- \n
- Diagnostyka laboratoryjna<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przeciwcia\u0142a przeciwmitochondrialne (AMA)<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przeciwcia\u0142a przeciwj\u0105drowe (ANA)<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Leczenie pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych – PBC (primary biliary cholangitis<\/em>) <\/strong>dawniej pierwotna marsko\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142ciowa PBC (primary biliary cirrhosis) – nazwa choroby uleg\u0142a zmianie, poniewa\u017c u wi\u0119kszo\u015bci chorych z rozpoznaniem tej choroby nie stwierdza si\u0119 cech zaawansowanego zw\u0142\u00f3knienia w\u0105troby, kt\u00f3re nazywamy w\u0142a\u015bnie marsko\u015bci\u0105. Jest to post\u0119puj\u0105cy zesp\u00f3\u0142 cholestatyczny o nieustalonej ostatecznie etiologii, wyst\u0119puj\u0105cy g\u0142\u00f3wnie u kobiet pomi\u0119dzy 40. a 60. rokiem \u017cycia (najcz\u0119\u015bciej ok.<\/strong> 50 r.\u017c.)<\/strong>. Schorzenie ma charakter przewlek\u0142y, zapalny o pod\u0142o\u017cu autoimmunizacyjnym. <\/p>\n\n\n\n
Zapadalno\u015b\u0107 na pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych <\/strong>(PBC) u kobiet i m\u0119\u017cczyzn wyst\u0119puje w proporcji odpowiednio ok. 10:1. Choroba nie wyst\u0119puje u dzieci. Obserwuje si\u0119 pewn\u0105 regionalno\u015b\u0107 zachorowa\u0144. Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 w miastach oraz w pa\u0144stwach znajduj\u0105cych si\u0119 na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej.<\/strong> Istniej\u0105 doniesienia na temat wp\u0142ywu czynnik\u00f3w genetycznych<\/strong> na rozw\u00f3j schorzenia \u2013 cz\u0119\u015bciej choroba wyst\u0119puje u c\u00f3rek matek z pierwotnym zapaleniem dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC), dawniej zwanym pierwotn\u0105 marsko\u015bci\u0105 \u017c\u00f3\u0142ciow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Objawy pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/h2>\n\n\n\n
Objawy kliniczne s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne, dlatego rozpoznanie zazwyczaj ustalane jest przypadkowo. Pacjenci skar\u017c\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej na uczucie przewlek\u0142ego zm\u0119czenia o sta\u0142ym nat\u0119\u017ceniu, bez wzgl\u0119du na stan psychofizyczny<\/strong>. U chorych wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c uporczywy \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry, przeczosy na sk\u00f3rze, przebarwienia sk\u00f3ry, u niekt\u00f3rych k\u0119pki \u017c\u00f3\u0142te<\/strong> – tzw. \u017c\u00f3\u0142taki (zmiany sk\u00f3rne w okolicach oczodo\u0142\u00f3w), rzadko wyst\u0119puje \u017c\u00f3\u0142taczka<\/a><\/strong>. Pojawia si\u0119 dyskomfort pod prawym \u0142ukiem \u017cebrowym, u oko\u0142o 25% pacjent\u00f3w hepato- i splenomegalia, cz\u0119sto bezsenno\u015b\u0107, zaburzenia poznawcze oraz depresja. <\/p>\n\n\n\n
Do objaw\u00f3w wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych z innymi chorobami autoimmunizacyjnymi<\/strong> zalicza si\u0119: sucho\u015b\u0107 b\u0142on \u015bluzowych, b\u00f3le stawowe, niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy<\/a>. Mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c osteoporoza b\u0119d\u0105ca wynikiem upo\u015bledzonego wch\u0142aniania witaminy D3<\/a> na tle przewlek\u0142ej cholestazy, niedobory pozosta\u0142ych witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach (wit. A, E i K) oraz zaburzenia lipidowe.<\/p>\n\n\n\n
Istot\u0105 choroby jest post\u0119puj\u0105cy proces uszkadzania ma\u0142ych i \u015brednich przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych wewn\u0105trzw\u0105trobowych<\/strong> prowadz\u0105cy do rozwoju cholestazy, a w efekcie do niewydolno\u015bci w\u0105troby<\/strong>. Biologia i funkcjonowanie hepatocyt\u00f3w w pocz\u0105tkowej fazie choroby pozostaj\u0105 niezaburzone.<\/p>\n\n\n\n
Przyczyny pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/h2>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z koncepcji powstawania pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC) jest uszkodzenie prawid\u0142owo funkcjonuj\u0105cych cholangiocyt\u00f3w<\/strong> przez konkretne czynniki autoimmunizacyjne, infekcje i uszkadzaj\u0105ce dzia\u0142anie toksyn wydzielanych wraz z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105. Oddzia\u0142ywanie tych czynnik\u00f3w prowadzi do uszkodzenia cholangiocyt\u00f3w, a w rezultacie do uszkodzenia przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych.<\/p>\n\n\n\n
Dotychczas nie odkryto konkretnego czynnika inicjuj\u0105cego aktywacj\u0119 uk\u0142adu immunologicznego w kierunku niszczenia cholangiocyt\u00f3w dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych. Za pod\u0142o\u017cem autoimmunologicznym choroby mo\u017ce przemawia\u0107 zwi\u0119kszona cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania PBC u pacjent\u00f3w dotkni\u0119tych innymi chorobami z autoagresji. <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Badacze zwracaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na wp\u0142yw zaburze\u0144 ekspresji w uk\u0142adzie ludzkich antygen\u00f3w leukocytarnych (HLA \u2013 human leukocyte antigens) na rozw\u00f3j pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC)<\/strong>. Patologie HLA mog\u0105 generowa\u0107 podatno\u015b\u0107 tkanek na atak cytotoksycznych limfocyt\u00f3w T, a nadekspresja antygen\u00f3w HLA-DR w cholangiocytach dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych powoduje, \u017ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy rozpoznaje te kom\u00f3rki jako prezentuj\u0105ce antygen. Przez tak\u0105 zmian\u0119 fenotypu kom\u00f3rkowego cholangiocyty staj\u0105 si\u0119 celem ataku kom\u00f3rek cytotoksycznych. Uszkodzenie nab\u0142onka dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wynikiem wyst\u0119puj\u0105cej w nim zmiany ekspresji antygen\u00f3w. Konsekwencj\u0105 tego jest zwi\u0119kszona odpowied\u017a immunologiczna z uwolnieniem cytokin, mi\u0119dzy innymi: interleukiny 2, interleukiny 12,interferonu gamma, TNF \u03b1.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy badacze zwracaj\u0105 uwag\u0119 na wp\u0142yw dysbiozy jelitowej<\/a> oraz translokacji mikrobioty jelitowej<\/a> do w\u0105troby jako czynnika promuj\u0105cego rozw\u00f3j pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC). Mechanizmy pobudzenia autoagresji przez translokacj\u0119 mikroflory jelitowej pozostaj\u0105 nieznane. Dodatkowo podkre\u015bla si\u0119 czynnik infekcyjny rozwoju PBC<\/strong>. Infekcja uk\u0142adu moczowego<\/a> wywo\u0142ana przez bakteri\u0119 Escherichia coli<\/em> mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko rozwoju PBC. <\/p>\n\n\n\n
Diagnostyka pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/h2>\n\n\n\n
Kryteria diagnostyczne pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC) opieraj\u0105 si\u0119 na rozpoznaniu zespo\u0142u cholestatycznego utrzymuj\u0105cego si\u0119 przez 6 miesi\u0119cy z podwy\u017cszon\u0105 aktywno\u015bci\u0105 ALP (fosfatazy alkalicznej) i GGTP (gamma – glutamylotranspeptydazy), obecno\u015bci\u0105 autoprzeciwcia\u0142 mitochondrialnych oraz charakterystycznych zmian zapalnych przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych, kt\u00f3rego skutkiem jest utrudniony odp\u0142yw \u017c\u00f3\u0142ci oraz post\u0119puj\u0105ca niewydolno\u015b\u0107 w\u0105troby. Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie bilirubiny<\/a> w momencie rozpoznania, podobnie jak post\u0119puj\u0105cy wzrost st\u0119\u017cenia tego parametru, wskazuje na zaawansowane stadium choroby i z\u0142e rokowanie. U ponad po\u0142owy pacjent\u00f3w stwierdza si\u0119 zaburzenia lipidowe i niedobory witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach.<\/strong> Zwi\u0119kszone jest r\u00f3wnie\u017c st\u0119\u017cenie immunoglobulin IgM i IgG<\/a>.<\/p>\n\n\n\n
![\"pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/pakiet-watrobowy-baner-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nDiagnostyka laboratoryjna<\/h3>\n\n\n\n
- \n
- aktywno\u015b\u0107 fosfatazy zasadowej – ALP<\/a> <\/strong>(alkaline phosphatase) w surowicy co najmniej 1,5 x wy\u017csza od g\u00f3rnej granicy warto\u015bci referencyjnych (wzrost aktywno\u015bci ALP koreluje z nasileniem duktopenii – uszkodzeniem\/zanikiem drobnych dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych i progresj\u0105 choroby),<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszona aktywno\u015b\u0107 GGTP (gamma \u2013 glutamylotranspeptydazy)<\/strong><\/a>, <\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszona aktywno\u015b\u0107 aminotransferazy asparaginowej – AST<\/a> <\/strong>(aspartate aminotransferase) i aminotransferazy alaninowej – ALT<\/a> <\/strong>(alanine aminotransferase) ze stosunkiem AST\/ALT >1,<\/li>\n\n\n\n
- 5 krotne przekroczenie warto\u015bci referencyjnych ALT wymaga r\u00f3\u017cnicowania z zespo\u0142em nak\u0142adania PBC i AIH,<\/li>\n\n\n\n
- Lipidogram<\/a> <\/strong>– u 50% pacjent\u00f3w wyst\u0119puje hipercholesterolemia, zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenie g\u0142\u00f3wnie cholesterolu LDL oraz Lpx (lipoproteiny X – czu\u0142y wska\u017anik cholestazy),<\/li>\n\n\n\n
- wzrost poziomu immunoglobuliny M (IgM)<\/strong><\/a> w surowicy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dla diagnostyki pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/strong> (PBC) istotne znaczenie ma wykrycie przeciwcia\u0142 przeciwmitochondrialnych \u2013 AMA<\/a> (anti – mitochondrial anibody).<\/strong><\/p>\n\n\n\n
![\"przeciwcia\u0142a](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/przeciwciala-AMA-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nPrzeciwcia\u0142a przeciwmitochondrialne (AMA)<\/h3>\n\n\n\n
Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 obecnie 9 typ\u00f3w AMA (M1-M9) reaguj\u0105cych z r\u00f3\u017cnymi bia\u0142kami mitochondrialnymi, g\u0142\u00f3wnie enzymami. W surowicy pacjent\u00f3w z pierwotnym zapaleniem dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC) dotychczas wykryto 4 typy AMA: przeciwcia\u0142a przeciw antygenom M2, M4, M8, oraz M9. <\/p>\n\n\n\n
Przeciwcia\u0142a AMA typu 2 (AMA-M2) reaguj\u0105 z podjednostkami kompleksu dehydrogenazy pirogronianowej (PDH-E2), dehydrogenazy \u03b1- ketokwas\u00f3w (BCOADH-E2) i dehydrogenazy \u03b1-ketoglutaranu (OGDH). U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w (80-90%) wykrywa si\u0119 p\/c AMA-M2-PDH-E2, dlatego te\u017c za g\u0142\u00f3wny autoantygen w PBC uznaje si\u0119 sk\u0142adow\u0105 E2 dehydrogenazy pirogronianowej. Cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w (oko\u0142o 60%) reaguje r\u00f3wnie\u017c z BCOADH-E2. <\/p>\n\n\n\n
Przeciwcia\u0142a AMA typ 4 (AMA-M4) reaguj\u0105 z oksydaz\u0105 tiolow\u0105, AMA typ 9 (AMA-M9) z fosforylaz\u0105 glukanow\u0105. Zwykle wyst\u0119puj\u0105 z AMA-M2.<\/p>\n\n\n\n
Przeciwcia\u0142a AMA-M2 s\u0105 swoistym i czu\u0142ym markerem diagnostycznym PBC<\/strong>, wykrywa si\u0119 je u ok. 94% pacjent\u00f3w, stanowi\u0105 te\u017c narz\u0119dzie prognozuj\u0105ce p\u00f3\u017aniejszy rozw\u00f3j schorzenia u pacjent\u00f3w bez znacz\u0105cych zaburze\u0144 funkcji w\u0105troby sugeruj\u0105cych chorob\u0119 cholestatyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
![\"przeciwcia\u0142a](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/przeciwciala-AMA-M2-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nPrzeciwcia\u0142a AMA-M2 mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w innych chorobach nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC) np. w AIH<\/a>, ale r\u00f3wnie\u017c w sklerodermie czy zespole Sj\u00f6grena<\/a>. Zasadniczo w innych chorobach, poza PBC, przeciwcia\u0142a AMA wyst\u0119puj\u0105 w niskich mianach. Istotne klinicznie jest miano AMA \u22651:40<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Przeciwcia\u0142a przeciwj\u0105drowe (ANA)<\/h3>\n\n\n\n
Drug\u0105 grup\u0105 przeciwcia\u0142 wykorzystywan\u0105 w diagnostyce s\u0105 przeciwcia\u0142a przeciwj\u0105drowe – ANA<\/a> <\/strong>(antinuclear antibodies) \u2013 anty-Sp100 i anty-gp210, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 nisk\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105 oraz wyst\u0119puj\u0105 tylko u oko\u0142o 30% pacjent\u00f3w z pierwotnym zapaleniem dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC), niemniej maj\u0105 wysok\u0105 swoisto\u015b\u0107 w odniesieniu do tej jednostki chorobowej – ok. 95%. W przebiegu PBC najcz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119 typ \u015bwiecenia \u201enuclear dots\u201d<\/strong>, za kt\u00f3ry odpowiadaj\u0105 mi\u0119dzy innymi przeciwcia\u0142a Sp100, oraz typ \u015bwiecenia \u201eb\u0142ony j\u0105drowej\u201d<\/strong>, zwi\u0105zany z przeciwcia\u0142ami przeciwko gp210.<\/p>\n\n\n\n
![\"przeciwcia\u0142a](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/Badanie-przeciwcial-przeciwjadrowych-ANA-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nKryteria rozpoznania pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/h2>\n\n\n\n
American Association for the Study of Liver Diseases (AASLD) w 2018 roku opublikowa\u0142o zaktualizowane wytyczne, w kt\u00f3rych podstaw\u0119 rozpoznania PBC stanowi stwierdzenie u pacjenta dw\u00f3ch z trzech ni\u017cej wymienionych cech klinicznych:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- podwy\u017cszona aktywno\u015b\u0107 ALP w surowicy (>1,5 \u00d7 g\u00f3rna granica warto\u015bci referencyjnych),<\/li>\n\n\n\n
- obecno\u015b\u0107 AMA w mianie \u22651:40,<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142e nieropne uszkodzenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych w bioptacie w\u0105troby.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadku niewyst\u0119powania przeciwcia\u0142 AMA pozytywny wynik oznaczenia przeciwcia\u0142 anty-Sp100 i anty-gp210 potwierdza rozpoznanie pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC).<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z rekomendacjami EASL (European Association for the Sudy of the Liver) u pacjent\u00f3w z podwy\u017cszonym poziomem ALP i obecno\u015bci\u0105 przeciwcia\u0142 AMA w wysokim mianie (\u22651:40) diagnoz\u0119 PBC mo\u017cna postawi\u0107 bez wykonywania biopsji w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n
Leczenie pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/h2>\n\n\n\n
W leczeniu pierwotnego zapalenia dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych stosuje si\u0119 pocz\u0105tkowo post\u0119powanie niefarmakologiczne, kt\u00f3re obejmuje umiarkowany wysi\u0142ek fizyczny i regularne \u0107wiczenia<\/strong> (mog\u0105 zmniejszy\u0107 uczucie przewlek\u0142ego zm\u0119czenia oraz zmniejszaj\u0105 ryzyko osteopenii) oraz leczenie objawowe<\/strong> np. \u015bwi\u0105du sk\u00f3ry przez stosowanie emolient\u00f3w czy odpowiednich k\u0105pieli. Natomiast leczenie farmakologiczne<\/strong> polega g\u0142\u00f3wnie na stosowaniu kwasu ursodeoksycholowego i kwasu obeticholowego. Eksperci EASL w maju 2017 r. dopu\u015bcili kwas obeticholowy (OCA \u2013 obeticholic acid) do stosowania w po\u0142\u0105czeniu z UDCA u pacjent\u00f3w z pierwotnym zapaleniem dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC), u kt\u00f3rych stwierdza si\u0119 niewystarczaj\u0105c\u0105 odpowied\u017a na UDCA, lub jako monoterapi\u0119 u os\u00f3b, kt\u00f3re nie toleruj\u0105 UDCA.<\/p>\n\n\n\n
Po roku od wdro\u017cenia terapii dokonuje si\u0119 oceny jej skuteczno\u015bci, wykonuj\u0105c badania biomarker\u00f3w w\u0105trobowych w surowicy. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 wykorzystywane tzw. kryteria barcelo\u0144skie definiuj\u0105ce pozytywn\u0105 odpowied\u017a na leczenie UDCA poprzez spadek aktywno\u015bci ALP o wi\u0119cej ni\u017c 40% warto\u015bci wyj\u015bciowej lub jej ca\u0142kowit\u0105 normalizacj\u0119. Badania dowodz\u0105, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 korzy\u015b\u0107 z leczenia UDCA odnosz\u0105 pacjenci, kt\u00f3rzy w chwili wdro\u017cenia terapii znajdowali si\u0119 we wcze\u015bniejszych stadiach choroby<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Pacjenci z pierwotnym zapaleniem dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych (PBC) s\u0105 nara\u017ceni na zwi\u0119kszone ryzyko rozwoju raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego (HCC \u2013hepatocellular carcinoma)<\/strong>, chocia\u017c w mniejszym stopniu ni\u017c osoby z innymi przewlek\u0142ymi chorobami w\u0105troby. Do czynnik\u00f3w ryzyka rozwoju HCC w pierwotnym zapaleniu dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych s\u0105 zaliczane: zaawansowany wiek i stadium choroby w momencie rozpoznania, p\u0142e\u0107 m\u0119ska oraz brak lub niewielka odpowied\u017a biochemiczna na terapi\u0119 UDCA.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\nPi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n
- \n
- EASL Clinical Practice Guidelines: management of cholestatic liver diseases, Hepatol 2009, 51 (2).<\/li>\n\n\n\n
- K.Buczkowski, L.Wyl\u0119\u017ca\u0142ek, M.Dyaczy\u0144ski, M.Waluga: Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, Medycyna po Dyplomie 2021,01.<\/li>\n\n\n\n
- Y.Shoenfeld, P.L Meroni: The general practice guide to autoimmune disease, Pabst science publishers Lengerich 2012.<\/li>\n\n\n\n
- K.Simon red.: Diagnostyka chor\u00f3b w\u0105troby, Termedia Wyd.Medyczne, Pozna\u0144 2012.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- \n
- GM Hirschfield , JK Dyson , GJM Alexander, et al. The British Society of Gastroenterology\/UK-PBC primary biliary cholangitis treatment and management guidelines. Gut 2018<\/li>\n\n\n\n
- HD Ma, ZB Zhao , WT Ma , et al. Gut microbiota translocation promotes autoimmune cholangitis. J Autoimmun 2018.<\/li>\n\n\n\n
- F Nevens , P Andreone , G Mazzella , et al. POISE Study Group. A placebo-controlled trial of obeticholic acid in primary biliary cholangitis. N Engl J Med 2016<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
- \n
- P Invernizzi , A Lleo , M Podda . Interpreting serological tests in diagnosing autoimmune liver diseases. Semin Liver Dis 2007.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Czym jest i jak objawia si\u0119 pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych? Jakie badania pozwalaj\u0105 na zdiagnozowanie tej choroby?<\/p>\n","protected":false},"author":123,"featured_media":8519,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"coauthors":[141],"class_list":{"0":"post-8504","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego"},"acf":[],"yoast_head":"\n
Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych PBC<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dowiedz si\u0119, czym jest pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, jakie s\u0105 jego przyczyny, objawy i jak przebiegaj\u0105 diagnostyka i leczenie | ALAB laboratoria\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych PBC\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dowiedz si\u0119, czym jest pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, jakie s\u0105 jego przyczyny, objawy i jak przebiegaj\u0105 diagnostyka i leczenie | ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-08-31T14:17:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/PBC-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Agnieszka Kobiela-Mednis\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych PBC","description":"Dowiedz si\u0119, czym jest pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, jakie s\u0105 jego przyczyny, objawy i jak przebiegaj\u0105 diagnostyka i leczenie | ALAB laboratoria","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych PBC","og_description":"Dowiedz si\u0119, czym jest pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, jakie s\u0105 jego przyczyny, objawy i jak przebiegaj\u0105 diagnostyka i leczenie | ALAB laboratoria","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2023-08-31T14:17:17+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/PBC-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Agnieszka Kobiela-Mednis","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Agnieszka Kobiela-Mednis","Szacowany czas czytania":"10 minut","Written by":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/"},"author":{"name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e"},"headline":"Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych PBC (dawniej pierwotna marsko\u015b\u0107 w\u0105troby)","datePublished":"2023-08-31T14:17:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/"},"wordCount":2019,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/PBC-jpg.webp","articleSection":["Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/","name":"Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych PBC","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/PBC-jpg.webp","datePublished":"2023-08-31T14:17:17+00:00","description":"Dowiedz si\u0119, czym jest pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, jakie s\u0105 jego przyczyny, objawy i jak przebiegaj\u0105 diagnostyka i leczenie | ALAB laboratoria","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/PBC-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/PBC-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"PBC"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/pierwotne-zapalenie-drog-zolciowych-pbc\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pierwotne zapalenie dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych PBC (dawniej pierwotna marsko\u015b\u0107 w\u0105troby)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/6d7896bef11aea1ad92cc12ff38b670e","name":"Agnieszka Kobiela-Mednis","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png510376ddb3c99b233fa30c560b9695e9","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/woman-150x150.png","caption":"Agnieszka Kobiela-Mednis"},"description":"Farmaceuta, diagnosta laboratoryjny z II st. specjalizacji z analityki klinicznej. Absolwentka Wydzia\u0142u Farmaceutycznego w Akademii Medycznej w Warszawie.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/agnieszka-kobiela-mednis\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/123"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8504"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8504\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8504"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
- P Invernizzi , A Lleo , M Podda . Interpreting serological tests in diagnosing autoimmune liver diseases. Semin Liver Dis 2007.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
- podwy\u017cszona aktywno\u015b\u0107 GGTP (gamma \u2013 glutamylotranspeptydazy)<\/strong><\/a>, <\/li>\n\n\n\n
- Przeciwcia\u0142a przeciwmitochondrialne (AMA)<\/a><\/li>\n\n\n\n