{"id":8563,"date":"2023-09-25T09:01:43","date_gmt":"2023-09-25T07:01:43","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=8563"},"modified":"2023-09-25T09:01:43","modified_gmt":"2023-09-25T07:01:43","slug":"niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/","title":{"rendered":"Niedobory \u017cywieniowe w chorobie trzewnej (celiakii)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/celiakia\/\">Choroba trzewna (celiakia)<\/a> <\/strong>dotyczy oko\u0142o 1% populacji. Co ciekawe, stosunek os\u00f3b zdiagnozowanych do niezdiagnozowanych wynosi 1\/3 do 1\/5. Taki odsetek&nbsp; nierozpoznanych przypadk\u00f3w powinien sk\u0142ania\u0107 do uwzgl\u0119dniania tej choroby w post\u0119powaniu diagnostycznych u pacjent\u00f3w nawet z niespecyficznymi dolegliwo\u015bciami ze strony przewodu pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n<p>W chorobie trzewnej <strong>indukowana glutenem odpowied\u017a immunologiczna za po\u015brednictwem kom\u00f3rek T uszkadza kosmki jelitowe<\/strong>, przez co dochodzi do dysfunkcji b\u0142ony \u015bluzowej jelita cienkiego. W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w klinicznych celiakii wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cemy&nbsp; biegunk\u0119, zaparcia, wzd\u0119cia, nudno\u015bci i wymioty. Co ciekawe objawy w tej choroby mog\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od wieku chorego, p\u0142ci, a tak\u017ce chor\u00f3b towarzysz\u0105cych. Natomiast niezmiernie wa\u017cnym zjawiskiem w tej jednostce, b\u0119d\u0105cym powik\u0142aniem trwaj\u0105cego d\u0142ugo zapalenia i uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej jelita cienkiego s\u0105 <strong>powa\u017cne zaburzenia wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych<\/strong>. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-zelaza-w-organizmie\/\">\u017celaza<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wapn-podstawowy-pierwiastek-ukladu-kostnego\/\">wapnia<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-d-suplementacja\/\">witaminy D<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobor-witaminy-b12\/\">witaminy B12<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kwas-foliowy-witamina-b9\/\">kwasu foliowego<\/a>, ale r\u00f3wnie\u017c innych makro i mikroelement\u00f3w.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-zaburzenia-wchlaniania-jpg.webp\" alt=\"celiakia zaburzenia wch\u0142aniania\" class=\"wp-image-8579\" width=\"668\" height=\"404\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-zaburzenia-wchlaniania-jpg.webp 890w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-zaburzenia-wchlaniania-jpg-768x465.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-zaburzenia-wchlaniania-jpg-150x91.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-zaburzenia-wchlaniania-jpg-300x182.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-zaburzenia-wchlaniania-jpg-696x422.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 668px) 100vw, 668px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Celiakia a niedob\u00f3r \u017celaza<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Najcz\u0119stsz\u0105 pozajelitow\u0105 manifestacj\u0105 celiakii jest <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/rodzaje-anemii-i-ich-przyczyny\/\">niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Zjawisko to wyst\u0119puje nawet <strong>do 32%<\/strong> doros\u0142ych chorych na celiaki\u0119. Za wch\u0142anianie \u017celaza odpowiada g\u0142\u00f3wnie proksymalny odcinek dwunastnicy, kt\u00f3ry u pacjent\u00f3w z celiaki\u0105 ulega destrukcji w wyniku procesu zapalnego indukowanego glutenem. Inn\u0105 potencjaln\u0105 przyczyn\u0105 niedoboru \u017celaza jest zniszczenie enterocyt\u00f3w dwunastnicy, czyli miejsca magazynowania <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/ferrytyna-l05\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ferrytyny<\/a><\/strong>. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce niedob\u00f3r \u017celaza z niedokrwisto\u015bci\u0105 lub bez pogarsza przebieg kliniczny choroby trzewnej i powoduje pogorszenie jako\u015bci \u017cycia zwi\u0105zanej ze stanem zdrowia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Celiakia a niedob\u00f3r witaminy D<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>Cz\u0119stym zjawiskiem u pacjent\u00f3w z chorob\u0105 trzewn\u0105 jest niedob\u00f3r witaminy D.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Witamina D3 wp\u0142ywa na wch\u0142anianie i metabolizm wapnia, przy czym <strong>u wi\u0119kszo\u015bci nieleczonych pacjent\u00f3w z celiaki\u0105<\/strong> stwierdza si\u0119 niedob\u00f3r tej witaminy. T\u0142umaczy to powody cz\u0119stszego wyst\u0119powania osteoporozy u pacjent\u00f3w z enteropati\u0105 glutenozale\u017cn\u0105 w por\u00f3wnaniu z populacj\u0105 og\u00f3ln\u0105. Niedobory witaminy D i w konsekwencji wapnia w organizmie mog\u0105 wynika\u0107 z zaburze\u0144 wch\u0142aniania spowodowanego uszkodzeniem nab\u0142onka jelit. Do opisywanego zjawiska przyczynia si\u0119 <strong>r\u00f3wnie\u017c unikanie spo\u017cywania produkt\u00f3w mlecznych z powodu cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cej <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nietolerancja-laktozy\/\">nietolerancji laktozy<\/a> u tych pacjent\u00f3w<\/strong>. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce suplementacj\u0119 witaminy D3 i odpowiedni\u0105 ekspozycj\u0119 na s\u0142o\u0144ce zaleca si\u0119 w pierwszym roku stosowania diety bezglutenowej w celu uzupe\u0142nienia niedobor\u00f3w wynikaj\u0105cych z zaburze\u0144 wch\u0142aniania tej witaminy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Celiakia a niedob\u00f3r witamin z grupy B<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>W chorobie trzewnej wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c istotne klinicznie zaburzenia wch\u0142aniania witamin z grupy B.&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Co ciekawe niedoborom witaminy B12 i kwasu foliowego towarzyszy podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie <strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/homocysteina-met-hplc\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">homocysteiny<\/a><\/strong> &#8211; stwierdzane nawet przy d\u0142ugotrwa\u0142ym stosowaniu diety bezglutenowej. Dobrze znanym zjawiskiem jest zwi\u0105zek podwy\u017cszonego st\u0119\u017cenia homocysteiny ze zwi\u0119kszonym ryzykiem chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Grupa tych chor\u00f3b wyst\u0119puje zdecydowanie cz\u0119\u015bciej w populacji os\u00f3b chorych na celiaki\u0119. Dodatkowo wykazano, \u017ce niskie st\u0119\u017cenia witamin z grupy B s\u0105 zwi\u0105zane z gorsz\u0105 jako\u015bci\u0105 \u017cycia, natomiast ich suplementacja poprawia\u0142a og\u00f3lne samopoczucie chorych.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Niedob\u00f3r witaminy B12 wyst\u0119puje u oko\u0142o 12 do 41% pacjent\u00f3w z celiaki\u0105<\/strong>,&nbsp; a do czynnik\u00f3w sprzyjaj\u0105cych takiemu zjawisku nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zaj\u0119cie ko\u0144cowego odcinka jelita kr\u0119tego,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>niewydolno\u015b\u0107 zewn\u0105trzwydzielnicza trzustki,<\/li>\n\n\n\n<li>wsp\u00f3\u0142istnienie autoimmunologicznego metaplastycznego zapalenia b\u0142ony \u015bluzowej \u017co\u0142\u0105dka.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wch\u0142anianie <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/witamina-b12-superwitamina-webinar\/\">witaminy B12<\/a> mo\u017ce by\u0107 zaburzone u chorych z celiaki\u0105 nawet przy odpowiedniej diecie. Z uwagi na mo\u017cliwe nieodwracalne skutki neurologiczne niedoboru witaminy B12, wszyscy pacjenci z celiaki\u0105 powinni mie\u0107 regularnie oznaczane st\u0119\u017cenia tej witaminy, a w przypadku niedoboru zastosowana powinna by\u0107 odpowiednia suplementacja.<\/p>\n\n\n\n<p>Celiakia to choroba, w kt\u00f3rej obrazie klinicznym mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 <strong>niedob\u00f3r kwasu foliowego<\/strong>. Witamina ta, wch\u0142aniana jest g\u0142\u00f3wnie w jelicie czczym. Suplementacja kwasu foliowego jest zalecana w przypadku z\u0142ego wch\u0142aniania lub w ci\u0119\u017ckiej niedokrwisto\u015bci, poniewa\u017c jego st\u0119\u017cenie w surowicy mo\u017ce r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od poziomu wewn\u0105trz czerwonych krwinek.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o <strong>mo\u017cliwym niedoborze witaminy B6<\/strong> u chorych z enteropati\u0105 glutenozale\u017cn\u0105. Wskazane jest monitorowanie poziomu witaminy B6 w przypadku ju\u017c potwierdzonych niedobor\u00f3w innych witamin z grupy B lub wyst\u0105pienia objaw\u00f3w sugeruj\u0105cych jej niedob\u00f3r. W\u015br\u00f3d nich wymieni\u0107 nale\u017cy cheiloz\u0119 &nbsp;(spierzchni\u0119cie i p\u0119kanie warg), zapalenie j\u0119zyka, zapalenie b\u0142ony \u015bluzowej jamy ustnej, bezsenno\u015b\u0107 i neuropatie obwodowe.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-niedobory-infografika-jpg.webp\" alt=\"celiakia niedobory \u017cywieniowe infografika\" class=\"wp-image-8715\" width=\"735\" height=\"710\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-niedobory-infografika-jpg.webp 980w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-niedobory-infografika-jpg-768x742.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-niedobory-infografika-jpg-150x145.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-niedobory-infografika-jpg-300x290.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/celiakia-niedobory-infografika-jpg-696x673.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 735px) 100vw, 735px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Celiakia a choroby tarczycy<\/h2>\n\n\n\n<p><strong>U chorych z celiaki\u0105&nbsp; cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/kategoria\/diagnostyka-chorob-tarczycy\/\">choroby tarczycy<\/a> o charakterze autoimmunologicznym i nieautoimmunologicznym<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/jod\/\">Jod<\/a><\/strong> &#8211; pierwiastek wch\u0142aniany w jelicie cienkim, kt\u00f3rego niedob\u00f3r jest cz\u0119sto obserwowany u pacjent\u00f3w z chorob\u0105 trzewn\u0105, jest mikroelementem koniecznym do syntezy hormon\u00f3w tarczycy. Zmniejszenie wch\u0142aniania tego pierwiastka mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko nieautoimmunologicznych chor\u00f3b tarczycy u pacjent\u00f3w z celiaki\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pacjenci z chorob\u0105 trzewn\u0105 mog\u0105 mie\u0107 tak\u017ce niedob\u00f3r miedzi, <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/selen\/\">selenu<\/a> i cynku. Jednak suplementacja tych pierwiastk\u00f3w nie jest zazwyczaj wskazana, poniewa\u017c te niedobory szybko ust\u0119puj\u0105, po wprowadzeniu diety bezglutenowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Warto zaznaczy\u0107, \u017ce \u017cywno\u015b\u0107 zawieraj\u0105ca <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/gluten-alergia-celiakia-nieceliakalna-nadwrazliwosc-na-gluten\/\">gluten<\/a>, jest g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em witamin, jodu, b\u0142onnika pokarmowego, bia\u0142ek i minera\u0142\u00f3w. Natomiast dieta bezglutenowa uwzgl\u0119dniaj\u0105ca alternatywne produkty zbo\u017cowe (ry\u017c, kukurydza itp.) oraz przetworzona \u017cywno\u015b\u0107 bezglutenowa jest niewystarczaj\u0105co od\u017cywcza i sama w sobie mo\u017ce doprowadzi\u0107 do niedobor\u00f3w. Dlatego \u015bcis\u0142e przestrzeganie diety bezglutenowej, pomimo tego, \u017ce stanowi <strong>g\u0142\u00f3wny element terapeutyczny w chorobie trzewnej<\/strong>, mo\u017ce doprowadzi\u0107 do klinicznie istotnych niedobor\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c pogarsza jako\u015b\u0107 \u017cycia (QOL), a tak\u017ce mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 mo\u017ce do rozwoju depresji. <strong>Nie zmienia to faktu, \u017ce dieta bezglutenowa prowadzona przez ca\u0142e \u017cycie jest jedynym sposobem leczenia celiakii.<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/pakiet\/pakiet-monitorujacy-przebieg-celiakii-i-chorob-towarzyszacych-celiakia-360\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-celiakia-jpg.webp\" alt=\"pakiet monitoruj\u0105cy przebieg celiakii baner\" class=\"wp-image-8798\" srcset=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-celiakia-jpg.webp 800w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-celiakia-jpg-768x192.webp 768w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-celiakia-jpg-150x38.webp 150w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-celiakia-jpg-300x75.webp 300w, https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/pakiet-celiakia-jpg-696x174.webp 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p>Powy\u017cej przedstawione dane jednoznacznie wskazuj\u0105, \u017ce choroba trzewna to jednostka, kt\u00f3ra w swoim obrazie klinicznym mo\u017ce da\u0107 bardzo szerokie spektrum objaw\u00f3w b\u0119d\u0105cych konsekwencj\u0105 r\u00f3\u017cnorodnych niedobor\u00f3w. Poprzez aktywne ich wykrywanie i odpowiedni\u0105 suplementacj\u0119 mo\u017cemy zmniejsza\u0107 ryzyko powik\u0142a\u0144 choroby trzewnej. Poni\u017cej przedstawiony zosta\u0142 <strong>przyk\u0142adowy panel bada\u0144<\/strong> uwzgl\u0119dniaj\u0105cy niedobory lub dysfunkcj\u0119 narz\u0105dowe mog\u0105ce wyst\u0105pi\u0107 w celiakii.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Pe\u0142na <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/morfologia-krwi-c55\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">morfologia krwi<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/ferrytyna-l05\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Ferrytyna<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-asparaginianowa-ast-i19\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AST<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/aminotransferaza-alaninowa-alt-i17\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">ALT<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/tyreotropina-tsh-trzeciej-generacji-l69\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">TSH&nbsp;<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/kwas-foliowy-m41\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kwas foliowy<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-b12-o83\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Witamina B12<\/a>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/homocysteina-met-hplc\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Homocysteina<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-d-25oh\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Witamina D3<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/wapn-calkowity-w-surowicy-o77\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Wap\u0144<\/a> i <a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/fosfor-nieorganiczny-w-surowicy-l23\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">fosfor<\/a><\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/bialko-c-reaktywne-crp-ilosciowe-i81\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">CRP<\/a>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/kalprotektyna-w-kale-ilosciowo\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Kalprotektyna w kale <\/a>(opcjonalnie &#8211; w przypadku podejrzenia choroby zapalnej jelit)<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/trzustkowa-elastaza-1-w-kale-k83\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Elastaza-1 w stolcu<\/a> &#8211; opcjonalnie<\/li>\n\n\n\n<li><a href=\"https:\/\/www.alab.pl\/badanie\/witamina-b6-2\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Witamina B6<\/a> &#8211; opcjonalnie (w przypadku potwierdzonych niedobor\u00f3w innych witamin z grupy B lub wyst\u0105pienia objaw\u00f3w sugeruj\u0105cych niedob\u00f3r wit. B6)<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p>Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Aljada B, Zohni A, El-Matary W. The Gluten-Free Diet for Celiac Disease and Beyond. Nutrients. 2021 Nov 9;13(11):3993.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Mustalahti K., Catassi C., Reunanen A. i wsp. The prevalence of celiac disease in Europe: Results of a centralized, international mass screening project.&nbsp;<em>Ann. Med.&nbsp;<\/em>2010;42:587\u2013595.<\/li>\n\n\n\n<li>Gujral N. Celiac disease: Prevalence, diagnosis, pathogenesis and treatment.&nbsp;<em>World J. Gastroenterol.&nbsp;<\/em>2012;18:6036\u20136059.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Caio G., Volta U., Sapone A. i wsp.&nbsp; Celiac disease: A comprehensive current review.&nbsp;<em>BMC Med.&nbsp;<\/em>2019;17:1\u201320<\/li>\n\n\n\n<li>Oxentenko A. S., Murray J. A. Celiac disease: ten things that every gastroenterologist should know.&nbsp;<em>Clinical Gastroenterology and Hepatology&nbsp;.&nbsp;<\/em>2015;13:1396\u20131404.<\/li>\n\n\n\n<li>Caeiro C, Pragosa C, Cruz MC, i wsp.&nbsp; The Role of Pseudocereals in Celiac Disease: Reducing Nutritional Deficiencies to Improve Well-Being and Health. J Nutr Metab. 2022 Feb 9;2022:8502169.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Wang J., Pantopoulos K. Regulation of cellular iron metabolism.&nbsp;<em>Biochemical Journal&nbsp;.&nbsp;<\/em>2011;434:365\u2013381.<\/li>\n\n\n\n<li>Casellas F., Rodrigo L., Vivancos J.L. i wsp. Factors that impact health-related quality of life in adults with celiac disease: A multicenter study.&nbsp;<em>World J. Gastroenterol.&nbsp;<\/em>2008;14:46.<\/li>\n\n\n\n<li>Caruso R., Pallone F., Stasi E., i wsp. Monteleone G. Appropriate nutrient supplementation in celiac disease.&nbsp;<em>Annals of Medicine&nbsp;.&nbsp;<\/em>2013;45:522\u2013531.<\/li>\n\n\n\n<li>Thompson T., Dennis M., Higgins L.A. i wsp. Gluten-free diet survey: Are Americans with coeliac disease consuming recommended amounts of fibre, iron, calcium and grain foods?&nbsp;<em>J. Hum. Nutr. Diet.&nbsp;<\/em>2005;18:163\u2013169.<\/li>\n\n\n\n<li>Hallert C., Grant C., Grehn S. i wsp. Evidence of poor vitamin status in coeliac patients on a gluten-free diet for 10 years.&nbsp;<em>Aliment. Pharmacol. Ther.&nbsp;<\/em>2002;16:1333\u20131339.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Hallert C., Svensson M., Tholstrup J. i wsp. Clinical trial: B vitamins improve health in patients with coeliac disease living on a gluten-free diet.&nbsp;<em>Aliment. Pharmacol. Ther.&nbsp;<\/em>2009;29:811\u2013816.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Caeiro C, Pragosa C, Cruz MC, i wsp. The Role of Pseudocereals in Celiac Disease: Reducing Nutritional Deficiencies to Improve Well-Being and Health. J Nutr Metab. 2022 Feb 9;2022:8502169.<\/li>\n\n\n\n<li>Verma AK. Nutritional Deficiencies in Celiac Disease: Current Perspectives. Nutrients. 2021 Dec 15;13(12):4476.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jakie niedobory pokarmowe mog\u0105 towarzyszy\u0107 chorobie trzewnej &#8211; celiakii?<\/p>\n","protected":false},"author":124,"featured_media":8577,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[17,18],"tags":[],"coauthors":[203],"class_list":{"0":"post-8563","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dieta","8":"category-dysbioza-choroby-przewodu-pokarmowego"},"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Niedobory \u017cywieniowe w celiakii - ALAB Laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jakie niedobory pokarmowe gro\u017c\u0105 osobom z celiaki\u0105 i jak je uzupe\u0142nia\u0107? Wskaz\u00f3wki na ten temat znajdziesz w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Niedobory \u017cywieniowe w celiakii - ALAB Laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jakie niedobory pokarmowe gro\u017c\u0105 osobom z celiaki\u0105 i jak je uzupe\u0142nia\u0107? Wskaz\u00f3wki na ten temat znajdziesz w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-09-25T07:01:43+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/choroba-trzewna-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Micha\u0142 Lipi\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Micha\u0142 Lipi\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Micha\u0142 Lipi\u0144ski\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Niedobory \u017cywieniowe w celiakii - ALAB Laboratoria","description":"Jakie niedobory pokarmowe gro\u017c\u0105 osobom z celiaki\u0105 i jak je uzupe\u0142nia\u0107? Wskaz\u00f3wki na ten temat znajdziesz w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Niedobory \u017cywieniowe w celiakii - ALAB Laboratoria","og_description":"Jakie niedobory pokarmowe gro\u017c\u0105 osobom z celiaki\u0105 i jak je uzupe\u0142nia\u0107? Wskaz\u00f3wki na ten temat znajdziesz w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2023-09-25T07:01:43+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/choroba-trzewna-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","Szacowany czas czytania":"8 minut","Written by":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/"},"author":{"name":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/e4378b4cdbd15983a479a24fb630f185"},"headline":"Niedobory \u017cywieniowe w chorobie trzewnej (celiakii)","datePublished":"2023-09-25T07:01:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/"},"wordCount":1445,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/choroba-trzewna-jpg.webp","articleSection":["Dieta i suplementacja","Dysbioza, choroby przewodu pokarmowego"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/","name":"Niedobory \u017cywieniowe w celiakii - ALAB Laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/choroba-trzewna-jpg.webp","datePublished":"2023-09-25T07:01:43+00:00","description":"Jakie niedobory pokarmowe gro\u017c\u0105 osobom z celiaki\u0105 i jak je uzupe\u0142nia\u0107? Wskaz\u00f3wki na ten temat znajdziesz w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/choroba-trzewna-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/choroba-trzewna-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"celiakia"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/niedobory-zywieniowe-w-chorobie-trzewnej-celiakii\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Niedobory \u017cywieniowe w chorobie trzewnej (celiakii)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/e4378b4cdbd15983a479a24fb630f185","name":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/dr-lipinski-jpg-150x150.webp2c04b2b9154ae6c9f110f767e25296c5","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/dr-lipinski-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/dr-lipinski-jpg-150x150.webp","caption":"Micha\u0142 Lipi\u0144ski"},"description":"Specjalista w dziedzinie chor\u00f3b wewn\u0119trznych oraz gastroenterologii. Od 2018 roku doktor habilitowany w dziedzinie nauk medycznych. Cz\u0142onek Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Polskiego Klubu Trzustkowego oraz Europejskiego Klubu Trzustkowego. Do jego g\u0142\u00f3wnych zainteresowa\u0144 nale\u017c\u0105 choroby trzustki, ale tak\u017ce zesp\u00f3\u0142 jelita nadwra\u017cliwego, SIBO, choroba trzewna, celiakia czy nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten. Jest autorem i wsp\u00f3\u0142autorem wielu publikacji w czasopismach krajowych i mi\u0119dzynarodowych w zakresie chor\u00f3b wewn\u0119trznych i gastroenterologii.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/michal-lipinski\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/124"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8563"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8563\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8577"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8563"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}