowy. Badania genetyczne pomagaj\u0105 oceni\u0107 indywidualne predyspozycje, a w uzasadnionych przypadkach r\u00f3wnie\u017c rozpozna\u0107 rzadk\u0105, rodzinn\u0105 posta\u0107 Alzheimera.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Z artyku\u0142u dowiesz si\u0119, \u017ce:<\/strong><br>&gt;&gt; choroba Alzheimera jest najcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 ot\u0119pienia, a jej odziedziczalno\u015b\u0107 szacuje si\u0119 na 60\u201380%;<br>&gt;&gt; wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ma charakter wieloczynnikowy, dlatego predyspozycje genetyczne nie przes\u0105dzaj\u0105 o rozwoju choroby;<br>&gt;&gt; wariant&nbsp;<strong>APOE \u03b54<\/strong>&nbsp;zwi\u0119ksza ryzyko zachorowania, ale nie jest r\u00f3wnoznaczny z rozpoznaniem choroby Alzheimera;<br>&gt;&gt; rzadka rodzinna posta\u0107 choroby mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zana z patogennymi mutacjami w genach&nbsp;<strong>APP, PSEN1 i PSEN2<\/strong>;<br>&gt;&gt; badania genetyczne na Alzheimera mog\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 zar\u00f3wno do oceny predyspozycji, jak i do wykrywania mutacji odpowiedzialnych za rodzinn\u0105 posta\u0107 choroby.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Czym-jest-choroba-Alzheimera?\">Czym jest choroba Alzheimera?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-choroba-Alzheimera-jest-dziedziczna?\">Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Postacie-choroby-a-genetyka\">Postacie choroby a genetyka<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Gen-APOE-w-chorobie-Alzheimera\">Gen APOE w chorobie Alzheimera<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Genetyka-rodzinnej-postaci-choroby-Alzheimera\">Genetyka rodzinnej postaci choroby Alzheimera<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Geny-uczestnicz\u0105ce-w-procesach-zwi\u0105zanych-z-wytwarzaniem-beta-amyloidu\">Geny uczestnicz\u0105ce w procesach zwi\u0105zanych z wytwarzaniem beta-amyloidu<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Pozosta\u0142e-geny-wp\u0142ywaj\u0105ce-na-patogenez\u0119-choroby-Alzheimera\">Pozosta\u0142e geny wp\u0142ywaj\u0105ce na patogenez\u0119 choroby Alzheimera<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Badania-genetyczne-na-Alzheimera\">Badania genetyczne na Alzheimera<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Kiedy-wykona\u0107-badanie-genetyczne-w-kierunku-choroby-Alzheimera?\">Kiedy wykona\u0107 badanie genetyczne w kierunku choroby Alzheimera?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#FAQ---najcz\u0119\u015bciej-zadawane-pytania\">FAQ &#8211; najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Podsumowanie\">Podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czym-jest-choroba-Alzheimera?\">Czym jest choroba Alzheimera?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-wczesne-sygnaly-ostrzegawcze-dla-pacjenta\/\">Choroba Alzheimera<\/a> to najcz\u0119stsza forma ot\u0119pienia (demencji) na \u015bwiecie. Charakteryzuje si\u0119 post\u0119puj\u0105cym pogorszeniem funkcji poznawczych, kt\u00f3re wynika z tocz\u0105cego si\u0119 w m\u00f3zgu procesu neurodegeneracyjnego. Zgodnie z dzisiejszym stanem wiedzy, u pod\u0142o\u017ca choroby le\u017c\u0105 zaburzenia metabolizmu bia\u0142ka prekursorowego amyloidu (APP) oraz bia\u0142ka tau, prowadz\u0105ce do gromadzenia si\u0119 w m\u00f3zgu z\u0142og\u00f3w beta-amyloidu i spl\u0105tk\u00f3w neurofibrylarnych, co uszkadza i neurony.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Choroba Alzheimera ma charakter wieloczynnikowy &#8211; opr\u00f3cz uwarunkowa\u0144 genetycznych postuluje si\u0119 wp\u0142yw czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych, stylu \u017cycia, diety, poziomu aktywno\u015bci fizycznej oraz og\u00f3lny stan zdrowia. Jednak s\u0105 to informacje, kt\u00f3re wymagaj\u0105 dalszych bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-choroba-Alzheimera-jest-dziedziczna?\">Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Choroba Alzheimera (AD)&nbsp;mo\u017ce mie\u0107 posta\u0107:&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>sporadyczn\u0105 (sporadic Alzheimer\u2019s disease, SAD)<\/li>\n\n\n\n<li>rodzinn\u0105 (family Alzheimer\u2019s disease,FAD), gdy u co najmniej dw\u00f3ch cz\u0142onk\u00f3w rodziny wcze\u015bniej rozpoznano chorob\u0119 Alzheimera.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>W zale\u017cno\u015bci od wieku wyst\u0105pienia pierwszych objaw\u00f3w u chorego wyr\u00f3\u017cnia si\u0119&nbsp;posta\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wczesn\u0105&nbsp;(early-onset Alzheimer\u2019s disease,EOAD &#8211; pierwsze objawy przed 65. rokiem \u017cycia)<\/li>\n\n\n\n<li>p\u00f3\u017an\u0105&nbsp;(late-onset Alzheimer\u2019s disease,&nbsp;LOAD, objawy po 65. roku \u017cycia).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Posta\u0107 rodzinna choroby Alzheimera jest rzadsza, zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 &#8211; 95% &#8211; stanowi forma sporadyczna, ryzyko jej wyst\u0105pienia wynika z po\u0142\u0105czenia wielu wariant\u00f3w genetycznych oraz czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych i zdrowotnych. Poszczeg\u00f3lne warianty gen\u00f3w mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 albo zmniejsza\u0107 prawdopodobie\u0144stwo zachorowania, ale zazwyczaj nie przes\u0105dzaj\u0105 o tym, czy choroba rzeczywi\u015bcie si\u0119 rozwinie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wa\u017cne jest, aby w przypadku AD odr\u00f3\u017cnia\u0107 genetyczn\u0105 predyspozycj\u0119 do choroby od bezpo\u015bredniego dziedziczenia patogennej mutacji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odziedziczalno\u015b\u0107 choroby Alzheimera szacuje si\u0119 na 60-80%. Warto\u015b\u0107 ta nie oznacza jednak, \u017ce 60-80% dzieci os\u00f3b z Alzheimerem zachoruje, ani, \u017ce taki odsetek przypadk\u00f3w jest bezpo\u015brednio przekazywany z pokolenia na pokolenie. Odziedziczalno\u015b\u0107 dotyczy ca\u0142ej populacji, a nie pojedynczego cz\u0142owieka i informuje nas ile procent danej cechy (np. wzrostu, inteligencji) pochodzi od rodzic\u00f3w i jak bardzo r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy lud\u017ami w danej grupie wynikaj\u0105 z gen\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>WA\u017bNE! <\/strong><br>W badaniach nad sposobem dziedziczenia niekt\u00f3rych patogennych wariant\u00f3w stwierdzono, \u017ce w przypadkach rodzinnej formy choroby Alzheimera przewa\u017ca\u0142 dominuj\u0105cy spos\u00f3b dziedziczenia, natomiast w formach sporadycznych choroby dziedziczenie jest recesywne lub patogenne warianty pojawia\u0142y si\u0119 <em>de novo<\/em>.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Gen-APOE-w-chorobie-Alzheimera\">Gen APOE w chorobie Alzheimera<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbardziej znanym genem zwi\u0105zanym z p\u00f3\u017an\u0105 postaci\u0105 choroby Alzheimera jest&nbsp;<strong>APOE<\/strong>, czyli gen koduj\u0105cy apolipoprotein\u0119 E, odpowiedzialny za metabolizm lipid\u00f3w, w tym cholesterolu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyst\u0119puje on w trzech g\u0142\u00f3wnych wariantach:&nbsp;<strong>APOE \u03b52, APOE \u03b53 i APOE \u03b54<\/strong>. Ka\u017cdy cz\u0142owiek dziedziczy jedn\u0105 kopi\u0119 genu od matki i jedn\u0105 od ojca, dlatego mo\u017cliwe s\u0105 r\u00f3\u017cne po\u0142\u0105czenia jego wariant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>APOE \u03b53<\/strong>&nbsp;uznaje si\u0119 za wariant neutralny lub referencyjny \u2013 nie zwi\u0119ksza on ani wyra\u017anie nie zmniejsza ryzyka choroby.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>APOE \u03b52<\/strong>&nbsp;mo\u017ce wykazywa\u0107 dzia\u0142anie ochronne i wi\u0105za\u0107 si\u0119 z mniejszym prawdopodobie\u0144stwem rozwoju Alzheimera.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>APOE \u03b54<\/strong>&nbsp;zwi\u0119ksza ryzyko zachorowania. Posiadanie dw\u00f3ch kopii tego wariantu, czyli odziedziczenie go od obojga rodzic\u00f3w, mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z oko\u0142o 12-krotnie wy\u017cszym ryzykiem w por\u00f3wnaniu z reszt\u0105 populacji. Wielko\u015b\u0107 tego ryzyka mo\u017ce si\u0119 jednak r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od badanej populacji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obecno\u015b\u0107 wariantu&nbsp;<strong>APOE \u03b54<\/strong>&nbsp;nie jest r\u00f3wnoznaczna z chorob\u0105. Wiele os\u00f3b maj\u0105cych jedn\u0105 lub nawet dwie jego kopie nigdy nie zachoruje. Jednocze\u015bnie u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w z rozpoznanym Alzheimerem wariant ten w og\u00f3le nie wyst\u0119puje. Brak&nbsp;<strong>APOE \u03b54<\/strong>&nbsp;nie wyklucza wi\u0119c mo\u017cliwo\u015bci zachorowania, a jego obecno\u015b\u0107 nie pozwala przewidzie\u0107 z pewno\u015bci\u0105, czy i kiedy pojawi\u0105 si\u0119 objawy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wariant&nbsp;<strong>APOE \u03b54<\/strong>&nbsp;nale\u017cy traktowa\u0107 jako czynnik ryzyka, a nie jako bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0119 choroby. Nie jest on r\u00f3wnie\u017c patogenn\u0105 mutacj\u0105 w takim samym znaczeniu jak mutacje zwi\u0105zane z rodzinn\u0105 postaci\u0105 Alzheimera.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ka\u017cdy z nas posiada dwie kopie tego genu (po jednej od ka\u017cdego z rodzic\u00f3w). Tworz\u0105 one konkretne kombinacje \u2013 genotypy. W zale\u017cno\u015bci od obserwowanego genotypu r\u00f3\u017cne jest spektrum objaw\u00f3w u pacjent\u00f3w, co przedstawia tabela poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><thead><tr><th>Genotyp<\/th><th>Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania w populacji<\/th><th>Ryzyko choroby Alzheimera<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td><strong>APOE \u03b53\/\u03b53<\/strong><\/td><td>60-80%<\/td><td>niskie<\/td><\/tr><tr><td><strong>APOE \u03b54\/\u03b54<\/strong><\/td><td>10-15%<\/td><td>wysokie (do 90%)<\/td><\/tr><tr><td><strong>APOE \u03b54\/\u03b53<\/strong><\/td><td>25%<\/td><td>po\u015brednie<\/td><\/tr><tr><td><strong>APOE \u03b54\/\u03b52<\/strong><\/td><td>forma bardzo rzadka<\/td><td>niskie (prawdopodobne dzia\u0142anie ochronne)<\/td><\/tr><tr><td><strong>APOE \u03b52\/\u03b52<\/strong><\/td><td>8%<\/td><td>predyspozycja do rozwoju chor\u00f3b sercowo-naczyniowych<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>WA\u017bNE!<\/strong><br>Wariant APOE \u03b5 4 nie oznacza, \u017ce dana osoba na pewno zachoruje, stanowi czynnik ryzyka. Wiele os\u00f3b z tym wariantem nie rozwija choroby, a u cz\u0119\u015bci chorych mutacja ta w og\u00f3le nie wyst\u0119puje.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Genetyka-rodzinnej-postaci-choroby-Alzheimera\">Genetyka rodzinnej postaci choroby Alzheimera<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Znacznie rzadszym zjawiskiem jest rodzinna posta\u0107 choroby Alzheimera, okre\u015blana jako FAD &#8211;&nbsp;Familial Alzheimer\u2019s Disease. Rodzinne i wcze\u015bnie rozpoczynaj\u0105ce si\u0119 postacie stanowi\u0105 niewielki odsetek zachorowa\u0144, patogenne mutacje w genach&nbsp;<strong>APP, PSEN1 i PSEN2<\/strong>&nbsp;odpowiadaj\u0105 za mniej ni\u017c 1% wszystkich przypadk\u00f3w choroby.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na mo\u017cliwo\u015b\u0107 rodzinnej postaci Alzheimera mog\u0105 wskazywa\u0107 liczne zachorowania w kolejnych pokoleniach oraz przypadki choroby rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 przed 60. rokiem \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Geny-uczestnicz\u0105ce-w-procesach-zwi\u0105zanych-z-wytwarzaniem-beta-amyloidu\">Geny uczestnicz\u0105ce w procesach zwi\u0105zanych z wytwarzaniem beta-amyloidu<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>APP<\/strong>&nbsp;koduje bia\u0142ko prekursorowe amyloidu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z mutacji genu APP zaburza aktywno\u015b\u0107 sekretaz, prowadz\u0105c do nadmiernego wytwarzania toksycznego dla neuron\u00f3w amyloidu \u03b2<sub>42<\/sub>, kt\u00f3ry odk\u0142ada si\u0119 w postaci blaszek w m\u00f3zgu pacjenta.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>PSEN1<\/strong>&nbsp;i&nbsp;<strong>PSEN2<\/strong>&nbsp;koduj\u0105 bia\u0142ka preseniliny, kt\u00f3re wchodz\u0105 w sk\u0142ad du\u017cego kompleksu bia\u0142kowego odpowiedzialnego za aktywno\u015b\u0107 \u03b3-sekretazy i bior\u0105 udzia\u0142 w przekazywaniu sygna\u0142\u00f3w molekularnych. Patogenne warianty sekwencji gen\u00f3w PSEN1 i PSEN2 odpowiedzialne s\u0105 za mechanizm nadmiernego wytwarzania patologicznej, nierozpuszczalnej formy amyloidu \u03b2<sub>42<\/sub>. Oszacowano, \u017ce najcz\u0119stsze miejsca wyst\u0119powania mutacji punktowych w genie PSEN1 obejmuj\u0105 eksony od 5 do 12, a cz\u0119sto\u015b\u0107 ich wyst\u0119powania waha si\u0119 pomi\u0119dzy 18 a 50%. Natomiast mutacje w genie PSEN2 obejmuj\u0105 eksony od 3 do 11, wyst\u0119puj\u0105 zdecydowanie rzadziej i zwi\u0105zane s\u0105 tak\u017ce z innymi postaciami chor\u00f3b ot\u0119piennych<em>.&nbsp;<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/choroba-alzheimera-badanie-mutacji-w-regionie-kodujacym-genu-psen1-eksony-od-3-do-12\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-badanie-mutacji-w-regionie-kodujacym-genu-PSEN1-eksony-od-3-do-12-jpg.webp\" alt=\"choroba Alzheimera badanie mutacji w regionie koduj\u0105cym genu PSEN1 (eksony od 3 do 12) baner\" class=\"wp-image-6951\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-badanie-mutacji-w-regionie-kodujacym-genu-PSEN1-eksony-od-3-do-12-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-badanie-mutacji-w-regionie-kodujacym-genu-PSEN1-eksony-od-3-do-12-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-badanie-mutacji-w-regionie-kodujacym-genu-PSEN1-eksony-od-3-do-12-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-badanie-mutacji-w-regionie-kodujacym-genu-PSEN1-eksony-od-3-do-12-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-badanie-mutacji-w-regionie-kodujacym-genu-PSEN1-eksony-od-3-do-12-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W przypadku wielu patogennych mutacji &#8211; np. w genach presenilin &#8211; penetracja jest bardzo wysoka, a dziedziczenie ma charakter autosomalny dominuj\u0105cy. Oznacza to, \u017ce wystarczy jedna patogenna kopia genu, aby pojawi\u0142o si\u0119 bardzo wysokie ryzyko choroby. Osoba maj\u0105ca tak\u0105 mutacj\u0119 ma 50% prawdopodobie\u0144stwa przekazania jej ka\u017cdemu dziecku.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Pozosta\u0142e-geny-wp\u0142ywaj\u0105ce-na-patogenez\u0119-choroby-Alzheimera\">Pozosta\u0142e geny wp\u0142ywaj\u0105ce na patogenez\u0119 choroby Alzheimera<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pomimo du\u017cego post\u0119pu w badaniach nad chorob\u0105 Alzheimera nadal wiele mechanizm\u00f3w pozostaje niejasnych. Nowe techniki badawcze, zw\u0142aszcza sekwencjonowanie nast\u0119pnej generacji (NGS, Next Generation Sequencing) dostarczaj\u0105 &nbsp;ci\u0105gle nowych informacji, dzi\u0119ki temu liczba gen\u00f3w o udowodnionym wp\u0142ywie na patogenez\u0119 choroby Alzheimera i innych zespo\u0142\u00f3w ot\u0119piennych ca\u0142y czas si\u0119 powi\u0119ksza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W opublikowanym w czasopi\u015bmie&nbsp;<em>Nature<\/em>&nbsp;w 2022 roku artykule autorzy wytypowali oko\u0142o 75 nowych gen\u00f3w maj\u0105cych zwi\u0105zek z zespo\u0142ami ot\u0119piennymi, w tym z chorob\u0105 Alzheimera.Poni\u017cej przedstawiono niekt\u00f3re pozosta\u0142e geny zaanga\u017cowane w mechanizmy powstawania choroby Alzheimera.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>SORL1<\/strong> \u2013 silnie zwi\u0105zany z patogenez\u0105 AD, przekazywany w spos\u00f3b dominuj\u0105cy lub recesywny, lub powstaje de novo, obecnie obok <em>APP<\/em>, <em>PSEN1<\/em> i <em>PSEN2<\/em> zaliczany do tzw. &#8222;kwartetu sprawczego&#8221;, poniewa\u017c niekt\u00f3re jego rzadkie mutacje mog\u0105 powodowa\u0107 wczesn\u0105, rodzinn\u0105 posta\u0107 choroby.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ABCA7 <\/strong>\u2013 skutki mutacji w tym genie oznaczaj\u0105 wzrost produkcji i odk\u0142adanie beta-amyloidu, oraz pogarszanie si\u0119 zdolno\u015bci kom\u00f3rek mikrogleju do oczyszczania ze z\u0142og\u00f3w patologicznego bia\u0142ka. Dziedziczy si\u0119 w spos\u00f3b dominuj\u0105cy.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>TREM2 <\/strong>(Triggering Receptor Expressed on Myeloid Cells 2) &#8211; &nbsp;jeden z najwa\u017cniejszych gen\u00f3w badanych we wsp\u00f3\u0142czesnej neurologii pod k\u0105tem choroby Alzheimera. W przeciwie\u0144stwie do gen\u00f3w <em>APP<\/em> czy <em>PSEN<\/em>, rzadkie warianty genu TREM2 nie powoduj\u0105 choroby bezpo\u015brednio, ale mog\u0105 a\u017c 3-krotnie zwi\u0119kszy\u0107 ryzyko jej rozwoju w starszym wieku. Zdrowo dzia\u0142aj\u0105ce bia\u0142ko TREM2 zmusza mikroglej do otaczania blaszek amyloidowych, izoluj\u0105c je i zapobiegaj\u0105c dalszemu niszczeniu s\u0105siednich kom\u00f3rek nerwowych. Dziedziczy si\u0119 w spos\u00f3b dominuj\u0105cy.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>BIN1<\/strong> (Bridging Integrator 1) &#8211; <strong>drugi &#8211; zaraz po APOE &#8211; najwa\u017cniejszy gen ryzyka<\/strong> rozwoju p\u00f3\u017anej postaci choroby Alzheimera (pojawiaj\u0105cej si\u0119 po 65. roku \u017cycia). Nieprawid\u0142owe warianty genu <em>BIN1<\/em> (np. polimorfizm <em>rs744373<\/em>) dzia\u0142aj\u0105 jak <strong>mno\u017cnik ryzyka<\/strong> u os\u00f3b starszych. Dziedziczenie jest dominuj\u0105ce, jednak stwierdzenie niekorzystnego wariantu <em>BIN1<\/em> nie przes\u0105dza o zachorowaniu. Oznacza, \u017ce organizm ma os\u0142abione mechanizmy obronne przed odk\u0142adaniem si\u0119 patologicznych bia\u0142ek w m\u00f3zgu.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>UNC5C <\/strong>&#8211;<strong> <\/strong>rzadka mutacja punktowa w tym genie T835M powoduje uwra\u017cliwienie m\u00f3zgu na nawet niewielkie ilo\u015bci beta-amyloidu lub glutaminianu.Badania wykaza\u0142y, \u017ce obecno\u015b\u0107 wariantu T835M ponad 2-krotnie zwi\u0119ksza ryzyko rozwoju p\u00f3\u017anej postaci choroby Alzheimera. Co ciekawe, w niekt\u00f3rych rodzinach mutacja ta potrafi dziedziczy\u0107 si\u0119 w spos\u00f3b autosomalny dominuj\u0105cy (wystarczy jedna kopia genu od rodzica, by przekaza\u0107 wysokie ryzyko).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>AKAP9 <\/strong>&#8211;<strong> <\/strong>rzadka mutacja<strong> I2558M<\/strong>, kt\u00f3ra <strong>zwi\u0119ksza patologiczn\u0105 fosforylacj\u0119 bia\u0142ka tau<\/strong>. Ponadto mutacje w genie <em>AKAP9<\/em> s\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 rzadkiej choroby serca- zesp\u00f3\u0142 wyd\u0142u\u017conego QT typu 11.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>NOTCH3<\/strong> &#8211; nie jest to klasyczny gen choroby Alzheimera, jego mutacje wywo\u0142uj\u0105 <strong>najcz\u0119stsz\u0105 uwarunkowan\u0105 genetycznie form\u0119 demencji naczyniowej<\/strong> oraz zaburze\u0144 kr\u0105\u017cenia m\u00f3zgowego. Mutacje w genie <em>NOTCH3<\/em> (dziedziczone w spos\u00f3b <strong>autosomalny dominuj\u0105cy<\/strong>) s\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 zespo\u0142u <strong>CADASIL, kt\u00f3ry zaczyna si\u0119 r\u00f3wnie\u017c od problem\u00f3w <\/strong>z pami\u0119ci\u0105, b\u0142\u0119dnie przypisywanych chorobie Alzheimera.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&gt;&gt;&gt; Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/zespol-cadasil-na-czym-polega-choroba-objawy-diagnostyka-choroby\/\">Zesp\u00f3\u0142 CADASIL &#8211; Na czym polega choroba? Objawy, diagnostyka<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>CLU <\/strong>&#8211; gen koduj\u0105cy bia\u0142ko nazywane klasteryn\u0105 lub apolipoprotein\u0105 J to trzeci najwa\u017cniejszy gen ryzyka w przypadku p\u00f3\u017anej postaci choroby Alzheimera (rozwijaj\u0105cej si\u0119 po 65. roku \u017cycia). Rol\u0105 bia\u0142ka CLU jest wi\u0105zanie toksycznego beta-amyloidu, wspomaganie jego transportu przez barier\u0119 krew-m\u00f3zg oraz u\u0142atwianie kom\u00f3rkom odporno\u015bciowym (mikroglejowi) jego utylizacji. Odzwierciedla sprawno\u015b\u0107 naturalnych mechanizm\u00f3w obronnych i &#8222;oczyszczaj\u0105cych&#8221; m\u00f3zg w miar\u0119 up\u0142ywu lat.\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>PLCG2<\/strong> &#8211; wariant PLCG2P522R jest powi\u0105zany ze zwi\u0119kszon\u0105 d\u0142ugowieczno\u015bci\u0105, lepszym usuwaniem \u03b2-amyloidu i ochron\u0105 przed chorob\u0105 Alzheimera. Z kolei wariant PLCG2M28L sprzyja odk\u0142adaniu \u03b2-amyloidu oraz bia\u0142ka p-tau i zwi\u0119ksza ryzyko choroby Alzheimera nawet dziesi\u0119ciokrotnie.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><strong>ABI3 <\/strong>&#8211; gen <strong>odpowiadaj\u0105cy za sprawno\u015b\u0107 uk\u0142adu odporno\u015bciowego m\u00f3zgu.<\/strong> Najwa\u017cniejszym wariantem ryzyka badanym w tym genie jest rzadka mutacja punktowa p.S209F, kt\u00f3ra prowadzi do przyspieszonego odk\u0142adania \u03b2-amyloidu w korze m\u00f3zgowej i hipokampie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>CIEKAWOSTKA<\/strong><br><strong>Wariant ochronny genu PLCG2<\/strong> &#8211; PLCG2P522R &#8211; wykrywa si\u0119 u zdrowych poznawczo stulatk\u00f3w, dlatego jest nazywany <strong>genem d\u0142ugowieczno\u015bci.<\/strong><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Badania-genetyczne-na-Alzheimera\">Badania genetyczne na Alzheimera<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wyb\u00f3r badania genetycznego w chorobie Alzheimera zale\u017cy od celu badania (ocena ryzyka czy potwierdzenie choroby, kwalifikacji do leczenia), historii rodzinnej oraz wieku i objaw\u00f3w pacjenta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce mamy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>badania przesiewowe<\/strong>&nbsp;\u2013 wykrywaj\u0105ce obecno\u015b\u0107 wariant\u00f3w genu APOE, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko zachorowania (wynik nie stanowi diagnozy, ale pomaga oceni\u0107 predyspozycje genetyczne);<\/li>\n\n\n\n<li><strong>badania diagnostyczne<\/strong>&nbsp;\u2013 dotycz\u0105ce mutacji w genach APP, PSEN1 i PSEN2, zalecane g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy w rodzinie wyst\u0119puje rodzinna posta\u0107 choroby Alzheimera o wczesnym pocz\u0105tku lub w celu r\u00f3\u017cnicowania przyczyny objaw\u00f3w ot\u0119pienia;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>badanie kwalifikuj\u0105ce do leczenia lecanemabem \u2013 <\/strong>do leczenia nie kwalifikuj\u0105 si\u0119 pacjenci z genotypem <strong>APOE \u03b54\/\u03b54<\/strong>, poniewa\u017c istnieje u nich powa\u017cne ryzyko wyst\u0105pienia gro\u017anych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cennym \u017ar\u00f3d\u0142em szerszej informacji s\u0105 panele wielogenowe, analizuj\u0105ce kilka lub kilkadziesi\u0105t gen\u00f3w jednorazowo, np. panele NGS.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/choroba-alzheimera-choroba-o-wczesnym-poczatku-lub-poznym-poczatku-oraz-demencja-analiza-sekwencji-kodujacej-19-genow-z-wykorzystaniem-ngs\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-analiza-sekwencji-kodujacej-19-genow-z-wykorzystaniem-NGS-jpg.webp\" alt=\"choroba Alzheimera analiza sekwencji koduj\u0105cej 19 gen\u00f3w z wykorzystaniem NGS\" class=\"wp-image-6953\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-analiza-sekwencji-kodujacej-19-genow-z-wykorzystaniem-NGS-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-analiza-sekwencji-kodujacej-19-genow-z-wykorzystaniem-NGS-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-analiza-sekwencji-kodujacej-19-genow-z-wykorzystaniem-NGS-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-analiza-sekwencji-kodujacej-19-genow-z-wykorzystaniem-NGS-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Choroba-Alzheimera-analiza-sekwencji-kodujacej-19-genow-z-wykorzystaniem-NGS-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/apolipoproteina-e-genotyp\" target=\"_blank\" rel=\" noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-apolipoproteina-E-genotyp.jpg\" alt=\"Badanie apolipoproteina E genotyp banerek\" class=\"wp-image-20870\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-apolipoproteina-E-genotyp.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-apolipoproteina-E-genotyp-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-apolipoproteina-E-genotyp-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-apolipoproteina-E-genotyp-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-apolipoproteina-E-genotyp-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Kiedy-wykona\u0107-badanie-genetyczne-w-kierunku-choroby-Alzheimera?\">Kiedy wykona\u0107 badanie genetyczne w kierunku choroby Alzheimera?<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badania genetyczne w kierunku choroby Alzheimera nie s\u0105 rutynowo, maj\u0105 uzasadnienie w okre\u015blonych sytuacjach klinicznych. Ich przeprowadzenie jest rekomendowane gdy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>w rodzinie wyst\u0105pi\u0142o kilka przypadk\u00f3w choroby Alzheimera, szczeg\u00f3lnie w kolejnych pokoleniach;<\/li>\n\n\n\n<li>zachorowania w rodzinie rozpoczyna\u0142y si\u0119 przed 60. rokiem \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n<li>objawy ot\u0119pienne pojawi\u0142y si\u0119 u pacjenta w m\u0142odym wieku;<\/li>\n\n\n\n<li>podejrzewa si\u0119 &nbsp;rodzinn\u0105 posta\u0107 Alzheimera;<\/li>\n\n\n\n<li>pacjent chce pozna\u0107 swoje predyspozycje genetyczne i rozumie ograniczenia takiego badania, przede wszystkim \u017ce wynik dodatni nie oznacza, \u017ce dana osoba na pewno zachoruje, a wynik ujemny nie wyklucza zachorowania w przysz\u0142o\u015bci;<\/li>\n\n\n\n<li>wynik mo\u017ce mie\u0107 znaczenie dla dalszego post\u0119powania diagnostycznego lub oceny ryzyka w rodzinie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ze wzgl\u0119du na mo\u017cliwe konsekwencje wyniku dla pacjenta i jego krewnych decyzj\u0119 nale\u017cy poprzedzi\u0107 konsultacj\u0105 z lekarzem genetykiem lub neurologiem.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"FAQ---najcz\u0119\u015bciej-zadawane-pytania\">FAQ &#8211; najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"schema-faq wp-block-yoast-faq-block\"><div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1789392545729\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w (oko\u0142o 90-95%) choroba Alzheimera nie dziedziczna, przekazuje si\u0119 jedynie zwi\u0119kszon\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 genetyczn\u0105 do zachorowania w starszym wieku. Wyj\u0105tkiem jest rzadka posta\u0107 o wczesnym pocz\u0105tku (poni\u017cej 65. roku \u017cycia), kt\u00f3ra stanowi oko\u0142o 5-10% przypadk\u00f3w, gdzie dziedziczenie jest autosomalne dominuj\u0105ce, na skutek mutacji w genach takich jak PSEN1, PSEN2 czy APP.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1789392559584\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Jakie geny bada si\u0119 w diagnostyce genetycznej choroby Alzheimera?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Najcz\u0119\u015bciej bada si\u0119 cztery geny.\u00a0 APOE &#8211; gen ryzyka, najcz\u0119stsze badanie przesiewowe. PSEN1, PSEN2 oraz APP &#8211; geny sprawcze, diagnostyka postaci wczesnej\/rodzinnej. W panelach rozszerzonych bada si\u0119 kolejne, rzadsze geny w celu wykluczenia innych postaci demencji.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1789392572594\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Co oznacza posiadanie wariantu APOE e4?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Wariant APOE \u03b54\/\u03b54 oznacza wysokie ryzyko choroby, wariant APOE \u03b54\/\u03b53 &#8211; ryzyko po\u015brednie, wariant APOE \u03b54\/\u03b52 jest prawdopodobnie wariantem ochronnym z niskim ryzykiem zachorowania.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1789392585579\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Czy dziecko rodzica chorego na Alzheimera na pewno zachoruje?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Nie, dziecko rodzica chorego na Alzheimera w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie zachoruje. Je\u015bli\u00a0 rodzic zachorowa\u0142 w starszym wieku (po 65. roku \u017cycia), dziecko nie dziedziczy samej choroby, obarczone jest predyspozycj\u0105 genetyczn\u0105 (np. wariant genu <em>APOE4<\/em>).<br>Gdy rodzic zachorowa\u0142 w m\u0142odym wieku (przed 65. rokiem \u017cycia), dziedziczenie odbywa si\u0119 w spos\u00f3b autosomalny dominuj\u0105cy, dziecko ma wtedy 50% szans na odziedziczenie wadliwego genu. Je\u015bli odziedziczy mutacj\u0119 patogenn\u0105, ryzyko zachorowania w podobnym wieku wynosi niemal 100%. Je\u015bli dziecko nie odziedziczy mutacji od chorego rodzica, jego ryzyko spada do poziomu przeci\u0119tnej populacyjnej (nie przeka\u017ce te\u017c genu swoim dzieciom).<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1789392642292\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Kiedy warto rozwa\u017cy\u0107 badania genetyczne w kierunku choroby Alzheimera?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Wskazania do wykonania bada\u0144 nale\u017cy om\u00f3wi\u0107 ze swoim lekarzem, jest to bowiem uzasadnione w konkretnych sytuacjach klinicznych. Badania s\u0105 rekomendowane zw\u0142aszcza w przypadkach wyst\u0119powania wczesnej postaci choroby w rodzinie oraz je\u015bli zachorowanie dotyczy wi\u0119cej ni\u017c jednej osoby po\u015br\u00f3d bliskich krewnych.<\/p> <\/div> <\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Podsumowanie\">Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badania genetyczne w chorobie Alzheimera s\u0105 cennym narz\u0119dziem diagnostycznym, wykorzystywanym zar\u00f3wno w celach profilaktycznych, jak r\u00f3wnie\u017c w stawianiu diagnozy i r\u00f3\u017cnicowaniu r\u00f3\u017cnych postaci ot\u0119pienia. Liczba gen\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna obecnie zbada\u0107 dosz\u0142a ju\u017c do kilkudziesi\u0119ciu, coraz cz\u0119\u015bciej wykorzystuje si\u0119 panele wielogenowe metod\u0105 NGS. Podstaw\u0105 diagnostyki genetycznej pozostaje gen APOE &#8211; w celu wykrycia predyspozycji do choroby o p\u00f3\u017anym pocz\u0105tku, oraz geny PSEN1, PSEN2 i APP \u2013 aby wykry\u0107 mutacje wywo\u0142uj\u0105ce chorob\u0119 o wczesnym pocz\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&gt;&gt;&gt; Przeczytaj te\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/badanie-p-tau217-czy-zmiany-zwiazane-z-choroba-alzheimera-mozna-wykryc-przed-objawami\/\">Badanie p-tau217 &#8211; czy zmiany zwi\u0105zane z chorob\u0105 Alzheimera mo\u017cna wykry\u0107 przed objawami?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pi\u015bmiennictwo:<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Hoogmartens, J, Cacace, R, Van Broeckhoven, C. Insight into the genetic etiology of Alzheimer\u2019s disease: A comprehensive review of the role of rare variants.&nbsp;<em>Alzheimer\u2019s Dement<\/em>. 2021; 13:e12155.<\/li>\n\n\n\n<li>Kowalska A. Genetyka zespo\u0142\u00f3w ot\u0119piennych. Cz\u0119\u015b\u0107 3: pod\u0142o\u017ce molekularne wieloczynnikowego dziedziczenia postaci sporadycznej choroby Alzheimera. Postepy Hig Med Dosw 2009; 63 : 577-582<\/li>\n\n\n\n<li>Bellenguez, C., K\u00fc\u00e7\u00fckali, F., Jansen, I.E.&nbsp;<em>et al.<\/em>&nbsp;New insights into the genetic etiology of Alzheimer\u2019s disease and related dementias.&nbsp;<em>Nat Genet<\/em>&nbsp;54, 412\u2013436 (2022).<\/li>\n\n\n\n<li>Sawamura N. et al., Mutant presenilin 2 transgenic mice. A large increase in the levels of A\u03b2 42 is presumably associated with the low density membrane domain that contains decreased levels of glycerophospholipids and sphingomyelin. J. Biol. Chem., 2000; 275: 27901-27908<\/li>\n\n\n\n<li>Wehr H., Parnowski T., Puzy\u0144ski S, Bednarska-Makaruk M., Bisko M., Kotapka-Minc S., Rodo M., Wo\u0142kowska M.: Apolipoprotein E genotype and lipid and lipoprotein levels in dementia. Dement. Geriatr. Cogn. Disord., 2000; 11: 70-73<\/li>\n\n\n\n<li>Plomin, R., DeFries, J. C., Knopik, V. S., &amp; Neiderhiser, J. M. (2016). Top 10 Replicated Findings From Behavioral Genetics.&nbsp;<em>Perspectives on Psychological Science<\/em>,&nbsp;<em>11<\/em>(1), 3-23.&nbsp;https:\/\/doi.org\/10.1177\/1745691615617439<\/li>\n\n\n\n<li>Yin RH, Yu JT, Tan L. The Role of SORL1 in Alzheimer&#8217;s Disease. Mol Neurobiol. 2015;51(3):909-18. doi: 10.1007\/s12035-014-8742-5. Epub 2014 May 16. PMID: 24833601.<\/li>\n\n\n\n<li>Aikawa T, Holm ML, Kanekiyo T. ABCA7 and Pathogenic Pathways of Alzheimer&#8217;s Disease. Brain Sci. 2018 Feb 5;8(2):27. doi: 10.3390\/brainsci8020027. PMID: 29401741; PMCID: PMC5836046.<\/li>\n\n\n\n<li>Saha, O., Melo de Farias, A.R., Pelletier, A.&nbsp;<em>et al.<\/em>&nbsp;The Alzheimer\u2019s disease risk gene&nbsp;<em>BIN1<\/em>&nbsp;regulates activity-dependent gene expression in human-induced glutamatergic neurons.&nbsp;<em>Mol Psychiatry<\/em>&nbsp;29, 2634\u20132646 (2024). https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41380-024-02502-y.<\/li>\n\n\n\n<li>Wetzel-Smith MK et al.&nbsp;A rare mutation in UNC5C predisposes to late-onset Alzheimer&#8217;s disease and increases neuronal cell death. Nat Med. 2014 Dec;20(12):1452-7. doi: 10.1038\/nm.3736. Epub 2014 Nov 24. PMID: 25419706; PMCID: PMC4301587.<\/li>\n\n\n\n<li>Papakonstantinou E et al., NOTCH3 and CADASIL syndrome: a genetic and structural overview. EMBnet J. 2019;24:e921. doi: 10.14806\/ej.24.0.921. Epub 2019 May 22. PMID: 31218211; PMCID: PMC6583802.<\/li>\n\n\n\n<li>Alexandra M. Lish et al., CLU alleviates Alzheimer\u2019s disease-relevant processes by modulating astrocyte reactivity and microglia-dependent synaptic density, Neuron, Volume 113, Issue 12 2025, Pages 1925-1946.e11, ISSN 0896-6273, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.neuron.2025.03.034\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.neuron.2025.03.034<\/a>. https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0896627325002545).<\/li>\n\n\n\n<li>Messenger EJ et al., PLCG2 modulates TREM2 expression and signaling in response to Alzheimer&#8217;s disease pathology. Alzheimers Dement. 2025 May;21(5):e70231. doi: 10.1002\/alz.70231. PMID: 40346446; PMCID: PMC12064341.<\/li>\n\n\n\n<li>Karahan H et al.,The effect of&nbsp;<em>Abi3<\/em>&nbsp;locus deletion on the progression of Alzheimer&#8217;s disease-related pathologies. Front Immunol. 2023 Feb 21;14:1102530. doi: 10.3389\/fimmu.2023.1102530. PMID: 36895556; PMCID: PMC9988916.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jak\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 badania genetyczne w diagnostyce choroby Alzheimera?<\/p>\n","protected":false},"author":102,"featured_media":6973,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[13,21],"tags":[],"coauthors":[134],"class_list":["post-6924","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-choroby-ukladu-nerwowego","category-genetyka"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Choroba Alzheimera a genetyka - jakie geny maj\u0105 znaczenie?<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna? Sprawd\u017a, jakie znaczenie maj\u0105 geny APOE, PSEN1, PSEN2 i APP oraz jak badania genetyczne pomagaj\u0105 oceni\u0107 ryzyko choroby.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Choroba Alzheimera a genetyka - jakie geny maj\u0105 znaczenie?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna? Sprawd\u017a, jakie znaczenie maj\u0105 geny APOE, PSEN1, PSEN2 i APP oraz jak badania genetyczne pomagaj\u0105 oceni\u0107 ryzyko choroby.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-15T06:30:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-15T07:44:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/choroba-Alzheimera-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Agata Strukow\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Choroba Alzheimera a genetyka - jakie geny maj\u0105 znaczenie?","description":"Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna? Sprawd\u017a, jakie znaczenie maj\u0105 geny APOE, PSEN1, PSEN2 i APP oraz jak badania genetyczne pomagaj\u0105 oceni\u0107 ryzyko choroby.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Choroba Alzheimera a genetyka - jakie geny maj\u0105 znaczenie?","og_description":"Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna? Sprawd\u017a, jakie znaczenie maj\u0105 geny APOE, PSEN1, PSEN2 i APP oraz jak badania genetyczne pomagaj\u0105 oceni\u0107 ryzyko choroby.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/","article_published_time":"2026-09-15T06:30:51+00:00","article_modified_time":"2026-09-15T07:44:50+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/choroba-Alzheimera-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Agata Strukow","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agata Strukow","Szacowany czas czytania":"17 minut","Written by":"Agata Strukow"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/"},"author":{"name":"Agata Strukow","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/4c4346aaa370a9ca773ee865bfbec588"},"headline":"Czy Alzheimer jest dziedziczny? Badania genetyczne w kierunku demencji","datePublished":"2026-09-15T06:30:51+00:00","dateModified":"2026-09-15T07:44:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/"},"wordCount":3169,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/choroba-Alzheimera-jpg.webp","articleSection":["Choroby uk\u0142adu nerwowego","Genetyka"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","FAQPage"],"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/","name":"Choroba Alzheimera a genetyka - jakie geny maj\u0105 znaczenie?","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/choroba-Alzheimera-jpg.webp","datePublished":"2026-09-15T06:30:51+00:00","dateModified":"2026-09-15T07:44:50+00:00","description":"Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna? Sprawd\u017a, jakie znaczenie maj\u0105 geny APOE, PSEN1, PSEN2 i APP oraz jak badania genetyczne pomagaj\u0105 oceni\u0107 ryzyko choroby.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#breadcrumb"},"mainEntity":[{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392545729"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392559584"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392572594"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392585579"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392642292"}],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/choroba-Alzheimera-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/choroba-Alzheimera-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"choroba Alzheimera"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy Alzheimer jest dziedziczny? Badania genetyczne w kierunku demencji"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/4c4346aaa370a9ca773ee865bfbec588","name":"Agata Strukow","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Agata-Strukow-150x150.jpgdf8fe578afa714b7f34e9b7ba31f5b38","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Agata-Strukow-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Agata-Strukow-150x150.jpg","caption":"Agata Strukow"},"description":"Absolwentka Wydzia\u0142u Lekarskiego Pomorskiej Akademii Medycznej oraz studi\u00f3w podyplomowych Dietetyka w chorobach wewn\u0119trznych i metabolicznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Psychologii biznesu dla mened\u017cer\u00f3w na Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego. Nauczycielka jogi kundalini i jogi hormonalnej.","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/agatastrukow\/","https:\/\/www.instagram.com\/strukowagata\/","https:\/\/pl.linkedin.com\/in\/agata-strukow-7b87205"],"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/agata\/"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392545729","position":1,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392545729","name":"Czy choroba Alzheimera jest dziedziczna?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w (oko\u0142o 90-95%) choroba Alzheimera nie dziedziczna, przekazuje si\u0119 jedynie zwi\u0119kszon\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 genetyczn\u0105 do zachorowania w starszym wieku. Wyj\u0105tkiem jest rzadka posta\u0107 o wczesnym pocz\u0105tku (poni\u017cej 65. roku \u017cycia), kt\u00f3ra stanowi oko\u0142o 5-10% przypadk\u00f3w, gdzie dziedziczenie jest autosomalne dominuj\u0105ce, na skutek mutacji w genach takich jak PSEN1, PSEN2 czy APP.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392559584","position":2,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392559584","name":"Jakie geny bada si\u0119 w diagnostyce genetycznej choroby Alzheimera?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Najcz\u0119\u015bciej bada si\u0119 cztery geny.\u00a0 APOE - gen ryzyka, najcz\u0119stsze badanie przesiewowe. PSEN1, PSEN2 oraz APP - geny sprawcze, diagnostyka postaci wczesnej\/rodzinnej. W panelach rozszerzonych bada si\u0119 kolejne, rzadsze geny w celu wykluczenia innych postaci demencji.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392572594","position":3,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392572594","name":"Co oznacza posiadanie wariantu APOE e4?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Wariant APOE \u03b54\/\u03b54 oznacza wysokie ryzyko choroby, wariant APOE \u03b54\/\u03b53 - ryzyko po\u015brednie, wariant APOE \u03b54\/\u03b52 jest prawdopodobnie wariantem ochronnym z niskim ryzykiem zachorowania.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392585579","position":4,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392585579","name":"Czy dziecko rodzica chorego na Alzheimera na pewno zachoruje?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Nie, dziecko rodzica chorego na Alzheimera w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie zachoruje. Je\u015bli\u00a0 rodzic zachorowa\u0142 w starszym wieku (po 65. roku \u017cycia), dziecko nie dziedziczy samej choroby, obarczone jest predyspozycj\u0105 genetyczn\u0105 (np. wariant genu <em>APOE4<\/em>).<br>Gdy rodzic zachorowa\u0142 w m\u0142odym wieku (przed 65. rokiem \u017cycia), dziedziczenie odbywa si\u0119 w spos\u00f3b autosomalny dominuj\u0105cy, dziecko ma wtedy 50% szans na odziedziczenie wadliwego genu. Je\u015bli odziedziczy mutacj\u0119 patogenn\u0105, ryzyko zachorowania w podobnym wieku wynosi niemal 100%. Je\u015bli dziecko nie odziedziczy mutacji od chorego rodzica, jego ryzyko spada do poziomu przeci\u0119tnej populacyjnej (nie przeka\u017ce te\u017c genu swoim dzieciom).","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392642292","position":5,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-badania-genetyczne\/#faq-question-1789392642292","name":"Kiedy warto rozwa\u017cy\u0107 badania genetyczne w kierunku choroby Alzheimera?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Wskazania do wykonania bada\u0144 nale\u017cy om\u00f3wi\u0107 ze swoim lekarzem, jest to bowiem uzasadnione w konkretnych sytuacjach klinicznych. Badania s\u0105 rekomendowane zw\u0142aszcza w przypadkach wyst\u0119powania wczesnej postaci choroby w rodzinie oraz je\u015bli zachorowanie dotyczy wi\u0119cej ni\u017c jednej osoby po\u015br\u00f3d bliskich krewnych.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6924","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/102"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6924"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6924\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32938,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6924\/revisions\/32938"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6924"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=6924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}