- \n
- Przyczyny malarii<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przebieg malarii<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Malaria – statystyki<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka malarii<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Samokontrola po podr\u00f3\u017cy w tropiki<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Wst\u0119p<\/h2>\n\n\n\n
Termin „choroby tropikalne<\/strong>” nie zosta\u0142 zdefiniowany przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia (World Health Organization, WHO), ale jest cz\u0119\u015bci\u0105 s\u0142ownictwa medycznego od XIX <\/sup>wieku.<\/p>\n\n\n\n
Powsta\u0142 w nieokre\u015blonym czasie i stopniowo si\u0119 konsolidowa\u0142 wraz z identyfikacj\u0105 mikroorganizm\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych te choroby i poznaniem mechanizm\u00f3w ich przenoszenia.<\/p>\n\n\n\n
W praktyce termin \u201echoroby tropikalne\u201d jest cz\u0119sto rozumiany jako choroby zaka\u017ane, kt\u00f3re rozwijaj\u0105 si\u0119 w gor\u0105cych i wilgotnych warunkach<\/strong>. Do tych chor\u00f3b zaliczamy, takie jednostki chorobowe jak na przyk\u0142ad: malaria, leiszmanioza, schistosomatoza, onchocerkoza (filarioza), filarioza limfatyczna, choroba Chagasa, trypanosomatoza afryka\u0144ska i denga.<\/p>\n\n\n\n
Wiele organizm\u00f3w, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 chor\u00f3b tropikalnych, to bakterie i wirusy z rozpoznaniem objawowym charakterystycznym dla tego typu zaka\u017ce\u0144 i tego typu organizm\u00f3w. Mniej znane s\u0105 te organizmy, kt\u00f3re s\u0105 bardziej z\u0142o\u017cone i okre\u015blane jako paso\u017cyty, malaria jest takim przyk\u0142adem1<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n
Przyjmuje si\u0119, \u017ce ok. 15-20% turyst\u00f3w przebywaj\u0105cych w strefie tropikalnej ma problemy zdrowotne podczas podr\u00f3\u017cy<\/strong>, a 11% z nich cierpi na gor\u0105czk\u0119 o nieznanej przyczynie (FUO \u2013 Fever of Unknown Origin). 30-40% gor\u0105czek o nieznanym pod\u0142o\u017cu mo\u017ce mie\u0107 przyczyn\u0119 zaka\u017an\u0105<\/strong>. Najcz\u0119stszymi przyczynami FUO zwi\u0105zanymi z podr\u00f3\u017cami s\u0105: malaria, dur brzuszny, dury rzekome, \u017c\u00f3\u0142ta gor\u0105czka, wirusowe zapalenie w\u0105troby (WZW), riketsjozy, ostra choroba retrowirusowa2<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n
Profilaktyka w podr\u00f3\u017cy<\/h2>\n\n\n\n
Istotnym elementem dla os\u00f3b podr\u00f3\u017cuj\u0105cych w obszary wyst\u0119powania \u201echor\u00f3b tropikalnych\u201d jest znajomo\u015b\u0107 ich dr\u00f3g przenoszenia w celu unikania ryzykownych zachowa\u0144, a w konsekwencji unikni\u0119cia i zabezpieczenia cz\u0142owieka przed nara\u017ceniem na zaka\u017cenie. Najistotniejsze drogi przenoszenia i czynniki zaka\u017ane zwi\u0105zane z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ich zaistnienia to3<\/sup>:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
![\"choroby](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/choroby-w-strefach-tropikalnych-i-mozliwe-zrodla-zakazenia-jpg.webp\")
<\/figure>\n\n\n\nOsoby udaj\u0105ce si\u0119 w podr\u00f3\u017c do region\u00f3w, w kt\u00f3rych epidemicznie czy te\u017c endemicznie wyst\u0119puj\u0105 \u201echoroby tropikalne\u201d, przed podr\u00f3\u017c\u0105 (najlepiej 2-3 miesi\u0105ce) <\/strong>powinny skorzysta\u0107 z poradnictwa o\u015brodk\u00f3w wyspecjalizowanych w tematyce medycyna podr\u00f3\u017cy i choroby tropikalne w celu ustalenia przynajmniej kilku istotnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w poprawnego przygotowania si\u0119 do tego przedsi\u0119wzi\u0119cia lub\/i powinny skorzysta\u0107 z og\u00f3lnie dost\u0119pnych poradnik\u00f3w publikowanych na stronach instytucji do tego powo\u0142anych i akredytowanych. <\/p>\n\n\n\n
Do czynno\u015bci, kt\u00f3re nale\u017cy zaliczy\u0107 jako obowi\u0105zkowe przy planowaniu podr\u00f3\u017cy, nale\u017c\u0105 \u015brodki profilaktyczne dla podr\u00f3\u017cnych, takie jak3<\/sup>:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Konsultacja lekarska w celu odpowiedniego dobrania obowi\u0105zkowych i zalecanych szczepie\u0144 ochronnych.<\/li>\n\n\n\n
- Ustalenie konieczno\u015bci stosowania chemioprofilaktyki malarii w przypadku wyjazdu w rejony zagro\u017cone t\u0105 chorob\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- Uzyskanie informacji dotycz\u0105cych zasad nieswoistej profilaktyki chor\u00f3b zaka\u017anych w tropiku oraz bezpiecznego zachowania w takiej podr\u00f3\u017cy np. www.cdc.gov\/travel<\/a> lub www.iatatravelcentre.com<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
- Ustalenie wyposa\u017cenia apteczki podr\u00f3\u017cnej.<\/li>\n\n\n\n
- Uzyskanie informacji dotycz\u0105cej dost\u0119pno\u015bci opieki zdrowotnej w rejonie docelowym.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Malaria jako przyk\u0142ad paso\u017cytniczej choroby tropikalnej<\/h2>\n\n\n\n
Przyczyny malarii<\/h3>\n\n\n\n
Malaria (nazywana tak\u017ce zimnic\u0105) to choroba paso\u017cytnicza wywo\u0142ywana przez zarod\u017ace malarii.<\/strong> Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 sze\u015b\u0107 gatunk\u00f3w zarod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 zara\u017ca\u0107 cz\u0142owieka i w rzeczywisto\u015bci pi\u0119\u0107 pierwszych, tylko cz\u0142owieka, i wywo\u0142a\u0107 chorob\u0119 zwan\u0105 malari\u0105 (zimnic\u0105). Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Plasmodium falciparum<\/em>, zarodziec sierpowaty,<\/li>\n\n\n\n
- Plasmodium vivax<\/em>, zarodziec ruchliwy,<\/li>\n\n\n\n
- Plasmodium ovale wallikieri<\/em>, zarodziec owalny,<\/li>\n\n\n\n
- Plasmodium ovale curtisii<\/em>, zarodziec owalny,<\/li>\n\n\n\n
- Plasmodium malariae, <\/em>zarodziec pasmowaty,<\/li>\n\n\n\n
- Plasmodium knowlesi, <\/em>zarodziec ma\u0142pi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wektorem malarii jest<\/strong> komar widliszek (Anopheles spp)<\/strong>. Za wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ci\u0119\u017ckiej malarii na \u015bwiecie odpowiada zaka\u017cenie P. falciparum1<\/sup>. Wynika to z jego zdolno\u015bci do zajmowania wszystkich stadi\u00f3w erytrocyt\u00f3w (P. vivax i ovale atakuje wy\u0142\u0105cznie retikulocyty i m\u0142ode erytrocyty, a P. malariae starsze krwinki). Ka\u017cdy z gatunk\u00f3w ma sw\u00f3j okres wyl\u0119gania: P. falciparum \u2013 12 dni, P. vivax \u2013 13 dni, P. ovale \u2013 17 dni, P. malariae \u2013 28 dni.<\/p>\n\n\n\n
Przebieg malarii<\/h3>\n\n\n\n
Choroba ma przebieg zwi\u0105zany z cyklem rozwojowym zarod\u017ac\u00f3w i dzieli si\u0119 na faz\u0119 przederytrocytaln\u0105 i erytrocytaln\u0105. W fazie przederytrocytalnej po wnikni\u0119ciu do organizmu sporozoity przemieszczaj\u0105 si\u0119 do w\u0105troby i atakuj\u0105 hepatocyty, w kt\u00f3rych przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w posta\u0107 schizonta, dochodzi do ich namno\u017cenia i uwolnienia nast\u0119pnej postaci, czyli merozoita, kt\u00f3ry ma zdolno\u015b\u0107 wnikania do erytrocyt\u00f3w. W fazie erytrocytalnej dochodzi do namna\u017cania trofozoit\u00f3w i rozpadu erytrocyt\u00f3w, a tak\u017ce zainfekowania nast\u0119pnej partii krwinek czerwonych. Namna\u017canie i rozpad erytrocyt\u00f3w przyjmuj\u0105 posta\u0107 synchronizowan\u0105 czasowo z objawami cyklicznej gor\u0105czki. Cykle s\u0105 r\u00f3\u017cne dla r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w Plasmodium spp i wynosz\u0105 dla P. vivax i P. ovale 48 h [trzeciaczka], dla P. malariae i P. falciparum 72 h [czwartaczka] i dla P. knowlesi 24h. Po kilku lub kilkunastu cyklach powstaj\u0105 gametocyty, kt\u00f3re s\u0105 inwazyjne dla komar\u00f3w. Podczas \u017cerowania komary zara\u017caj\u0105 si\u0119, a w ich organizmach zachodzi faza p\u0142ciowa cyklu rozwojowego.11,13<\/sup><\/p>\n\n\n\n
![\"malaria](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/malaria-1-jpg.webp\")
<\/figure>\n\n\n\nNajbardziej zjadliwym paso\u017cytem jest P. falciparum<\/em>, odpowiada on za prawie 90% zgon\u00f3w, z kolei P. vivax<\/em> odpowiada za prawie 80% zachorowa\u0144.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Malaria – statystyki<\/h3>\n\n\n\n
Wed\u0142ug raportu WHO liczba zgon\u00f3w z powodu malarii (zimnicy) z roku na rok jest coraz mniejsza. W 2000 roku na \u015bwiecie w wyniku malarii zmar\u0142o oko\u0142o miliona os\u00f3b, natomiast w 2017 roku liczba ta zmniejszy\u0142a si\u0119 do warto\u015bci poni\u017cej 450 000, czyli o wi\u0119cej ni\u017c 50%.4,6<\/sup><\/p>\n\n\n\n
W podanej powy\u017cej liczbie zgon\u00f3w oko\u0142o 2\/3 (290 000) dotyczy\u0142o dzieci poni\u017cej 5. roku \u017cycia, co daje \u015brednio 800 zgon\u00f3w najm\u0142odszych dzieci dziennie.5<\/sup><\/p>\n\n\n\n
Natomiast w ostatnim raporcie Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chor\u00f3b (ECDC) z 2023 roku odnosz\u0105cego si\u0119 do stanu epidemiologii malarii w 2020 roku na \u015bwiecie wskazano, \u017ce oszacowano oko\u0142o 241 milion\u00f3w przypadk\u00f3w infekcji w 85 endemicznych krajach z oko\u0142o 627 tysi\u0105cami zgon\u00f3w. Do transmisji malarii dochodzi\u0142o g\u0142\u00f3wnie na du\u017cej cz\u0119\u015bci obszar\u00f3w centralnej i po\u0142udniowej Ameryki, Afryki, Azji i Oceanii. Mo\u017cna z tych dany wywnioskowa\u0107, \u017ce tendencja spadkowa zosta\u0142a zahamowana, a nawet dosz\u0142o do jej odwr\u00f3cenia i ponownego wzrostu liczby zgon\u00f3w.7,8,9<\/sup> <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Ten sam raport podaje sytuacj\u0119 epidemiologiczn\u0105 w krajach Unii Europejskiej w latach 2016 -2020. W tym okresie w 2016 roku stwierdzono 8226 przypadk\u00f3w malarii, a w 2020 roku tylko 2369, w Polsce zaraportowano 38 przypadk\u00f3w w 2016 roku i tylko 7 przypadk\u00f3w w 2020 roku. Taka sytuacja by\u0142a prawdopodobnie spowodowana dwoma g\u0142\u00f3wnymi czynnikami, pierwszym zwi\u0105zanym z profilaktyk\u0105, prewencj\u0105 i wzrastaj\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 podr\u00f3\u017cuj\u0105cych Europejczyk\u00f3w, drugi z sytuacj\u0105 pandemiczn\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z wirusem SARS-CoV-2<\/a>, kt\u00f3ra radykalnie ograniczy\u0142a turystyk\u0119 do strefy tropikalnej i subtropikalnej.7,8,9<\/sup> <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Profilaktyka malarii<\/h3>\n\n\n\n
Profilaktyka malarii (zimnicy) zosta\u0142a zdefiniowana przez WHO jako strategia ABCDE<\/strong>, gdzie skr\u00f3t nazwy pochodzi od pierwszych liter angielskich nazw dzia\u0142a\u0144 sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na prawid\u0142owe dzia\u0142ania profilaktyczne.6,10<\/sup> Dzia\u0142ania te to:<\/p>\n\n\n\n
A. \u015awiadomo\u015b\u0107 ryzyka (edukacja) – A<\/strong>wareness<\/p>\n\n\n\n
B. Ochrona przed uk\u0142uciami komar\u00f3w \u2013 B<\/strong>ites of mosquitoes<\/p>\n\n\n\n
C. Chemioprofilaktyka – C<\/strong>hemoprophylaxis<\/p>\n\n\n\n
D. Rozpoznanie (okres od 7 dni pobytu do 3 miesi\u0119cy po powrocie) – D<\/strong>iagnosis <\/p>\n\n\n\n
E. Unikanie aktywno\u015bci w \u015brodowisku sprzyjaj\u0105cym ekspozycji (np. tereny podmok\u0142e) \u2013 E<\/strong>nvironments<\/p>\n\n\n\n
Z kolei zwalczanie malarii (zimnicy) mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako proces wielopoziomowy i wielokierunkowy. Na kt\u00f3ry sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 takie dzia\u0142ania jak:<\/strong>3,4,10<\/sup> <\/p>\n\n\n\n
- \n
- profilaktyka nieswoista (stosowanie repelent\u00f3w i moskitier nas\u0105czonych \u015brodkami owadob\u00f3jczymi),<\/li>\n\n\n\n
- prace nad modyfikacj\u0105 genetyczn\u0105 gatunk\u00f3w komar\u00f3w przenosz\u0105cych zimnic\u0119,<\/li>\n\n\n\n
- stosowanie szczepie\u0144, szczeg\u00f3lnie dzieci w obszarach endemicznych,<\/li>\n\n\n\n
- profilaktyka swoista (np. chemioprofilaktyka, czyli stosowanie lek\u00f3w przeciwmalarycznych przed podr\u00f3\u017c\u0105 do kraj\u00f3w endemicznych i w jej trakcie).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
WHO nie zaleca podr\u00f3\u017cy na tereny endemiczne z niemowl\u0119tami i ma\u0142ymi dzie\u0107mi<\/strong> ze wzgl\u0119du na ryzyko ci\u0119\u017ckiego przebiegu i powik\u0142a\u0144 malarii wywo\u0142anej przez P. falciparum<\/em>, a je\u017celi jest to konieczne, bezwzgl\u0119dnie nale\u017cy przestrzega\u0107 zasad profilaktyki.10<\/sup><\/p>\n\n\n\n
WHO podaje, jakie dzia\u0142ania (zalecenia) profilaktyczne nale\u017cy zastosowa\u0107 w zale\u017cno\u015bci od ryzyka, jakie niesie za sob\u0105 podr\u00f3\u017c w okre\u015blone regiony endemiczne wyst\u0119powania malarii.6,10<\/sup><\/p>\n\n\n\n
Zapobieganie malarii w podr\u00f3\u017cy w zale\u017cno\u015bci od ryzyka zaka\u017cenia i lekooporno\u015bci zarod\u017ac\u00f3w malarii:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
![\"zapobieganie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/zapobieganie-malarii-w-zaleznosci-od-kierunku-podrozy-jpg.webp\")
<\/figure>\n\n\n\nSamokontrola po podr\u00f3\u017cy w tropiki<\/h2>\n\n\n\n
Dla malarii nie ma typowych dolegliwo\u015bci chorobowych, szczeg\u00f3lnie w pocz\u0105tkowej fazie choroby, dlatego pocz\u0105tkowe objawy u zara\u017conego turysty s\u0105 zwykle niecharakterystyczne i mo\u017cna je pomyli\u0107 z gryp\u0105<\/a> lub innymi infekcjami wirusowymi<\/strong>. Je\u017celi po powrocie z podr\u00f3\u017cy z obszaru gdzie endemicznie wyst\u0119puje malaria, wyst\u0105pi\u0105 objawy grypopodobne lub wyst\u0105pi\u0105 takie objawy jak gor\u0105czka z dreszczami oraz potami, b\u00f3l g\u0142owy i mi\u0119\u015bni, os\u0142abienie i z\u0142e samopoczucie<\/strong> i dodatkowo mo\u017cna te objawy skojarzy\u0107 z uk\u0105szeniem przez komara, to powinno si\u0119 skorzysta\u0107 z konsultacji lekarskiej w plac\u00f3wce zajmuj\u0105cej si\u0119 diagnozowaniem chor\u00f3b tropikalnych<\/strong>. Konieczno\u015b\u0107 skorzystania z konsultacji znacznie wzrasta, gdy dodatkowo wyst\u0105pi\u0105 nudno\u015bci, wymioty, biegunki<\/a> i \u017c\u00f3\u0142taczka<\/a>. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cdy dzie\u0144 zw\u0142oki niesie za sob\u0105 ryzyko ci\u0119\u017ckiego przebiegu choroby<\/strong>.14<\/sup> <\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi zamiast do specjalistycznej jednostki pacjent z w\/w objawami trafi do lekarza POZ, to powinien pami\u0119ta\u0107, by koniecznie<\/strong> przekaza\u0107 informacj\u0119 o swoim pobycie w krajach strefy tropikalnej, nawet je\u015bli od pobytu up\u0142yn\u0119\u0142o kilka miesi\u0119cy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
![\"Malaria](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Malaria-\u2013-badanie-przeciwcial-IgG-i-IgM.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n![\"Wykrywanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Wykrywanie-DNA-Plasmodium-falciparum.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
Ekspozycja na zarod\u017ace malarii nie zapewnia ochrony przed ponownym zachorowaniem, a nabyta w ten spos\u00f3b odporno\u015b\u0107 jest tylko cz\u0119\u015bciowa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Od dawna podejmowane s\u0105 pr\u00f3by opracowania skutecznej szczepionki przeciwko zarod\u017acom wywo\u0142uj\u0105cym malari\u0119. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce Plasmodium spp<\/em>. to organizm eukariotyczny o bardzo z\u0142o\u017conym cyklu \u017cyciowym wywo\u0142uj\u0105cym zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105 w organizmie cz\u0142owieka, prace nad wi\u0119kszo\u015bci\u0105 szczepionek ko\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem.<\/p>\n\n\n\n
Ostatnio uko\u0144czono jednak prace nad now\u0105 szczepionk\u0105 przeciwko malarii (zimnicy), kt\u00f3ra ma szans\u0119 wp\u0142yn\u0105\u0107 \u2013 przynajmniej cz\u0119\u015bciowo \u2013 na statystyk\u0119 zachorowa\u0144 na malari\u0119 wywo\u0142ywan\u0105 przez Plasmodium falciparum<\/em>.11,12<\/sup><\/p>\n\n\n\n
Szczepionka ta to RTS,S\/AS01<\/strong> – jest ona jedyn\u0105 szczepionk\u0105 przeciwko malarii (zimnicy)<\/strong>, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a III faz\u0119 bada\u0144 klinicznych. Jest to szczepionka podjednostkowa, zawieraj\u0105ca bia\u0142ko PfCSP (Plasmodium falciparum circumsporozoite protein<\/em>) obecne na powierzchni sporozoit\u00f3w. Nie zak\u0142ada si\u0119, \u017ce stosowanie tej szczepionki przyczyni si\u0119 do ca\u0142kowitej eradykacji zachorowa\u0144 wywo\u0142anych przez Plasmodium falciparum. <\/em>Prawdopodobnie nie b\u0119dzie ona r\u00f3wnie\u017c odgrywa\u0107 istotnej roli w medycynie podr\u00f3\u017cy \u2013 przemawia za tym jej ograniczona skuteczno\u015b\u0107<\/strong> oraz konieczno\u015b\u0107 stosowania wielu dawek w stosunkowo d\u0142ugim przedziale czasu. Na razie ta szczepionka jest przeznaczona wy\u0142\u0105cznie do stosowania u os\u00f3b zamieszkuj\u0105cych Afryk\u0119<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Informacje dodatkowe:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Laboratorium Analiz Lekarskich ALAB Gdynia Powstania Styczniowego 9b, \u015bwiadcz\u0105ce us\u0142ugi medycyny laboratoryjnej dla Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej wykonuje jako jedyne medyczne laboratorium diagnostyczne pe\u0142en pakiet bada\u0144 z zakresu diagnostyki malarii<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\nPi\u015bmiennictwo:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Pujara P et al, An introduction to Tropical Disease: A review article. International Journal of Medical Microbiology and and Tropical Diseases 2016; 2(3): 81-83<\/li>\n\n\n\n
- https:\/\/politykazdrowotna.com\/artykul\/w-polsce-rosnie-liczba-zachorowan-na-choroby-tropikalne\/839799<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Interna Szczeklika 2022-2023, A. Szczeklik, P. Gajewski, MP, ISBN: 9788374306683<\/li>\n\n\n\n
- CDC: Malaria \u2013 about malaria. www.cdc.gov\/malaria\/about\/index.html<\/a><\/li>\n\n\n\n
- The Top 10 causes of Death. WHO, 2017. www.who.int\/mediacentre\/factsheets\/fs310\/en<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Global Malaria Programme. World Malaria Report 2017. WHO, 2017. www.who.int\/malaria\/publications\/world-malaria-report-2017\/report\/en\/<\/a><\/li>\n\n\n\n
- https:\/\/www.ecdc.europa.eu\/en\/publications-data\/malaria-annual-epidemiological-report-2020<\/a><\/li>\n\n\n\n
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Introduction to the Annual Epidemiological Report [internet]. Stockholm: ECDC; 2017 [cited 14 October 2022]. Available from: http:\/\/ecdc.europa.eu\/annual-epidemiological-reports\/methods<\/a><\/li>\n\n\n\n
- World Health Organization (WHO). World malaria report 2021. Geneva: WHO; 2021. Available from: World malaria report 2021 (who.int)<\/a><\/li>\n\n\n\n
- https:\/\/cdn.who.int\/media\/docs\/default-source\/travel-and-health\/9789241580472-eng-chapter-7.pdf?sfvrsn=8be7067_7<\/li>\n\n\n\n
- https:\/\/www.mp.pl\/szczepienia\/artykuly\/przegladowe\/203159,szczepienia-przeciwko-zarodzcom-malarii<\/li>\n\n\n\n
- www.who.int\/malaria\/media\/malaria-vaccine-implementation-qa\/en\/<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Emerging Infectious Diseases \u2022 www.cdc.gov\/eid \u2022 Vol. 29, No. 6, June 2023<\/li>\n\n\n\n
- https:\/\/www.mp.pl\/pacjent\/zdrowiewpodrozy\/malaria\/62861,malaria<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jakie s\u0105 przyczyny i przebieg malarii? W jaki spos\u00f3b zminimalizowa\u0107 ryzyko zachorowania podczas podr\u00f3\u017cy?<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":7379,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"coauthors":[181],"class_list":{"0":"post-7353","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-infekcje-i-pasozyty"},"acf":[],"yoast_head":"\n
Malaria - przyczyny, objawy, diagnostyka, profilaktyka malarii<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Malaria to choroba paso\u017cytnicza, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 w rejonach tropikalnych. Sprawd\u017a, na czym polega ta choroba oraz jak si\u0119 przed ni\u0105 chroni\u0107.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Malaria - przyczyny, objawy, diagnostyka, profilaktyka malarii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Malaria to choroba paso\u017cytnicza, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 w rejonach tropikalnych. Sprawd\u017a, na czym polega ta choroba oraz jak si\u0119 przed ni\u0105 chroni\u0107.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-07-19T06:39:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-24T11:03:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/malaria-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Krzysztof \u0141angowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Krzysztof \u0141angowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Krzysztof \u0141angowski\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Malaria - przyczyny, objawy, diagnostyka, profilaktyka malarii","description":"Malaria to choroba paso\u017cytnicza, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 w rejonach tropikalnych. Sprawd\u017a, na czym polega ta choroba oraz jak si\u0119 przed ni\u0105 chroni\u0107.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Malaria - przyczyny, objawy, diagnostyka, profilaktyka malarii","og_description":"Malaria to choroba paso\u017cytnicza, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 w rejonach tropikalnych. Sprawd\u017a, na czym polega ta choroba oraz jak si\u0119 przed ni\u0105 chroni\u0107.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2023-07-19T06:39:13+00:00","article_modified_time":"2026-03-24T11:03:18+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/malaria-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Krzysztof \u0141angowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Krzysztof \u0141angowski","Szacowany czas czytania":"12 minut","Written by":"Krzysztof \u0141angowski"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/"},"author":{"name":"Krzysztof \u0141angowski","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/668637406812ff29170ec5de5ad489e1"},"headline":"Choroby tropikalne cz.1 – malaria","datePublished":"2023-07-19T06:39:13+00:00","dateModified":"2026-03-24T11:03:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/"},"wordCount":1990,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/malaria-jpg.webp","articleSection":["Infekcje i paso\u017cyty"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/","name":"Malaria - przyczyny, objawy, diagnostyka, profilaktyka malarii","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/malaria-jpg.webp","datePublished":"2023-07-19T06:39:13+00:00","dateModified":"2026-03-24T11:03:18+00:00","description":"Malaria to choroba paso\u017cytnicza, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 w rejonach tropikalnych. Sprawd\u017a, na czym polega ta choroba oraz jak si\u0119 przed ni\u0105 chroni\u0107.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/malaria-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/malaria-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"malaria"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroby-tropikalne-malaria\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Choroby tropikalne cz.1 – malaria"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/668637406812ff29170ec5de5ad489e1","name":"Krzysztof \u0141angowski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Krzysztof-Langowski-jpg-150x150.webp4f604a76df3f25fc18990559522a1889","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Krzysztof-Langowski-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Krzysztof-Langowski-jpg-150x150.webp","caption":"Krzysztof \u0141angowski"},"description":"Dyrektor medyczny w grupie ALAB, farmaceuta, diagnosta laboratoryjny z II st. specjalizacji z analityki klinicznej. Master of Business Administration (MBA) - zarz\u0105dzanie w ochronie zdrowia. Cz\u0142onek Zarz\u0105du Oddzia\u0142u Gda\u0144skiego Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej, wyk\u0142adowca na Wydziale Farmaceutycznym, kierunek analityka medyczna Gda\u0144skiego Uniwersytetu Medycznego, Absolwent Wydzia\u0142u Farmaceutycznego w Akademii Medycznej w Gda\u0144sku (obecnie GUMED) i Akademii im. Leona Ko\u017ami\u0144skiego w Warszawie.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/krzysztof-langowski\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7353","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7353"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30451,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7353\/revisions\/30451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7379"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7353"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=7353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
- Plasmodium vivax<\/em>, zarodziec ruchliwy,<\/li>\n\n\n\n
- Przebieg malarii<\/a><\/li>\n\n\n\n