- \n
- Wz\u00f3r na obliczenie nie-HDL cholesterolu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Cholesterol nie-HDL \u2013 warto\u015bci referencyjne i interpretacja wynik\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Cholesterol nie-HDL w praktyce \u2013 co oznacza i u kogo mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnie przydatny<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Badanie cholesterolu nie-HDL – jak si\u0119 przygotowa\u0107?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Nie-HDL cholesterol \u2013 czy mo\u017cna zrobi\u0107 tylko to badanie, bez oznaczania ca\u0142ego lipidogramu?<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Cholesterol nie-HDL zosta\u0142 wprowadzony do rutynowego lipidogramu<\/a> kilka lat temu. Wytyczne rekomenduj\u0105ce ten parametr ukaza\u0142y si\u0119 w Polsce w roku 2016, ALAB laboratoria by\u0142o jednym z pierwszych laboratori\u00f3w, kt\u00f3re pokaza\u0142y cholesterol nie-HDL na wyniku.<\/p>\n\n\n\n
Czym jest cholesterol nie-HDL i dlaczego znalaz\u0142 si\u0119 w portfolio laboratoryjnych bada\u0144 diagnostycznych?<\/h2>\n\n\n\n
Zacznijmy od tego, \u017ce do tej pory w rutynowym lipidogramie oznaczano cholesterol ca\u0142kowity<\/a><\/strong>, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wchodzi\u0142y nast\u0119puj\u0105ce frakcje:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- cholesterol HDL<\/a> (lipoproteina o wysokiej g\u0119sto\u015bci)<\/strong> – jego najwa\u017cniejsz\u0105 rol\u0105 jest transportowanie cz\u0105steczek cholesterolu do w\u0105troby, gdzie s\u0105 zu\u017cywane do produkcji kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych. Dzi\u0119ki temu cholesterol HDL oczyszcza t\u0119tnice ze zwi\u0105zk\u00f3w t\u0142uszczowych, zapobiega ich odk\u0142adaniu si\u0119 w \u015bcianach naczy\u0144, uniemo\u017cliwia rozw\u00f3j blaszki mia\u017cd\u017cycowej, dlatego potocznie m\u00f3wi si\u0119, \u017ce jest to \u201edobry cholesterol\u201d<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- cholesterol LDL<\/a> (lipoproteina o niskiej g\u0119sto\u015bci)<\/strong> b\u0119d\u0105cy cz\u0105stk\u0105 aterogenn\u0105, czyli tak\u0105, kt\u00f3ra przyczynia si\u0119 do powstawania blaszek mia\u017cd\u017cycowych. Im wy\u017csze st\u0119\u017cenie LDL-cholesterolu, tym wy\u017csze ryzyko sercowo-naczyniowe<\/strong> \u2013 czyli przyczyniaj\u0105ce si\u0119 do powstania takich chor\u00f3b jak zawa\u0142 serca czy udar m\u00f3zgu. Osi\u0105gni\u0119cie optymalnego dla danego pacjenta st\u0119\u017cenia tej frakcji cholesterolu jest celem leczenia hipolipemizuj\u0105cego (mo\u017ce to by\u0107 leczenie dietetyczne, zmiana stylu \u017cycia, leczenie farmakologiczne);<\/li>\n\n\n\n
- tr\u00f3jglicerydy<\/strong><\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Badania pokazuj\u0105, \u017ce w rozwoju choroby niedokrwiennej serca kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 w\u0142a\u015bnie cz\u0105stki aterogenne, czyli takie jak LDL<\/strong>. Okazuje si\u0119 jednak, i\u017c samo oznaczanie st\u0119\u017cenia LDL nie daje ca\u0142o\u015bciowego obrazu zagro\u017cenia<\/strong>, poniewa\u017c uwzgl\u0119dnia tylko cz\u0105stki o niskiej g\u0119sto\u015bci, pomijane s\u0105 frakcje bardzo ma\u0142ych lipoprotein (VLDL) czy lipoprotein o po\u015bredniej g\u0119sto\u015bci. Wprowadzenie oznaczenie cholesterolu nie-HDL uzupe\u0142ni\u0142o t\u0119 luk\u0119<\/strong>, mo\u017cna bowiem powiedzie\u0107, i\u017c pokazuje on \u0142\u0105czne st\u0119\u017cenie wszystkich lipoprotein aterogennych (cz\u0105stek t\u0142uszczowych, kt\u00f3re maj\u0105 znaczenie w rozwoju mia\u017cd\u017cycy naczy\u0144 krwiono\u015bnych).<\/p>\n\n\n\n
Czym jest cholesterol nie-HDL i jak si\u0119 go oznacza?<\/h2>\n\n\n\n
Nie-HDL cholesterol to parametr wyliczany – jest matematyczn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 pomi\u0119dzy cholesterolem ca\u0142kowitym i cholesterolem HDL. <\/strong>Oznacza to, i\u017c nawet je\u015bli laboratorium nie podaje tego sk\u0142adnika lipidogramu, bardzo \u0142atwo mo\u017cna go obliczy\u0107 we w\u0142asnym zakresie.<\/p>\n\n\n\n
Wz\u00f3r na obliczenie nie-HDL cholesterolu<\/h3>\n\n\n
\n![\"wz\u00f3r](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/cholesterol-nie-hdl-wzor-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nW ALAB laboratoria parametr nie-HDL jest badaniem rutynowym, zawartym w ka\u017cdym lipidogramie, bez dodatkowej op\u0142aty.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Lipoproteiny aterogenne to grupa zawieraj\u0105ca kilka rodzaj\u00f3w cz\u0105stek. S\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- chylomikrony<\/strong> \u2013 najwi\u0119ksze osoczowe lipoproteiny, odpowiedzialne za transport tr\u00f3jgliceryd\u00f3w i cholesterolu pokarmowego, w prawid\u0142owych warunkach nie wyst\u0119puj\u0105 na czczo,<\/li>\n\n\n\n
- VLDL<\/strong> \u2013 lipoproteiny o bardzo niskiej g\u0119sto\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- IDL<\/strong> \u2013 lipoproteiny o po\u015bredniej g\u0119sto\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- LDL<\/strong> \u2013 lipoproteiny o ma\u0142ej g\u0119sto\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n
\n![\"cholesterol](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/cholesterol-infografika-1-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nOznaczanie w lipidogramie tylko cz\u0105stek cholesterolu LDL powoduje, \u017ce wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 lipoprotein aterogennych nie jest brana pod uwag\u0119 w ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego. Wprowadzenie parametru cholesterolu nie-HDL niweluje t\u0119 nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107 i daje lepszy obraz ewentualnych zaburze\u0144 lipidowych.<\/p>\n\n\n
\n![\"cholesterol](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/cholesterol-infografika-2-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nCholesterol nie-HDL \u2013 warto\u015bci referencyjne i interpretacja wynik\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Cholesterol nie-HDL jest \u2013 podobnie jak pozosta\u0142e sk\u0142adowe lipidogramu \u2013 parametrem, w ocenie kt\u00f3rego pos\u0142ugujemy si\u0119 okre\u015bleniem warto\u015bci docelowych, zale\u017cnych od ryzyka wyst\u0105pienia chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Ryzyko to jest opisane tzw. skal\u0105 SCORE.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- U pacjent\u00f3w z ma\u0142ym ryzykiem sercowo-naczyniowym<\/strong> (ryzyko zgonu z powodu choroby serca < 1%) docelowa warto\u015b\u0107 cholesterolu nie-HDL powinna by\u0107 < 145 mg\/dl (3,8 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- \n
- U pacjent\u00f3w z umiarkowanym ryzykiem <\/strong>(ryzyko zgonu z powodu choroby serca < 5%), docelowa warto\u015b\u0107 cholesterolu nie-HDL powinna wynosi\u0107 < 130 mg\/dl (3,4 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- \n
- Je\u015bli ryzyko sercowo-naczyniowe jest du\u017ce <\/strong>(ryzyko zgonu pomi\u0119dzy 5-10% lub wyst\u0119puje jeden z nast\u0119puj\u0105cych czynnik\u00f3w: cholesterol ca\u0142kowity > 310 mg\/dl, LDL > 190 mg\/dl, ci\u015bnienie t\u0119tnicze \u2265 180\/110 mmHg, rodzinna hipercholesterolemia) docelowa warto\u015b\u0107 nie-HDL powinna by\u0107 ni\u017csza ni\u017c 100 mg\/dl (2,6 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- \n
- Bardzo du\u017ce ryzyko sercowo-naczyniowe<\/strong> (POL-SCORE \u226510% i <=20%, wyst\u0119puje choroba sercowo naczyniowa, cukrzyca<\/a> typu 2 z uszkodzeniem narz\u0105dowym lub innymi czynnikami ryzyka, cukrzyca typu 1<\/a> trwaj\u0105ca >20 lat, przewlek\u0142a choroba nerek<\/a> z eGFR <30 ml\/min\/1,73 m2; hipercholesterolemia rodzinna z chorob\u0105 sercowo-naczyniow\u0105) jest rekomendacj\u0105, aby utrzymywa\u0107 st\u0119\u017cenie cholesterolu nie-HDL poni\u017cej 85 mg\/dl (2,2 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- \n
- Ostatnia grupa pacjent\u00f3w to osoby z ekstremalnie du\u017cym ryzykiem sercowo-naczyniowym<\/strong> \u2013 cholesterol nie-HDL powinien by\u0107 ni\u017cszy ni\u017c 70 mg\/dl (1,8 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Je\u015bli st\u0119\u017cenie tego parametru u danego pacjenta jest wy\u017csze ni\u017c rekomendowane warto\u015bci docelowe, oznacza to zwi\u0119kszone ryzyko sercowo-naczyniowe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Cholesterol nie-HDL w praktyce \u2013 co oznacza i u kogo mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnie przydatny<\/h2>\n\n\n\n
Cholesterol nie-HDL jest sum\u0105 wszystkich cz\u0105stek aterogennyc<\/strong>h, dlatego jego ocena wskazuje na zesp\u00f3\u0142 czynnik\u00f3w ryzyka sercowo-naczyniowego, prezentuje bardziej holistyczne podej\u015bcie do pacjenta z zaburzeniami metabolicznymi. Z tego powodu jego interpretacja jest szczeg\u00f3lnie przydatna u os\u00f3b z zespo\u0142em metabolicznym<\/strong>, kt\u00f3ry jest w istocie ca\u0142ym zestawem nieprawid\u0142owo\u015bci. Obejmuje oty\u0142o\u015b\u0107 i dodatkowo co najmniej dwa z trzech czynnik\u00f3w wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych: nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, nieprawid\u0142owy metabolizm glukozy oraz dyslipidemi\u0119 (podwy\u017cszony poziom cz\u0105stek aterogennych). Co wi\u0119cej, opr\u00f3cz g\u0142\u00f3wnych sk\u0142adowych zespo\u0142u metabolicznego, wyodr\u0119bniono czynniki dodatkowe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- upo\u015bledzenie czynno\u015bci nerek<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- st\u0142uszczenie w\u0105troby,<\/li>\n\n\n\n
- niewydolno\u015b\u0107 serca<\/a> (z zachowan\u0105 frakcj\u0105 wyrzutow\u0105),<\/li>\n\n\n\n
- PCOS (zespo\u0142u policystycznych jajnik\u00f3w),<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszenie poziomu kwasu moczowego<\/a>, <\/li>\n\n\n\n
- obturacyjny bezdech senny,<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142y stan zapalny,<\/li>\n\n\n\n
- aktywacja uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- upo\u015bledzenie czynno\u015bci nerek<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- Ostatnia grupa pacjent\u00f3w to osoby z ekstremalnie du\u017cym ryzykiem sercowo-naczyniowym<\/strong> \u2013 cholesterol nie-HDL powinien by\u0107 ni\u017cszy ni\u017c 70 mg\/dl (1,8 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- Bardzo du\u017ce ryzyko sercowo-naczyniowe<\/strong> (POL-SCORE \u226510% i <=20%, wyst\u0119puje choroba sercowo naczyniowa, cukrzyca<\/a> typu 2 z uszkodzeniem narz\u0105dowym lub innymi czynnikami ryzyka, cukrzyca typu 1<\/a> trwaj\u0105ca >20 lat, przewlek\u0142a choroba nerek<\/a> z eGFR <30 ml\/min\/1,73 m2; hipercholesterolemia rodzinna z chorob\u0105 sercowo-naczyniow\u0105) jest rekomendacj\u0105, aby utrzymywa\u0107 st\u0119\u017cenie cholesterolu nie-HDL poni\u017cej 85 mg\/dl (2,2 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- Je\u015bli ryzyko sercowo-naczyniowe jest du\u017ce <\/strong>(ryzyko zgonu pomi\u0119dzy 5-10% lub wyst\u0119puje jeden z nast\u0119puj\u0105cych czynnik\u00f3w: cholesterol ca\u0142kowity > 310 mg\/dl, LDL > 190 mg\/dl, ci\u015bnienie t\u0119tnicze \u2265 180\/110 mmHg, rodzinna hipercholesterolemia) docelowa warto\u015b\u0107 nie-HDL powinna by\u0107 ni\u017csza ni\u017c 100 mg\/dl (2,6 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- U pacjent\u00f3w z umiarkowanym ryzykiem <\/strong>(ryzyko zgonu z powodu choroby serca < 5%), docelowa warto\u015b\u0107 cholesterolu nie-HDL powinna wynosi\u0107 < 130 mg\/dl (3,4 mmol\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- VLDL<\/strong> \u2013 lipoproteiny o bardzo niskiej g\u0119sto\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- cholesterol LDL<\/a> (lipoproteina o niskiej g\u0119sto\u015bci)<\/strong> b\u0119d\u0105cy cz\u0105stk\u0105 aterogenn\u0105, czyli tak\u0105, kt\u00f3ra przyczynia si\u0119 do powstawania blaszek mia\u017cd\u017cycowych. Im wy\u017csze st\u0119\u017cenie LDL-cholesterolu, tym wy\u017csze ryzyko sercowo-naczyniowe<\/strong> \u2013 czyli przyczyniaj\u0105ce si\u0119 do powstania takich chor\u00f3b jak zawa\u0142 serca czy udar m\u00f3zgu. Osi\u0105gni\u0119cie optymalnego dla danego pacjenta st\u0119\u017cenia tej frakcji cholesterolu jest celem leczenia hipolipemizuj\u0105cego (mo\u017ce to by\u0107 leczenie dietetyczne, zmiana stylu \u017cycia, leczenie farmakologiczne);<\/li>\n\n\n\n
- Cholesterol nie-HDL \u2013 warto\u015bci referencyjne i interpretacja wynik\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n
![\"Badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n