{"id":7317,"date":"2023-07-24T08:21:42","date_gmt":"2023-07-24T06:21:42","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=7317"},"modified":"2025-11-24T14:31:39","modified_gmt":"2025-11-24T13:31:39","slug":"sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/","title":{"rendered":"Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Artyku\u0142 zosta\u0142 zaktualizowany 24.11.2025 r.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><strong>Sepsa jest stanem, kt\u00f3ry bezpo\u015brednio zagra\u017ca \u017cyciu cz\u0142owieka. Co roku odnotowuje si\u0119 na \u015bwiecie ok. 50 mln przypadk\u00f3w sepsy, z czego 11 mln ko\u0144czy si\u0119 zgonem (\u201eThe Lancet\u201d)<\/strong><em>.<\/em><strong> Szacuje si\u0119, \u017ce w Polsce sepsa dotyka rocznie co najmniej\u00a050 tysi\u0119cy pacjent\u00f3w, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych co drugi umiera. Szybkie rozpoznania sepsy i podj\u0119cie w\u0142a\u015bciwej terapii zwi\u0119ksza szanse pacjenta na prze\u017cycie i powr\u00f3t do zdrowia. Ka\u017cda godzina op\u00f3\u017anienia w rozpoznaniu sepsy oddala tak\u0105 szans\u0119 o 7-8%. Artyku\u0142 jest pr\u00f3b\u0105 odpowiedzi na pytania najcz\u0119\u015bciej zadawane przez pacjent\u00f3w.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>Dowiesz si\u0119 z niego:<\/strong><br>>> czym jest sepsa i co j\u0105 r\u00f3\u017cni od zaka\u017cenia,<br>>> co jest najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 sepsy,<br>>> kto jest najbardziej nara\u017cony na seps\u0119,<br>>> czy sepsa jest zara\u017aliwa,<br>>> jakie objawy mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w przebiegu sepsy,<br>>> jak diagnozuje si\u0119 seps\u0119,<br>>> dlaczego w pokonaniu sepsy kluczowe jest szybkie rozpoznanie i wdro\u017cenie leczenia,<br>>> czy istniej\u0105 r\u00f3\u017cnice w sepsie u dzieci i u doros\u0142ych,<br>>> jak wygl\u0105da leczenie sepsy.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Spis tre\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Co-to-jest-sepsa?\">Co to jest sepsa?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Sepsa-\u2013-przyczyny\">Sepsa \u2013 przyczyny<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#Sepsa-pozaszpitalna\">Sepsa pozaszpitalna<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Sepsa-w-szpitalu\">Sepsa w szpitalu<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-d\u0142ugo-rozwija-si\u0119-sepsa?\">Jak d\u0142ugo rozwija si\u0119 sepsa?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jakie-s\u0105-objawy-sepsy?\">Jakie s\u0105 objawy sepsy?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#Charakterystyczne-objawy-sepsy-u-doros\u0142ych\">Charakterystyczne objawy sepsy u doros\u0142ych<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#Sepsa-\u2013-objawy-sk\u00f3rne\">Sepsa \u2013 objawy sk\u00f3rne<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Sepsa-a-gor\u0105czka\">Sepsa a gor\u0105czka<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Sepsa-u-dzieci\">Sepsa u dzieci<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><span style=\"color: initial;\"><a href=\"#Jak-rozpozna\u0107-stan-septyczny-u-dzieci?\">Jak rozpozna\u0107 stan septyczny u dzieci?<\/a><\/span><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Objawy-sepsy-u-dzieci\">Objawy sepsy u dzieci<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-sepsa-jest-zara\u017aliwa?\">Czy sepsa jest zara\u017aliwa?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-leczy-si\u0119-seps\u0119?\">Jak leczy si\u0119 seps\u0119?<\/a>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"#Przebieg-leczenia-sepsy\">Przebieg leczenia sepsy<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Jak-zdiagnozowa\u0107-seps\u0119?-Pakiet-bada\u0144\">Jak zdiagnozowa\u0107 seps\u0119? Pakiet bada\u0144<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Czy-sepsa-jest-\u015bmiertelna?\">Czy sepsa jest \u015bmiertelna?<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Zako\u0144czenie\">Zako\u0144czenie<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"#Sepsa-\u2013-najcz\u0119\u015bciej-zadawanie-pytanie-(FAQ)\">Sepsa \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawanie pytanie (FAQ)<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Co-to-jest-sepsa?\">Co to jest sepsa?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Sepsa<\/strong> to stan zagra\u017caj\u0105cy \u017cyciu, w kt\u00f3rym <strong>na skutek zaka\u017cenia dochodzi do uszkadzania w\u0142asnych tkanek i narz\u0105d\u00f3w poprzez nieprawid\u0142ow\u0105 reakcj\u0119 organizmu<\/strong>. Stan, w kt\u00f3rym zaburzenia s\u0105 tak g\u0142\u0119bokie, \u017ce znacz\u0105co zwi\u0119kszaj\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107, okre\u015blany jest mianem <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wstrzas-septyczny-czym-jest-i-jak-sie-objawia-przyczyny-rozpoznanie-leczenie\/\">wstrz\u0105su septycznego<\/a>.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"980\" height=\"636\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/mechanizm-rozwoju-sepsy-infografika-jpg.webp\" alt=\"mechanizm rozwoju sepsy infografika\" class=\"wp-image-7330\" style=\"width:735px;height:477px\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/mechanizm-rozwoju-sepsy-infografika-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/mechanizm-rozwoju-sepsy-infografika-jpg-768x498.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/mechanizm-rozwoju-sepsy-infografika-jpg-150x97.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/mechanizm-rozwoju-sepsy-infografika-jpg-300x195.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/mechanizm-rozwoju-sepsy-infografika-jpg-696x452.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 980px) 100vw, 980px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Sepsa-\u2013-przyczyny\">Sepsa \u2013 przyczyny<\/h2>\n\n\n\n<p>Sepsa nie jest oddzieln\u0105 jednostk\u0105 chorobow\u0105. Stan kryj\u0105cy si\u0119 pod tym poj\u0119ciem jest spowodowany <strong>patologiczn\u0105 reakcj\u0105 uk\u0142adu odporno\u015bciowego na zaka\u017cenie i mo\u017ce by\u0107 konsekwencj\u0105 ka\u017cdej infekcji<\/strong>. Chocia\u017c w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w za zaka\u017cenie, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozwoju sepsy odpowiedzialne s\u0105 bakterie, seps\u0119 mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c wirusy i grzyby.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Sepsa-pozaszpitalna\">Sepsa pozaszpitalna<\/h3>\n\n\n\n<p>Seps\u0119 pozaszpitaln\u0105, kt\u00f3ra mo\u017ce dotyka\u0107 r\u00f3wnie\u017c uprzednio zdrowych ludzi, wywo\u0142uj\u0105 g\u0142\u00f3wnie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Neisseria meningitidis,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Streptococcus pneumoniae,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Haemophilus influenzae,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Streptococcus pyogenes,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/salmonella-przyczyny-zakazenia-objawy-leczenie-zapobieganie\/\"><em>Salmonella spp.<\/em><\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Sepsa-w-szpitalu\">Sepsa w szpitalu<\/h3>\n\n\n\n<p>W szpitalu przyczyn\u0105 sepsy mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cnorodne szczepy bakterii, w tym typowo szpitalne, oporne na antybiotyki, rzadziej powodem jest infekcja wywo\u0142ana przez grzyby lub wirusy. Seps\u0119 szpitaln\u0105najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142uj\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/escherichia-coli-bakteria-o-roznych-obliczach\/\"><em>Escherichia coli<\/em><\/a><em>,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Klebsiella pneumoniae,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Pseudomonas aeruginosa,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Acinetobacter baumanii,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Staphylococcus aureus,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>Streptococcus<\/em> spp,<\/li>\n\n\n\n<li><em>Staphylococcus <\/em>spp, inne ni\u017c gronkowiec z\u0142ocisty,<\/li>\n\n\n\n<li><em>Candida albicans<\/em>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Sepsa mo\u017ce dotkn\u0105\u0107 ka\u017cdego, jednak najbardziej nara\u017cone s\u0105 na ni\u0105 osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105.<\/strong> W przypadku sepsy pozaszpitalnej, kt\u00f3ra zazwyczaj ma piorunuj\u0105cy przebieg,&nbsp;najcz\u0119\u015bciej choruj\u0105 dzieci, m\u0142odzie\u017c i m\u0142odzi doro\u015bli, rzadziej osoby starsze.<\/p>\n\n\n\n<p>W warunkach szpitalnych szczeg\u00f3lnie nara\u017ceni na seps\u0119 s\u0105 pacjenci:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>po zabiegach chirurgicznych,<\/li>\n\n\n\n<li>wentylowani mechanicznie,<\/li>\n\n\n\n<li>\u017cywieni dojelitowo,<\/li>\n\n\n\n<li>z d\u0142ugo utrzymywanymi cewnikami,<\/li>\n\n\n\n<li>z wszczepionymi protezami i innymi cia\u0142ami obcymi,<\/li>\n\n\n\n<li>po przetoczeniach p\u0142yn\u00f3w i\/lub preparat\u00f3w krwiopochodnych,<\/li>\n\n\n\n<li>poddani d\u0142ugotrwa\u0142emu leczeniu <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/antybiotyk\/\">antybiotykami<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>To r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce Ci\u0119 zainteresowa\u0107:<br>&gt;&gt; <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/suplementacja-swiadome-budowanie-odpornosci\/\">Suplementacja \u2013 \u015bwiadome budowanie odporno\u015bci<\/a><\/strong><strong><br>&gt;&gt; <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kiedy-podejrzewac-niedobory-odpornosci-u-dzieci\/\">Kiedy podejrzewa\u0107 niedobory odporno\u015bci u dzieci?<\/a><\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-d\u0142ugo-rozwija-si\u0119-sepsa?\">Jak d\u0142ugo rozwija si\u0119 sepsa?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Sepsa mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 bardzo szybko \u2013 od kilku do kilkunastu godzin<\/strong>, czasami d\u0142u\u017cej. Szybko\u015b\u0107 wyst\u0105pienia sepsy zale\u017cna jest od stanu odporno\u015bci pacjenta, czynnika etiologicznego (drobnoustroju), kt\u00f3ry jest przyczyn\u0105 zaka\u017cenia oraz od miejsca zaka\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jakie-s\u0105-objawy-sepsy?\">Jakie s\u0105 objawy sepsy?<\/h2>\n\n\n\n<p>Objawy sepsy w pocz\u0105tkowej fazie s\u0105 ma\u0142o swoiste, co jest uznawane za g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0119&nbsp;wysokiej \u015bmiertelno\u015bci z jej powodu. Symptomy sepsy zazwyczaj pojawiaj\u0105 si\u0119 nagle, a stan pacjenta ulega szybkiemu pogorszeniu. Pacjenci z podejrzeniem sepsy powinni by\u0107 w jak najszybszym czasie poddani leczeniu w warunkach szpitalnych.<\/p>\n\n\n\n<p>U pacjent\u00f3w wysokiego ryzyka rozwoju sepsy, we wczesnym jej okresie, pojawiaj\u0105 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>zaburzenia przytomno\u015bci,<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong>przyspieszony oddech<\/strong> &#8211; cz\u0119sto\u015b\u0107 oddech\u00f3w \u2265 22\/min,<\/li>\n\n\n\n<li><strong>spadek ci\u015bnienia krwi<\/strong> &#8211; ci\u015bnienie skurczowe krwi \u2264 100 mmHg.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W przypadku zaistnienia co najmniej dw\u00f3ch spo\u015br\u00f3d trzech wymienionych objaw\u00f3w konieczna jest dalsza pog\u0142\u0119biona diagnostyka sepsy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>Sepsa wymaga natychmiastowego leczenia szpitalnego, wi\u0119c przy niepokoj\u0105cych objawach nale\u017cy niezw\u0142ocznie uda\u0107 si\u0119 na SOR (Szpitalny Oddzia\u0142 Ratunkowy) lub wezwa\u0107 karetk\u0119.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Charakterystyczne-objawy-sepsy-u-doros\u0142ych\">Charakterystyczne objawy sepsy u doros\u0142ych<\/h3>\n\n\n\n<p>Do charakterystycznych objaw\u00f3w sepsy nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>temperatura cia\u0142a >38\u00b0C lub &lt;36\u00b0C,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dreszcze-i-uczucie-zimna-jakie-moga-byc-przyczyny\/\">dreszcze i uczucie zimna<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>szybki oddech, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/dusznosc-punkt-wspolny-wielu-dramatycznych-chorob\/\">duszno\u015bci<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>przyspieszone bicie serca,<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niskie-cisnienie-objawy-przyczyny-czym-grozi-i-kiedy-wymaga-leczenia\/\">obni\u017cone ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a>,<\/li>\n\n\n\n<li>wysypka nieznikaj\u0105ca po ucisku,<\/li>\n\n\n\n<li>zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00f3l i z\u0142e samopoczucie,<\/li>\n\n\n\n<li>obrz\u0119ki,<\/li>\n\n\n\n<li>zimne d\u0142onie, spocona sk\u00f3ra.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"980\" height=\"636\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/objawy-sepsy-infografika-jpg.webp\" alt=\"najcz\u0119stsze objawy sepsy infografika\" class=\"wp-image-7338\" style=\"width:735px;height:477px\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/objawy-sepsy-infografika-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/objawy-sepsy-infografika-jpg-768x498.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/objawy-sepsy-infografika-jpg-150x97.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/objawy-sepsy-infografika-jpg-300x195.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/objawy-sepsy-infografika-jpg-696x452.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 980px) 100vw, 980px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Sepsa-\u2013-objawy-sk\u00f3rne\">Sepsa \u2013 objawy sk\u00f3rne<\/h3>\n\n\n\n<p>Jednym z objaw\u00f3w sepsy s\u0105 charakterystyczne <strong>plamki wybroczynowe na sk\u00f3rze, kt\u00f3re nie bledn\u0105 pod wp\u0142ywem ucisku<\/strong>. Plamki, pocz\u0105tkowo drobne, mog\u0105 ulega\u0107 powi\u0119kszeniu przypominaj\u0105c <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/samoistne-siniaki-na-nogach-rekach-i-innych-czesciach-ciala-jakie-moga-byc-przyczyny\/\">siniaki<\/a>. Wyst\u0105pienie wybroczynowych zmian sk\u00f3rnych u pacjent\u00f3w z gor\u0105czk\u0105, przyspieszonym oddechem i t\u0119tnem jest bardzo niepokoj\u0105cym objawem i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Plamki krwotoczne umiejscowione na ko\u0144czynach, tu\u0142owiu oraz wybroczyny na spoj\u00f3wkach i w jamie ustnej mog\u0105 by\u0107 symptomem sepsy meningokokowej, rzadziej pneumokokowej. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce <strong>zmiany w postaci wybroczyn sk\u00f3rnych nie wyst\u0119puj\u0105 w ka\u017cdym przypadku sepsy lub mog\u0105 mie\u0107 inn\u0105 ni\u017c sepsa przyczyn\u0119<\/strong>. W przebiegu sepsy pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne zabarwienie sk\u00f3ry: mo\u017ce by\u0107 ona blada, zasiniona lub za\u017c\u00f3\u0142cona. Czasami sk\u00f3ra jest zimna i lepka.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Sepsa-a-gor\u0105czka\">Sepsa a gor\u0105czka<\/h3>\n\n\n\n<p>W przebiegu sepsy <strong>wyst\u0119puje zazwyczaj <\/strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/goraczka-u-dziecka-kiedy-budzi-niepokoj\/\"><strong>gor\u0105czka<\/strong><\/a> &#8211; temperatura cia\u0142a przekracza 38\u00b0C. <strong>Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c hipotermia<\/strong> ze spadkiem temperatury cia\u0142a poni\u017cej 36\u00b0C, co zwykle dotyczy ci\u0119\u017ckich przypadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Sepsa-u-dzieci\">Sepsa u dzieci\u00a0\u00a0\u00a0<\/h2>\n\n\n\n<p>Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 sepsy u dzieci s\u0105 zaka\u017cenia bakteryjne. W okresie noworodkowym czynnikami etiologicznymi zaka\u017ce\u0144 s\u0105 g\u0142\u00f3wnie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/paciorkowce-czy-te-bakterie-sa-grozne-objawy-zakazenia-diagnostyka-leczenie\/\">paciorkowce<\/a> grupy B (GBS), pa\u0142eczki<em> E. coli i gronkowce z gatunku Staphylococcus aureus. Sepsa w tej grupie wiekowej sepsa mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c nast\u0119pstwem zaka\u017cenia pa\u0142eczkami <\/em><em>Listeria monocytogenes<\/em>. U niemowlak\u00f3w i dzieci w wieku przedszkolnym przyczyn\u0105 rozwoju sepsy mo\u017ce by\u0107 zaka\u017cenie <em>Haemophilus influenzae<\/em> typu b, meningokokami i&nbsp;pneumokokami, ale ze wzgl\u0119du na wprowadzenie skutecznych <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kalendarz-szczepien-szczepienia-obowiazkowe-i-zalecane-dla-dzieci-i-mlodziezy\/\">szczepie\u0144<\/a> przeciwko tym drobnoustrojom, jest to zjawisko bardzo rzadkie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czynniki ryzyka rozwoju sepsy u dzieci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>u noworodk\u00f3w i niemowl\u0105t &lt; 12 m.\u017c.( szczeg\u00f3lnie &lt;3 m\u017c.) \u2013 zaka\u017cenie bakteryjne,<\/li>\n\n\n\n<li>zaburzenia uk\u0142adu immunologicznego,<\/li>\n\n\n\n<li>zabieg operacyjny lub inne procedury inwazyjne w\u00a0ci\u0105gu poprzedzaj\u0105cych 6\u00a0tygodni,<\/li>\n\n\n\n<li>naruszenie ci\u0105g\u0142o\u015bci sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n<li>cewniki naczyniowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-rozpozna\u0107-stan-septyczny-u-dzieci?\">Jak rozpozna\u0107 stan septyczny u dzieci?<\/h3>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tkowe objawy zaka\u017cenia u dzieci s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne i mog\u0105 by\u0107 znacznie mniej manifestowane ni\u017c u doros\u0142ych. Lekarz oceniaj\u0105c symptomy choroby klasyfikuje dziecko do grupy wysokiego, umiarkowanego lub ma\u0142ego ryzyka sepsy. Zaliczenie do jednej z grup ma wp\u0142yw na dalszy tryb post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/morfologia-krwi-c55\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Morfologia.jpg\" alt=\"Morfologia banerek\" class=\"wp-image-21108\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Morfologia.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Morfologia-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Morfologia-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Morfologia-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Morfologia-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>W ocenie stanu dziecka brane s\u0105 po uwag\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zachowanie,<\/li>\n\n\n\n<li>parametry \u017cyciowe,<\/li>\n\n\n\n<li>wygl\u0105d sk\u00f3ry.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Objawy-sepsy-u-dzieci\">Objawy sepsy u dzieci<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Brak lub s\u0142aba reakcja na bod\u017ace zewn\u0119trzne, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nadmierna-sennosc-w-ciagu-dnia-mozliwe-przyczyny-jakie-badania-wykonac\/\">senno\u015b\u0107<\/a>, p\u0142aczliwo\u015b\u0107, odmienne ni\u017c zazwyczaj zachowanie<\/li>\n\n\n\n<li>Zwi\u0119kszona lub zmniejszona (&lt;60\/min) cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 rytmu serca<\/li>\n\n\n\n<li>Zwi\u0119kszona cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 oddech\u00f3w<\/li>\n\n\n\n<li>Blado\u015b\u0107, sinica, szary odcie\u0144 lub marmurkowato\u015b\u0107 sk\u00f3ry<\/li>\n\n\n\n<li>Obecno\u015b\u0107 plamek wybroczynowych na sk\u00f3rze, niebledn\u0105cych przy nacisku<\/li>\n\n\n\n<li>Gor\u0105czka >38\u00b0C lub hipotermia (&lt;36\u00b0C)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&gt;&gt; Przeczytaj r\u00f3wnie\u017c: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-powazne-zagrozenie-dla-dziecka\/\">Sepsa u dziecka \u2013 powa\u017cne zagro\u017cenie dla malucha<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-sepsa-jest-zara\u017aliwa?\">Czy sepsa jest zara\u017aliwa?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Nie mo\u017cna w spos\u00f3b bezpo\u015bredni zakazi\u0107 si\u0119 seps\u0105<\/strong>, poniewa\u017c sepsa nie jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105, a stanem nieprawid\u0142owej reakcji organizmu na zaka\u017cenie. Ten sam drobnoustr\u00f3j mo\u017ce u jednej osoby doprowadzi\u0107 do posocznicy (patrz czynniki ryzyka), u innej by\u0107 przyczyn\u0105 zaka\u017cenia miejscowego, a u jeszcze innej powodowa\u0107 bezobjawow\u0105 kolonizacj\u0119 organizmu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-leczy-si\u0119-seps\u0119?\">Jak leczy si\u0119 seps\u0119?<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Leczenie sepsy polega na jak najszybszym podaniu antybiotyk\u00f3w oraz podj\u0119ciu intensywnej opieki medycznej<\/strong> (poda\u017c p\u0142yn\u00f3w, podtrzymywanie najwa\u017cniejszych czynno\u015bci \u017cyciowych). W pokonaniu sepsy niezwykle wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c wykrycie i usuni\u0119cie ogniska zaka\u017cenia. Cz\u0119sto \u017ar\u00f3d\u0142em drobnoustroj\u00f3w s\u0105 dreny, cewniki, protezy, ropnie.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"Przebieg-leczenia-sepsy\">Przebieg leczenia sepsy<\/h3>\n\n\n\n<p>Ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 szybkiego dzia\u0142ania, <strong>antybiotykoterapia wdra\u017cana jest jeszcze przed otrzymaniem wyniku posiewu bakteriologicznego<\/strong>, na kt\u00f3ry czeka si\u0119 kilka dni. Pocz\u0105tkowo stosowane s\u0105 antybiotyki o szerokim spektrum dzia\u0142ania, obejmuj\u0105ce swoim zakresem wi\u0119kszo\u015b\u0107 potencjalnych patogen\u00f3w. Po zapoznaniu z antybiogramem (profilem wra\u017cliwo\u015bci na leki), <strong>leczenie empiryczne jest korygowane i przechodzi si\u0119 na leczenie celowane<\/strong>. Ocena lekowra\u017cliwo\u015bci zidentyfikowanych drobnoustroj\u00f3w jest szczeg\u00f3lnie istotna w sepsie szpitalnej wywo\u0142ywanej cz\u0119sto przez wielooporne szczepy bakterii.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Jak-zdiagnozowa\u0107-seps\u0119?-Pakiet-bada\u0144\">Jak zdiagnozowa\u0107 seps\u0119? Pakiet bada\u0144<\/h2>\n\n\n\n<p>Diagnozowanie sepsy obejmuje:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>ocen\u0119 objaw\u00f3w klinicznych,<\/li>\n\n\n\n<li>wywiad epidemiologiczny,<\/li>\n\n\n\n<li>badania laboratoryjne,<\/li>\n\n\n\n<li>badania obrazowe: RTG, USG, tomografia komputerowa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/prokalcytonina-pct-n58\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Badanie-prokalcytoniny-PCT.png\" alt=\"Badanie prokalcytoniny (PCT) banerek\" class=\"wp-image-22219\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Badanie-prokalcytoniny-PCT.png 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Badanie-prokalcytoniny-PCT-768x192.png 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Badanie-prokalcytoniny-PCT-150x38.png 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Badanie-prokalcytoniny-PCT-300x75.png 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Badanie-prokalcytoniny-PCT-696x174.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Wyniki bada\u0144 laboratoryjnych s\u0105 niezwykle istotne zar\u00f3wno dla oceny nasilenia reakcji zapalnej, stopnia uszkodzenia narz\u0105d\u00f3w, jak i wykrycia patogenu, kt\u00f3ry by\u0142 przyczyn\u0105 zaka\u017cenia. U pacjenta chorego na seps\u0119 zlecane s\u0105: <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/morfologia-krwi-badanie-ktore-moze-uratowac-zycie\/\">morfologia<\/a> z rozmazem, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/crp-jak-interpretowac-wyniki-badania\/\">CRP<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/co-to-jest-prokalcytonina-kiedy-i-w-jakim-celu-zleca-sie-to-badanie\/\">prokalcytonina<\/a>, gazometria, st\u0119\u017cenie mleczan\u00f3w, glukoza, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/czym-jest-kreatynina-i-za-co-odpowiada\/\">kreatynina<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/co-to-jest-bilirubina-calkowita-kiedy-i-w-jakim-celu-bada-sie-jej-poziom\/\">bilirubina<\/a> oraz posiewy krwi i innych materia\u0142\u00f3w, zale\u017cnie od przypuszczalnego miejsca zaka\u017cenia. Dla wykrycia czynnika etiologicznego sepsy niezwykle przydatne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania molekularne, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 wysok\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105 i szybko\u015bci\u0105 uzyskania wyniku. Dost\u0119pne s\u0105 panele umo\u017cliwiaj\u0105ce jednoczesne wykrywanie materia\u0142u genetycznego r\u00f3\u017cnych drobnoustroj\u00f3w odpowiedzialnych za seps\u0119.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-c-reaktywne-crp-ilosciowe-i81\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne.jpg\" alt=\"Badanie CRP - (bia\u0142ko C-reaktywne) banerek\" class=\"wp-image-21101\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne.jpg 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-768x192.jpg 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-150x38.jpg 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-300x75.jpg 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Badanie-CRP-bialko-C-reaktywne-696x174.jpg 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Czy-sepsa-jest-\u015bmiertelna?\">Czy sepsa jest \u015bmiertelna?<\/h2>\n\n\n\n<p>Sepsa stanowi realne zagro\u017cenie dla \u017cycia cz\u0142owieka. <strong>Szacuje si\u0119, \u017ce <\/strong><strong>na \u015bwiecie wyst\u0119puje rocznie ok. 50 mln przypadk\u00f3w sepsy i&nbsp;11 mln zgon\u00f3w w&nbsp;jej wyniku<\/strong>. Ze wzgl\u0119du na brak rzeczywistych danych w Polsce (brak rejestracji przypadk\u00f3w sepsy) trudno jest oszacowa\u0107 skal\u0119 tego problemu w naszym kraju. Wed\u0142ug bada\u0144 punktowych mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce orientacyjna liczba przypadk\u00f3w sepsy w&nbsp;Polsce wynosi co najmniej 50 tys. rocznie, a \u015bmiertelno\u015b\u0107 na oddzia\u0142ach intensywnej terapii jest na poziomie prawie 50%.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Zako\u0144czenie\">Zako\u0144czenie<\/h2>\n\n\n\n<p>Sepsa stanowi powa\u017cne zagro\u017cenia dla \u017cycia \u2013 prowadzi do niewydolno\u015bci narz\u0105d\u00f3w, z wysokim prawdopodobie\u0144stwem zgonu. Najbardziej istotne w pokonaniu sepsy jest szybkie dzia\u0142anie. Niezb\u0119dny jest kontakt z profesjonaln\u0105 pomoc\u0105 medyczn\u0105. Potwierdzenie sepsy wymaga przeprowadzenia niezb\u0119dnej diagnostyki i bezzw\u0142ocznego wdro\u017cenia leczenia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"Sepsa-\u2013-najcz\u0119\u015bciej-zadawanie-pytanie-(FAQ)\">Sepsa \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawanie pytanie (FAQ)<\/h2>\n\n\n\n<div class=\"schema-faq wp-block-yoast-faq-block\"><div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1763989258512\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Jakie s\u0105 pierwsze objawy sepsy?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Pocz\u0105tkowe objawy sepsy s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne i mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne w zale\u017cno\u015bci od patogenu, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 pierwotne zaka\u017cenie i od odporno\u015bci pacjenta. Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 gor\u0105czka >38\u00b0C lub spadek temperatury &lt;36\u00b0C, przyspieszony rytm serca, przyspieszone t\u0119tno i oddech, wybroczynowe plamki na sk\u00f3rze (szczeg\u00f3lnie na dystalnych cz\u0119\u015bciach ko\u0144czyn i na tu\u0142owiu), kt\u00f3re nie bledn\u0105 pod naciskiem.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1763989286181\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Jakie s\u0105 etapy sepsy?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Pocz\u0105tkiem sepsy jest niepowik\u0142ana reakcja uk\u0142adu odporno\u015bciowego na infekcj\u0119, kt\u00f3ra toczy si\u0119 w organizmie. W kolejnych etapach uk\u0142ad immunologiczny przestaje radzi\u0107 sobie z obron\u0105, dochodzi do niew\u0142a\u015bciwej reakcji ustroju na zaka\u017cenia, efektem czego jest uszkodzenie i niewydolno\u015b\u0107 co najmniej jednego narz\u0105du oraz zaburzenia <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krzepniecie-krwi-na-czym-polega-jakie-czynniki-wplywaja-na-krzepliwosc-krwi\/\">krzepliwo\u015bci<\/a>. Najci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 sepsy jest wstrz\u0105s septyczny, w\u00a0kt\u00f3rym zaburzenia ze\u00a0strony uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, metaboliczne i\u00a0na\u00a0poziomie kom\u00f3rkowym s\u0105 tak g\u0142\u0119bokie, \u017ce\u00a0znacz\u0105co zwi\u0119kszaj\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1763989299644\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Ile CRP przy sepsie?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">CRP (bia\u0142ko C-reaktywne) jest niespecyficznym wyk\u0142adnikiem stanu zapalnego. Jest te\u017c potencjalnym markerem diagnostycznym lub prognostycznym w sepsie. W sepsie poziom CRP zazwyczaj jest >50 mg\/L, we wstrz\u0105sie septycznym zazwyczaj >100 mg\/L. Z\u0142ym rokowaniem jest brak spadku lub utrzymywanie si\u0119 sta\u0142ego poziomu CRP. Dobrym prognostykiem jest obni\u017cenie st\u0119\u017cenia CRP o 25%.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1763989414680\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Czy sepsa wyjdzie w morfologii?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Sepsa znajduje swoje odzwierciedlenie w morfologii, ale jako samodzielne badanie ani jej nie potwierdza, ani nie wyklucza. Wyniki zawsze nale\u017cy interpretowa\u0107 w po\u0142\u0105czeniu z obrazem klinicznym i innymi badaniami. W przebiegu sepsy obserwuje si\u0119 leukocytoz\u0119 lub leukopeni\u0119 (leukocyty>12 ty\u015b lub &lt; 4 ty\u015b), m\u0142odsze formy leukocyt\u00f3w (>10%), ziarnisto\u015bci w cytoplazmie leukocyt\u00f3w, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/maloplytkowosc-co-to-jest-objawy-rodzaje-przyczyny-jakie-badania-wykonac\/\">ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107<\/a>.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1763989430014\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Z czym mo\u017cna pomyli\u0107 seps\u0119?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Sepsa w swoim przebiegu mo\u017ce przypomina\u0107 r\u00f3\u017cne choroby zaka\u017ane. Pocz\u0105tkowe objawy (gor\u0105czka, dreszcze, og\u00f3lne rozbicie) mog\u0105 wskazywa\u0107 na <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/grypa-ostra-choroba-zakazna-ukladu-oddechowego\/\">gryp\u0119<\/a>, chocia\u017c rozw\u00f3j sepsy jest znacznie szybszy ni\u017c grypy. U noworodk\u00f3w symptomy mog\u0105 by\u0107 zbie\u017cne z przezi\u0119bieniem. Seps\u0119 mo\u017cna myli\u0107 r\u00f3wnie\u017c z zapaleniem p\u0142uc, COVID-19, zapaleniem otrzewnej, zapaleniem wyrostka robaczkowego, zapaleniem opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych, odmiedniczkowym zapaleniem nerek.<\/p> <\/div> <div class=\"schema-faq-section\" id=\"faq-question-1763989499575\"><strong class=\"schema-faq-question\"><strong>Jaki antybiotyk na seps\u0119?<\/strong><\/strong> <p class=\"schema-faq-answer\">Antybiotyki w sepsie dobiera wy\u0142\u0105cznie lekarz. Pocz\u0105tkowo, przed ustaleniem patogenu, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 seps\u0119, podawane s\u0105 antybiotyki o szerokim spektrum dzia\u0142ania. Po wykryciu drobnoustroju i ocenie jego wra\u017cliwo\u015bci na leki terapia empiryczna jest korygowana i przechodzi si\u0119 na leczenie celowane.<\/p> <\/div> <\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Bibliografia<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Daria Baros \u201eSepsa zabija co 2,8 sekundy\u201d https:\/\/www.mp.pl\/oit\/aktualnosci\/305949,sepsa-zabija-co-28-sekundy (dost\u0119p 06.11.2025 r.)<\/li>\n\n\n\n<li>World Health OrganizationSepsis\u00a0https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/sepsis (dost\u0119p 07.11.2025 r.)<\/li>\n\n\n\n<li>Rosie Hague (Konsultacja i\u00a0komentarz: dr hab. n. med. Ernest Kuchar) \u201eDiagnosing and managing sepsis in children\u201d https:\/\/www.mp.pl\/medycynarodzinna\/artykuly\/202939,sepsa-u-dzieci-rozpoznawanie-i-postepowanie (dost\u0119p 06.11.2025 r.)<\/li>\n\n\n\n<li>Rudd KE, Johnson SC, Agesa KM, Shackelford KA, Tsoi D, Kievlan DR, et al. Global, regional, and national sepsis incidence and mortality, 1990\u20132017: analysis for the Global Burden of Disease Study. Lancet. 2020;395(10219):200-11<\/li>\n\n\n\n<li>Roman Jaeschke, Mi\u0142osz Jankowski, Andrzej K\u00fcbler Sepsa i wstrz\u0105s septyczny www.mp.pl\/interna\/chapter\/B16.II.18.7. (dost\u0119p 06.11.2025 r.)<\/li>\n\n\n\n<li>Jankowski M.: Post\u0119powanie w sepsie i wstrz\u0105sie septycznym u doros\u0142ych. Om\u00f3wienie mi\u0119dzynarodowych wytycznych Surviving Sepsis Campaign<em> 2016<\/em>. Med. Prakt., 2017; 6: 23\u201333<\/li>\n\n\n\n<li>Jerzy Dzieko\u0144ski \u201eMy\u015bl o\u00a0sepsie\u201d https:\/\/www.mp.pl\/oit\/aktualnosci\/334359,mysl-o-sepsie\u00a0 (dost\u0119p 06.11.2025 r.)<\/li>\n\n\n\n<li>dr hab. n. med. Ernest Kuchar Sepsa i wstrz\u0105s septyczny www.mp.pl\/pacjent\/choroby-zakazne\/choroby\/zakazenia-bakteryjne\/160129,sepsa-i-wstrzas-septyczny (dost\u0119p 07.11.2025 r.)<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym jest i komu mo\u017ce zagra\u017ca\u0107 sepsa? Jakie badania umo\u017cliwiaj\u0105 postawienie rozpoznania i na czym polega leczenie sepsy?<\/p>\n","protected":false},"author":95,"featured_media":7328,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"coauthors":[154],"class_list":{"0":"post-7317","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-infekcje-i-pasozyty"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czym jest sepsa? Jakie daje objawy, jak przebiegaj\u0105 jej diagnostyka i leczenie? Sprawd\u017a najwa\u017cniejsze informacje o sepsie.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czym jest sepsa? Jakie daje objawy, jak przebiegaj\u0105 jej diagnostyka i leczenie? Sprawd\u017a najwa\u017cniejsze informacje o sepsie.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-24T06:21:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-24T13:31:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/sepsa-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Elwira Zawidzka\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Elwira Zawidzka\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Elwira Zawidzka\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"Czym jest sepsa? Jakie daje objawy, jak przebiegaj\u0105 jej diagnostyka i leczenie? Sprawd\u017a najwa\u017cniejsze informacje o sepsie.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","og_description":"Czym jest sepsa? Jakie daje objawy, jak przebiegaj\u0105 jej diagnostyka i leczenie? Sprawd\u017a najwa\u017cniejsze informacje o sepsie.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2023-07-24T06:21:42+00:00","article_modified_time":"2025-11-24T13:31:39+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/sepsa-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Elwira Zawidzka","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Elwira Zawidzka","Szacowany czas czytania":"13 minut","Written by":"Elwira Zawidzka"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/"},"author":{"name":"Elwira Zawidzka","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/1ae34e072d82e416ba56554dcb881d62"},"headline":"Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy","datePublished":"2023-07-24T06:21:42+00:00","dateModified":"2025-11-24T13:31:39+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/"},"wordCount":2375,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/sepsa-jpg.webp","articleSection":["Infekcje i paso\u017cyty"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["WebPage","FAQPage"],"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/","name":"Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy - Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/sepsa-jpg.webp","datePublished":"2023-07-24T06:21:42+00:00","dateModified":"2025-11-24T13:31:39+00:00","description":"Czym jest sepsa? Jakie daje objawy, jak przebiegaj\u0105 jej diagnostyka i leczenie? Sprawd\u017a najwa\u017cniejsze informacje o sepsie.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#breadcrumb"},"mainEntity":[{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989258512"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989286181"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989299644"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989414680"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989430014"},{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989499575"}],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/sepsa-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/sepsa-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"sepsa"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sepsa \u2013 objawy, przyczyny i leczenie posocznicy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/1ae34e072d82e416ba56554dcb881d62","name":"Elwira Zawidzka","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Elwira-Zawidzka-scaled-1-150x149.jpg2f127cfeae6d9bf00c170f9c737413d3","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Elwira-Zawidzka-scaled-1-150x149.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Elwira-Zawidzka-scaled-1-150x149.jpg","caption":"Elwira Zawidzka"},"description":"Specjalista mikrobiologii medycznej, diagnosta laboratoryjny, cz\u0142onek Zespo\u0142u ds. Kontroli Zaka\u017ce\u0144 Szpitalnych. Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i Akademii Leona Ko\u017ami\u0144skiego.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/elwira\/"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989258512","position":1,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989258512","name":"Jakie s\u0105 pierwsze objawy sepsy?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Pocz\u0105tkowe objawy sepsy s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne i mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne w zale\u017cno\u015bci od patogenu, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 pierwotne zaka\u017cenie i od odporno\u015bci pacjenta. Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 gor\u0105czka >38\u00b0C lub spadek temperatury &lt;36\u00b0C, przyspieszony rytm serca, przyspieszone t\u0119tno i oddech, wybroczynowe plamki na sk\u00f3rze (szczeg\u00f3lnie na dystalnych cz\u0119\u015bciach ko\u0144czyn i na tu\u0142owiu), kt\u00f3re nie bledn\u0105 pod naciskiem.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989286181","position":2,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989286181","name":"Jakie s\u0105 etapy sepsy?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Pocz\u0105tkiem sepsy jest niepowik\u0142ana reakcja uk\u0142adu odporno\u015bciowego na infekcj\u0119, kt\u00f3ra toczy si\u0119 w organizmie. W kolejnych etapach uk\u0142ad immunologiczny przestaje radzi\u0107 sobie z obron\u0105, dochodzi do niew\u0142a\u015bciwej reakcji ustroju na zaka\u017cenia, efektem czego jest uszkodzenie i niewydolno\u015b\u0107 co najmniej jednego narz\u0105du oraz zaburzenia <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/krzepniecie-krwi-na-czym-polega-jakie-czynniki-wplywaja-na-krzepliwosc-krwi\/\">krzepliwo\u015bci<\/a>. Najci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 sepsy jest wstrz\u0105s septyczny, w\u00a0kt\u00f3rym zaburzenia ze\u00a0strony uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, metaboliczne i\u00a0na\u00a0poziomie kom\u00f3rkowym s\u0105 tak g\u0142\u0119bokie, \u017ce\u00a0znacz\u0105co zwi\u0119kszaj\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989299644","position":3,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989299644","name":"Ile CRP przy sepsie?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"CRP (bia\u0142ko C-reaktywne) jest niespecyficznym wyk\u0142adnikiem stanu zapalnego. Jest te\u017c potencjalnym markerem diagnostycznym lub prognostycznym w sepsie. W sepsie poziom CRP zazwyczaj jest >50 mg\/L, we wstrz\u0105sie septycznym zazwyczaj >100 mg\/L. Z\u0142ym rokowaniem jest brak spadku lub utrzymywanie si\u0119 sta\u0142ego poziomu CRP. Dobrym prognostykiem jest obni\u017cenie st\u0119\u017cenia CRP o 25%.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989414680","position":4,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989414680","name":"Czy sepsa wyjdzie w morfologii?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Sepsa znajduje swoje odzwierciedlenie w morfologii, ale jako samodzielne badanie ani jej nie potwierdza, ani nie wyklucza. Wyniki zawsze nale\u017cy interpretowa\u0107 w po\u0142\u0105czeniu z obrazem klinicznym i innymi badaniami. W przebiegu sepsy obserwuje si\u0119 leukocytoz\u0119 lub leukopeni\u0119 (leukocyty>12 ty\u015b lub &lt; 4 ty\u015b), m\u0142odsze formy leukocyt\u00f3w (>10%), ziarnisto\u015bci w cytoplazmie leukocyt\u00f3w, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/maloplytkowosc-co-to-jest-objawy-rodzaje-przyczyny-jakie-badania-wykonac\/\">ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107<\/a>.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989430014","position":5,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989430014","name":"Z czym mo\u017cna pomyli\u0107 seps\u0119?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Sepsa w swoim przebiegu mo\u017ce przypomina\u0107 r\u00f3\u017cne choroby zaka\u017ane. Pocz\u0105tkowe objawy (gor\u0105czka, dreszcze, og\u00f3lne rozbicie) mog\u0105 wskazywa\u0107 na <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/grypa-ostra-choroba-zakazna-ukladu-oddechowego\/\">gryp\u0119<\/a>, chocia\u017c rozw\u00f3j sepsy jest znacznie szybszy ni\u017c grypy. U noworodk\u00f3w symptomy mog\u0105 by\u0107 zbie\u017cne z przezi\u0119bieniem. Seps\u0119 mo\u017cna myli\u0107 r\u00f3wnie\u017c z zapaleniem p\u0142uc, COVID-19, zapaleniem otrzewnej, zapaleniem wyrostka robaczkowego, zapaleniem opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych, odmiedniczkowym zapaleniem nerek.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Question","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989499575","position":6,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/sepsa-dlaczego-budzi-niepokoj\/#faq-question-1763989499575","name":"Jaki antybiotyk na seps\u0119?","answerCount":1,"acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Antybiotyki w sepsie dobiera wy\u0142\u0105cznie lekarz. Pocz\u0105tkowo, przed ustaleniem patogenu, kt\u00f3ry wywo\u0142a\u0142 seps\u0119, podawane s\u0105 antybiotyki o szerokim spektrum dzia\u0142ania. Po wykryciu drobnoustroju i ocenie jego wra\u017cliwo\u015bci na leki terapia empiryczna jest korygowana i przechodzi si\u0119 na leczenie celowane.","inLanguage":"pl-PL"},"inLanguage":"pl-PL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/95"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7317"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28056,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7317\/revisions\/28056"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7317"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=7317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}