Oty\u0142o\u015b\u0107 <\/strong>jest definiowana jako stan nieprawid\u0142owej lub nadmiernej akumulacji tkanki t\u0142uszczowej z towarzysz\u0105cym przewlek\u0142ym stanem zapalnym o niskim nasileniu (low-grade inflammation) znanym r\u00f3wnie\u017c jako meta-zapalenie (meta-inflammation). Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania oty\u0142o\u015bci i zwi\u0105zanych z ni\u0105 zaburze\u0144 wzrasta na ca\u0142ym \u015bwiecie. Wiadomo, \u017ce oty\u0142o\u015b\u0107 zwi\u0119ksza ryzyko rozwoju wielu chor\u00f3b cywilizacyjnych<\/strong>, w tym mia\u017cd\u017cycy, cukrzycy<\/a> i niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce obecno\u015b\u0107 zapalenia metabolicznego u os\u00f3b oty\u0142ych mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c predysponowa\u0107 do rozwoju chor\u00f3b autoimmunizacyjnych<\/a> oraz alergii<\/strong>. Wynika to z faktu, \u017ce meta-zapalenie dzia\u0142a immunomoduluj\u0105co na kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego, przez co wp\u0142ywa m.in. na r\u00f3wnowag\u0119 immunologiczn\u0105. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c oty\u0142o\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 z przewlek\u0142\u0105 reakcj\u0105 zapaln\u0105 o niskim nasileniu, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119 nieprawid\u0142ow\u0105 produkcj\u0105 cytokin, zwi\u0119kszon\u0105 syntez\u0105 marker\u00f3w ostrej fazy, takich jak bia\u0142ko C-reaktywne (CRP)<\/a>, oraz aktywacj\u0105 prozapalnych szlak\u00f3w sygna\u0142owych.<\/p>\n\n\n\n Metabolizm i odporno\u015b\u0107 s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane. Zar\u00f3wno nadmierne spo\u017cycie pokarm\u00f3w, jak i niedo\u017cywienie maj\u0105 wp\u0142yw na funkcjonowanie uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/strong> G\u0142\u00f3d i niedo\u017cywienie mog\u0105 os\u0142abi\u0107 funkcj\u0119 odporno\u015bciow\u0105 i zwi\u0119kszy\u0107 podatno\u015b\u0107 na infekcje<\/a>. Oty\u0142o\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 ze stanem nieprawid\u0142owej aktywno\u015bci uk\u0142adu odporno\u015bciowego i zwi\u0119kszonym ryzykiem towarzysz\u0105cych chor\u00f3b zapalnych, w tym mia\u017cd\u017cycy, cukrzycy, st\u0142uszczenia w\u0105troby<\/a>, chor\u00f3b autoimmunizacyjnych, a nawet nowotwor\u00f3w. Zatem optymalna homeostaza \u017cywieniowa i metaboliczna jest wa\u017cnym elementem prawid\u0142owego funkcjonowania uk\u0142adu odporno\u015bciowego i dobrego zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Brak r\u00f3wnowagi metabolicznej prowadzi do braku r\u00f3wnowagi immunologicznej z g\u0142odem i immunosupresj\u0105 z jednej strony, a oty\u0142o\u015bci\u0105 i chorobami zapalnymi z drugiej. Wiele interakcji mi\u0119dzy uk\u0142adem metabolicznym a uk\u0142adem odporno\u015bciowym jest zorganizowanych przez z\u0142o\u017con\u0105 sie\u0107 rozpuszczalnych mediator\u00f3w pochodz\u0105cych z kom\u00f3rek odporno\u015bciowych i adipocyt\u00f3w. Opr\u00f3cz adipocyt\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re s\u0105 najliczniejszym typem kom\u00f3rek w bia\u0142ej tkance t\u0142uszczowej, tkanka t\u0142uszczowa zawiera tak\u017ce preadipocyty<\/strong> (s\u0105 to adipocyty, kt\u00f3re nie zosta\u0142y jeszcze obci\u0105\u017cone lipidami), kom\u00f3rki \u015br\u00f3db\u0142onka, fibroblasty, leukocyty i makrofagi<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n Makrofagi<\/strong> pochodz\u0105 ze szpiku kostnego, a liczba tych kom\u00f3rek obecnych w bia\u0142ej tkance t\u0142uszczowej jest bezpo\u015brednio powi\u0105zana z oty\u0142o\u015bci\u0105. W rzeczywisto\u015bci tkanka t\u0142uszczowa os\u00f3b oty\u0142ych zawiera zdecydowanie wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 makrofag\u00f3w w por\u00f3wnaniu do os\u00f3b szczup\u0142ych. Zidentyfikowano r\u00f3wnie\u017c pewne cytokiny, takie jak ligand chemokiny CC 2 (CCL2) wytwarzany przez adipocyty, jako potencjalny czynnik przyczyniaj\u0105cy si\u0119 do infiltracji makrofag\u00f3w do tkanki t\u0142uszczowej. Gdy makrofagi s\u0105 obecne i aktywne w tkance t\u0142uszczowej, wraz z adipocytami i innymi typami kom\u00f3rek obecnymi w tkance t\u0142uszczowej mog\u0105 utrwali\u0107 mechanizm ci\u0105g\u0142ej migracji makrofag\u00f3w i produkcji cytokin prozapalnych. W rzeczywisto\u015bci makrofagi w tkance t\u0142uszczowej wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em TNF\u03b1, jednak\u017ce adipocyty odpowiadaj\u0105 za prawie jedn\u0105 trzeci\u0105 st\u0119\u017cenia IL-6 w kr\u0105\u017ceniu pacjent\u00f3w oty\u0142ych. Ponadto r\u00f3wnie\u017c inne produkty tkanki t\u0142uszczowej, takie jak leptyna<\/strong>, stanowi\u0105 wa\u017cny zwi\u0105zek mi\u0119dzy oty\u0142o\u015bci\u0105, insulinooporno\u015bci\u0105<\/a> i powi\u0105zanymi zaburzeniami zapalnymi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n W patogenezie cukrzycy typu 2 (T2D)<\/strong> wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 dwa podstawowe zaburzenia \u2013 oporno\u015b\u0107 na insulin\u0119 i upo\u015bledzenie sekrecji insuliny. Upo\u015bledzone dzia\u0142anie obwodowe insuliny zwi\u0105zane jest ze zjawiskiem oty\u0142o\u015bci. Tkanka t\u0142uszczowa uwalnia wolne kwasy t\u0142uszczowe, hormony oraz cytokiny takie jak leptyna, adiponektyna, rezystyna, TNF-\u03b1 i inne. Wszystkie te cz\u0105steczki modyfikuj\u0105 dzia\u0142anie insuliny. Choroba ta prowadzi do powa\u017cnych powik\u0142a\u0144 wiod\u0105cych do \u015blepoty, amputacji ko\u0144czyn i niewydolno\u015bci nerek, jest r\u00f3wnie\u017c przyczyn\u0105 przedwczesnej \u015bmierci g\u0142\u00f3wnie sercowo naczyniowej.<\/p>\n\n\n\n Naturalny przebieg cukrzycy typu 2 prowadzi od insulinooporno\u015bci do kompensacyjnej hiperinsulinemii i dysfunkcji kom\u00f3rek trzustki. Subkliniczny stan zapalny o niewielkim nasileniu mo\u017ce odgrywa\u0107 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w patogenezie zwi\u0105zanej z oty\u0142o\u015bci\u0105, insulinooporno\u015bci\u0105 i cukrzyc\u0105 typu 2 (T2D)<\/strong>. Biomarkery stanu zapalnego, takie jak TNF, IL-6 i CRP, s\u0105 obecne w wy\u017cszych st\u0119\u017ceniach u os\u00f3b insulinoopornych i oty\u0142ych, a zmniejszon\u0105 ekspresj\u0119 obserwuje si\u0119 po utracie masy cia\u0142a. Markery te mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do stanu dysfunkcji \u015br\u00f3db\u0142onka naczy\u0144 i zapalenia naczy\u0144, co sprzyja rozwojowi mia\u017cd\u017cycowej choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Ponadto insulinooporno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bciowo przyspieszona przez reakcj\u0119 ostrej fazy stanowi\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wrodzonej odpowiedzi immunologicznej, podczas kt\u00f3rej z tkanki t\u0142uszczowej uwalniane s\u0105 du\u017ce ilo\u015bci mediator\u00f3w prozapalnych. Poziom leptyny w osoczu jest dodatnio skorelowany ze wska\u017anikiem masy cia\u0142a (BMI), a oty\u0142o\u015b\u0107 jest czynnikiem ryzyka T2D. Zwi\u0105zek mi\u0119dzy leptyn\u0105 a T2D jest r\u00f3wnie\u017c potwierdzany w badaniach. <\/p>\n\n\n\n Istotn\u0105 rol\u0119 w chorobach metabolicznych pe\u0142ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c lipidy<\/strong>. Hiperlipidemia prowadzi do zwi\u0119kszonego wychwytu kwas\u00f3w t\u0142uszczowych przez kom\u00f3rki mi\u0119\u015bniowe i wytwarzania metabolit\u00f3w kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, kt\u00f3re stymuluj\u0105 kaskady zapalne i hamuj\u0105 sygnalizacj\u0119 insuliny. Z drugiej strony lipidy wewn\u0105trzkom\u00f3rkowe mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142a\u0107 przeciwzapalnie – ligandy w\u0105trobowego receptora X (LXR) i rodziny j\u0105drowych receptor\u00f3w hormonalnych to odpowiednio oksysterole i kwasy t\u0142uszczowe, a aktywacja tych czynnik\u00f3w transkrypcyjnych hamuje ekspresj\u0119 gen\u00f3w zapalnych w makrofagach i adipocytach.<\/p>\n\n\n\n Dlatego te\u017c lepsze zrozumienie wp\u0142ywu szlak\u00f3w sygnalizacyjnych na dzia\u0142anie insuliny stwarza szans\u0119 i wyzwanie w zakresie opracowania powi\u0105zanych podej\u015b\u0107 terapeutycznych w celu poprawy wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kom\u00f3rka musi osi\u0105gn\u0105\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy metabolizmem a stanem zapalnym. W warunkach nadmiernego od\u017cywiania staje si\u0119 to szczeg\u00f3lnym wyzwaniem, poniewa\u017c same procesy wymagane do odpowiedzi na sk\u0142adniki od\u017cywcze i wykorzystanie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, takie jak mitochondrialny metabolizm oksydacyjny i zwi\u0119kszenie syntezy bia\u0142ek w ER, mog\u0105 indukowa\u0107 odpowied\u017a zapaln\u0105. <\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania chor\u00f3b autoimmunizacyjnych, takich jak tocze\u0144 rumieniowaty uk\u0142adowy (SLE)<\/a>, reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS)<\/a>, stwardnienie rozsiane (MS) i cukrzyca typu 1 (T1D)<\/a>, wzrasta w krajach zamo\u017cnych i jest powi\u0105zana ze st\u0119\u017ceniem leptyny<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n St\u0119\u017cenie leptyny w surowicy jest wy\u017csze u chorych na RZS z du\u017c\u0105 aktywno\u015bci\u0105 choroby<\/strong>, dobrze koreluje z aktywno\u015bci\u0105 choroby i znacznie si\u0119 zmniejsza, gdy choroba jest dobrze kontrolowana. W reumatoidalnym zapaleniu staw\u00f3w (RZS) zaburzeniu ulega zar\u00f3wno odpowied\u017a immunologiczna nabyta i wrodzona. Stan zapalny pojawia si\u0119, gdy kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego infiltruj\u0105 b\u0142on\u0119 maziow\u0105 i p\u0142yn maziowy. Kom\u00f3rki pojawiaj\u0105ce si\u0119 w nacieku zapalnym to limfocyty T oraz B, plazmocyty, makrofagi, neutrofile i kom\u00f3rki NK. W miejscu infiltracji przez kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego dochodzi do uwalniania czynnik\u00f3w prozapalnych takich jak TNF-a oraz IL-6, IL-1 i IL-23. Dotychczasowe badania wskazuj\u0105, \u017ce w procesie powstawania reakcji zapalnej w RZS kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 limfocyty Th1 i Th17. <\/p>\n\n\n\n Zwi\u0105zek mi\u0119dzy oty\u0142o\u015bci\u0105 i reumatoidalnym zapaleniem staw\u00f3w (RZS) jest z biologicznego punktu prawdopodobny, poniewa\u017c stan zapalny obecny w tkance t\u0142uszczowej mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad immunologiczny ca\u0142ego ustroju. W badaniach wykazano, \u017ce zar\u00f3wno wysoki BMI, jak i oty\u0142o\u015b\u0107 brzuszna u m\u0119\u017cczyzn by\u0142y zwi\u0105zane ze wzrostem ryzyka rozwoju RZS.<\/strong> W kolejnym du\u017cym kohortowym badaniu stwierdzono, \u017ce ryzyko seropozytywnej i seronegatywnej postaci RZS by\u0142o podwy\u017cszone, szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d kobiet, u kt\u00f3rych choroba wyst\u0105pi\u0142a wcze\u015bnie. Podobne wyniki uzyskano r\u00f3wnie\u017c w innym badaniu z 2012 r., gdzie u oty\u0142ych kobiet stwierdzono zwi\u0119kszone ryzyko rozwoju postaci reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS) bez przeciwcia\u0142 anty-CCP<\/a> i dodatkowo stwierdzono mniejsze ryzyko wyst\u0105pienia seropozytywnego RZS u oty\u0142ych m\u0119\u017cczyzn. Oty\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 na przebieg, leczenie i rokowanie pacjent\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 dost\u0119pnych danych wskazuje na korelacj\u0119 pomi\u0119dzy oty\u0142o\u015bci\u0105 i stopniem ci\u0119\u017cko\u015bci choroby. Operacja bariatryczna u takich os\u00f3b mo\u017ce spowodowa\u0107 spadek aktywno\u015bci choroby oraz wp\u0142ywa\u0107 pozytywnie na proces leczenia RZS. <\/p>\n\n\n\n Zaobserwowano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce restrykcja kaloryczna (<215 kcal\/dzie\u0144) przyczynia si\u0119 do poprawy stanu pacjenta z RZS, co jest zwi\u0105zane ze znacz\u0105cym obni\u017ceniem poziomu leptyny w surowicy i zmniejszon\u0105 ca\u0142kowit\u0105 liczb\u0105 limfocyt\u00f3w, zmniejszon\u0105 liczb\u0105 kom\u00f3rek T CD4+ i T CD8* we krwi oraz wzrostem produkcji IL-4. Wyniki metaanalizy sugeruj\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce oty\u0142o\u015b\u0107 i nadwaga wp\u0142ywaj\u0105 na powodzenie leczenia przeciwreumatycznego, zmniejszaj\u0105c szanse na osi\u0105gni\u0119cie stanu minimalnej aktywno\u015bci choroby oraz wyd\u0142u\u017caj\u0105c proces leczenia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Wysoki poziom leptyny wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce ze zwi\u0119kszon\u0105 podatno\u015bci\u0105 na rozw\u00f3j choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci postawiono hipotez\u0119, \u017ce zwi\u0119kszona predyspozycja kobiet do rozwoju choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w mo\u017ce wynika\u0107 z wy\u017cszego poziomu leptyny w kr\u0105\u017ceniu obserwowanym u kobiet w por\u00f3wnaniu z m\u0119\u017cczyznami. <\/p>\n\n\n\nCukrzyca typu 2<\/h2>\n\n\n\n
Choroby autoimmunizacyjne<\/h2>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Badanie-leptyny-1-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nReumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS)<\/h2>\n\n\n\n