Czym jest kalprotektyna?<\/h2>\n\n\n\n
Kalprotektyna<\/strong> to jeden z marker\u00f3w stanu zapalnego, wytwarzany przez kom\u00f3rki organizmu w odpowiedzi na infekcj\u0119 lub uszkodzenia tkanek. Kalprotektyna mo\u017ce by\u0107 oznaczana we krwi \u2013 kalprotektyna kr\u0105\u017c\u0105ca<\/a> lub w kale \u2013 w\u00f3wczas jest markerem stanu zapalnego jelit<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Kalprotektyna to bia\u0142ko odkryte ju\u017c w 1980 roku. Wykryto go przede wszystkim w cytozolu neutrofili, jest r\u00f3wnie\u017c obecne w monocytach i makrofagach, chocia\u017c w mniejszych st\u0119\u017ceniach. Stan zapalny jelit lub jakiekolwiek uszkodzenie b\u0142ony \u015bluzowej, skutkuj\u0105ce stanem zapalnym, powoduj\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 neutrofili do \u015bwiat\u0142a jelita, a tym samym pojawienie si\u0119 w nim zwi\u0119kszonego st\u0119\u017cenia kalprotektyny. Jest ona nast\u0119pnie wydalana z ka\u0142em.<\/p>\n\n\n\n W zdrowych jelitach st\u0119\u017cenie kalprotektyny jest praktycznie nieoznaczalne, jej podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie dobrze koreluje ze stopniem stanu zapalnego. <\/strong>Parametr jest stabilny w pobieranym materiale przez ok. 7 dni w temperaturze pokojowej, dlatego jest oznaczeniem wiarygodnym i wygodnym. Dodatkowo kalprotektyna jest r\u00f3wnomiernie rozmieszczona w kale, dzi\u0119ki temu nie stwarza problem\u00f3w w pobieraniu odpowiednich pr\u00f3bek do badania.<\/p>\n\n\n\n Kalprotektyna w kale znalaz\u0142a ju\u017c swoje sta\u0142e miejsce w diagnostyce i monitorowaniu chor\u00f3b zapalnych jelit. Rekomendacje brytyjskie (NICE \u2013 National Institute for Health and Care Excellence) zalecaj\u0105, aby kalprotektyn\u0119 w kale oznacza\u0107 jako badanie pierwszego rzutu u doros\u0142ych i dzieci >4 roku \u017cycia w diagnozowaniu przewlek\u0142ych dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych, je\u015bli nie wyst\u0119puj\u0105 objawy alarmowe.<\/p>\n\n\n\n Interpretacja wynik\u00f3w badania kalprotektyny w kale powinna by\u0107 dokonywana w po\u0142\u0105czeniu z objawami klinicznymi pacjenta oraz, ewentualnie, z innymi wynikami bada\u0144. Warto\u015bci referencyjne i rekomendacje post\u0119powania uzale\u017cnione od rezultatu badania przedstawiaj\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/strong><\/p>\n\n\n Do\u015bwiadczenia z chorymi na NChZJ wskazuj\u0119 jednak, i\u017c w tych schorzeniach, warto\u015bci kalprotektyny w kale osi\u0105gaj\u0105 warto\u015bci trzycyfrowe. Dlatego sugerowane post\u0119powanie i interpretacja wynik\u00f3w w praktyce jest nast\u0119puj\u0105ca:<\/strong><\/p>\n\n\n Nieznacznie podwy\u017cszony poziom kalprotektyny w kale \u2013 50-150 \u03bcg\/g \u2013 nie wymaga wykonywania kolonoskopii, taki wynik mo\u017ce by\u0107 spowodowany np.<\/p>\n\n\n\n Dlatego w takiej sytuacji, po ustaniu aktywno\u015bci ewentualnego czynnika sprawczego (np. po odstawieniu lek\u00f3w), badanie nale\u017cy powt\u00f3rzy\u0107 po 4-6 tygodniach. Je\u015bli wynik badania jest poni\u017cej warto\u015bci referencyjnych, nie trzeba wykonywa\u0107 kolonoskopii.<\/p>\n\n\n\n Przewlek\u0142e stosowanie lek\u00f3w z grupy NLPZ wywo\u0142uje dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane ze strony przewodu pokarmowego. Jednym z nich jest enteropatia przebiegaj\u0105ca z podwy\u017cszeniem st\u0119\u017cenia kalprotektyny w kale. W jednym z bada\u0144 przeprowadzonych z udzia\u0142em 40 zdrowych ochotnik\u00f3w przyjmuj\u0105cych przez 14 dni 150 mg diklofenaku dziennie, stwierdzono zwi\u0119kszony poziom kalprotektyny w kale u 75% badanych. Mediana warto\u015bci wyj\u015bciowych wynosi\u0142a 11 \u03bcg\/g, a po zako\u0144czeniu badania 82 \u03bcg\/g.<\/p>\n\n\n\n Przydatno\u015b\u0107 kalprotektyny w r\u00f3\u017cnicowaniu zespo\u0142u jelita wra\u017cliwego i nieswoistych chor\u00f3b zapalnych jelit zosta\u0142a udowodniona ju\u017c kilkana\u015bcie lat temu. <\/strong>Jest to wa\u017cne, poniewa\u017c objawy obydwu chor\u00f3b s\u0105 podobne, natomiast zdrowotne konsekwencje bardzo r\u00f3\u017cne. Dlatego wychwycenie NChZJ na wczesnym etapie, skierowanie pacjenta do dalszej diagnostyki i leczenia jest niezwykle istotne. Postawienie diagnozy w chorobie zapalnej jelit trwa w Polsce kilka lat, co powoduje, \u017ce jest ona cz\u0119sto wykrywana na etapie nieodwracalnych zmian.<\/p>\n\n\n\n Przeczytaj te\u017c: Diagnostyka wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n Kalprotektyna w kale jest pierwszym etapem diagnostyki NChZJ, ale jej przydatno\u015b\u0107 u tych pacjent\u00f3w jest szersza. <\/strong>Wykazano, \u017ce r\u00f3\u017cnicuje ona r\u00f3wnie\u017c aktywn\u0105 i nieaktywn\u0105 posta\u0107 IBD, dobrze koreluj\u0105c z endoskopowym obrazem choroby. Ponadto dobrze s\u0142u\u017cy ocenie skuteczno\u015bci leczenia i monitorowaniu terapii<\/strong>. W tym przypadku poziom kalprotektyny w kale koresponduje z obrazem histopatologicznym. Prawid\u0142owy obraz b\u0142ony \u015bluzowej jelit w ocenianych wycinkach idzie w parze powrotem st\u0119\u017cenia kalprotektyny w kale do warto\u015bci referencyjnych u pacjent\u00f3w w remisji klinicznej.<\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, parametr pokazuje r\u00f3wnie\u017c nawr\u00f3t aktywno\u015bci choroby, zanim jeszcze u pacjenta wyst\u0105pi\u0105 objawy kliniczne oraz zmiany endoskopowe<\/strong>. W jednym z bada\u0144 stwierdzono, i\u017c zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia tego parametru mo\u017cna wykry\u0107 na 2-6 miesi\u0119cy przed nawrotem zmian widocznych w badaniu endoskopowym.<\/p>\n\n\n\n W zwi\u0105zku z tym eksperci ESPGHAN rekomenduj\u0105, aby oznaczanie poziomu kalprotektyny w kale u os\u00f3b z NChZJ wykonywa\u0107 co 6 miesi\u0119cy, je\u015bli pacjent jest w remisji i nie odczuwa \u017cadnych objaw\u00f3w. Je\u015bli natomiast pojawi\u0105 si\u0119 symptomy wskazuj\u0105ce na zaostrzenie choroby, badanie nale\u017cy wykona\u0107 wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n Dalsze rekomendacje m\u00f3wi\u0105, i\u017c je\u015bli u pacjenta w remisji oznaczenie kalprotektyny w kale b\u0119dzie >300 \u00b5g\/g nale\u017cy wykona\u0107 endoskopi\u0119, poniewa\u017c ten poziom markera wskazuje na nawr\u00f3t choroby.<\/p>\n\n\n\n Z powtarzania badania kalprotektyny w kale odnosz\u0105 r\u00f3wnie\u017c korzy\u015bci chorzy po resekcji jelita i po kolektomii. W obydwu grupach jest ona wska\u017anikiem zmian nawrotowych.<\/p>\n\n\n\n Pacjenci cz\u0119sto pytaj\u0105, czy kalprotektyna mo\u017ce by\u0107 markerem raka jelita grubego. Odpowied\u017a na to pytanie jest z\u0142o\u017cona. Je\u015bli dany nowotw\u00f3r wywo\u0142uje reakcj\u0119 zapaln\u0105, w\u00f3wczas poziom tego parametru b\u0119dzie podwy\u017cszony.<\/strong> Nie wszystkie nowotwory tak\u0105 reakcj\u0119 wywo\u0142uj\u0105, zw\u0142aszcza na pocz\u0105tku choroby, dlatego nie jest to marker swoisty dla wykrywania choroby nowotworowej<\/strong>. U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w wynik b\u0119dzie podwy\u017cszony, ale wynik prawid\u0142owy nie wyklucza istnienia choroby nowotworowej.<\/p>\n\n\n\n St\u0119\u017cenie kalprotektyny w kale zmienia si\u0119 z wiekiem<\/strong>, u noworodk\u00f3w mo\u017ce by\u0107 bardzo wysokie i prezentowa\u0107 warto\u015bci nawet 500 \u00b5g\/g – dzieci do 6 mies. \u017cycia. Dzieci do lat trzech b\u0119d\u0105 mia\u0142y st\u0119\u017cenie kalprotektyny w kale do 200 \u00b5g\/g, 3-4 r.\u017c to < 75 \u00b5g\/g. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z niedojrza\u0142o\u015bci\u0105 przewodu pokarmowego, tworzeniem mikrobiomu, rozwojem uk\u0142adu odporno\u015bciowego. St\u0119\u017cenie tego parametru osi\u0105ga warto\u015bci charakterystyczne dla wieku doros\u0142ego po uko\u0144czeniu 4 r.\u017c. Dlatego interpretacja wynik\u00f3w u ma\u0142ych dzieci jest trudna.<\/p>\n\n\n\n Eksperci ESPGHAN zalecaj\u0105, aby oznaczanie poziomu kalprotektyny u dzieci wykonywa\u0107 w celu r\u00f3\u017cnicowania czynno\u015bciowych i organicznych b\u00f3l\u00f3w brzucha. Natomiast nie ma ono zastosowania u niemowl\u0105t z kolk\u0105 czy zaparciem czynno\u015bciowym<\/strong>. Nie jest r\u00f3wnie\u017c wska\u017anikiem prognostycznym alergii na bia\u0142ko mleka krowiego.<\/p>\n\n\n\n Oznaczanie st\u0119\u017cenia kalprotektyny w kale nie wymaga od pacjenta \u017cadnego przygotowania. <\/strong>Badanie wykonuje si\u0119 z dowolnej pr\u00f3bki ka\u0142u, nale\u017cy tylko pami\u0119ta\u0107, aby materia\u0142 nie mia\u0142 kontaktu z wod\u0105 z muszli sedesowej. U\u017cywane do mycia sanitariat\u00f3w detergenty mog\u0105 dawa\u0107 wyniki fa\u0142szywie negatywne. Dlatego najlepiej, aby pacjent w takiej sytuacji wypr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 na podk\u0142adk\u0119 zawieszon\u0105 na siedzeniu toalety. Do badania wystarczy niewielka ilo\u015b\u0107 materia\u0142u, wielko\u015bci orzecha w\u0142oskiego.<\/p>\n\n\n\n Czasem pacjenci z zaostrzeniem NChZJ skar\u017c\u0105 si\u0119 na du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 krwi w kale i maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, czy taki materia\u0142 jest diagnostyczny. Odpowied\u017a brzmi tak, taki materia\u0142 mo\u017cna odda\u0107 do badania.<\/p>\n\n\n\n >>> Przeczytaj te\u017c: Diagnostyka wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n Pi\u015bmiennictwo<\/p>\n\n\n\nInterpretacja wynik\u00f3w badan kalprotektyny w kale<\/h2>\n\n\n\n
![\"kalprotektyna](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/kalprotektyna-interpretacja-wynikow-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\n![\"kalprotektyna](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/kalprotektyna-interpretacja-wynikow-2-jpg.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n
![\"Badanie](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Badanie-kalprotektyny-w-kale-ilosciowo.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nKalprotektyna w kale – r\u00f3\u017cnicowanie zespo\u0142u jelita nadwra\u017cliwego (IBS) i nieswoistych chor\u00f3b zapalnych jelit (NChZJ)<\/h2>\n\n\n\n
Przydatno\u015b\u0107 kalprotektyny w kale w NChZJ – diagnostyka, monitorowanie leczenia, prognozowanie nawrot\u00f3w choroby u pacjent\u00f3w w remisji<\/h2>\n\n\n\n
Kalprotektyna w kale a nowotw\u00f3r jelita grubego<\/h2>\n\n\n\n
![\"Pakiet](\"https:\/\/www.alab.pl\/centrum-wiedzy\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pakiet-zdrowe-jelita-1.jpg\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\nKalprotektyna w kale – przydatno\u015b\u0107 diagnostyczna u ma\u0142ych dzieci<\/h2>\n\n\n\n
Przygotowanie do badania kalprotektyny w kale, w\u0142a\u015bciwe pobranie pr\u00f3bki <\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n