Nerki<\/strong> to narz\u0105dy odpowiedzialne za filtrowanie krwi i wydalanie szkodliwych substancji z organizmu wraz z moczem. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z oko\u0142o 1 miliona nefron\u00f3w (jednostek filtruj\u0105cych), przez kt\u00f3re codziennie przep\u0142ywa \u015brednio 1500 litr\u00f3w krwi, a wi\u0119c cyrkulacja krwi zachodzi oko\u0142o 300 razy dziennie.<\/p>\n\n\n\n Do g\u0142\u00f3wnych funkcji nerek zaliczamy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Im wi\u0119cej lek\u00f3w i suplement\u00f3w przyjmujemy, im wi\u0119cej u\u017cywek stosujemy, tym bardziej obci\u0105\u017camy nerki (i przy okazji w\u0105trob\u0119). Niew\u0142a\u015bciwa praca nerek mo\u017ce mie\u0107 bardzo powa\u017cne skutki dla ca\u0142ego organizmu, gdy\u017c je\u017celi toksyczne substancje nie b\u0119d\u0105 przez nie skutecznie usuwane na zewn\u0105trz, w\u00f3wczas rozpocznie si\u0119 ich magazynowanie w tkankach, co mo\u017ce skutkowa\u0107 ich uszkodzeniami. Niezdiagnozowane i nieleczone choroby nerek maj\u0105 bardzo powa\u017cne nast\u0119pstwa<\/strong> i mog\u0105 prowadzi\u0107 m.in. do zaburze\u0144 rytmu serca, niewydolno\u015bci oddechowej, obrz\u0119k\u00f3w, zatrucia, osteoporozy. Dobrostan nerek pogarsza si\u0119 wraz z wiekiem, a tak\u017ce w wyniku wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych chor\u00f3b, dlatego warto co jaki\u015b czas monitorowa\u0107 stan pracy naszych nerek<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Parametry tego badania opisuj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykochemiczne moczu<\/a>, jego sk\u0142ad biochemiczny oraz ocen\u0119 mikroskopow\u0105<\/strong>. Analiza odbywa si\u0119 przy u\u017cyciu wieloparametrowych test\u00f3w paskowych wykrywaj\u0105cych p\u00f3\u0142ilo\u015bciowo bia\u0142ko, glukoz\u0119, azotany, bilirubin\u0119, urobilinogen, cia\u0142a ketonowe, erytrocyty, leukocyty oraz ci\u0119\u017car w\u0142a\u015bciwy i pH moczu. Kolejnym etapem analizy jest mikroskopowe badanie osadu moczu <\/strong>polegaj\u0105ce na policzeniu w kilku polach widzenia element\u00f3w morfotycznych obecnych w moczu.<\/p>\n\n\n\n W schorzeniach nerek szczeg\u00f3lne znaczenie ma obecno\u015b\u0107 i morfologia erytrocyt\u00f3w, obecno\u015b\u0107 bia\u0142ka, nab\u0142onk\u00f3w, sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych oraz wa\u0142eczk\u00f3w w osadzie moczu. W zaka\u017ceniach dr\u00f3g moczowych<\/a> w badaniu og\u00f3lnym moczu<\/strong><\/a> stwierdza si\u0119 obecno\u015b\u0107 czynnika infekcyjnego \u2013 bakterii, grzyb\u00f3w, paso\u017cyt\u00f3w oraz leukocyt\u00f3w. Na podstawie tego badania do\u015bwiadczony lekarz mo\u017ce oceni\u0107 kondycj\u0119 niemal ca\u0142ego organizmu.<\/p>\n\n\n\n Fizjologicznie w moczu wyst\u0119puj\u0105 \u015bladowe (niewykrywalne standardowymi metodami) ilo\u015bci protein. W schorzeniach nerek dochodzi do zwi\u0119kszonego przechodzenia bia\u0142ka do moczu i\/lub zmniejszonego jego wychwytu zwrotnego. Bia\u0142komocz kliniczny<\/strong> to nasilona utrata bia\u0142ka z moczem, mo\u017cliwa do wykrycia ju\u017c w trakcie og\u00f3lnego badania moczu, kt\u00f3ra \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce m.in. o nefropatii cukrzycowej, k\u0142\u0119buszkowym zapaleniu nerek czy toksycznym ich uszkodzeniu.<\/p>\n\n\n\n Badanie bia\u0142ka ca\u0142kowitego – dowiedz si\u0119 wi\u0119cej!<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n Jest bia\u0142kiem wydalanym w najwi\u0119kszym stopniu przez nerki obj\u0119te procesem chorobowym. Jej funkcja w organizmie polega na utrzymaniu prawid\u0142owego ci\u015bnienia onkotycznego i transporcie szeregu substancji<\/strong>. Zmniejszenie poziomu tego bia\u0142ka i jego ucieczka z moczem wi\u0105\u017ce si\u0119 z powstawaniem obrz\u0119k\u00f3w, a jego spadek poni\u017cej dolnej granicy normy jest stanem zagra\u017caj\u0105cym \u017cyciu.<\/p>\n\n\n\n Produkt pochodny przemian metabolicznych zachodz\u0105cych w mi\u0119\u015bniach i jeden z niewielu zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 w nerkach filtrowane i prawie w ca\u0142o\u015bci usuwane do moczu. Je\u017celi nerki pracuj\u0105 w nieprawid\u0142owy spos\u00f3b, a ich funkcja filtrowania szkodliwych substancji zostaje upo\u015bledzona, kreatynina nie jest wydalana z organizmu z moczem, a magazynuje si\u0119 w osoczu. Dlatego zar\u00f3wno mocz, jak i krew mog\u0105 by\u0107 materia\u0142em do badania jej st\u0119\u017cenia. Normy st\u0119\u017cenia u kobiet b\u0119d\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y od norm dla m\u0119\u017cczyzn – wynika to z r\u00f3\u017cnicy masy mi\u0119\u015bniowej w budowie cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Na podstawie poziomu kreatyniny w surowicy krwi<\/strong><\/a> uzyskujemy informacj\u0119 o efektywno\u015bci jednego z etap\u00f3w powstawania moczu \u2013 filtracji k\u0142\u0119buszkowej (klirens kreatyniny eGFR). Wsp\u00f3\u0142czynnik filtracji k\u0142\u0119buszkowej eGFR<\/a> pozwala oceni\u0107 wielko\u015b\u0107 przes\u0105czania k\u0142\u0119buszkowego w nerkach i jest wyliczany na podstawie wyniku st\u0119\u017cenia kreatyniny w surowicy krwi. Zakres referencyjny wsp\u00f3\u0142czynnika filtracji k\u0142\u0119buszkowej eGFR jest zale\u017cny od wieku i p\u0142ci.<\/p>\n\n\n\n Bia\u0142ko, kt\u00f3re ulega prawie ca\u0142kowitemu wch\u0142anianiu zwrotnemu w k\u0142\u0119buszkach nerkowych, po czym jest degradowane w kom\u00f3rkach cewek proksymalnych nerek. Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie cystatyny C w surowicy wskazuje na obni\u017cenie wsp\u00f3\u0142czynnika przes\u0105czania k\u0142\u0119buszkowego, pozwalaj\u0105c wykry\u0107 niewydolno\u015b\u0107 nerek ju\u017c na bardzo wczesnym etapie.<\/p>\n\n\n\n Produkcja cystatyny C<\/strong><\/a> jest taka sama przez ca\u0142y czas \u017cycia kom\u00f3rki i nie jest zale\u017cna od p\u0142ci, wieku oraz masy mi\u0119\u015bniowej, a na jej wytwarzanie nie maj\u0105 wp\u0142ywu procesy zapalne, dlatego szczeg\u00f3lnie zaleca si\u0119 to badanie u chorych na marsko\u015b\u0107 w\u0105troby, oty\u0142ych lub z bardzo ma\u0142\u0105 mas\u0105 mi\u0119\u015bniow\u0105, u kt\u00f3rych oznaczenie kreatyniny nie jest miarodajne.<\/p>\n\n\n\n Mocznik to ko\u0144cowy produkt przemiany bia\u0142kowej w organizmie. Jest wydalany przez nerki, a wi\u0119c zawsze obecny w moczu. St\u0119\u017cenie mocznika we krwi<\/a> <\/strong>jest wypadkow\u0105 jego produkcji, kt\u00f3ra zachodzi w w\u0105trobie i jego wydalania przez nerki. Jego wzrost w surowicy \u015bwiadczy o niewydolno\u015bci nerek lub niewydolno\u015bci pozanerkowej np. zw\u0119\u017ceniu moczowod\u00f3w, obni\u017cenie za\u015b o uszkodzeniu w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n Kwas moczowy jest produktem rozpadu zasad purynowych w 75-80% wydalanym przez nerki. Wy\u017csze st\u0119\u017cenie kwasu moczowego obserwuje si\u0119 u pacjent\u00f3w, kt\u00f3rych dieta jest bardzo bogata w bia\u0142ko pochodzenia zwierz\u0119cego i ro\u015blinnego. D\u0142ugotrwale utrzymuj\u0105ce si\u0119 w surowicy wysokie st\u0119\u017cenie kwasu moczowego<\/a><\/strong> mo\u017ce by\u0107 powodem dny moczanowej<\/a> lub kamicy nerkowej, gdy\u017c jego kryszta\u0142ki mog\u0105 odk\u0142ada\u0107 si\u0119 w stawach (dna moczanowa) lub w nerkach w postaci kamieni.<\/p>\n\n\n\n Erytropoetyna<\/a><\/strong> jest produkowana g\u0142\u00f3wnie w korze nerek i wydalana z moczem. Je\u015bli nerki s\u0105 uszkodzone i nie wytwarzaj\u0105 wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci erytropoetyny np. w przewlek\u0142ej niewydolno\u015bci nerek, w\u00f3wczas wytwarzanych jest zbyt ma\u0142o czerwonych krwinek, co powoduje niedokrwisto\u015b\u0107<\/a>. Sytuacja przeciwna ma miejsce, gdy produkcja erytropoetyny (EPO) jest zbyt wysoka – zazwyczaj w przypadku guz\u00f3w nerek – co z kolei wywo\u0142uje nadkrwisto\u015b\u0107 i prowadzi do zwi\u0119kszenia lepko\u015bci krwi, a tym samym nadci\u015bnienia, zakrzep\u00f3w, zawa\u0142\u00f3w, udar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Niewydolne nerki trac\u0105 zdolno\u015b\u0107 wydalania fosforu stosunkowo wcze\u015bnie, st\u0105d pierwiastek ten zaczyna stopniowo gromadzi\u0107 si\u0119 w organizmie ju\u017c u pacjent\u00f3w ze \u015brednio zaawansowan\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 nerek. Wraz z post\u0119pem choroby ro\u015bnie st\u0119\u017cenie fosforu we krwi<\/a><\/strong>, czego najgro\u017aniejszym powik\u0142aniem mo\u017ce by\u0107 post\u0119puj\u0105ce odwapnienie ko\u015bci prowadz\u0105ce do osteoporozy.<\/p>\n\n\n\n W warunkach ambulatoryjnych prostym badaniem wykrywaj\u0105cym nisk\u0105 koncentracj\u0119 bia\u0142ka w moczu jest wyznaczenie stosunku st\u0119\u017ce\u0144 albuminy do kreatyniny (ACR). Wska\u017anik ACR pozwala na wczesne wykrycie uszkodzenia bariery filtracyjnej nerek.<\/p>\n\n\n\n Badanie mikrobiologiczne – bakteriologiczne lub mykologiczne ma na celu dok\u0142adn\u0105 identyfikacj\u0119 patogenu wywo\u0142uj\u0105cego infekcj\u0119 oraz ocen\u0119 jego wra\u017cliwo\u015bci na r\u00f3\u017cne grupy lek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Wskazane do wykonania w przypadku stwierdzenia w badaniu og\u00f3lnym obecno\u015bci grzyb\u00f3w lub du\u017cej ilo\u015bci bakterii w osadzie moczu, a tak\u017ce w aktywnych infekcjach dr\u00f3g moczowo-p\u0142ciowych.<\/p>\n\n\n\n Test umo\u017cliwia rozdzia\u0142 poszczeg\u00f3lnych bia\u0142ek w oparciu o r\u00f3\u017cnice w ich ruchliwo\u015bci w polu elektrycznym, a ich warto\u015bci s\u0105 przedstawiane na tle st\u0119\u017cenia bia\u0142ka ca\u0142kowitego. Badanie proteinogramu<\/strong><\/a> jest szczeg\u00f3lnie przydatne w dalszej, szczeg\u00f3\u0142owej diagnostyce schorze\u0144 nerek. Wzrost st\u0119\u017cenia alfa -2 globulin i beta-2 globulin w surowicy z r\u00f3wnoczesnym zmniejszeniem gamma-globulin i albumin to obraz charakterystyczny dla zespo\u0142u nerczycowego.<\/p>\n\n\n\n Podwy\u017cszone warto\u015bci alfa-2 makroglobuliny<\/strong><\/a> w surowicy wskazuj\u0105 na zesp\u00f3\u0142 nerczycowy.<\/p>\n\n\n\n Badanie beta-2-mikroglobuliny<\/strong><\/a> przydatne jest w r\u00f3\u017cnicowaniu uszkodzenia k\u0142\u0119buszk\u00f3w od uszkodzenia kanalik\u00f3w nerkowych, pozwala r\u00f3wnie\u017c szybko zdiagnozowa\u0107 wczesne odrzucenie przez pacjent\u00f3w przeszczepionej nerki. Wy\u017csze st\u0119\u017cenia b2-m w moczu \u015bwiadcz\u0105 o dysfunkcji kanalik\u00f3w nerkowych, za\u015b wzrost st\u0119\u017cenia b2-m w surowicy \u015bwiadczy o zmniejszeniu filtracji k\u0142\u0119buszkowej.<\/p>\n\n\n\n Pozwala oceni\u0107 wydolno\u015b\u0107 nerek i wielko\u015b\u0107 przes\u0105czania k\u0142\u0119buszkowego eGFR na podstawie st\u0119\u017cenia kreatyniny w osoczu i w dobowej zbi\u00f3rce moczu. Badanie mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako uzupe\u0142niaj\u0105ce w przypadku nieprawid\u0142owej warto\u015bci eGFR wyliczanej ze standardowego badania kreatyniny i uwzgl\u0119dnia dodatkowe zmienne takie jak masa cia\u0142a i rasa pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Identycznie jak wy\u017cej z tym \u017ce warto\u015bci kreatyniny wyliczane s\u0105 spektrofotometrycznie.<\/p>\n\n\n\n W dobowej zbi\u00f3rce moczu mo\u017cemy oznaczy\u0107 \u015brednie ilo\u015bciowe wydalanie pierwiastk\u00f3w w moczu w ci\u0105gu ca\u0142ej doby. <\/strong>Prawid\u0142owy przebieg zbi\u00f3rki moczu ma kluczowe znaczenie dla otrzymania wiarygodnego wyniku badania. W celu wykonania dobowej zbi\u00f3rki moczu nale\u017cy zaopatrzy\u0107 si\u0119 w specjalny du\u017cy pojemnik z podzia\u0142k\u0105, do kt\u00f3rego b\u0119dzie zbierany mocz z ca\u0142ej doby, a tak\u017ce jednorazowy mniejszy pojemniczek do przetransportowania pr\u00f3bki moczu do laboratorium. Zbi\u00f3rk\u0119 nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 rano, oddaj\u0105c pierwsz\u0105 pr\u00f3bk\u0119 moczu do toalety. Ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 porcj\u0119 moczu nale\u017cy oddawa\u0107 do pojemnika z podzia\u0142k\u0105. Powinien by\u0107 on przechowywany w ch\u0142odnym i zacienionym miejscu, najlepiej w lod\u00f3wce. Ostatnia pr\u00f3bka moczu powinna by\u0107 oddana rano w dniu nast\u0119pnym. Nast\u0119pnie nale\u017cy odczyta\u0107 ca\u0142kowit\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 dobowej zbi\u00f3rki moczu i zanotowa\u0107, dok\u0142adnie wymiesza\u0107 zawarto\u015b\u0107 pojemnika i pobra\u0107 pr\u00f3bk\u0119 do jednorazowego mniejszego pojemniczka. Pr\u00f3bk\u0119 nale\u017cy jak najszybciej dostarczy\u0107 do laboratorium.<\/p>\n\n\n\n Badanie mikroalbuminurii w DZM<\/strong><\/a> wykrywa nawet minimaln\u0105 \u015bladow\u0105 ilo\u015b\u0107 albumin w moczu wydalan\u0105 w ci\u0105gu doby. Jest to badanie uzupe\u0142niaj\u0105ce zalecane przy podwy\u017cszonych warto\u015bciach albuminy i bia\u0142ka ca\u0142kowitego w surowicy.<\/p>\n\n\n\n Standardowa ocena osadu moczu zazwyczaj dokonywana jest w porannej pr\u00f3bce moczu, natomiast liczba Addisa<\/a> <\/strong>pozwala okre\u015bli\u0107 ilo\u015b\u0107 element\u00f3w kom\u00f3rkowych obecnych w zbi\u00f3rce dobowej moczu. Gdy w porannej pr\u00f3bce moczu stwierdzone zostan\u0105 leukocyty powy\u017cej normy (leukocyturia) lub krwinki czerwone powy\u017cej normy (erytrocyturia) to liczba Addisa pomaga oceni\u0107, czy zwi\u0119kszone wydalanie leukocyt\u00f3w b\u0105d\u017a erytrocyt\u00f3w w moczu zachodzi w ci\u0105gu ca\u0142ej doby, czy ma miejsce jedynie po spoczynku nocnym.<\/p>\n\n\n\n Ilo\u015bciowe oznaczenie alfa-1 mikroglobuliny w moczu pozwala na ocen\u0119 i monitorowanie przebiegu bia\u0142komoczu kanalikowego.<\/p>\n\n\n\n Odnosz\u0105c st\u0119\u017cenie alfa-2 makroglobuliny do st\u0119\u017cenia albuminy w moczu mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 bia\u0142komocz pozanerkowy od krwiomoczu nerkowego. Krwawienie i wysi\u0119k prowadz\u0105 do zwi\u0119kszonego st\u0119\u017cenia alfa-2 makroglobuliny w moczu.<\/p>\n\n\n\n Ponadto wraz z oznaczeniem niekt\u00f3rych parametr\u00f3w w surowicy zaleca si\u0119 ich jednoczesne badanie w dobowej zbi\u00f3rce moczu, by ustali\u0107 czy przyczyn\u0105 jest zaburzenie pracy nerek w przypadku gdy wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 inne choroby lub wyst\u0119puj\u0105 trudno\u015bci w ustaleniu etiologii zaburzenia. Do takich bada\u0144 nale\u017c\u0105: bia\u0142ko ca\u0142kowite, fosfor nieorganiczny, kwas moczowy, wap\u0144, mocznik, kreatynina.<\/p>\n\n\n\n Proces powstawania autoprzeciwcia\u0142 (autoimmunizacja) mo\u017ce by\u0107 zainicjowany w ka\u017cdym wieku przez infekcyjne patogeny (wirusy, bakterie, grzyby) i jednoczesny kontakt z r\u00f3\u017cnorodnymi toksynami. Czynniki te \u201ekumuluj\u0105c\u201d si\u0119 w kom\u00f3rkach wybranego narz\u0105du sprzyjaj\u0105 prezentacji bia\u0142ka buduj\u0105cego w\u0142asne tkanki odpowiednim kom\u00f3rkom uk\u0142adu odporno\u015bciowego jako zagro\u017cenie, co w przypadku infekcji trwaj\u0105cej kilka tygodni zostaje przez uk\u0142ad odporno\u015bciowy \u201ezakodowane\u201d i rozpoczyna on przewlek\u0142\u0105 produkcj\u0119 przeciwcia\u0142.<\/p>\n\n\n\n\n
Podstawowe badania nerek<\/h2>\n\n\n\n
Badanie og\u00f3lne moczu<\/h3>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/badanie-ogolne-moczu-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nBia\u0142ko ca\u0142kowite<\/h3>\n\n\n\n
Albumina<\/h3>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Badanie-albuminy-we-krwi-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nKreatynina (+ klirens kreatyniny eGFR)<\/h3>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/badanie-kreatyniny-w-surowicy-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nCystatyna C<\/h3>\n\n\n\n
Mocznik<\/h3>\n\n\n\n
Kwas moczowy<\/h3>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/badanie-kwasu-moczowego-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nErytropoetyna<\/h3>\n\n\n\n
Fosfor nieorganiczny<\/h3>\n\n\n\n
ACR<\/h3>\n\n\n\n
Dodatkowe badania nerek<\/h2>\n\n\n\n
Posiew moczu<\/h3>\n\n\n\n
![\"posiew](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/posiew-moczu-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nProteinogram<\/h3>\n\n\n\n
Alfa-2 makroglobulina<\/h3>\n\n\n\n
Beta-2 mikroglobulina<\/h3>\n\n\n\n
Klirens kreatyniny Cockroft- Gaulte’a<\/h3>\n\n\n\n
Klirens kreatyniny endogennej<\/h3>\n\n\n\n
Dobowa zbi\u00f3rka moczu (DZM)<\/h2>\n\n\n\n
Mikroalbuminuria w dobowej zbi\u00f3rce moczu (DZM)<\/h3>\n\n\n\n
Liczba Addisa w dobowej zbi\u00f3rce moczu (DZM)<\/h3>\n\n\n\n
Alfa-1 mikroglobulina w dobowej zbi\u00f3rce moczu (DZM)<\/h3>\n\n\n\n
Alfa-2 makroglobulina w dobowej zbi\u00f3rce moczu (DZM)<\/h3>\n\n\n\n
Badania nerek w przypadku podejrzenia chor\u00f3b autoimmunologicznych<\/h2>\n\n\n\n
Przeciwcia\u0142a przeciw b\u0142onie podstawnej k\u0142\u0119buszk\u00f3w nerkowych (anty-GBM)<\/h3>\n\n\n\n