{"id":7107,"date":"2023-07-07T08:12:56","date_gmt":"2023-07-07T06:12:56","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=7107"},"modified":"2023-07-07T08:12:56","modified_gmt":"2023-07-07T06:12:56","slug":"wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/","title":{"rendered":"Markery uszkodzenia w\u0105troby i dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych &#8211; enzymy w\u0105trobowe"},"content":{"rendered":"\n<p>Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#wat1\">Aminotransferaza alaninowa (ALT)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#wat2\">Aminotransferaza asparaginowa (AST)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#wat3\">Gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#wat4\">Fosfataza zasadowa (ALP)<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#wat5\">Badania biochemiczne w\u0105troby &#8211; o czym mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 wyniki?<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Poj\u0119cie &#8222;pr\u00f3by w\u0105trobowe&#8221; to umowne, a w\u0142a\u015bciwie historyczne okre\u015blenie marker\u00f3w uszkodzenia w\u0105troby i dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych. W aktualnych wytycznych nie u\u017cywa si\u0119 ju\u017c tego terminu, zaleca si\u0119 stosowanie terminu &#8222;<strong>badania biochemiczne w\u0105troby<\/strong>&#8221; (ang. liver biochemistries) albo &nbsp;&#8222;badania w\u0105troby&#8221; (ang. liver tests). <strong>Do najcz\u0119\u015bciej oznaczanych bada\u0144 biochemicznych w\u0105troby nale\u017c\u0105 enzymy: ALT, AST, ALP, GGTP oraz <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-wskazniki-funkcji-watroby\/\">bilirubina ca\u0142kowita<\/a>.<\/strong> W tym artykule koncentrujemy si\u0119 na:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>AST \u2013 aminotransferazie asparaginowej,<\/li>\n\n\n\n<li>ALT \u2013 aminotransferazie alaninowej,<\/li>\n\n\n\n<li>GGTP \u2013 gamma-glutamylotranspeptydazie,<\/li>\n\n\n\n<li>ALP \u2013 fosfatazie zasadowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Aminotransferaza alaninowa (ALT) i aminotransferaza asparaginowa (AST) to najcz\u0119\u015bciej stosowane markery uszkodzenia kom\u00f3rek w\u0105troby \u2013 hepatocyt\u00f3w. <\/strong>S\u0105 powszechnie zlecane w diagnostyce&nbsp; chor\u00f3b w\u0105troby, traktowane jako badanie przesiewowe,&nbsp;decyduj\u0105ce o wyst\u0119powaniu patologii lub jej braku &#8211; oceniaj\u0105 integralno\u015b\u0107 mi\u0105\u017cszu w\u0105troby. <strong>Nasilenie aktywno\u015bci tych enzym\u00f3w zwykle odzwierciedla stopie\u0144 uszkodzenia w\u0105troby. <\/strong>Zdarza si\u0119 jednak, \u017ce ich poziom nie koreluje bezpo\u015brednio ze stopniem uszkodzenia tego narz\u0105du. Dzieje si\u0119 tak np. w marsko\u015bci w\u0105troby, gdy ich st\u0119\u017cenie \u2013 po pocz\u0105tkowym okresie wzrostu \u2013 mo\u017ce spada\u0107 do warto\u015bci referencyjnych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wat1\">Aminotransferaza alaninowa (ALT)<\/h2>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-alaninowa-alt-i17\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Aminotransferaza alaninowa (ALT)<\/a><\/strong> jest enzymem&nbsp;wyst\u0119puj\u0105cym g\u0142\u00f3wnie w cytoplazmie hepatocyt\u00f3w, jej okres p\u00f3\u0142trwania wynosi ok. 47 godzin. <strong>Wysok\u0105 aktywno\u015b\u0107 tego enzymu obserwuje si\u0119 nie tylko w chorobach w\u0105troby, ale tak\u017ce w kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bni poprzecznie pr\u0105\u017ckowanych, r\u00f3wnie\u017c w sercu.<\/strong> Niemniej jednak podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy jest dla lekarza wskaz\u00f3wk\u0105, aby przyczyny tego stanu poszukiwa\u0107 w pierwszym rz\u0119dzie w uszkodzonych kom\u00f3rkach w\u0105troby. W chorobach tego narz\u0105du obserwowane aktywno\u015bci aminotransferazy alaninowej (ALT) w surowicy s\u0105 wy\u017csze ni\u017c aktywno\u015bci aminotransferazy asparaginowej (AST), co jest pochodn\u0105 lokalizacji tego enzymu w kom\u00f3rkach w\u0105troby. <strong>Zwi\u0119kszona aktywno\u015b\u0107 aminotransferazy alaninowej (ALT) jest niezale\u017cnym wska\u017anikiem niealkoholowej st\u0142uszczeniowej choroby w\u0105troby (NAFLD &#8211; non-alkoholic fatty liver disease), przemawia te\u017c za <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/insulinoopornosc\/\">insulinooporno\u015bci\u0105<\/a>.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-alaninowa-alt-i17\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-alaninowej-ALT-jpg.webp\" alt=\"aminotransferaza alaninowa (ALT) baner\" class=\"wp-image-7118\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-alaninowej-ALT-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-alaninowej-ALT-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-alaninowej-ALT-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-alaninowej-ALT-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-alaninowej-ALT-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wat2\">Aminotransferaza asparaginowa (AST)<\/h2>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-asparaginianowa-ast-i19\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Aminotransferaza asparaginowa (AST)<\/a><\/strong> wyst\u0119puje natomiast zar\u00f3wno w mitochondriach, jak i cytoplazmie kom\u00f3rek w\u0105trobowych, jej okres p\u00f3\u0142trwania wynosi 17 godzin. Poza w\u0105trob\u0105 wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bniowych, trzustkowych, kanalik\u00f3w nerkowych, erytrocytach i astrocytach \u2013 kom\u00f3rkach glejowych centralnego uk\u0142adu nerwowego. <strong>Podwy\u017cszenie st\u0119\u017cenia aminotransferazy asparaginowej (AST) jest uwa\u017cane za mniej swoiste dla chor\u00f3b w\u0105troby.<\/strong> Schorzeniem, w kt\u00f3rym obserwuje si\u0119 wysok\u0105 aktywno\u015b\u0107 tego enzymu, jest <strong>alkoholowe uszkodzenie w\u0105troby<\/strong>, gdzie aktywno\u015b\u0107 aminotransferazy asparaginowej (AST) ro\u015bnie bardziej ni\u017c aminotransferazy alaninowej (ALT), stosunek AST\/ALT &gt; 1.&nbsp; &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-asparaginianowa-ast-i19\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-asparaginianowej-AST-jpg.webp\" alt=\"aminotransferaza asparaginianowa (AST) baner\" class=\"wp-image-7120\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-asparaginianowej-AST-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-asparaginianowej-AST-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-asparaginianowej-AST-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-asparaginianowej-AST-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-aminotransferazy-asparaginianowej-AST-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Do najcz\u0119stszych przyczyn wzrostu aktywno\u015bci transaminaz nale\u017c\u0105 czynniki:&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wirusowe \u2013 np. wzrost aktywno\u015bci aminotransferazy alaninowej (ALT) &gt; 35 jest wskazaniem do dalszej diagnostyki w kierunku wirusowego zapalenia w\u0105troby typu C,<\/li>\n\n\n\n<li>toksyczne (np. leki &#8211; zatrucie paracetamolem),<\/li>\n\n\n\n<li>niedokrwienne,<\/li>\n\n\n\n<li>autoimmunologiczne,<\/li>\n\n\n\n<li>wczesna faza ostrej niedro\u017cno\u015bci dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Niezale\u017cnie od chor\u00f3b w\u0105troby zmiany w aktywno\u015bciach transaminaz zwi\u0105zane s\u0105 z dzia\u0142aniem wielu czynnik\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>zmienno\u015b\u0107 dobowa<\/strong>, pora dnia powoduj\u0119 45% zmienno\u015b\u0107 aminotransferazy alaninowej (ALT) w ci\u0105gu dnia&nbsp; (najwi\u0119ksz\u0105 w godzinach popo\u0142udniowych). W przypadku aminotransferazy asparaginowej (AST) mi\u0119dzy godzinami 9-21 u os\u00f3b z chorobami w\u0105troby jak i zdrowych takich zmian nie zaobserwowano.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>wska\u017anik masy cia\u0142a BMI <\/strong>ma bezpo\u015bredni zwi\u0105zek z wi\u0119kszymi warto\u015bciami aminotransferazy asparaginowej (AST) i aminotransferazy alaninowej (ALT) (40-50% przy wysokim BMI).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>wp\u0142yw wysi\u0142ku fizycznego<\/strong> widoczny jest szczeg\u00f3lnie u m\u0119\u017cczyzn \u2013 intensywny wysi\u0142ek mo\u017ce&nbsp; powodowa\u0107 3-krotny wzrost aminotransferazy asparaginowej (AST) i o 20% wy\u017csze warto\u015bci aminotransferazy alaninowej (ALT). U kobiet wzrost warto\u015bci enzym\u00f3w jest niewielki &lt;10% i wi\u0119kszy wp\u0142yw ma trening si\u0142owy.<\/li>\n\n\n\n<li>w przypadku <strong>uszkodzenia mi\u0119\u015bni <\/strong>nast\u0119puje znacz\u0105cy wzrost aminotransferazy asparaginowej (AST) i umiarkowany wzrost aminotransferazy alaninowej (ALT). W obu przypadkach zmiany s\u0105 powi\u0105zane ze wzrostem warto\u015bci kinazy kreatynowej &#8211;&nbsp; CK<\/li>\n\n\n\n<li>enzymy te mog\u0105 (rzadko) tworzy\u0107 <strong>kompleksy o du\u017cej masie molekularnej (makroenzymy) z immunoglobulinami<\/strong> lub innymi du\u017cymi cz\u0105steczkami, powoduj\u0105c&nbsp; fa\u0142szywie zawy\u017cone wyniki pomiar\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>u pacjent\u00f3w z <strong>bardzo wysokim poziomem enzym\u00f3w<\/strong> wyczerpanie substrat\u00f3w mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 fa\u0142szywie zani\u017conego wyniku pomiaru.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Najcz\u0119\u015bciej oznaczanymi znacznikami uszkodzenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych i zastoju \u017c\u00f3\u0142ci (cholestazy) s\u0105 enzymy: <strong>gamma-glutamylotranspeptydaza \u2013 GGTP i fosfataza zasadowa<\/strong> (alkaline phosphatase \u2013 ALP).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wat3\">Gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP)<\/h2>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/gamma-glutamylotranspeptydaza-ggtp-l31\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP)<\/a><\/strong> jest enzymem b\u0142onowym, jego aktywno\u015b\u0107 wykazano w kom\u00f3rkach dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, w\u0105troby, w nerkach , trzustce, sercu, p\u0142ucach, jelicie cienkim, grasicy \u015bledzionie, m\u00f3zgu i gruczo\u0142ach \u015blinowych. <strong>Wzrost aktywno\u015bci gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP) towarzyszy przede wszystkim wielu chorobom w\u0105troby, dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/strong> (jest najbardziej u\u017cyteczna do potwierdzenia w\u0105trobowego pochodzenia wzrostu fosfatazy zasadowej &#8211;<strong> <\/strong>ALP) <strong>i trzustki. <\/strong>Ro\u015bnie mi\u0119dzy innymi w przypadku upo\u015bledzonego transportu \u017c\u00f3\u0142ci, w\u0105trobowego stresu oksydacyjnego oraz bezpo\u015bredniej stymulacji np. przez alkohol, leki, toksyny. Szczeg\u00f3lnie du\u017cy wp\u0142yw na aktywno\u015b\u0107 gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP) maj\u0105 leki przeciwpadaczkowe i antydepresyjne.&nbsp;Statyny i doustne preparaty antykoncepcyjne mog\u0105 natomiast obni\u017ca\u0107 aktywno\u015b\u0107 gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP) w surowicy krwi.<\/p>\n\n\n\n<p>U os\u00f3b nadu\u017cywaj\u0105cych alkoholu utrzymywanie si\u0119 wysokich aktywno\u015bci gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP) mo\u017ce by\u0107 \u015bwiadectwem braku abstynencji, chocia\u017c tylko 70% przypadk\u00f3w izolowanego podwy\u017cszonego poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP) jest spowodowanych nadmiernym spo\u017cyciem alkoholu, a u 30% os\u00f3b nadu\u017cywaj\u0105cych alkoholu gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) jest prawid\u0142owa (poziomy te pozostaj\u0105 podwy\u017cszone przez 2-3 tygodnie po zaprzestaniu intensywnego spo\u017cywania alkoholu lub po uszkodzeniu w\u0105troby). Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) jest parametrem, kt\u00f3ry najwolniej ulega normalizacji w przypadku regresji choroby. Izolowany wzrost aktywno\u015bci tego enzymu mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c <strong>pierwszym objawem pierwotnego stwardniaj\u0105cego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, jednak najcz\u0119\u015bciej jest cech\u0105 insulinooporno\u015bci w przebiegu zespo\u0142u metabolicznego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/gamma-glutamylotranspeptydaza-ggtp-l31\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-gamma-glutamylotranspeptydazy-GGTP-jpg.webp\" alt=\"gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) baner\" class=\"wp-image-7123\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-gamma-glutamylotranspeptydazy-GGTP-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-gamma-glutamylotranspeptydazy-GGTP-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-gamma-glutamylotranspeptydazy-GGTP-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-gamma-glutamylotranspeptydazy-GGTP-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-gamma-glutamylotranspeptydazy-GGTP-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wat4\">Fosfataza zasadowa (ALP)<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Fosfataza zasadowa<\/strong> (alkaline phosphatase \u2013 ALP) w diagnostyce chor\u00f3b w\u0105troby jest wykorzystywana do rozpoznawania <strong>cholestazy, czyli stanu wynikaj\u0105cego z upo\u015bledzenia transportu lub wytwarzania \u017c\u00f3\u0142ci<\/strong>.&nbsp; Fosfataza zasadowa (ALP) katalizuje hydroliz\u0119 estr\u00f3w fosforanowych w \u015brodowisku zasadowym. Enzym ten znajduje si\u0119 w b\u0142onie kom\u00f3rkowej hepatocyt\u00f3w na biegunie \u017c\u00f3\u0142ciowym (a nie w kom\u00f3rkach nab\u0142onka dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych). <\/p>\n\n\n\n<p>Fosfataza zasadowa nie jest enzymem swoistym dla w\u0105troby: jest tak\u017ce produkowana w ko\u015bciach, w jelicie i w \u0142o\u017cysku. Wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105cy podwy\u017cszony poziom gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP) sugeruje pochodzenie w\u0105trobowe tej nieprawid\u0142owo\u015bci. Cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 podwy\u017cszonych poziom\u00f3w fosfatazy zasadowej (ALP) i gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP) jest <strong>cholestaza i indukcja enzym\u00f3w w\u0105trobowych przez alkohol lub leki<\/strong>. Najcz\u0119stszym pozaw\u0105trobowym \u017ar\u00f3d\u0142em ALP s\u0105 ko\u015bci &#8211;&nbsp; izolowany podwy\u017cszony poziom fosfatazy zasadowej (ALP) jest zwykle spowodowany <strong>chorob\u0105 ko\u015bci <\/strong>(np. chorob\u0105 Pageta u pacjent\u00f3w powy\u017cej 50. r.\u017c., niedoborem witaminy D, przerzutami nowotworowymi) lub nadczynno\u015bci\u0105 tarczycy.<\/p>\n\n\n\n<p>Laboratorium mo\u017ce&nbsp;okre\u015bli\u0107 ilo\u015bciowo poziom w\u0105trobowej i kostnej izoformy fosfatazy zasadowej&nbsp;(ALP), je\u017celi sytuacja kliniczna jest niejasna oraz gdy ca\u0142kowita warto\u015b\u0107 fosfatazy zasadowej &nbsp;(ALP) przekracza ponad 1,5 raza g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 warto\u015bci referencyjnych. Najwy\u017csze warto\u015bci fosfatazy zasadowej&nbsp; (ALP) (&gt; 1000 IU\/l) wyst\u0119puj\u0105 <strong>w chorobach w\u0105troby, w kt\u00f3rych&nbsp; mi\u0105\u017csz jest zajmowany przez kom\u00f3rki nowotworowe, amyloid, ziarniniaki lub grzybnie<\/strong>. W drugiej po\u0142owie ci\u0105\u017cy istotny wzrost fosfatazy zasadowej (ALP) i pojawienie si\u0119 \u015bwi\u0105du sk\u00f3ry s\u0105 objawami <strong>cholestazy ci\u0119\u017carnych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Charakter cholestatyczny wykazuje te\u017c wiele polekowych, wirusowych i autoimmunizacyjnych chor\u00f3b w\u0105troby. Przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 upo\u015bledzenie hepatocytarnego transportu lub sekrecji kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych, glutationu i bilirubiny b\u0105d\u017a uszkodzenie ma\u0142ych przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych. <strong>Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 przewlek\u0142ej cholestazy u kobiet jest pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/strong> (dawna nazwa \u2013 pierwotna marsko\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142ciowa). Nisk\u0105 aktywno\u015bci fosfatazy zasadowej (ALP) mimo obecno\u015bci <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/\">\u017c\u00f3\u0142taczki<\/a> obserwuje si\u0119 u chorych z ci\u0119\u017ckim uszkodzeniem w\u0105troby w przebiegu choroby Wilsona. Niskie warto\u015bci fosfatazy zasadowej (ALP) mog\u0105 tak\u017ce wyst\u0105pi\u0107 u pacjent\u00f3w z <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-witaminy-b12\/\">niedoborem witaminy B12<\/a>, niedoczynno\u015bci\u0105 tarczycy, niedoborami cynku lub wrodzon\u0105 hipofosfatemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/fosfataza-alkaliczna-alp-l11\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-fosfatazy-zasadowej-alkalicznej-ALP-jpg.webp\" alt=\"fosfataza zasadowa (alkaliczna, ALP) baner\" class=\"wp-image-7124\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-fosfatazy-zasadowej-alkalicznej-ALP-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-fosfatazy-zasadowej-alkalicznej-ALP-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-fosfatazy-zasadowej-alkalicznej-ALP-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-fosfatazy-zasadowej-alkalicznej-ALP-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-fosfatazy-zasadowej-alkalicznej-ALP-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wat5\">Badania biochemiczne w\u0105troby &#8211; o czym mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 wyniki?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Podsumowuj\u0105c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci AST i ALT nieproporcjonalnie du\u017ce w por\u00f3wnaniu z fosfataz\u0105 zasadow\u0105 (ALP) \u2013 \u015bwiadczy o uszkodzeniu w\u0105trobowokom\u00f3rkowym.<\/li>\n\n\n\n<li>Zwi\u0119kszenie aktywno\u015bci fosfatazy zasadowej&nbsp; ALP) nieproporcjonalnie du\u017ce w por\u00f3wnaniu z AST i ALT- \u015bwiadczy&nbsp;o uszkodzeniu cholestatycznym.<\/li>\n\n\n\n<li>W chorobach cholestatycznych wzrost st\u0119\u017cenia bilirubiny jest objawem \u015bwiadcz\u0105cym o utracie ponad po\u0142owy zdolno\u015bci wydzielniczych w\u0105troby.<\/li>\n\n\n\n<li>Izolowana hiperbilirubinemia to zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia bilirubiny z prawid\u0142ow\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fosfatazy zasadowej (ALP) oraz AST\/ALT.<\/li>\n\n\n\n<li>Zwykle w wi\u0119kszo\u015bci chor\u00f3b w\u0105troby, w tym w przewlek\u0142ych wirusowych zapaleniach w\u0105troby i niealkoholowej st\u0142uszczeniowej choroby w\u0105troby (NAFLD) aktywno\u015b\u0107 ALT jest wi\u0119ksza ni\u017c AST.<\/li>\n\n\n\n<li>W oko\u0142o 90% przypadk\u00f3w alkoholowej choroby w\u0105troby aktywno\u015b\u0107 AST jest wi\u0119ksza ni\u017c ALT, a w 70% przypadk\u00f3w stosunek AST:ALT&nbsp; wynosi &gt;2:1.<\/li>\n\n\n\n<li>Warto\u015b\u0107 AST mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksza ni\u017c ALT tak\u017ce w marsko\u015bci w\u0105troby o jakiejkolwiek etiologii, ale zwykle stosunek AST:ALT nie przekracza 2:1.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-watrobowy\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg.webp\" alt=\"pakiet w\u0105trobowy baner\" class=\"wp-image-6702\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-wskazniki-funkcji-watroby\/\">Wybrane wska\u017aniki funkcji w\u0105troby<\/a><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/przyczyny-rodzaje-i-diagnostyka-zoltaczek\/\">Przyczyny, rodzaje i diagnostyka \u017c\u00f3\u0142taczek<\/a><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Pi\u015bmiennictwo:<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Tony Badrick and Peter Turner; Review and Recommendations for the Component Tests in the Liver Function. Pubmed 2015<\/li>\n\n\n\n<li>Titcomb CP Jr. Liver function tests: what is the risk? J Insur Med. 2003;35(1):26-35.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Hartleb M, Simon K, Lipi\u0144ski M, et al. Rekomendacje post\u0119powania u chorych z zaburzeniami czynno\u015bci w\u0105troby i kamic\u0105 dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych dla lekarzy POZ. Lekarz POZ. 2017;3(4):225-248.<\/li>\n\n\n\n<li>Dembi\u0144ska -Kie\u0107 A, Naskalski J, Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej.WYD.Urban &amp; Partner, Wroc\u0142aw 2010.<\/li>\n\n\n\n<li>Robert K. Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell. Biochemia Harpera. PZWL, Warszawa 2016.<\/li>\n\n\n\n<li>Burke MD. Liver function: test selection and interpretation of results. Clin Lab Med 2002; 22: 377-390.<\/li>\n\n\n\n<li>Strzeszy\u0144ski \u0141.: Interpretacja nieprawid\u0142owych wynik\u00f3w bada\u0144 biochemicznych w\u0105troby. Om\u00f3wienie wytycznych American College of Gastroenterology 2017. Med. Prakt., 2017; 9: 10\u201324<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Poznaj najcz\u0119\u015bciej wykonywane badania biochemiczne w\u0105troby i dowiedz si\u0119, jakich informacji dostarczaj\u0105 na temat funkcji tego organu.<\/p>\n","protected":false},"author":123,"featured_media":7127,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"coauthors":[141],"class_list":{"0":"post-7107","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Badania biochemiczne w\u0105troby (pr\u00f3by w\u0105trobowe)<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czym s\u0105 badania biochemiczne w\u0105troby, nazywane niegdy\u015b &quot;pr\u00f3bami w\u0105trobowymi&quot;? Jakich dostarczaj\u0105 informacji na temat funkcji w\u0105troby?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Badania biochemiczne w\u0105troby (pr\u00f3by w\u0105trobowe)\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czym s\u0105 badania biochemiczne w\u0105troby, nazywane niegdy\u015b &quot;pr\u00f3bami w\u0105trobowymi&quot;? Jakich dostarczaj\u0105 informacji na temat funkcji w\u0105troby?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-07T06:12:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/watroba-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Badania biochemiczne w\u0105troby (pr\u00f3by w\u0105trobowe)","description":"Czym s\u0105 badania biochemiczne w\u0105troby, nazywane niegdy\u015b \"pr\u00f3bami w\u0105trobowymi\"? Jakich dostarczaj\u0105 informacji na temat funkcji w\u0105troby?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Badania biochemiczne w\u0105troby (pr\u00f3by w\u0105trobowe)","og_description":"Czym s\u0105 badania biochemiczne w\u0105troby, nazywane niegdy\u015b \"pr\u00f3bami w\u0105trobowymi\"? Jakich dostarczaj\u0105 informacji na temat funkcji w\u0105troby?","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2023-07-07T06:12:56+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/watroba-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Agnieszka Kobiela-Mednis","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agnieszka Kobiela-Mednis","Szacowany czas czytania":"10 minut","Written by":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/"},"author":{"name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e"},"headline":"Markery uszkodzenia w\u0105troby i dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych &#8211; enzymy w\u0105trobowe","datePublished":"2023-07-07T06:12:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/"},"wordCount":1721,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/watroba-jpg.webp","articleSection":["Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/","name":"Badania biochemiczne w\u0105troby (pr\u00f3by w\u0105trobowe)","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/watroba-jpg.webp","datePublished":"2023-07-07T06:12:56+00:00","description":"Czym s\u0105 badania biochemiczne w\u0105troby, nazywane niegdy\u015b \"pr\u00f3bami w\u0105trobowymi\"? Jakich dostarczaj\u0105 informacji na temat funkcji w\u0105troby?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/watroba-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/watroba-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"w\u0105troba"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wybrane-markery-uszkodzenia-watroby-i-drog-zolciowych-proby-watrobowe\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Markery uszkodzenia w\u0105troby i dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych &#8211; enzymy w\u0105trobowe"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e","name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png510376ddb3c99b233fa30c560b9695e9","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","caption":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"description":"Farmaceuta, diagnosta laboratoryjny z II st. specjalizacji z analityki klinicznej. Absolwentka Wydzia\u0142u Farmaceutycznego w Akademii Medycznej w Warszawie.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/123"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7107"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7107\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7107"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=7107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}