- \n
- Mechanizm pierwszy – zmiany przedw\u0105trobowe<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Mechanizm drugi – zmiany w\u0105trobowe<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Mechanizm trzeci – zmiany pozaw\u0105trobowe<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Choroby przebiegaj\u0105ce z przewag\u0105 bilirubiny niezwi\u0105zanej<\/a>\n
- \n
- Fizjologiczna posta\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczki noworodk\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Zesp\u00f3\u0142 Gilberta (ang. Gilbert’s syndrome)<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Zesp\u00f3\u0142 Criglera-Najjara (ang. Crigler-Najjar syndrome)<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Hiperbilirubinemia toksyczna<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Choroby przebiegaj\u0105ce z przewag\u0105 bilirubiny zwi\u0105zanej<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczek<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
\u017b\u00f3\u0142taczka<\/strong> jako objaw kliniczny pojawia si\u0119, gdy st\u0119\u017cenie bilirubiny w surowicy<\/a> przekracza 2,5mg\/dl.<\/p>\n\n\n\n
Oznaczenie st\u0119\u017cenia bilirubiny ma du\u017ce znaczenie w diagnostyce i badaniach klinicznych \u017c\u00f3\u0142taczek.<\/p>\n\n\n\n
Co oznacza na wyniku bilirubina bezpo\u015brednia i bilirubina po\u015brednia?<\/h2>\n\n\n\n
Bilirubina, kt\u00f3ra przechodzi do hepatocyt\u00f3w z kom\u00f3rek siateczkowo-\u015br\u00f3db\u0142onkowych, gdzie powstaje z porfirynowego hemu, jest nierozpuszczalna w wodzie i w reakcji z odczynnikiem diazowym wymaga obecno\u015bci metanolu, nazywana jest bilirubin\u0105 po\u015bredni\u0105, woln\u0105 niesprz\u0119\u017con\u0105. <\/p>\n\n\n\n
W w\u0105trobie bilirubina wolna \u0142\u0105czy si\u0119 z kwasem glukuronowym i w postaci sprz\u0119\u017conej, g\u0142\u00f3wnie jako diglukuronid bilirubiny jest wydzielana do \u017c\u00f3\u0142ci. Bilirubina sprz\u0119\u017cona jest rozpuszczalna w wodzie i reaguje bezpo\u015brednio z odczynnikiem diazowym, tym samym bilirubina bezpo\u015brednia Van den Berga (pierwszy wprowadzi\u0142 metod\u0119 ilo\u015bciowego oznaczania bilirubiny w surowicy) odpowiada bilirubinie sprz\u0119\u017conej \u2013 glukuronidowi bilirubiny. <\/p>\n\n\n\n
Rodzaje hiperbilirubinemii <\/h2>\n\n\n\n
W zale\u017cno\u015bci od typu bilirubiny wyst\u0119puj\u0105cej w osoczu: niesprz\u0119\u017conej i sprz\u0119\u017conej, hiperbilirubinemie mo\u017cna podzieli\u0107 na: retencyjn\u0105<\/strong> (spowodowan\u0105 nadmiernym wytwarzaniem bilirubiny) oraz zwrotn\u0105<\/strong> (zastoinow\u0105), w kt\u00f3rej nast\u0119puje zwrotne wch\u0142anianie barwnika do krwi spowodowane niedro\u017cno\u015bci\u0105 przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy bilirubina przekracza barier\u0119 krew-m\u00f3zg?<\/h2>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na w\u0142a\u015bciwo\u015bci hydrofobowe tylko bilirubina niesprz\u0119\u017cona mo\u017ce przenika\u0107 przez barier\u0119 krew-m\u00f3zg do o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. Encefalopatia spowodowana hiperbilirubinemi\u0105 mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 jedynie w wyniku retencji bilirubiny, czyli hiperbilirubinemii niesprz\u0119\u017conej oraz gdy ilo\u015b\u0107 syntetyzowanej bilirubiny przekracza zdolno\u015b\u0107 albuminy do jej wi\u0105zania lub gdy powinowactwo albuminy do bilirubiny maleje, co ma miejsce np. w sepsie, kwasicy, niedotlenieniu lub w obecno\u015bci innych substancji wi\u0105zanych przez albumin\u0119 (np. wolnych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych czy lek\u00f3w). Nadmiar kr\u0105\u017c\u0105cej \u201ewolnej\u201d bilirubiny odk\u0142ada si\u0119 w r\u00f3\u017cnych tkankach, np. w sk\u00f3rze, tward\u00f3wce oka i w o\u015brodkowym uk\u0142adzie nerwowym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy bilirubina mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 w moczu?<\/h2>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na rozpuszczalno\u015b\u0107 w wodzie tylko bilirubina sprz\u0119\u017cona mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 w moczu<\/strong>. Tak wi\u0119c \u017c\u00f3\u0142taczka z obecno\u015bci\u0105 barwnik\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych w moczu wyst\u0119puje tylko w przypadku hiperbilirubinemii sprz\u0119\u017conej, a \u017c\u00f3\u0142taczka bez barwnik\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych w moczu tylko w obecno\u015bci hiperbilirubinemii niesprz\u0119\u017conej.<\/p>\n\n\n
\n![\"schemat](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/schemat-prawidlowy-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nTrzy podstawowe mechanizmy zaburzenia metabolizmu bilirubiny mog\u0105 doprowadzi\u0107 do podwy\u017cszenia zawarto\u015bci w moczu bilirubiny, urobilinogenu lub obu tych zwi\u0105zk\u00f3w.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Mechanizm pierwszy – zmiany przedw\u0105trobowe<\/h3>\n\n\n\n
Mechanizm pierwszy ma charakter przedw\u0105trobowy<\/strong>, zaburzenie wyst\u0119puje przed dotarciem bilirubiny do w\u0105troby \u2013 w\u0105troba funkcjonuje prawid\u0142owo, a zaburzenie wynika z nadprodukcji bilirubiny z hemu (choroby powoduj\u0105ce hemoliz\u0119 np.: niedokrwisto\u015b\u0107 hemolityczna, niedokrwisto\u015b\u0107 sierpowatokrwinkowa, sferocytoza, czy odczyny poprzetoczeniowe, albo nieskuteczna erytropoeza). W\u00f3wczas w tkankach obwodowych powstaje du\u017ca ilo\u015b\u0107 niezwi\u0105zanej hemoglobiny na skutek katabolicznej przemiany du\u017cych ilo\u015bci hemu. Niezwi\u0105zana i po\u0142\u0105czona z albumin\u0105 bilirubina nie jest wydalana z moczem (po\u0142\u0105czenie z albumin\u0105 powoduje zwi\u0119kszenie rozpuszczalno\u015bci bilirubiny, zapobiega przechodzeniu przez b\u0142ony kom\u00f3rkowe do tkanek, gdzie mia\u0142aby dzia\u0142anie toksyczne, ale jest zbyt du\u017c\u0105 cz\u0105steczk\u0105, by mog\u0142a przekroczy\u0107 barier\u0119 przes\u0105czania k\u0142\u0119buszkowego), dlatego du\u017ca jej ilo\u015b\u0107 trafia do w\u0105troby, sk\u0105d po zwi\u0105zaniu (sprz\u0119ganie z kwasem glukuronowym) trafia do \u017c\u00f3\u0142ci.<\/p>\n\n\n
\n![\"schemat](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zmainy-przedwatrobowe-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nW\u0105troba dysponuje du\u017cym potencja\u0142em wi\u0105zania bilirubiny – wi\u0119kszo\u015b\u0107 niezwi\u0105zanej bilirubiny jest usuwana ju\u017c podczas pierwszego przej\u015bcia przez w\u0105trob\u0119. Do jelita cienkiego wydalane s\u0105 wi\u0119ksze ilo\u015bci bilirubiny i powstaj\u0105 z niej r\u00f3wnie du\u017ce ilo\u015bci urobilinogenu (po przej\u015bciu do jelita bilirubina zwi\u0105zana ulega ponownemu przekszta\u0142ceniu pod wp\u0142ywem jelitowych bakterii beztlenowych w form\u0119 niezwi\u0105zan\u0105, zredukowan\u0105 i powstaje wtedy bezbarwny tetrapirol urobilinogenu). Cz\u0119\u015b\u0107 urobilinogenu jest redukowana do sterkobilinogenu. W warunkach prawid\u0142owych ok 20% urobilinogenu zostaje ponownie wch\u0142oni\u0119te w jelitach i trafia do w\u0105troby drog\u0105 kr\u0105\u017cenia wrotnego (sterkobilinogen nie ulega ponownemu wch\u0142oni\u0119ciu, natomiast z cz\u0119\u015bci\u0105 urobilinogenu zostaje utleniony w jelicie grubym do sterkobiliny i urobiliny. Zwi\u0105zki te maj\u0105 barw\u0119 pomara\u0144czow\u0105 i nadaj\u0105 ka\u0142owi charakterystyczne zabarwienie). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ponownie wch\u0142oni\u0119tego urobilinogenu zostaje ponownie wydalona przez w\u0105trob\u0119 z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105, a oko\u0142o 5% (w warunkach prawid\u0142owych) pozostaje w kr\u0105\u017ceniu, trafia do nerek, \u0142atwo przenika przez barier\u0119 przes\u0105czania k\u0142\u0119buszkowego i zostaje wydalona z moczem. Dlatego w przypadku nadprodukcji bilirubiny w mechanizmie pierwszym oznaczenie st\u0119\u017cenia bilirubiny w moczu jest niewykrywalne, natomiast st\u0119\u017cenie urobilinogenu przekracza warto\u015bci uznane za prawid\u0142owe tj. 1 mg\/dl<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Mechanizm drugi – zmiany w\u0105trobowe<\/h3>\n\n\n\n
Mechanizm drugi ma charakter w\u0105trobowy<\/strong> i ma zwi\u0105zek z r\u00f3\u017cnymi procesami chorobowymi, jakie maj\u0105 miejsce w kom\u00f3rkach w\u0105troby. Choroby te zaburzaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 w\u0105troby do wychwytu bilirubiny, jej wi\u0105zania (sprz\u0119gania) i wydalania. Od stopnia uszkodzenia hepatocyt\u00f3w zale\u017cy jaka ilo\u015b\u0107 zwi\u0105zanej bilirubiny trafia do uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Poniewa\u017c jest to bilirubina zwi\u0105zana, to z \u0142atwo\u015bci\u0105 pokonuje barier\u0119 przes\u0105czania k\u0142\u0119buszkowego i pojawia si\u0119 w du\u017cych ilo\u015bciach w moczu. Uszkodzenie kom\u00f3rek w\u0105troby wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na stopie\u0144 ponownego wydalania urobilinogenu po raz kolejny wch\u0142oni\u0119tego w jelitach. Chora w\u0105troba usuwa mniej urobilinogenu z kr\u0105\u017cenia wrotnego, dlatego wi\u0119cej go mo\u017ce trafia\u0107 do nerek. St\u0119\u017cenie urobilinogenu w moczu mo\u017ce si\u0119 zwi\u0119ksza\u0107 lub pozostaje w zakresach dopuszczalnych. <\/strong>W tym mechanizmie obserwuje si\u0119 obecno\u015b\u0107 bilirubiny w moczu i zwi\u0119kszone lub w oczekiwanych zakresach st\u0119\u017cenie urobilinogenu w moczu.<\/p>\n\n\n
\n![\"schemat](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zmiany-watrobowe-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nMechanizm trzeci – zmiany pozaw\u0105trobowe<\/h3>\n\n\n\n
Mechanizm trzeci zaburze\u0144 metabolizmu bilirubiny ma charakter pozaw\u0105trobowy<\/strong>, obejmuje pozaw\u0105trobow\u0105 niedro\u017cno\u015b\u0107 przewodu \u017c\u00f3\u0142ciowego lub ca\u0142ego uk\u0142adu \u017c\u00f3\u0142ciowego. W tych przypadkach zachowana jest prawid\u0142owa czynno\u015b\u0107 w\u0105troby (bilirubina ulega sprz\u0119ganiu), jednak z powodu niedro\u017cno\u015bci dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych do jelit nie przedostaje si\u0119 ca\u0142a ilo\u015b\u0107 przeznaczonej do wydalenia bilirubiny sprz\u0119\u017conej. Bilirubina zwi\u0105zana gromadzi si\u0119 w w\u0105trobie, nast\u0119pnie dostaje si\u0119 do uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i jest wydalana przez nerki, co oznacza bilirubinuri\u0119 \u2013 du\u017ce ilo\u015bci bilirubiny wydalanej z moczem<\/strong>. Jednocze\u015bnie do jelit bilirubina nie przedostaje si\u0119 wcale lub w bardzo ma\u0142ych ilo\u015bciach, nie powstaje zatem urobilinogen, nie jest wykrywany w moczu, odbarwiony jest r\u00f3wnie\u017c ka\u0142 (ma charakterystyczn\u0105 kredowobia\u0142\u0105 barw\u0119)<\/strong>. W moczu wykrywa si\u0119 wyra\u017anie zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenia bilirubiny (charakterystyczna barwa) i obni\u017cone st\u0119\u017cenia urobilinogenu.<\/p>\n\n\n
\n![\"schemat](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zmiany-pozawatrobowe-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nW diagnostyce \u017c\u00f3\u0142taczek pomocne mo\u017ce by\u0107 zestawienie chor\u00f3b przebiegaj\u0105cych z przewag\u0105 jednej lub drugiej formy\/frakcji bilirubiny.<\/p>\n\n\n\n
Choroby przebiegaj\u0105ce z przewag\u0105 bilirubiny niezwi\u0105zanej<\/h2>\n\n\n\n
Kiedy mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 przewaga bilirubiny niezwi\u0105zanej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Nadprodukcja:\n
- \n
- hemoliza,<\/li>\n\n\n\n
- nieskuteczna erytropoeza.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Zmniejszony wychwyt przez w\u0105trob\u0119:\n
- \n
- g\u0142odzenie,<\/li>\n\n\n\n
- posocznica.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Upo\u015bledzone sprz\u0119ganie hemoglobiny:\n
- \n
- wrodzony niedob\u00f3r transferazy glukurunianowej,<\/li>\n\n\n\n
- hiperbilirubinemia noworodk\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Gilberta,<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Ariasa,<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Criglera- Najjara,<\/li>\n\n\n\n
- zespo\u0142y polekowe.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Fizjologiczna posta\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczki noworodk\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
Monitorowanie st\u0119\u017cenia bilirubiny w surowicy krwi jest niezb\u0119dne we wczesnym okresie noworodkowym, poniewa\u017c oko\u0142o 60% dzieci urodzonych w terminie i 85% wcze\u015bniak\u00f3w ma klinicznie widoczn\u0105 \u017c\u00f3\u0142taczk\u0119<\/strong>. Zwykle st\u0119\u017cenie bilirubiny we krwi wzrasta w ci\u0105gu 96\u2013120 godzin po urodzeniu, osi\u0105ga st\u0119\u017cenie maksymalne w 5.\u20137. dobie \u017cycia, a nast\u0119pnie obni\u017ca si\u0119. \u017b\u00f3\u0142taczka fizjologiczna jest spowodowana z jednej strony zwi\u0119kszonym wytwarzaniem bilirubiny na skutek rozpadu erytrocyt\u00f3w i degradacji uwolnionej hemoglobiny p\u0142odowej, a z drugiej niedojrza\u0142o\u015bci\u0105 mechanizm\u00f3w wychwytywania – transportu i sprz\u0119gania bilirubiny w w\u0105trobie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczki noworodk\u00f3w ma \u0142agodny przebieg<\/strong>. U niekt\u00f3rych bilirubina mo\u017ce przekracza\u0107 barier\u0119 krew\u2013m\u00f3zg i dzia\u0142a\u0107 neurotoksycznie, je\u015bli zawarto\u015b\u0107 bilirubiny w osoczu b\u0119dzie wi\u0119ksza od ilo\u015bci, kt\u00f3re mo\u017ce zwi\u0105za\u0107 albumina.<\/p>\n\n\n\n
Encefalopatia spowodowana bilirubin\u0105 jest odwracalna na pocz\u0105tkowym etapie, dlatego szybka interwencja, maj\u0105ca na celu obni\u017cenie st\u0119\u017cenia bilirubiny, jest bardzo istotna. Neurotoksyczno\u015b\u0107 indukowana bilirubin\u0105 zale\u017cy od z\u0142o\u017conych interakcji mi\u0119dzy poziomem bilirubiny i czasem nara\u017cenia o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego (OUN) na podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie bilirubiny a wrodzonymi cechami, kt\u00f3re predysponuj\u0105 lub chroni\u0105 neurony przed uszkodzeniem.<\/p>\n\n\n\n
U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w ju\u017c po uko\u0144czeniu pierwszych miesi\u0119cy \u017cycia pojawia si\u0119 do\u015b\u0107 du\u017ca rezerwa wydzielnicza bilirubiny. Oznacza to, \u017ce nawet przy znacznej hemolizie sprawne szlaki przemiany enzymatycznej bilirubiny mog\u0105 zredukowa\u0107 wyst\u0105pienie bilirubinemii, ale zmniejszona wydolno\u015b\u0107 kom\u00f3rki w\u0105trobowej mo\u017ce spowodowa\u0107 ujawnienie si\u0119 \u017c\u00f3\u0142taczki noworodk\u00f3w nawet przy nieznacznej hemolizie.<\/p>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Gilberta (ang. Gilbert’s syndrome)<\/h3>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Gilberta<\/strong> to do\u015b\u0107 powszechna choroba, r\u00f3wnie\u017c uwarunkowana mutacj\u0105 w genie koduj\u0105cym UGT-bilirubinow\u0105<\/strong>, ale zachowane jest 30% aktywno\u015bci enzymu (co zapewnia \u0142agodny przebieg), choruj\u0105 cz\u0119\u015bciej m\u0119\u017cczy\u017ani.<\/p>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Criglera-Najjara (ang. Crigler-Najjar syndrome)<\/h3>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Criglera-Najjara typ I:<\/strong> rzadkie zaburzenie, dziedziczone jako cecha recesywna autosomalna. Charakteryzuje si\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105 \u017c\u00f3\u0142taczk\u0105 wrodzon\u0105<\/strong> (st\u0119\u017cenie bilirubiny w surowicy >20mg\/dl). Mutacje wyst\u0119puj\u0105 w genie koduj\u0105cym glukuronylotransferaz\u0119 \u2013 (UGT-bilirubinowa \u2013 enzym katalizuj\u0105cy sprz\u0119ganie bilirubiny w hepatocytach). Choroba zwykle ko\u0144czy si\u0119 zgonem w pierwszych 15 miesi\u0105cach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Criglera-Najjara typ II<\/strong>: mutacje wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w genie koduj\u0105cym glukuronylotransferaz\u0119 \u2013 ( UGT-bilirubinow\u0105), ale nie powoduj\u0105 ca\u0142kowitej inaktywacji enzymu, choroba ma znacznie \u0142agodniejszy przebieg<\/strong>, (st\u0119\u017cenie bilirubiny w surowicy<20mg\/dl), chorzy dobrze reaguj\u0105 na leki.<\/p>\n\n\n\n
Hiperbilirubinemia toksyczna<\/h3>\n\n\n\n
Hiperbilirubinemia toksyczna (niesprz\u0119\u017cona) mo\u017ce by\u0107 wynikiem zaburzenia czynno\u015bci w\u0105troby<\/strong> wywo\u0142anego przez chloroform, tetrachlorek w\u0119gla, acetaminofen, wirus zapalenia w\u0105troby, marsko\u015b\u0107 lub zatrucie grzybami rodzaju Amanita. Choroba jest skutkiem uszkodzenia kom\u00f3rek w\u0105troby i w konsekwencji zaburzenia procesu sprz\u0119gania.<\/p>\n\n\n\n
Choroby przebiegaj\u0105ce z przewag\u0105 bilirubiny zwi\u0105zanej<\/h2>\n\n\n\n
Kiedy mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 przewaga bilirubiny zwi\u0105zanej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Upo\u015bledzone wydalanie przez w\u0105trob\u0119 z przyczyn wrodzonych lub\/i nabytych:\n
- \n
- zesp\u00f3\u0142 Dubin-Johnsona,<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Rotora,<\/li>\n\n\n\n
- cholestaza ci\u0105\u017cowa,<\/li>\n\n\n\n
- nawracaj\u0105ca cholestaza wewn\u0105trzw\u0105trobowa).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Cholestaza zewn\u0105trzw\u0105trobowa w nast\u0119pstwie chor\u00f3b dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych lub ucisku na drogi \u017c\u00f3\u0142ciowe:\n
- \n
- kamica,<\/li>\n\n\n\n
- nowotwory,<\/li>\n\n\n\n
- choroby autoimmunizacyjne: PSC – pierwotne stwardniaj\u0105ce zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, PBC-pierwotna marsko\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142ciowa w\u0105troby,<\/li>\n\n\n\n
- zw\u0119\u017cenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych,<\/li>\n\n\n\n
- glistnica dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, przyczyny jatrogenne.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Nabyte:\n
- \n
- cholestaza polekowa,<\/li>\n\n\n\n
- posocznica,<\/li>\n\n\n\n
- marsko\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142ciowa,<\/li>\n\n\n\n
- zw\u0119\u017cenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 hiperbilirubinemii sprz\u0119\u017conej jest zablokowanie przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych w\u0105troby lub przewodu \u017c\u00f3\u0142ciowego wsp\u00f3lnego<\/strong> przez kamienie, lub nowotw\u00f3r, powoduj\u0105ce zaburzenie wydalania diglukuronidu bilirubiny. Nast\u0119puje wtedy wch\u0142anianie zwrotne bilirubiny sprz\u0119\u017conej do \u017cy\u0142 w\u0105trobowych i naczy\u0144 ch\u0142onnych i pojawienie si\u0119 bilirubiny sprz\u0119\u017conej w krwi i moczu (\u017c\u00f3\u0142taczka z barwnikami \u017c\u00f3\u0142ciowymi w moczu).<\/p>\n\n\n\n
\u017b\u00f3\u0142taczk\u0105 cholestatyczn\u0105 okre\u015bla si\u0119 wszystkie typy pozaw\u0105trobowych \u017c\u00f3\u0142taczek mechanicznych<\/strong>. Termin ten dotyczy r\u00f3wnie\u017c \u017c\u00f3\u0142taczek spowodowanych ograniczeniem dro\u017cno\u015bci \u015br\u00f3dw\u0105trobowych przewodzik\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych przez obj\u0119te stanem zapalnym i uszkodzone hepatocyty np. w wirusowym zapaleniu w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n
Diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczek<\/h2>\n\n\n\n
Pojawienie si\u0119 urobilinogenu i bilirubiny w moczu jest istotnym wska\u017anikiem klinicznym \u017c\u00f3\u0142taczki.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Osoby zdrowe wydalaj\u0105 jedynie \u015bladowe ilo\u015bci bilirubiny, a rutynowe testy zazwyczaj takich ilo\u015bci w moczu nie wykrywaj\u0105. Oznacza to, \u017ce ka\u017cda wykryta ilo\u015b\u0107 bilirubiny w moczu jest zjawiskiem istotnym i wymaga dalszej diagnostyki<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nW diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej \u017c\u00f3\u0142taczek istotne znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania krwi<\/strong>: <\/p>\n\n\n\n
- \n
- ocena prawdopodobie\u0144stwa niedokrwisto\u015bci hemolitycznej, <\/li>\n\n\n\n
- ocena czasu protrombinowego – PT\/INR<\/a>, <\/li>\n\n\n\n
- oznaczenie st\u0119\u017ce\u0144 enzym\u00f3w: AST<\/a>, ALT<\/a>, GGTP<\/a>, ALP<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- oznaczenie st\u0119\u017cenia bilirubiny<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- elektroforeza bia\u0142ek (proteinogram)<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- oznaczenie st\u0119\u017cenia albuminy<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- diagnostyka wirusologiczna.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"proteinogram](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Proteinogram-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\nPi\u015bmiennictwo:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Titcomb CP Jr. Liver function tests: what is the risk? J Insur Med. 2003;35(1):26-35. <\/li>\n\n\n\n
- Hartleb M, Simon K, Lipi\u0144ski M, et al. Rekomendacje post\u0119powania u chorych z zaburzeniami czynno\u015bci w\u0105troby i kamic\u0105 dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych dla lekarzy POZ. Lekarz POZ. 2017;3(4):225-248.<\/li>\n\n\n\n
- Dembi\u0144ska -Kie\u0107 A, Naskalski J, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej.WYD.Urban & Partner, Wroc\u0142aw 2010.<\/li>\n\n\n\n
- Robert K. Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell. Biochemia Harpera. PZWL, Warszawa 2016.<\/li>\n\n\n\n
- Kumar& Clark, Diagnostyka i terapia w praktyce lekarskiej. Edra Urban&Partner Wroc\u0142aw 2018.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- \n
- <\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czym jest \u017c\u00f3\u0142taczka i jaki jest mechanizm jej powstawania? Dowiedz si\u0119, jakim chorobom towarzyszy \u017c\u00f3\u0142taczka i jak mo\u017cna j\u0105 zdiagnozowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"author":123,"featured_media":7064,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"coauthors":[141],"class_list":{"0":"post-7048","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego"},"acf":[],"yoast_head":"\n
\u017b\u00f3\u0142taczka - przyczyny, rodzaje, diagnostyka hiperbilirubinemii<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Poznaj rodzaje i przyczyny \u017c\u00f3\u0142taczki. Dowiedz si\u0119, jak przebiega diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczki. Wi\u0119cej dowiesz si\u0119 w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u017b\u00f3\u0142taczka - przyczyny, rodzaje, diagnostyka hiperbilirubinemii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Poznaj rodzaje i przyczyny \u017c\u00f3\u0142taczki. Dowiedz si\u0119, jak przebiega diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczki. Wi\u0119cej dowiesz si\u0119 w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-03T07:37:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zoltaczka-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u017b\u00f3\u0142taczka - przyczyny, rodzaje, diagnostyka hiperbilirubinemii","description":"Poznaj rodzaje i przyczyny \u017c\u00f3\u0142taczki. Dowiedz si\u0119, jak przebiega diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczki. Wi\u0119cej dowiesz si\u0119 w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u017b\u00f3\u0142taczka - przyczyny, rodzaje, diagnostyka hiperbilirubinemii","og_description":"Poznaj rodzaje i przyczyny \u017c\u00f3\u0142taczki. Dowiedz si\u0119, jak przebiega diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczki. Wi\u0119cej dowiesz si\u0119 w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2023-07-03T07:37:15+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zoltaczka-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Agnieszka Kobiela-Mednis","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agnieszka Kobiela-Mednis","Szacowany czas czytania":"12 minut","Written by":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/"},"author":{"name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e"},"headline":"Przyczyny, rodzaje i diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczek","datePublished":"2023-07-03T07:37:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/"},"wordCount":2094,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zoltaczka-jpg.webp","articleSection":["Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/","name":"\u017b\u00f3\u0142taczka - przyczyny, rodzaje, diagnostyka hiperbilirubinemii","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zoltaczka-jpg.webp","datePublished":"2023-07-03T07:37:15+00:00","description":"Poznaj rodzaje i przyczyny \u017c\u00f3\u0142taczki. Dowiedz si\u0119, jak przebiega diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczki. Wi\u0119cej dowiesz si\u0119 w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zoltaczka-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zoltaczka-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"\u017c\u00f3\u0142taczka"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Przyczyny, rodzaje i diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczek"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e","name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png510376ddb3c99b233fa30c560b9695e9","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","caption":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"description":"Farmaceuta, diagnosta laboratoryjny z II st. specjalizacji z analityki klinicznej. Absolwentka Wydzia\u0142u Farmaceutycznego w Akademii Medycznej w Warszawie.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/123"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7048"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7048\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7048"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=7048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
- <\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
- oznaczenie st\u0119\u017ce\u0144 enzym\u00f3w: AST<\/a>, ALT<\/a>, GGTP<\/a>, ALP<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- Upo\u015bledzone wydalanie przez w\u0105trob\u0119 z przyczyn wrodzonych lub\/i nabytych:\n
- Zesp\u00f3\u0142 Gilberta (ang. Gilbert’s syndrome)<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Mechanizm drugi – zmiany w\u0105trobowe<\/a><\/li>\n\n\n\n