{"id":9554,"date":"2023-10-24T15:35:14","date_gmt":"2023-10-24T13:35:14","guid":{"rendered":"https:\/\/sklep.alablaboratoria.pl\/centrum-wiedzy\/?p=9554"},"modified":"2026-02-02T11:13:25","modified_gmt":"2026-02-02T10:13:25","slug":"choroba-alzheimera-wczesne-sygnaly-ostrzegawcze-dla-pacjenta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/choroba-alzheimera-wczesne-sygnaly-ostrzegawcze-dla-pacjenta\/","title":{"rendered":"Choroba Alzheimera: wczesne sygna\u0142y ostrzegawcze dla pacjenta"},"content":{"rendered":"\n

Spis tre\u015bci<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Choroba Alzheimera \u2013 najcz\u0119stsza przyczyna demencji<\/a><\/li>\n\n\n\n
  2. Jakie objawy powinny by\u0107 niepokoj\u0105cym sygna\u0142em dla pacjenta?<\/a><\/li>\n\n\n\n
  3. Trzy podstawowe fazy choroby Alzheimera<\/a><\/li>\n\n\n\n
  4. Wska\u017aniki zmian w m\u00f3zgu, czyli biomarkery<\/a><\/li>\n\n\n\n
  5. Co zrobi\u0107, gdy zauwa\u017cysz u siebie niepokoj\u0105ce objawy wskazuj\u0105ce na ot\u0119pienie?<\/a><\/li>\n\n\n\n
  6. Istotne biomarkery w diagnostyce choroby Alzheimera<\/a><\/li>\n\n\n\n
  7. Podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Od wielu lat obserwujemy post\u0119puj\u0105ce starzenie si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw. Obecnie jest to istotny problem r\u00f3wnie\u017c w Polsce. R\u00f3wnolegle systematycznie ro\u015bnie liczba ludzi cierpi\u0105cych na tzw. choroby neurodegeneracyjne, kt\u00f3re dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnie os\u00f3b starszych. Choroby neurodegeneracyjne to og\u00f3lny termin okre\u015blaj\u0105cy zesp\u00f3\u0142 chor\u00f3b uszkadzaj\u0105cych neurony w ludzkim m\u00f3zgu<\/strong>. S\u0105 nieuleczalne<\/strong> i prowadz\u0105 do stopniowej degeneracji i\/lub obumierania kom\u00f3rek nerwowych. Ich skutkiem s\u0105 problemy z poruszaniem si\u0119<\/strong>, czyli tzw. ataksja, lub obni\u017cenie sprawno\u015bci umys\u0142owej<\/strong> \u2013 demencja.<\/p>\n\n\n\n

    Choroba Alzheimera \u2013 najcz\u0119stsza przyczyna demencji<\/h2>\n\n\n\n

    Do grupy chor\u00f3b, kt\u00f3rym towarzyszy ot\u0119pienie, nale\u017c\u0105: choroba Alzheimera, ot\u0119pienie naczyniopochodne, ot\u0119pienie czo\u0142owo-skroniowe, ot\u0119pienie z cia\u0142ami Lewy\u2019ego, choroba Parkinsona, a tak\u017ce inne schorzenia czy mieszane postacie demencji. Choroba Alzheimera jest najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 demencji, stanowi szacunkowo 60\u201380% jej przypadk\u00f3w<\/strong>. Jest to choroba zwyrodnieniowa uk\u0142adu nerwowego o nieznanej przyczynie i nie do ko\u0144ca poznanych mechanizmach powstawania. Wiemy wprawdzie, \u017ce w przebiegu tej choroby dochodzi do odk\u0142adania si\u0119 w m\u00f3zgu bia\u0142ek o patologicznej strukturze<\/strong>, co prowadzi do \u015bmierci kom\u00f3rek nerwowych, nie wiemy jednak dok\u0142adnie, dlaczego gromadz\u0105 si\u0119 te z\u0142ogi.<\/p>\n\n\n\n

    Jakie objawy powinny by\u0107 niepokoj\u0105cym sygna\u0142em dla pacjenta?<\/h2>\n\n\n\n

    Pierwsze sygna\u0142y rozwijaj\u0105cego si\u0119 ot\u0119pienia mog\u0105 by\u0107 subtelne<\/strong> i przejawia\u0107 si\u0119 np. w postaci problem\u00f3w z pami\u0119ci\u0105 kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105 i my\u015bleniem<\/strong>. Do innych wczesnych objaw\u00f3w zaliczy\u0107 mo\u017cna: zapominanie wa\u017cnych dat<\/strong> i nadchodz\u0105cych wydarze\u0144, trudno\u015bci w wykonywaniu codziennych zada\u0144<\/strong>, takich jak gotowanie czy rozwi\u0105zywanie krzy\u017c\u00f3wek, zapominanie s\u0142\u00f3w<\/strong>, trudno\u015bci z konstruowaniem zda\u0144 oraz powtarzanie si\u0119 w rozmowie. Choroba Alzheimera ma charakter post\u0119puj\u0105cy, zwykle rozwija si\u0119 powoli, latami, a jej pierwsze symptomy s\u0105 nieuchwytne dla otoczenia<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    Trzy podstawowe fazy choroby Alzheimera<\/h2>\n\n\n\n

    Choroba Alzheimera powinna by\u0107 rozumiana jako kontinuum \u2013 jest cz\u0119\u015bci\u0105 ci\u0105g\u0142o\u015bci objaw\u00f3w klinicznych i zmian biologicznych w strukturze m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n

    W tym kontinuum mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 trzy podstawowe fazy:<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. przedkliniczn\u0105 chorob\u0119 Alzheimera,<\/li>\n\n\n\n
    2. \u0142agodne upo\u015bledzenie funkcji poznawczych spowodowane chorob\u0105 Alzheimera,<\/li>\n\n\n\n
    3. ostatni\u0105, czyli ot\u0119pienie spowodowane chorob\u0105 Alzheimera. Ta faza demencji mo\u017ce by\u0107 dodatkowo podzielona na \u0142agodn\u0105, umiarkowan\u0105 i ci\u0119\u017ck\u0105, kt\u00f3re to etapy odzwierciedlaj\u0105 stopie\u0144, w jakim objawy utrudniaj\u0105 wykonywanie codziennych czynno\u015bci.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      W przypadku choroby Alzheimera proces chorobowy zaczyna si\u0119 najcz\u0119\u015bciej nawet kilkadziesi\u0105t lat przed wyst\u0105pieniem klinicznych objaw\u00f3w ot\u0119pienia<\/strong>, a ko\u0144czy zaawansowan\u0105 demencj\u0105, ale czas trwania poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w choroby jest r\u00f3\u017cny. Na d\u0142ugo\u015b\u0107 ka\u017cdej fazy maj\u0105 wp\u0142yw: wiek, predyspozycje genetyczne, p\u0142e\u0107 i inne czynniki, w tym \u015brodowiskowe.<\/p>\n\n\n\n

      Wska\u017aniki zmian w m\u00f3zgu, czyli biomarkery<\/h2>\n\n\n\n

      W przedklinicznej, czyli przedobjawowej fazie choroby Alzheimera pacjenci maj\u0105 ju\u017c mierzalne zmiany w m\u00f3zgu, kt\u00f3re wskazuj\u0105 na rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 chorob\u0119, ale nie wyst\u0105pi\u0142y jeszcze objawy, np. utrata pami\u0119ci. Wska\u017aniki zmian w m\u00f3zgu nazywamy biomarkerami.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      U os\u00f3b z \u0142agodnym upo\u015bledzeniem funkcji poznawczych z powodu choroby Alzheimera obecne s\u0105 biomarkery, wskazuj\u0105ce na zmiany w m\u00f3zgu, oraz subtelne problemy z pami\u0119ci\u0105 i my\u015bleniem<\/strong>. Te problemy poznawcze mog\u0105 by\u0107 zauwa\u017calne dla pacjenta, cz\u0142onk\u00f3w jego rodziny i przyjaci\u00f3\u0142, ale nie dla szerszego otoczenia i nie zak\u0142\u00f3caj\u0105 wykonywania codziennych czynno\u015bci. \u0141agodne zmiany w zdolno\u015bci my\u015blenia pojawiaj\u0105 si\u0119, gdy m\u00f3zg nie jest ju\u017c w stanie zrekompensowa\u0107 uszkodze\u0144 i \u015bmierci kom\u00f3rek nerwowych spowodowanych chorob\u0105 Alzheimera. U oko\u0142o 15% os\u00f3b z \u0142agodnym upo\u015bledzeniem funkcji poznawczych ot\u0119pienie rozwija si\u0119 po dw\u00f3ch latach<\/strong>, a u oko\u0142o 32% ot\u0119pienie spowodowane chorob\u0105 Alzheimera pojawia si\u0119 w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat obserwacji.<\/p>\n\n\n\n

      Typowe objawy ot\u0119pienia spowodowanego chorob\u0105 Alzheimera to dominuj\u0105ce deficyty funkcji poznawczych, zaburzenia zachowania i trudno\u015bci w codziennym funkcjonowaniu w po\u0142\u0105czeniu z obecnymi biomarkerami zmian w m\u00f3zgu zwi\u0105zanych z chorob\u0105 Alzheimera. W miar\u0119 trwania choroby zanikaj\u0105 neurony w kolejnych obszarach m\u00f3zgu i do\u0142\u0105czaj\u0105 nowe objawy, takie jak: trudno\u015bci w planowaniu i rozwi\u0105zywaniu problem\u00f3w, trudno\u015bci z realizacj\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w domowych czy zada\u0144 zwi\u0105zanych z aktywno\u015bci\u0105 zawodow\u0105 i hobby, dezorientacja w czasie i w znanych miejscach, gubienie przedmiot\u00f3w, wycofywanie si\u0119 z kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych i spadek aktywno\u015bci, pogorszenie zdolno\u015bci oceny sytuacji, zaburzenia zachowania, obni\u017cony nastr\u00f3j oraz podwy\u017cszony poziom niepokoju i pobudzenia, apatia czy zaburzenia snu<\/strong>. Symptomy te odzwierciedlaj\u0105 stopie\u0144 uszkodzenia kom\u00f3rek nerwowych w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach m\u00f3zgu. Tempo, w jakim objawy demencji zmieniaj\u0105 si\u0119 od \u0142agodnego do umiarkowanego i do ci\u0119\u017ckiego, jest osobniczo zale\u017cne.<\/p>\n\n\n\n

      Co zrobi\u0107, gdy zauwa\u017cysz u siebie niepokoj\u0105ce objawy wskazuj\u0105ce na ot\u0119pienie?<\/h2>\n\n\n\n

      Je\u015bli zauwa\u017cysz pierwsze objawy ot\u0119pienia u siebie lub u bliskiej osoby, podejmij odpowiednie kroki. Poni\u017cej przedstawiamy kilka wskaz\u00f3wek, co zrobi\u0107 w takiej sytuacji:<\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. Zbierz informacje.<\/strong> Przygotuj si\u0119 na wizyt\u0119 u lekarza, zbieraj\u0105c informacje o objawach, kt\u00f3re zauwa\u017cy\u0142e\u015b u siebie lub kt\u00f3re obserwujesz u bliskiej osoby. Staraj si\u0119 dok\u0142adnie opisa\u0107, kiedy i w jakich sytuacjach te objawy wyst\u0119puj\u0105.<\/li>\n\n\n\n
      2. Skonsultuj si\u0119 z lekarzem.<\/strong> Najwa\u017cniejszym krokiem jest skonsultowanie si\u0119 z lekarzem lub specjalist\u0105 w dziedzinie neurologii. Lekarz przeprowadzi ocen\u0119 objaw\u00f3w, aby ustali\u0107, czy s\u0105 one zwi\u0105zane z ot\u0119pieniem, a je\u015bli tak, to z jakim jego rodzajem.<\/li>\n\n\n\n
      3. Wykonaj badania diagnostyczne.<\/strong> Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju badania diagnostyczne, np. badania krwi. W rozpoznaniu choroby Alzheimera przydatne s\u0105 badania tzw. biomarker\u00f3w. S\u0105 one wska\u017anikami w organizmie, kt\u00f3re mo\u017cna wiarygodnie zmierzy\u0107 w celu wskazania obecno\u015bci lub braku choroby b\u0105d\u017a prawdopodobie\u0144stwa jej p\u00f3\u017aniejszego rozwoju. Na przyk\u0142ad st\u0119\u017cenie glukozy we krwi jest markerem cukrzycy<\/a>.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Istotne biomarkery w diagnostyce choroby Alzheimera<\/h2>\n\n\n\n

        W przebiegu choroby Alzheimera dochodzi do odk\u0142adania si\u0119 wewn\u0105trz i na zewn\u0105trz kom\u00f3rek m\u00f3zgu bia\u0142ek o patologicznej strukturze. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie beta-amyloid i bia\u0142ka tau<\/strong>. Ich nagromadzenie si\u0119 prowadzi do \u015bmierci kom\u00f3rek nerwowych. Zmniejszenie liczby tych kom\u00f3rek powoduje obni\u017cenie ilo\u015bci produkowanych przez nie substancji przeka\u017anikowych, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania m\u00f3zgu.<\/p>\n\n\n\n

        Biomarkery te bada si\u0119 w p\u0142ynie m\u00f3zgowo-rdzeniowym. Mo\u017cna je zidentyfikowa\u0107 za pomoc\u0105 bada\u0144 obrazowych m\u00f3zgu i\/lub bada\u0144 laboratoryjnych<\/strong>, w kt\u00f3rych oznacza si\u0119 st\u0119\u017cenie okre\u015blonych bia\u0142ek. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 wykonanie niekt\u00f3rych lub wszystkich wymienionych bada\u0144:<\/p>\n\n\n\n