Molibden<\/strong> to rzadko wyst\u0119puj\u0105cy w \u015bwiecie pierwiastek. R\u00f3wnie\u017c w organizmie cz\u0142owieka wyst\u0119puje w ilo\u015bciach \u015bladowych, cia\u0142o ludzkie zawiera zaledwie 9 \u2013 16 mg tego pierwiastka, jednak jest on niezb\u0119dny dla prawid\u0142owego jego funkcjonowania. Molibden jest r\u00f3wnie\u017c niezb\u0119dny do prawid\u0142owej aktywno\u015bci ro\u015blin i mikroorganizm\u00f3w. Nazwa molybden pochodzi z greckiego „molybdos”, oznaczaj\u0105cego „podobny do o\u0142owiu”, poniewa\u017c pocz\u0105tkowo pomylono go z o\u0142owiem, aby p\u00f3\u017aniej odkry\u0107, i\u017c jest to jednak nowy pierwiastek.<\/p>\n\n\n\n Podobnie jak wiele innych pierwiastk\u00f3w \u015bladowych, o roli molibdenu w organizmie decyduje fakt, i\u017c jest on kofaktorem trzech enzym\u00f3w oksydoredukcyjnych, katalizuj\u0105cych przeniesienie atomu wodoru z substratu na tlen. S\u0105 to:<\/p>\n\n\n\n Czwarty enzym, kt\u00f3rego sk\u0142adnikiem jest molibden, odkryto dopiero w XXI wieku. Jest to mARC, wspo\u0142pracuj\u0105cy z cytochromem b5 i reduktaz\u0105 NADH cytochromu b5, kt\u00f3rego rola nie jest jeszcze do ko\u0144ca poznana. Natomiast struktura enzymu oraz fakt jego wyst\u0119powania w du\u017cej ilo\u015bci w w\u0105trobie i nerkach sugeruje, i\u017c mo\u017ce odgrywa\u0107 rol\u0119 w detoksyfikacji.<\/p>\n\n\n\n Udzia\u0142 molibdenu jako kofaktora molibdoenzym\u00f3w (enzym\u00f3w zale\u017cnych od molibdenu) wymaga przekszta\u0142cenia wolnego kofaktora, b\u0119d\u0105cego niestabilnym prekursorem, w molibdopteryn\u0119 \u2013 zwi\u0105zek organiczny. Dopiero ta przemiana warunkuje prawid\u0142owy przebieg reakcji enzymatycznej.<\/p>\n\n\n\n Dane wskazuj\u0105ce na spo\u017cycie molibdenu s\u0105 r\u00f3\u017cne, co wynika z odmienno\u015bci dietetycznych w poszczeg\u00f3lnych krajach oraz r\u00f3\u017cnic w metodologii oznaczania. Badania z USA podaj\u0105, i\u017c spo\u017cycie waha si\u0119 od 76 \u03bcg\/ dziennie u kobiet do 109 \u03bcg\/dziennie u m\u0119\u017cczyzn, osi\u0105gaj\u0105c nawet poziom 240 \u03bcg. W Japonii natomiast szacuje si\u0119, i\u017c spo\u017cycie tego pierwiastka wynosi 225 \u03bcg\/dziennie, we Francji 275 \u03bcg.<\/p>\n\n\n\n Podobne problemy notuje si\u0119 w okre\u015bleniu \u015bredniego dziennego zapotrzebowania na molibden. W USA ustalono, i\u017c minimalne zapotrzebowanie na ten pierwiastek wynosi 25 \u03bcg\/dzie\u0144. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c fakt 75% biodost\u0119pno\u015bci molibdenu w diecie, \u015brednie szacunkowe spo\u017cycie powinno kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 na poziomie 34 \u03bcg\/dzie\u0144, a RDA \u2013 zalecane dziennie spo\u017cycie 45 \u03bcg\/dziennie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Molibden jest powszechnie dost\u0119pny w diecie, w produktach ro\u015blinnych jego zawarto\u015b\u0107 zale\u017cy od dost\u0119pno\u015bci w glebie, a w produktach zwierz\u0119cych \u2013 od zawarto\u015bci w paszy.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najbogatszych \u017ar\u00f3de\u0142 molibdenu jest fasola<\/strong>, a w\u015br\u00f3d nich odmiana Lima. Jednak mo\u017cna go znale\u017a\u0107 w znacznych ilo\u015bciach r\u00f3wnie\u017c w fasoli czerwonej, zielonej, fasoli pinto i w groszku. Szacuje si\u0119, i\u017c ro\u015bliny str\u0105czkowe zawieraj\u0105 od 2 do 87 \u03bcg (fasola Lima) w 100 g produktu. Pozosta\u0142e dwie grupy produkt\u00f3w bogate w molibden to produkty zbo\u017cowe i orzechy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 produkt\u00f3w zbo\u017cowych (w tym pszenica, owies, ry\u017c) w diecie s\u0105 one \u017ar\u00f3d\u0142em 20% spo\u017cywanego molibdenu, natomiast mleko i jego przetwory<\/strong> \u2013 pomimo ni\u017cszej zawarto\u015bci w 100 g produktu \u2013 stanowi\u0105 27-40% spo\u017cycia tego pierwiastka dziennie.<\/p>\n\n\n Znaczne ilo\u015bci molibdenu zawieraj\u0105 tak\u017ce niekt\u00f3re warzywa o ciemnych li\u015bciach i niekt\u00f3re warzywa kapustne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Molibden wch\u0142ania si\u0119 przez uk\u0142ad oddechowy<\/strong> i drog\u0105 pokarmow\u0105<\/strong>. Biodost\u0119pno\u015b\u0107 tego pierwiastka w diecie wynosi \u2013 wg r\u00f3\u017cnych danych \u2013 od 50 do 90%. Wyj\u0105tkiem jest biodost\u0119pno\u015b\u0107 molibdenu dodanego do czarnej herbaty, gdzie \u2013 prawdopodobnie ze wzgl\u0119du na wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 polifenoli \u2013 spada ona do zaledwie 15%.<\/p>\n\n\n\n Wydaje si\u0119, i\u017c w przypadku molibdenu jego wch\u0142anianie nie zmniejsza si\u0119 wraz z dostarczon\u0105 dawk\u0105. S\u0105 badania wskazuj\u0105ce, i\u017c jego biodost\u0119pno\u015b\u0107 by\u0142a podobna w dawce 22 \u03bcg\/dziennie, jak i 1490 \u03bcg\/dziennie. Zmniejszone wch\u0142anianie zaobserwowano przy dawkach rz\u0119du 5 mg.<\/p>\n\n\n\n W organizmie cz\u0142owieka molibden gromadzi si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie, nerkach i nadnerczach. Wydala si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z moczem.<\/p>\n\n\n\n Zar\u00f3wno niedob\u00f3r, jak i nadmiar molibdenu, obserwowane s\u0105 bardzo rzadko. <\/strong>Wyja\u015bnieniem tego zjawiska jest wysoka zdolno\u015b\u0107 organizmu do przystosowania si\u0119 do r\u00f3\u017cnych poziom\u00f3w molibdenu.<\/p>\n\n\n\n Nie obserwuje si\u0119 niedobor\u00f3w molibdenu spowodowanych niedoborami w diecie, dlatego suplementacja tego pierwiastka nie jest rekomendowana<\/strong>. Opisano jeden przypadek niedoboru molibdenu spowodowany niedostateczn\u0105 jego poda\u017c\u0105 u pacjenta stosuj\u0105cego d\u0142ugotrwa\u0142e \u017cywienie pozajelitowe, z powodu choroby Le\u015bniowskiego-Crohna. Pacjent skar\u017cy\u0142 si\u0119 na nudno\u015bci, problemy ze wzrokiem, mia\u0142 przyspieszony oddech i t\u0119tno. W badaniach stwierdzono wysoki poziom metioniny i niski poziom kwasu moczowego. Po dodaniu 300 \u03bcg\/dziennie molibdenu do \u017cywienia pozajelitowego objawy ust\u0105pi\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Ponadto niedobory molibdenu mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 w przypadku zaburze\u0144 genetycznych – wyst\u0119puj\u0105cych bardzo rzadko – zwi\u0105zanych z niedoborem oksydazy siarczynowej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Toksyczno\u015b\u0107 molibdenu dla cz\u0142owieka wi\u0105\u017ce si\u0119 ze spo\u017cywaniem bardzo wysokich dawek. Zawarto\u015b\u0107 10-15 mg molibdenu dziennie w diecie wi\u0105\u017ce si\u0119 z wyst\u0105pieniem objaw\u00f3w przypominaj\u0105cych dn\u0119 moczanow\u0105<\/a>, a w badaniach krwi \u2013 ze zwi\u0119kszonym st\u0119\u017ceniem kwasu moczowego<\/a> i molibdenu. Doniesienia pochodz\u0105 z Armenii, gdzie \u2013 ze wzgl\u0119du na bardzo wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 tego pierwiastka w glebie \u2013 pacjenci poddawani s\u0105 przewlek\u0142emu dzia\u0142aniu molibdenu.<\/p>\n\n\n\n W literaturze opisano jednak r\u00f3wnie\u017c ostre zatrucie molibdenem<\/strong>, spowodowane przyjmowaniem dawek 300 \u2013 800 \u03bcg\/dziennie przez 18 dni. Pacjent skar\u017cy\u0142 si\u0119 na drgawki i halucynacje.<\/p>\n\n\n\n W roku 2008 opisano zwi\u0105zek pomi\u0119dzy niep\u0142odno\u015bci\u0105 m\u0119sk\u0105 a zbyt wysokim poziomem molibdenu, gdzie u zdrowych ochotnik\u00f3w notowano poziom wolnego testosteronu odwrotnie proporcjonalny do zawarto\u015bci molibdenu we krwi.<\/p>\n\n\n\n Poniewa\u017c molibden wch\u0142ania si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przez uk\u0142ad oddechowy, nara\u017cenie na jego toksyczne dzia\u0142anie mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z wysok\u0105 zawarto\u015bci\u0105 tego pierwiastka w powietrzu. Dzieje si\u0119 tak w przypadku os\u00f3b nara\u017conych na tak\u0105 ekspozycj\u0119 ze wzgl\u0119du na wykonywan\u0105 prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\nMolibden – rola w organizmie<\/h2>\n\n\n\n
\n
Spo\u017cycie, \u017ar\u00f3d\u0142a, wch\u0142anianie molibdenu z diety<\/h2>\n\n\n\n
![\"\u017ar\u00f3d\u0142a](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/zrodla-molibdenu-w-diecie-tabela-1-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\nNiedob\u00f3r molibdenu i nadmiar molibdenu<\/h2>\n\n\n\n
![\"badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/Badanie-molibdenu-we-krwi-jpg.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n