{"id":9326,"date":"2023-10-16T08:37:55","date_gmt":"2023-10-16T06:37:55","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=9326"},"modified":"2025-12-08T14:40:12","modified_gmt":"2025-12-08T13:40:12","slug":"nadcisnienie-tetnicze-a-styl-zycia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/nadcisnienie-tetnicze-a-styl-zycia\/","title":{"rendered":"Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze \u2013 nowe rekomendacje (cz.2). Ci\u015bnienie t\u0119tnicze a styl \u017cycia"},"content":{"rendered":"\n

Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Wp\u0142yw ha\u0142asu i zanieczyszczenia powietrza na wzrost ci\u015bnienia t\u0119tniczego<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Redukcja stresu a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. Redukcja masy cia\u0142a a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a><\/li>\n\n\n\n
  4. Ograniczenie spo\u017cycia soli i sodu a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a><\/li>\n\n\n\n
  5. Zwi\u0119kszenie spo\u017cycia potasu w diecie a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a><\/li>\n\n\n\n
  6. Zwi\u0119kszenie poziomu aktywno\u015bci fizycznej a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a><\/li>\n\n\n\n
  7. Zmniejszenie spo\u017cycia alkoholu a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a><\/li>\n\n\n\n
  8. Pozosta\u0142e czynniki dietetyczne a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    W roku 2023 Europejskie Towarzystwo Nadci\u015bnienia T\u0119tniczego znowelizowa\u0142o rekomendacje dotycz\u0105ce wykrywania, leczenia i post\u0119powania z pacjentami chorymi na nadci\u015bnienie t\u0119tnicze. Wa\u017cnym elementem tego dokumentu s\u0105 informacje dotycz\u0105ce stylu \u017cycia<\/strong> os\u00f3b z NT. Wp\u0142yw niekt\u00f3rych element\u00f3w stylu \u017cycia na chorych na NT poruszany jest po raz pierwszy. Dotyczy to np. ha\u0142asu i zanieczyszczenia powietrza.<\/p>\n\n\n\n

    Wp\u0142yw ha\u0142asu i zanieczyszczenia powietrza na wzrost ci\u015bnienia t\u0119tniczego<\/h2>\n\n\n\n

    W obszarach miejskich ha\u0142as \u015brodowiskowy (g\u0142\u00f3wnie drogowy) oraz zanieczyszczenie powietrza s\u0105 istotnymi czynnikami, wp\u0142ywaj\u0105cymi na uk\u0142ad sercowo-naczyniowy i wzrost ci\u015bnienia t\u0119tniczego. Mechanizmem odpowiedzialnym za udzia\u0142 obydwu czynnik\u00f3w w zwi\u0119kszaniu ci\u015bnienia t\u0119tniczego jest prawdopodobnie ich wp\u0142yw na powstawania stanu zapalnego i dysfunkcji \u015br\u00f3db\u0142onka naczyniowego. Badania wskazuj\u0105, i\u017c zmiana \u015brodowiska na czystsze oraz zmniejszenie poziomu ha\u0142asu obni\u017ca poziom ci\u015bnienia t\u0119tniczego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Pacjenci z NT, w planowaniu aktywno\u015bci na \u015bwie\u017cym powietrzu, powinni zatem bra\u0107 pod uwag\u0119 potencjalne nara\u017cenie na te dwa czynniki.<\/p>\n\n\n\n

    Redukcja stresu a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Stres<\/a> jest nieod\u0142\u0105cznym towarzyszem naszego \u017cycia codziennego i nie mo\u017cna go unikn\u0105\u0107. Jedynym sposobem na redukcj\u0119 poziomu stresu jest opanowanie technik, kt\u00f3re pomog\u0105 nam w jego zmniejszeniu. Wytyczne podkre\u015blaj\u0105, i\u017c jest to wa\u017cne, poniewa\u017c stres wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem wyst\u0105pienia nadci\u015bnienia i zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych<\/strong>. Metaanalizy bada\u0144 wskazuj\u0105, i\u017c techniki pracy ze stresem obni\u017caj\u0105 jego poziom, wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce na ci\u015bnienie skurczowe i rozkurczowe. W wytycznych wskazano, \u017ce medytacja i kontrola oddechu m.in. dzi\u0119ki praktykowaniu jogi, s\u0105 skutecznymi narz\u0119dziami redukcji stresu w celu obni\u017cenia ci\u015bnienia t\u0119tniczego.<\/p>\n\n\n\n

    Redukcja masy cia\u0142a a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Zwi\u0105zek prawid\u0142owej masy cia\u0142a, nadwagi i oty\u0142o\u015bci z wysoko\u015bci\u0105 ci\u015bnienia t\u0119tniczego jest bardzo dobrze udokumentowany. Utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a lub jej redukcja, jest najwa\u017cniejszym elementem zwi\u0105zanym ze stylem \u017cycia u pacjent\u00f3w z NT. <\/strong>Ka\u017cdy kilogram utraconej masy cia\u0142a oznacza spadek ci\u015bnienia skurczowego, jak i rozkurczowego o ok. 1 mmHg. Korzy\u015bci\u0105 dodatkow\u0105 jest os\u0142abienie aktywacji uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego oraz zmniejszenie stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\n

    Najlepszym sposobem redukcji masy cia\u0142a jest niskokaloryczna dieta oraz aktywno\u015b\u0107 fizyczna. Niskokaloryczna dieta jest niedoborowa, co oznacza, \u017ce nie zawiera optymalnej ilo\u015b\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Dlatego, aby ograniczy\u0107 niebezpiecze\u0144stwo niedobor\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych, musi by\u0107 prowadzona pod kontrol\u0105 dietetyka. Dietetyk b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c pomocny w ograniczeniu efektu jo-jo.<\/p>\n\n\n\n

    U pacjent\u00f3w z oty\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3rzy nie osi\u0105gaj\u0105 celu utraty wagi przy pomocy zmiany stylu \u017cycia, nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 farmakoterapi\u0119. Grup\u0105 lek\u00f3w, kt\u00f3ra korzystnie oddzia\u0142uje na poziom ci\u015bnienia t\u0119tniczego i daje efekty w redukcji oty\u0142o\u015bci, s\u0105 GLP-1 \u2013<\/em> agoni\u015bci receptora glukagonopodobnego peptydu-1. O doborze odpowiednich lek\u00f3w zawsze decyduje lekarz.<\/p>\n\n\n\n

    Alternatywnym rozwi\u0105zaniem jest chirurgia bariatryczna. Wskazaniem do chirurgicznego zmniejszenia \u017co\u0142\u0105dka jest BMI > 40 kg\/m2. U pacjent\u00f3w z chorobami towarzysz\u0105cymi (np. choroby sercowo-naczyniowe), kt\u00f3rzy odnios\u0105 istotne korzy\u015bci zdrowotne z takiej operacji, operacj\u0119 bariatryczn\u0105 przeprowadza si\u0119 przy BMI > 35 kg\/m2.<\/p>\n\n\n\n

    \"Pakiet<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    Ograniczenie spo\u017cycia soli i sodu a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Zwi\u0105zek pomi\u0119dzy zawarto\u015bci\u0105 sodu w diecie a wysoko\u015bci\u0105 ci\u015bnienia t\u0119tniczego jest dobrze udokumentowany. Zmiana stylu \u017cycia ograniczaj\u0105ca spo\u017cycie sodu do mniej ni\u017c 100 mmol dziennie, co odpowiada ok. 5,8 g soli, powoduje zmniejszenie skurczowego ci\u015bnienia krwi o 5 mmHg, a rozkurczowego o 2 mmHg u os\u00f3b z nadci\u015bnieniem. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c dowody na zwi\u0105zek pomi\u0119dzy wysokim spo\u017cyciem sodu a podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym<\/strong> w ca\u0142ej populacji, nie tylko u pacjent\u00f3w z nadci\u015bnieniem. Szczeg\u00f3lne korzy\u015bci z obni\u017cenia zawarto\u015bci sodu odnosz\u0105 pacjenci starsi, osoby z cukrzyc\u0105<\/a>, zespo\u0142em metabolicznym i przewlek\u0142ymi chorobami nerek.<\/p>\n\n\n\n

    Od pewnego czasu toczy si\u0119 dyskusja, do jakiego stopnia mo\u017cna ogranicza\u0107 spo\u017cycie sodu, poniewa\u017c istniej\u0105 badania obserwacyjne wskazuj\u0105ce, i\u017c spo\u017cycie sodu poni\u017cej 3,5 g\/dzie\u0144 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 z wi\u0119ksz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105. Z drugiej strony istniej\u0105 dane epidemiologiczne, kt\u00f3re nie wykazuj\u0105 \u017cadnych skutk\u00f3w ubocznych diety niskosodowej. W tej kwestii potrzebne s\u0105 dok\u0142adniejsze i lepiej kontrolowane badania, ni\u017c te, kt\u00f3rymi obecnie dysponujemy.<\/p>\n\n\n\n

    \"Pakiet<\/a><\/figure>\n\n\n\n

    Zalecenie ograniczenia spo\u017cycia soli<\/strong> do mniej ni\u017c 5 g\/dzie\u0144, r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki u\u017cywaniu zamiennik\u00f3w soli o niskiej zawarto\u015bci sodu (chlorek potasu zamiast chlorku sodu), jest na dzi\u015b zaleceniem dla wszystkich pacjent\u00f3w z nadci\u015bnieniem, jako zmiana stylu \u017cycia o charakterze niefarmakologicznym, a przynosz\u0105ca wymierne korzy\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

    >>> Przeczytaj te\u017c: S\u00f3l w diecie i jej wp\u0142yw na zdrowie. Czy rodzaj soli ma znaczenie?<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Zwi\u0119kszenie spo\u017cycia potasu w diecie a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Zawarto\u015b\u0107 potasu w diecie jest powi\u0105zana z wysoko\u015bci\u0105 ci\u015bnienia t\u0119tniczego, jednak dane sugeruj\u0105, i\u017c zale\u017cno\u015b\u0107 ma kszta\u0142t litery U. Oznacza to, \u017ce zar\u00f3wno zbyt ma\u0142o potasu w diecie, jak i jego zbyt wysoka poda\u017c, nie jest korzystna z punktu widzenia korzy\u015bci zdrowotnych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    Efekt obni\u017cenia ci\u015bnienia po za\u017cyciu 60 mmol (1380 mg) chlorku potasu wynosi\u0142 2 mmHg u os\u00f3b z prawid\u0142owym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym, a 4-5 mmHg u pacjent\u00f3w z nadci\u015bnieniem. Szczeg\u00f3lne korzy\u015bci odnosz\u0105 osoby spo\u017cywaj\u0105ce na co dzie\u0144 du\u017ce ilo\u015bci sodu, u nich odpowied\u017a na zwi\u0119kszenie poda\u017cy potasu mo\u017ce by\u0107 nawet dwukrotnie wi\u0119ksza, a zast\u0105pienie 25% spo\u017cywanego chlorku sodu chlorkiem potasu zmniejsza ryzyko udaru oraz chor\u00f3b i \u015bmierci u pacjent\u00f3w ze zwi\u0119kszonym ryzykiem sercowo-naczyniowym.<\/p>\n\n\n\n

    Docelowy poziom spo\u017cycia potasu powinien wynosi\u0107 3 500 mg\/dziennie, a potas powinien pochodzi\u0107 ze zr\u00f3\u017cnicowanej diety.<\/strong> Dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em potasu s\u0105 warzywa i owoce, niskot\u0142uszczowe produkty mleczne, orzechy, produkty sojowe oraz wybrane mi\u0119sa i ryby. Je\u015bli pacjent spo\u017cywa cztery \u2013 pi\u0119\u0107 porcji warzyw i owoc\u00f3w, zazwyczaj dostarcza od 1 500 \u2013 3 000 mg potasu dziennie. Dlatego nale\u017cy poleca\u0107 diety z wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 tego pierwiastka jak np. dieta DASH.<\/p>\n\n\n\n

    Zwi\u0119kszenie poziomu aktywno\u015bci fizycznej a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Aktywno\u015b\u0107 fizyczna ma r\u00f3wnie\u017c dobrze udokumentowany zwi\u0105zek z wysoko\u015bci\u0105 ci\u015bnienia t\u0119tniczego, nawet u os\u00f3b z nisk\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 (6 minut co godzin\u0119), prowadz\u0105cych siedz\u0105cy tryb \u017cycia obserwuje si\u0119 korzy\u015b\u0107 w postaci obni\u017cenia ci\u015bnienia i poprawy parametr\u00f3w kardiometabolicznych.<\/p>\n\n\n\n

    Optymalne korzy\u015bci zdrowotne przynosi 2,5 \u2013 5 godzin \u0107wicze\u0144 aerobowych (40 \u2013 60% rezerwy t\u0119tna) tygodniowo o umiarkowanej intensywno\u015bci, lub 1,15 \u2013 2,5 godziny \u0107wicze\u0144 o intensywno\u015bci wysokiej. <\/strong>Nale\u017cy jednak zaznaczy\u0107, \u017ce je\u015bli pacjenci maj\u0105 choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce, lub nie mog\u0105 podejmowa\u0107 zalecanej aktywno\u015bci fizycznej z powodu podesz\u0142ego wieku, powinni by\u0107 zach\u0119cani do codziennego wysi\u0142ku fizycznego. Nawet spacery powoduj\u0105 bowiem obni\u017cenie ci\u015bnienia t\u0119tniczego.<\/p>\n\n\n\n

    Aktywno\u015b\u0107 fizyczna jest dobrym sposobem na zapobieganie rozwojowi chor\u00f3b uk\u0142adu sercowo-naczyniowego niezale\u017cnie od poziomu ci\u015bnienia t\u0119tniczego krwi, dlatego nale\u017cy j\u0105 zaleca\u0107 wszystkim pacjentom.<\/p>\n\n\n\n

    Zmniejszenie spo\u017cycia alkoholu a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Wiele bada\u0144 obserwacyjnych wskazuje siln\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy spo\u017cyciem alkoholu i ci\u015bnieniem t\u0119tniczym<\/strong>. Przy codziennym spo\u017cyciu alkoholu (jeden do dw\u00f3ch drink\u00f3w, 10-20 g czystego alkoholu) ryzyko nadci\u015bnienia wzrasta, natomiast redukcja spo\u017cycia bliska abstynencji wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zmniejszeniem ci\u015bnienia skurczowego o 3,3 mmHg i rozkurczowego o 2 mmHg. Niestety g\u00f3rne limity spo\u017cycia alkoholu r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w poszczeg\u00f3lnych rekomendacjach, natomiast niew\u0105tpliwie nale\u017cy zach\u0119ca\u0107 do umiaru w spo\u017cyciu tej substancji. Jest to wa\u017cne nie tylko ze wzgl\u0119du na wysoko\u015b\u0107 ci\u015bnienia t\u0119tniczego, ale r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c nadmierne spo\u017cycie alkoholu jest wa\u017cnym czynnikiem ryzyka krwotoku \u015br\u00f3dczaszkowego.<\/p>\n\n\n\n

    W przesz\u0142o\u015bci opublikowano badania obserwacyjne, kt\u00f3re sugerowa\u0142y zmniejszenie cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania chor\u00f3b sercowo-naczyniowych u os\u00f3b pij\u0105cych niewielkie ilo\u015bci alkoholu, w por\u00f3wnaniu z abstynentami. Wydaje si\u0119 jednak, i\u017c ten potencjalnie kardioprotekcyjny wp\u0142yw wynika jednak ze zdrowszego stylu \u017cycia badanych os\u00f3b, a efekt jest os\u0142abiony, je\u015bli uwzgl\u0119dni si\u0119 pe\u0142n\u0105 mozaik\u0119 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 na to wp\u0142yw.<\/p>\n\n\n\n

    Zaprzestanie palenia tytoniu a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Paleniu tytoniu towarzyszy przed\u0142u\u017cony wzrost ci\u015bnienia t\u0119tniczego (ok. 30 minut), dodatkowo aktywuje ono uk\u0142ad wsp\u00f3\u0142czulny. <\/strong>Ponadto papierosy mog\u0105 os\u0142abia\u0107 dzia\u0142anie niekt\u00f3rych lek\u00f3w przeciwnadci\u015bnieniowych. Dlatego nale\u017cy zach\u0119ca\u0107 do ca\u0142kowitego zaprzestania palenia oraz zwraca\u0107 uwag\u0119 na fakt, i\u017c tak\u017ce bierne palenie wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n\n\n

    W ostatnich latach rozwin\u0119\u0142o si\u0119 palenie e-papieros\u00f3w, a w niekt\u00f3rych krajach fajki wodnej, jako alternatywy dla palenia papieros\u00f3w. Postrzegane jako bezpieczniejsze, przyci\u0105gn\u0119\u0142o rzesze nowych os\u00f3b. Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce te formy tytoniu gwa\u0142townie podwy\u017cszaj\u0105 ci\u015bnienie t\u0119tnicze i cz\u0119sto\u015b\u0107 akcji serca oraz mog\u0105 by\u0107 zwi\u0105zane ze zwi\u0119kszonym ryzykiem zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe, dlatego nie nale\u017cy ich uwa\u017ca\u0107 za bezpieczniejsze z punktu widzenia uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

    Pozosta\u0142e czynniki dietetyczne a ci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/h2>\n\n\n\n

    Wa\u017cnym elementem stylu \u017cycia dla os\u00f3b z nadci\u015bnieniem t\u0119tniczym jest ukierunkowanie na odpowiedni\u0105 diet\u0119. Najwi\u0119ksz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w redukcji ci\u015bnienia t\u0119tniczego zapewnia dieta DASH<\/a><\/strong>, zawieraj\u0105ca pe\u0142ne ziarna, owoce, warzywa oraz niskot\u0142uszczowe produkty mleczne. Jest to dieta bogata w potas, magnez, wap\u0144 i b\u0142onnik, nawet umiarkowane jej przestrzeganie wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zdrowotnymi korzy\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n

    Drugim typem diety, kt\u00f3ra przynosi korzy\u015bci osobom z nadci\u015bnieniem jest dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/a><\/strong>. Jej przestrzeganie wi\u0105\u017ce si\u0119 z 10% redukcj\u0105 ryzyka \u015bmiertelno\u015bci i wyst\u0119powania chor\u00f3b sercowo-naczyniowych.<\/p>\n\n\n\n

    S\u0105 r\u00f3wnie\u017c doniesienia m\u00f3wi\u0105ce, i\u017c inne diety (wegetaria\u0144ska, paleo, niskow\u0119glowodanowa lub o niskim indeksie glikemicznym) s\u0105 korzystne, podobnie jak wysokobia\u0142kowa lub niskot\u0142uszczowa. W przypadku pozosta\u0142ych diet jako\u015b\u0107 dowod\u00f3w jest jednak r\u00f3\u017cna, a wyniki niesp\u00f3jne.<\/p>\n\n\n

    \n
    \"kontrola<\/figure><\/div>\n\n\n

    Ciekawe doniesienia pojawiaj\u0105 si\u0119 na temat kawy. Tradycyjnie uwa\u017ca si\u0119, i\u017c wywiera ona efekt presyjny, ale ostatnie dane wskazuj\u0105, i\u017c jest on umiarkowany, a regularne picie kawy nie wp\u0142ywa negatywnie na wysoko\u015b\u0107 ci\u015bnienia t\u0119tniczego i uk\u0142ad sercowo-naczyniowy (wi\u0119cej na ten temat przeczytasz TUTAJ<\/a>)<\/strong>. Badania obserwacyjne wskazuj\u0105 na pewien wp\u0142yw profilu genetycznego CYP1A2, gdzie spo\u017cycie kofeiny mo\u017ce chroni\u0107 osoby niepal\u0105ce, ale palacze nie s\u0105 chronieni przed nadci\u015bnieniem.<\/p>\n\n\n\n

    >> Przeczytaj te\u017c:<\/strong><\/p>\n\n\n\n