- \n
- Cholesterol<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Tr\u00f3jglicerydy<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Lipoproteiny \u2013 uniwersalny no\u015bnik lipid\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Lipoproteiny a rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profil lipidowy \u2013 spojrzenie na lipoproteiny przez dziurk\u0119 od klucza<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Liczba poj\u0119\u0107 pojawiaj\u0105ca si\u0119 na wyniku naszego profilu lipidowego<\/strong> mo\u017ce przyprawi\u0107 o zawroty g\u0142owy: cholesterol, tr\u00f3jglicerydy, lipoproteiny, frakcje cholesterolu, frakcje lipoprotein, g\u0119sto\u015bci lipoprotein. Zrozumienie dodatkowo utrudniaj\u0105 warto\u015bci poszczeg\u00f3lnych parametr\u00f3w lipidogramu oraz ich zakresy referencyjne. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce zwykle profil lipidowy nie jest jedynym badaniem, kt\u00f3re omawiamy z lekarzem w trakcie wizyty w gabinecie, cz\u0119sto brakuje czasu na dok\u0142adne wyt\u0142umaczenie uzyskanych wynik\u00f3w oraz tego, co oznaczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne warto\u015bci. Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119, jak dzia\u0142a gospodarka lipidowa w naszym organizmie i co oznaczaj\u0105 poszczeg\u00f3lne parametry lipidogramu\/profilu lipidowego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Lipidy \u2013 cholesterol, tr\u00f3jglicerydy<\/h2>\n\n\n\n
Lipidy <\/strong>s\u0105 szerok\u0105 grup\u0105 zwi\u0105zk\u00f3w organicznych, kt\u00f3re charakteryzuje nierozpuszczalno\u015b\u0107 w wodzie. W kontek\u015bcie profilu lipidowego m\u00f3wimy o dw\u00f3ch grupach lipid\u00f3w \u2013 cholesterolu i tr\u00f3jglicerydach<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Cholesterol<\/h3>\n\n\n\n
Cholesterol<\/strong> jest z\u0142o\u017con\u0105 cz\u0105steczk\u0105 o charakterystycznym szkielecie sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z po\u0142\u0105czenia czterech pier\u015bcieni zbudowanych z 17 atom\u00f3w w\u0119gla. Ta specyficzna budowa jest wsp\u00f3lna dla steroid\u00f3w, czyli grupy, do kt\u00f3rej nale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c witamina D<\/a>, kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe czy te\u017c hormony steroidowe: p\u0142ciowe (np. testosteron, estrogeny czy progesteron), mineralokortykoidy (np. aldosteron odpowiadaj\u0105cy za gospodark\u0119 wodno-elektrolitow\u0105) czy glikokortykosteroidy (np. kortyzol popularnie nazywany hormonem stresu<\/a>).<\/p>\n\n\n\n
Cholesterol pe\u0142ni wiele wa\u017cnych funkcji w naszym organizmie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Wspieranie integralno\u015bci b\u0142ony kom\u00f3rkowej<\/strong>: jest kluczowy dla utrzymania p\u0142ynno\u015bci i integralno\u015bci strukturalnej b\u0142on kom\u00f3rkowych. Reguluje przepuszczalno\u015b\u0107 b\u0142ony i wspiera funkcj\u0119 bia\u0142ek b\u0142onowych pe\u0142ni\u0105cych r\u00f3\u017cnorodne funkcje (np. receptorow\u0105, transportow\u0105);<\/li>\n\n\n\n
- Synteza hormon\u00f3w steroidowych<\/strong>: cholesterol s\u0142u\u017cy jako cz\u0105steczka prekursorowa dla syntezy wspomnianych wcze\u015bniej hormon\u00f3w steroidowych.<\/li>\n\n\n\n
- Synteza witaminy D<\/strong>: cholesterol jest r\u00f3wnie\u017c prekursorem witaminy D, kt\u00f3ra jest syntetyzowana, gdy sk\u00f3ra jest nara\u017cona na dzia\u0142anie \u015bwiat\u0142a ultrafioletowego. Witamina D odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w metabolizmie wapnia<\/a> i zdrowiu ko\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
- Synteza kwas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych<\/strong>: cholesterol jest przekszta\u0142cany w kwasy \u017c\u00f3\u0142ciowe w w\u0105trobie, kt\u00f3re nast\u0119pnie s\u0105 magazynowane w p\u0119cherzyku \u017c\u00f3\u0142ciowym jako sk\u0142adnik \u017c\u00f3\u0142ci, kt\u00f3ra jest niezb\u0119dna do emulgowania i trawienia t\u0142uszcz\u00f3w przyjmowanych z pokarmem.<\/li>\n\n\n\n
- Wsparcie funkcjonowania uk\u0142adu nerwowego<\/strong>: cholesterol jest istotny dla mielinizacji kom\u00f3rek nerwowych, co sprzyja efektywnemu przewodnictwu sygna\u0142\u00f3w mi\u0119dzy kom\u00f3rkami nerwowymi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce pomimo i\u017c cholesterol jest niezb\u0119dny dla wy\u017cej wskazanych funkcji, organizm potrzebuje bardzo ma\u0142ych jego ilo\u015bci<\/strong> do utrzymania tych proces\u00f3w w pe\u0142nej sprawno\u015bci. St\u0105d, wbrew powszechnym obawom, obni\u017canie st\u0119\u017cenia cholesterolu nie doprowadzi do upo\u015bledzenia tych szlak\u00f3w metabolicznych i pogorszenia stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0142owiek pobiera oko\u0142o 70-80% cholesterolu z po\u017cywienia<\/strong>, a 20-30% jest syntetyzowane przez cz\u0142owieka w w\u0105trobie oraz jelicie cienkim<\/strong>. Co ciekawe, cholesterol nie przekracza bariery krew-m\u00f3zg, dlatego jest on lokalnie syntetyzowany na potrzeby o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n\n\n\n
Tr\u00f3jglicerydy<\/h3>\n\n\n\n
Triglicerydy lub inaczej tr\u00f3jglicerydy<\/strong> (potocznie zwane t\u0142uszczami) \u2013 s\u0105 to cz\u0105steczki sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z po\u0142\u0105czenia glicerolu oraz trzech \u0142a\u0144cuch\u00f3w kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (o d\u0142ugo\u015bci od 14 do 24 atom\u00f3w w\u0119gla oraz r\u00f3\u017cnej liczbie podw\u00f3jnych wi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy nimi). \u0141a\u0144cuchy te mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno te same we wszystkich trzech pozycjach, jak i r\u00f3\u017cne \u2013 co wp\u0142ywa na ich biologiczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. W zale\u017cno\u015bci od po\u0142o\u017cenia \u0142a\u0144cuch\u00f3w w cz\u0105steczce zmieniaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci biologiczne cz\u0105steczki.<\/p>\n\n\n\n
Tr\u00f3jglicerydy pe\u0142ni\u0105 nast\u0119puj\u0105ce funkcje w organizmie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- \u0179r\u00f3d\u0142o energii: <\/strong>tr\u00f3jglicerydy dostarczaj\u0105 du\u017co wi\u0119cej energii w por\u00f3wnaniu do w\u0119glowodan\u00f3w i bia\u0142ka. Glicerol i kwasy t\u0142uszczowe uwalniane z rozk\u0142adu kwas\u00f3w t\u0142uszczowych mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane przez kom\u00f3rk\u0119 do produkcji energii.<\/li>\n\n\n\n
- Przechowywanie energii: <\/strong>tr\u00f3jglicerydy s\u0105 <\/strong>magazynowane w tkance t\u0142uszczowej i mog\u0105 stanowi\u0107 dodatkowe \u017ar\u00f3d\u0142o do wyprodukowania energii przez kom\u00f3rki.<\/li>\n\n\n\n
- Transport kwas\u00f3w t\u0142uszczowych: <\/strong>kwasy t\u0142uszczowe mog\u0105 zosta\u0107 wykorzystane tak\u017ce do produkcji licznych istotnych biologicznie pochodnych. 99% wszystkich kwas\u00f3w t\u0142uszczowych we krwi jest transportowane w po\u0142\u0105czeniu z glicerolem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Lipoproteiny \u2013 uniwersalny no\u015bnik lipid\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Jako wspomniano wcze\u015bniej wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0105 zar\u00f3wno tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, jak i cholesterolu jest nierozpuszczalno\u015b\u0107 w wodzie<\/strong>. Hipotetycznie, obie frakcje dostaj\u0105c si\u0119 do osocza krwi w wolnej postaci, zachowa\u0142yby si\u0119 jak olej wlany do wody. Dlatego, dla efektywnego transportu w osoczu krwi, lipidy posiadaj\u0105 sw\u00f3j przeno\u015bnik \u2013 lipoproteiny<\/strong>.<\/p>\n\n\n
\n![\"schemat](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/schemat-budowy-lipoproteiny-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nLipoproteiny s\u0105 du\u017cymi strukturami, kt\u00f3re, jak podpowiada nam nazwa, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 lipid\u00f3w i bia\u0142ek<\/strong>. Ich struktura jest jednak bardziej z\u0142o\u017cona, co wyja\u015bnia poni\u017csza rycina. Cz\u0105steczk\u0119 lipoproteiny mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do ba\u0144ki. \u015aciany tej ba\u0144ki sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z fosfolipid\u00f3w <\/strong>\u2013 trzeciej, innej grupy lipid\u00f3w posiadaj\u0105cej szczeg\u00f3ln\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 posiadania hydrofilowej „g\u0142owy” oraz hydrofobowego \u201eogona\u201d, co umo\u017cliwia stworzenie bariery mi\u0119dzy wod\u0105, a nierozpuszczalnymi w niej t\u0142uszczami. W ten spos\u00f3b lipoproteina mo\u017ce miesza\u0107 si\u0119 z osoczem krwi i jednocze\u015bnie efektywnie utrzymywa\u0107 lipidy w swoim wn\u0119trzu. Na powierzchni, w „\u015bcianie ba\u0144ki” znajduj\u0105 si\u0119 zatopione bia\u0142ka m.in. apolipoproteiny<\/strong> (apo z gr. \u1f00\u03c0\u03cc od\/z dala od \u2013 w tym kontek\u015bcie oddzielaj\u0105ce si\u0119 od lipoprotein) kluczowe dla przenoszenia lipid\u00f3w mi\u0119dzy lipoproteinami a kom\u00f3rkami organizmu.<\/p>\n\n\n
\n![\"por\u00f3wnanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/lipoproteiny-porownanie-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nLipoproteiny nie s\u0105 jednolit\u0105 grup\u0105 i poszczeg\u00f3lne typy wykazuj\u0105 r\u00f3\u017cne biologiczne funkcje w organizmie. Historycznie, na podstawie rozdzia\u0142u za pomoc\u0105 wirowania (ultracentryfugacji) i ruchomo\u015bci w polu elektrycznym (elektroforezy), lipoproteiny podzielono na nast\u0119puj\u0105ce frakcje:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Chylomikrony <\/strong>\u2013 zawieraj\u0105 g\u0142\u00f3wnie tr\u00f3jglicerydy (~90%) i odpowiadaj\u0105 za transport lipid\u00f3w z przewodu pokarmowego do w\u0105troby drogami limfatycznymi. Przewa\u017cnie poza okresem po posi\u0142ku nie pojawiaj\u0105 si\u0119 we krwi obwodowej.<\/li>\n\n\n\n
- Lipoproteiny o bardzo ma\u0142ej g\u0119sto\u015bci<\/strong> (z ang. V<\/em><\/strong>ery-<\/em>L<\/em><\/strong>ow-<\/em>D<\/em><\/strong>ensity <\/em>L<\/em><\/strong>ipoproteins<\/em> – VLDL) \u2013 sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 w 45-50% z tr\u00f3jgliceryd\u00f3w i 30% z cholesterolu. Ich g\u0142\u00f3wn\u0105 funkcj\u0105 jest transport lipid\u00f3w z w\u0105troby do innych tkanek.<\/li>\n\n\n\n
- Lipoproteiny o \u015bredniej g\u0119sto\u015bci <\/strong>(z ang. I<\/em><\/strong>ntermediate-<\/em>D<\/em><\/strong>ensity <\/em>L<\/em><\/strong>ipoproteins<\/em> – IDL) \u2013 powstaj\u0105 z oddawania przez VLDL tr\u00f3jgliceryd\u00f3w do tkanek obwodowych, swoi\u015bcie „zag\u0119szczaj\u0105c si\u0119” \u2013 zmniejsza si\u0119 zawarto\u015b\u0107 tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, a zwi\u0119ksza cholesterolu.<\/li>\n\n\n\n
- Lipoproteiny o ma\u0142ej g\u0119sto\u015bci <\/strong>(z ang. L<\/em><\/strong>ow-<\/em>D<\/em><\/strong>ensity <\/em>L<\/em><\/strong>ipoproteins<\/em> – LDL) oraz lipoproteina(a) \u2013 LDL mog\u0105 powstawa\u0107 w wyniku dalszego „zag\u0119szczania” IDL lub mog\u0105 by\u0107 bezpo\u015brednio wydzielane przez w\u0105trob\u0119. Do LDL nale\u017cy m.in. cholesterol, kt\u00f3ry stanowi ~70% wszystkich lipid\u00f3w wewn\u0105trz tej grupy. Lipoproteina(a) jest podobnie w budowie i sk\u0142adzie do LDL, jednak wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dodatkow\u0105 cz\u0105steczk\u0105 apolipoproteiny(a) na jej powierzchni.<\/li>\n\n\n\n
- Lipoproteiny o du\u017cej g\u0119sto\u015bci<\/strong> (z ang. H<\/em><\/strong>igh-<\/em>D<\/em><\/strong>ensity <\/em>L<\/em><\/strong>ipoproteins<\/em> – HDL) \u2013 sk\u0142adaj\u0105 w znacznej mierze z bia\u0142ek. Cholesterol stanowi ~40%, a tr\u00f3jglicerydy ~5% lipid\u00f3w wewn\u0105trz HDL. G\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0105 HDL jest wsteczny transport cholesterolu z tkanek obwodowych do w\u0105troby.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Ze zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 g\u0119sto\u015bci\u0105 maleje wielko\u015b\u0107 lipoprotein (HDL mo\u017ce by\u0107 nawet 15 razy mniejszy od du\u017cej cz\u0105steczki VLDL). Mniejsze cz\u0105steczki s\u0105 r\u00f3wnie\u017c du\u017co liczniejsze od tych wi\u0119kszych: \u015brednio u zdrowej osoby na jeden chylomikron przypadnie oko\u0142o 200 cz\u0105steczek VLDL, 1500 cz\u0105steczek IDL, 2000 cz\u0105steczek LDL i kilkana\u015bcie tysi\u0119cy cz\u0105steczek HDL. Z tego te\u017c wzgl\u0119du wi\u0119kszo\u015b\u0107 cholesterolu (~70%) jest zamkni\u0119te w LDL i HDL, natomiast VLDL i IDL transportuj\u0105 oko\u0142o 80% wszystkich tr\u00f3jgliceryd\u00f3w. Dlatego LDL nazywamy lipoproteinami bogatymi w cholesterol, a IDL and VLDL lipoproteinami bogatymi w tr\u00f3jglicerydy.<\/p>\n\n\n\n
Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 chylomikron\u00f3w, VLDL, IDL i LDL jest wyst\u0119powanie na ich powierzchni apolipoproteiny B. Z kolei na powierzchni HDL wyst\u0119puje apolipoproteina A1.<\/p>\n\n\n\n
Lipoproteiny a rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy<\/h2>\n\n\n\n
Rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy jest skomplikowanym, wieloetapowym procesem, w kt\u00f3rym kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 lipoproteiny bogate w cholesterol (g\u0142\u00f3wnie LDL)<\/strong>. W sytuacji nadmiernego st\u0119\u017cenia tych lipoprotein we krwi, zwi\u0119ksza si\u0119 ich przenikanie do \u015bciany t\u0119tnicy. Po dostaniu si\u0119 do \u015bciany naczyniowej, te lipoproteiny oddaj\u0105 cholesterol makrofagom. Makrofagi te, akumuluj\u0105c cholesterol, przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w tzw. kom\u00f3rki piankowate, kt\u00f3re s\u0105 g\u0142\u00f3wnymi elementami tworz\u0105cymi blaszk\u0119 mia\u017cd\u017cycow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ostatnie badania naukowe wskazuj\u0105 na to, \u017ce to niekoniecznie sama zawarto\u015b\u0107 lipid\u00f3w w tych lipoproteinach jest problemem, ale raczej ich liczba <\/strong>\u2013 no\u015bnik, a nie zawarto\u015b\u0107. Okazuje si\u0119, \u017ce VLDL i IDL jako no\u015bniki cholesterolu r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 uczestniczy\u0107 w powstawaniu mia\u017cd\u017cycy. Z tego wzgl\u0119du kluczowe w ograniczaniu mia\u017cd\u017cycy jest zmniejszanie liczby wszystkich lipoprotein zawieraj\u0105cych apolipoprotein\u0119 B \u2013 a wi\u0119c VLDL, IDL i LDL.<\/p>\n\n\n\n
W odniesieniu do lipoprotein HDL, kt\u00f3re tradycyjnie by\u0142y uznawane za no\u015bnik „dobrego cholesterolu” ze wzgl\u0119du na ich zdolno\u015b\u0107 do usuwania cholesterolu z krwi i tkanek, najnowsze badania wprowadzaj\u0105 pewne w\u0105tpliwo\u015bci co do ich roli. Okazuje si\u0119, \u017ce niskie st\u0119\u017cenie HDL mo\u017ce nie by\u0107 przyczyn\u0105 problem\u00f3w, ale raczej skutkiem zwi\u0119kszonej liczby lipoprotein VLDL, IDL i LDL<\/strong>. To odkrycie sugeruje, \u017ce obni\u017cenie poziomu HDL mo\u017ce by\u0107 efektem ubocznym zwi\u0119kszonego st\u0119\u017cenia innych, bardziej aterogennych lipoprotein, a nie wynikiem utraty niezale\u017cnego mechanizmu ochronnego.<\/p>\n\n\n\n
Profil lipidowy \u2013 spojrzenie na lipoproteiny przez dziurk\u0119 od klucza<\/h2>\n\n\n\n
Pomimo, \u017ce to liczba cz\u0105steczek lipoprotein VLDL, IDL, LDL, a nie st\u0119\u017cenie poszczeg\u00f3lnych lipid\u00f3w jest bezpo\u015brednio zwi\u0105zane z rozwojem mia\u017cd\u017cycy, oznaczenie st\u0119\u017ce\u0144 mo\u017ce by\u0107 prostym i u\u017cytecznym sposobem przybli\u017cenia liczby cz\u0105steczek lipoprotein<\/strong>.<\/p>\n\n\n
\n![\"parametry](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/parametry-profilu-lipidowego-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nW profilu lipidowym znajdujemy nast\u0119puj\u0105ce parametry:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- st\u0119\u017cenie tr\u00f3jgliceryd\u00f3w <\/strong>\u2013 bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tr\u00f3jgliceryd\u00f3w jest przenoszona przez VLDL i IDL, ich st\u0119\u017cenie b\u0119dzie przybli\u017ca\u0107 liczb\u0119 cz\u0105steczek lipoprotein VLDL i IDL \u2013 bogatych w tr\u00f3jglicerydy. Wzgl\u0119dna zawarto\u015b\u0107 (zag\u0119szczenie) tr\u00f3jgliceryd\u00f3w w tych cz\u0105steczkach jest zmienna, st\u0105d te\u017c przybli\u017cenie to nie jest idealne.<\/li>\n\n\n\n
- st\u0119\u017cenie cholesterolu HDL<\/strong> \u2013 z racji, \u017ce cholesterol jest g\u0142\u00f3wnym lipidem w HDL, jego st\u0119\u017cenie mo\u017ce przybli\u017ca\u0107 liczb\u0119 cz\u0105steczek HDL. Nie jest to, podobnie jak w przypadku tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, przybli\u017cenie doskona\u0142e, ale wystarczaj\u0105ce w praktyce klinicznej.<\/li>\n\n\n\n
- st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL<\/strong> \u2013 wzgl\u0119dna zawarto\u015b\u0107 cholesterolu w cz\u0105steczkach LDL jest prawie sta\u0142a, dlatego te\u017c st\u0119\u017cenie cholesterolu w LDL b\u0119dzie bezpo\u015brednim wska\u017anikiem liczby cz\u0105steczek LDL, w ten spos\u00f3b okre\u015blaj\u0105c rzeczywiste ryzyko sercowo-naczyniowe zwi\u0105zane z LDL.<\/li>\n\n\n\n
- st\u0119\u017cenie cholesterolu nie-HDL<\/a><\/strong> \u2013 r\u00f3\u017cnica ca\u0142kowitego cholesterolu i cholesterolu HDL jest r\u00f3wna ca\u0142kowitej zawarto\u015bci cholesterolu w lipoproteinach aterogennych (VLDL, IDL, LDL). Okazuje si\u0119, \u017ce cholesterol w IDL i LDL mo\u017ce by\u0107 dobrym wska\u017anikiem liczby tych cz\u0105steczek. St\u0105d jego suma z cholesterolem LDL mo\u017ce odpowiada\u0107 ca\u0142kowitemu potencja\u0142owi promia\u017cdzycowemu zwi\u0105zanego z lipidami.<\/li>\n\n\n\n
- st\u0119\u017cenie cholesterolu ca\u0142kowitego<\/strong> \u2013 b\u0119dzie to wypadkowa suma cholesterolu we wszystkich frakcjach lipoprotein. Przy braku zwi\u0119kszonej liczby VLDL i IDL (na przyk\u0142ad w oty\u0142o\u015bci, cukrzycy<\/a>, zespole metabolicznym) wzrost ca\u0142kowitego st\u0119\u017cenia cholesterolu b\u0119dzie wynika\u0142 g\u0142\u00f3wnie ze wzrostu cholesterolu LDL i spadku cholesterolu HDL. Jednak bior\u0105c pod uwag\u0119 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 tego parametru (zmienno\u015b\u0107 HDL) cholesterol LDL i nie-HDL s\u0105 lepszymi wska\u017anikami ryzyka sercowo-naczyniowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"Badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Badanie-lipidogram-extra-6-badan.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nDodatkowymi parametrami profilu lipidowego mo\u017ce by\u0107:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Apolipoproteina B<\/a><\/strong> \u2013 bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce ka\u017cda cz\u0105steczka VLDL, IDL i LDL ma na swojej powierzchni jedn\u0105 cz\u0105steczk\u0119 apolipoproteiny B, jej st\u0119\u017cenie b\u0119dzie odzwierciedla\u0142o ca\u0142kowite st\u0119\u017cenie VLDL, IDL i LDL \u2013 a wi\u0119c ca\u0142kowity potencja\u0142 promia\u017cdzycowy zwi\u0105zanego z lipidami.<\/li>\n\n\n\n
- Apolipoproteina A1<\/a><\/strong> \u2013 podobnie do sposobu, w jaki apolipoproteina B przybli\u017ca liczb\u0119 wszystkich VLDL, IDL i LDL, apolipoproteina A1 mo\u017ce przybli\u017ca\u0107 bezpo\u015brednio liczb\u0119 lipoprotein HDL.<\/li>\n\n\n\n
- Lipoprotein(a)<\/a><\/strong> \u2013 jej poziom jest determinowany w du\u017cej mierze genetycznie. Z racji podobie\u0144stwa do LDL, w przypadku du\u017cego st\u0119\u017cenia lipoproteina(a) podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia cholesterolu ca\u0142kowitego, cholesterolu nie-HDL mog\u0105 by\u0107 zafa\u0142szowane cholesterolem przenoszonym w lipoproteinie(a), a nie bezpo\u015brednio w zwyk\u0142ym LDL. Ma to znaczenie terapeutyczne, poniewa\u017c klasyczne leki obni\u017caj\u0105ce st\u0119\u017cenie lipid\u00f3w nie wp\u0142ywaj\u0105 istotnie na st\u0119\u017cenie lipoproteiny(a), dlatego mo\u017ce to prowadzi\u0107 do sytuacji, \u017ce terapia nie b\u0119dzie prowadzi\u0107 do obni\u017cenia st\u0119\u017cenia cholesterolu nie-HDL, czyli: liczby cz\u0105steczek VLDL, IDL i LDL, gdy\u017c rzeczywista przyczyna b\u0119dzie le\u017ca\u0142a w lipoproteinie(a).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\nPi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Visseren FLJ, Mach F, Smulders YM, et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: Developed by the Task Force for cardiovascular disease prevention in clinical practice with representatives of the European Society of Cardiology and 12 medical societies With the special contribution of the European Association of Preventive Cardiology (EAPC). European Heart Journal. 2021;42(34):3227-3337.<\/li>\n\n\n\n
- Banach M, Burchardt P, Chlebus K, et al. Wytyczne PTL\/KLRWP\/PTK\/PTDL\/PTD\/PTNT diagnostyki i leczenia zaburze\u0144 lipidowych w Polsce 2021. Nadci\u015bnienie T\u0119tnicze w Praktyce. 2021;7(3):113-122.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Poznaj sk\u0142adowe lipidogramu i dowiedz si\u0119, co tak naprawd\u0119 badasz, wykonuj\u0105c to badanie.<\/p>\n","protected":false},"author":145,"featured_media":8803,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"coauthors":[168],"class_list":{"0":"post-8691","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-choroby-ukladu-krazenia"},"acf":[],"yoast_head":"\n
Lipoproteiny \u2013 zrozumienie lipidogramu \u2013 ALAB Laboratoria<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dowiedz si\u0119, czym s\u0105 lipidy i lipoproteiny. Sprawd\u017a, jak wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy. Dowiesz si\u0119 tego w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lipoproteiny \u2013 zrozumienie lipidogramu \u2013 ALAB Laboratoria\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dowiedz si\u0119, czym s\u0105 lipidy i lipoproteiny. Sprawd\u017a, jak wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy. Dowiesz si\u0119 tego w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-09-28T09:12:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-07T10:47:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/lipidogram-jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jakub Morze\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jakub Morze\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label3\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data3\" content=\"Jakub Morze\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lipoproteiny \u2013 zrozumienie lipidogramu \u2013 ALAB Laboratoria","description":"Dowiedz si\u0119, czym s\u0105 lipidy i lipoproteiny. Sprawd\u017a, jak wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy. Dowiesz si\u0119 tego w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Lipoproteiny \u2013 zrozumienie lipidogramu \u2013 ALAB Laboratoria","og_description":"Dowiedz si\u0119, czym s\u0105 lipidy i lipoproteiny. Sprawd\u017a, jak wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy. Dowiesz si\u0119 tego w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","og_url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/","og_site_name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria","article_published_time":"2023-09-28T09:12:31+00:00","article_modified_time":"2025-02-07T10:47:54+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":801,"url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/lipidogram-jpg.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Jakub Morze","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Jakub Morze","Szacowany czas czytania":"12 minut","Written by":"Jakub Morze"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/"},"author":{"name":"Jakub Morze","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/e3cf10c2bb8162a86cd09952214c8f0b"},"headline":"Lipoproteiny \u2013 klucz do zrozumienia lipidogramu","datePublished":"2023-09-28T09:12:31+00:00","dateModified":"2025-02-07T10:47:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/"},"wordCount":2264,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/lipidogram-jpg.webp","articleSection":["Choroby serca i uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/","name":"Lipoproteiny \u2013 zrozumienie lipidogramu \u2013 ALAB Laboratoria","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/lipidogram-jpg.webp","datePublished":"2023-09-28T09:12:31+00:00","dateModified":"2025-02-07T10:47:54+00:00","description":"Dowiedz si\u0119, czym s\u0105 lipidy i lipoproteiny. Sprawd\u017a, jak wp\u0142ywaj\u0105 na rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy. Dowiesz si\u0119 tego w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/lipidogram-jpg.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/lipidogram-jpg.webp","width":1200,"height":801,"caption":"lipidogram"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/lipoproteiny-klucz-do-zrozumienia-lipidogramu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lipoproteiny \u2013 klucz do zrozumienia lipidogramu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#website","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#organization","name":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/alabek.jpg","width":1250,"height":1251,"caption":"Centrum Wiedzy ALAB laboratoria"},"image":{"@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ALABlaboratoria"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/#\/schema\/person\/e3cf10c2bb8162a86cd09952214c8f0b","name":"Jakub Morze","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/jakub-morze-jpg-150x150.webp51ab323bfc3f714d4dc24a7c4b640f9e","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/jakub-morze-jpg-150x150.webp","contentUrl":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/jakub-morze-jpg-150x150.webp","caption":"Jakub Morze"},"description":"Lekarz, badacz wizytuj\u0105cy w Harvard T.H. Chan School of Public Heath. Doktorant w Katedrze Kardiologii i Chor\u00f3b Wewn\u0119trznych Uniwersytetu Warmi\u0144sko-Mazurskiego w Olsztynie. Do jego g\u0142\u00f3wnych zainteresowa\u0144 nale\u017cy epidemiologia chor\u00f3b przewlek\u0142ych oraz medycyna prewencyjna, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie chor\u00f3b sercowo-naczyniowych i cukrzycy.","url":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/author\/jakub-morze\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/145"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8691"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8691\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21319,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8691\/revisions\/21319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8803"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8691"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-json\/wp\/v2\/coauthors?post=8691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
- Apolipoproteina A1<\/a><\/strong> \u2013 podobnie do sposobu, w jaki apolipoproteina B przybli\u017ca liczb\u0119 wszystkich VLDL, IDL i LDL, apolipoproteina A1 mo\u017ce przybli\u017ca\u0107 bezpo\u015brednio liczb\u0119 lipoprotein HDL.<\/li>\n\n\n\n
- st\u0119\u017cenie cholesterolu HDL<\/strong> \u2013 z racji, \u017ce cholesterol jest g\u0142\u00f3wnym lipidem w HDL, jego st\u0119\u017cenie mo\u017ce przybli\u017ca\u0107 liczb\u0119 cz\u0105steczek HDL. Nie jest to, podobnie jak w przypadku tr\u00f3jgliceryd\u00f3w, przybli\u017cenie doskona\u0142e, ale wystarczaj\u0105ce w praktyce klinicznej.<\/li>\n\n\n\n
- Lipoproteiny o bardzo ma\u0142ej g\u0119sto\u015bci<\/strong> (z ang. V<\/em><\/strong>ery-<\/em>L<\/em><\/strong>ow-<\/em>D<\/em><\/strong>ensity <\/em>L<\/em><\/strong>ipoproteins<\/em> – VLDL) \u2013 sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 w 45-50% z tr\u00f3jgliceryd\u00f3w i 30% z cholesterolu. Ich g\u0142\u00f3wn\u0105 funkcj\u0105 jest transport lipid\u00f3w z w\u0105troby do innych tkanek.<\/li>\n\n\n\n
- Przechowywanie energii: <\/strong>tr\u00f3jglicerydy s\u0105 <\/strong>magazynowane w tkance t\u0142uszczowej i mog\u0105 stanowi\u0107 dodatkowe \u017ar\u00f3d\u0142o do wyprodukowania energii przez kom\u00f3rki.<\/li>\n\n\n\n
- Synteza hormon\u00f3w steroidowych<\/strong>: cholesterol s\u0142u\u017cy jako cz\u0105steczka prekursorowa dla syntezy wspomnianych wcze\u015bniej hormon\u00f3w steroidowych.<\/li>\n\n\n\n
- Tr\u00f3jglicerydy<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n