Zaparcia w ciąży to problem, z którym zmaga się niejedna przyszła mama. Jak sobie z nimi radzić? Czy można stosować środki przeczyszczające? Co jeść przy zaparciach? Przeczytaj artykuł, aby poznać odpowiedzi na te i inne pytania.
| Z tego artykułu dowiesz się: >> Zaparcia w ciąży to problem, z którym zmaga się około 16-39% kobiet ciężarnych. >> Jego przyczyny są różne – od błędów dietetycznych, przez siedzący tryb życia, po choroby przewlekłe. >> W zależności od przyczyny, w przywróceniu prawidłowego rytmu wypróżnień pomaga urozmaicona dieta bogata w błonnik pokarmowy, regularna aktywność fizyczna czy leczenie choroby podstawowej (np. cukrzycy, niedoczynności tarczycy). |
Spis treści:
- Zaparcia w ciąży: przyczyny dolegliwości
- Jak często pojawiają się zaparcia w ciąży?
- Zaparcia w ciąży: objawy towarzyszące zatwardzeniu
- Jakie badania wykonać przy zaparciach w ciąży?
- Czy zaparcia w ciąży mogą zaszkodzić dziecku?
- Czy zaparcia w ciąży mogą wywołać poród?
- Co na zaparcia w ciąży?
- Jak zapobiegać zaparciom w ciąży?
- Zaparcia w ciąży: podsumowanie
Zaparcia w ciąży: przyczyny dolegliwości
Ciąża wiąże się z różnymi zmianami hormonalnymi w organizmie kobiety – są one kluczowym czynnikiem wpływającym na funkcjonowanie przewodu pokarmowego w tym czasie. Podwyższone stężenie hormonów płciowych ma ograniczony wpływ na procesy wchłaniania i wydzielania. Jednak wyraźnie hamuje aktywność skurczową przewodu pokarmowego, co może prowadzić do zatwardzenia w ciąży.
Spowolnienie motoryki jelitowej jest spowodowane działaniem progesteronu, zwiększoną absorpcją wody w jelicie, a także zmniejszonym stężeniem motyliny. Jednak nie są to jedyne przyczyny zaparć w ciąży. Oprócz czynników hormonalnych istotne znaczenie mają m.in. powiększona macica, która może bezpośrednio upośledzać funkcję jelit, suplementacja żelaza, hipokaliemia, hiperkalcemia czy choroby, takie jak niedoczynność tarczycy i cukrzyca. Sprzyjać zaparciom w ciąży może również zmniejszona aktywność fizyczna, zmiana sposobu żywienia i zwiększenie zapotrzebowania na płyny, które nie zawsze jest odpowiednio uzupełniane.
>> Sprawdź artykuł: Zaparcia – przyczyny, badania, leczenie
Jak często pojawiają się zaparcia w ciąży?
Zatwardzenie w ciąży to dość powszechny problem. Szacuje się, że występują one u około 16-39% kobiet ciężarnych i będących 12 tygodni po porodzie (w porównaniu do 7% kobiet w tym samym wieku, które nie są w ciąży).
Zaparcia w ciąży: kiedy się pojawiają?
Zmiany zachodzące w organizmie kobiety ciężarnej sprawiają, że zatwardzenie w ciąży to nierzadki problem, choć nie występuje on u każdej przyszłej mamy. Istnieją pewne czynniki, które predysponują do wystąpienia zaparć. Zaliczają się do nich m.in. suplementacja żelaza, cukrzyca, niedoczynność tarczycy, hipokaliemia, hiperkalcemia czy dieta uboga w błonnik pokarmowy.
Zaparcia w ciąży: objawy towarzyszące zatwardzeniu
Zaparcia to zbyt mała częstość wypróżnień, czyli ≤2 na tydzień. Mogą towarzyszyć im również inne dolegliwości, takie jak: oddawanie zbitego i suchego stolca, uczucie niepełnego wypróżnienia, regularne trudności w zapoczątkowaniu oddawania stolca z koniecznością nadmiernego parcia.
Jakie badania wykonać przy zaparciach w ciąży?
Diagnostyka zaparć w ciąży rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu – lekarz ustala, co pacjentka ma na myśli, mówiąc o zatwardzeniu, a także zwraca uwagę na czynniki, które predysponują do ich wystąpienia (np. dieta uboga w błonnik pokarmowy). Specjalista pyta również o częstość oddawania stolca i jego wygląd, a także bóle brzucha. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić badania laboratoryjne (np. morfologię krwi, poziom glukozy, poziomy hormonów tarczycy), które wykorzystuje się w diagnostyce niedoczynności tarczycy czy cukrzycy. Mogą być one pomocne szczególnie, gdy zaparciom towarzyszy przewlekłe zmęczenie, osłabienie lub inne objawy ogólnoustrojowe.
Jeśli dojdzie do całkowitego zatrzymania stolca, może być potrzebna konsultacja z proktologiem, który zleci specjalistyczne badania diagnostyczne.
Czy zaparcia w ciąży mogą zaszkodzić dziecku?
Zaparcia w ciąży nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla dziecka. Jednak nie należy ich lekceważyć, ponieważ długotrwałe i intensywne próby wypróżniania mogą powodować bolesne żylaki odbytu (hemoroidy), które objawiają się m.in. świądem i bólem w okolicy odbytu. Ponadto masy kałowe zalegające w jelicie, mogą ulegać twardnieniu, tworząc tzw. kamienie kałowe, które w cięższych przypadkach mogą prowadzić do niedrożności lub nawet (rzadko) do perforacji jelita.
Czy zaparcia w ciąży mogą wywołać poród?
Niejedna przyszła mama pewnie zastanawia się, czy zaparcia w ciąży mogą wywołać poród. Nie, zaparcia w ciąży nie wywołają porodu. U zdrowych ciężarnych parcie na stolec nie ma wpływu na czynność skurczową macicy. Jednak u kobiet z ryzykiem porodu przedwczesnego nasilone parcie może być niewskazane – w takich sytuacjach należy skonsultować się z lekarzem.
Co na zaparcia w ciąży?
Dieta, aktywność fizyczna, zioła – co na zaparcia w ciąży może pomóc w bezpieczny sposób?
Dieta przy zaparciach w ciąży
Co jeść na zaparcia w ciąży? Kluczowe jest zwiększenie ilości produktów bogatych w błonnik pokarmowy w codziennym jadłospisie (poziom spożycia ustala się z lekarzem lub dietetykiem), a także odpowiednie nawodnienie organizmu – co najmniej 2300 ml płynów na dobę.
| Dieta przy zaparciach w ciąży | |
| Te produkty włącz do diety: – mąki z pełnego przemiału, – pieczywo pełnoziarniste, – płatki zbożowe: owsiane, jęczmienne, orkiszowe, żytnie, – ryż: brązowy, dziki, czerwony, – otręby pszenne, żytnie, owsiane, – kasze: gryczana, jęczmienna pęczak, bulgur, komosa ryżowa, – makaron pełnoziarnisty pszenny, żytni, gryczany, orkiszowy, – mleko o obniżonej zawartości tłuszczu (do 2%), – produkty mleczne naturalne (bez dodatku cukru), fermentowane np. maślanka, kefir, – chude i półtłuste sery twarogowe, – chude mięsa bez skóry: cielęcina, kurczak, indyk, królik w umiarkowanych ilościach chuda wołowina i wieprzowina: (np. schab, polędwica), – chude wędliny, najlepiej domowe, – woda, – słabe napary herbaty, – warzywa surowe lub krótko gotowane, – owoce jagodowe, – owoce suszone bez dodatku cukru (np. śliwki, morele), – siemię lniane. | Z tych produktów zrezygnuj: – pieczywo cukiernicze, jasne pieczywo tostowe, kajzerki, chleb zwykły, bułki maślane, – płatki śniadaniowe z dodatkiem cukru, – kasze: kuskus, manna, kukurydziana, – biały ryż, – makaron pszenny, ryżowy, – mleko pełnotłuste, skondensowane, – owoce kandyzowane, w syropie, – warzywa z dodatkiem zasmażek, tłustych sosów, – śmietana, śmietanka do kawy, – pełnotłuste sery białe i żółte, – konserwy mięsne, kabanosy, kiełbasy, – tłuste mięsa: wieprzowina, wołowina, baranina, gęś, kaczka, – tłuste wędliny: (np. baleron, salami, salceson, boczek, mielonki), – cukier, np. biały, trzcinowy, brązowy, kokosowy, – czekolada do picia, kakao. |
Aktywność fizyczna a zatwardzenia w ciąży
Zaparcia w ciąży – jak sobie radzić? Odpowiadając na to pytanie, nie można zapomnieć o regularnej aktywności fizycznej tj. co najmniej 150 minut umiarkowanych ćwiczeń tygodniowo (np. ćwiczenia 5 razy w tygodniu po 30 minut). Rodzaj i intensywność aktywności fizycznej powinny być dobierane do indywidualnych możliwości danej kobiety. Przyszłym mamom zazwyczaj zaleca się spacery, pilates, a także zajęcia aqua fitness i fitness dedykowane kobietom ciężarnym.
>> Zobacz: Czego nie wolno robić w ciąży – czyli mity kontra nauka
Środki przeczyszczające przy zaparciach w ciąży
Czy na bolesne zaparcia w ciąży można stosować środki przeczyszczające? Nie jest to zalecana metoda (szczególnie bez konsultacji z lekarzem), ponieważ niesie za sobą ryzyko niepożądanych działań na organizm dziecka i matki.
- Atrachinony zwiększają ryzyko wad wrodzonych płodu.
- Sole przeczyszczające powodują retencję sodu.
- Olej rycynowy pobudza skurcze macicy.
- Nadmiar olejów mineralnych zmniejsza wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach w jelitach.
Kobieta w ciąży powinna bezwzględnie unikać siarczanu magnezu, parafiny i rycyny.
Jak zapobiegać zaparciom w ciąży?
Bezpieczne sposoby na zaparcia w ciąży to:
- regularne posiłki,
- dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu (co najmniej 2300 ml płynów na dobę),
- zwiększenie spożycia produktów bogatych w błonnik pokarmowy (np. pełnoziarniste pieczywo, surowe lub krótko gotowane warzywa, owoce jagodowe, ryż brązowy, otręby),
- regularna aktywność fizyczna, optymalnie 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo (chyba, że istnieją przeciwskazania medyczne).
W ramach profilaktyki zatwardzenia w ciąży należy również unikać wstrzymywania wypróżnienia. Jeśli kobieta odczuwa potrzebę defekacji, powinna jak najszybciej skorzystać z toalety.
Zaparcia w ciąży: podsumowanie
Zaparcia w ciąży to powszechny problem, co wynika m.in. ze zmian hormonalnych zachodzących w organizmie kobiety ciężarnej. Jednak choć są dość częste, nie należy ich lekceważyć, ponieważ mogą świadczyć o problemach zdrowotnych (np. cukrzycy) i prowadzić do niepożądanych powikłań, a nawet niedrożności czy perforacji jelita. W ramach profilaktyki warto dbać o urozmaiconą dietę o odpowiedniej ilości błonnika pokarmowego i płynów, regularną aktywność fizyczną i niewstrzymywanie wypróżnień.
Opieka merytoryczna: lek. Maria Wydra
Bibliografia
- Bradley CS, Kennedy CM, Turcea AM, et al. Constipation in pregnancy: prevalence, symptoms, and risk factors. Obstet Gynecol 2007; 110: 1351-7. 28.
- Derbyshire E, Davies J, Costarelli V, Dettmar P. Diet, physical inactivity and the prevalence of constipation throughout and after pregnancy. Matern Child Nutr 2006; 2: 127-34.
- Tylec-Osóbka, Ewa, Stanisław Wojtuń, and Jerzy Gil. „Podstawowe zasady postępowania w przebiegu chorób układu pokarmowego u kobiet w ciąży.” Pediatria i Medycyna Rodzinna8.4 (2012): 315-323.
- Lasota, B. „Problem zaparć–jak pomóc pacjentom.” Szczególna rola błonnika. Świat Medycyny i Farmacji 8 (2011): 38-45.
- https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/normy-zywieniowe-2024/, dostęp: 12.01.2026
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/zaparcie-czynnosciowe-objawy-przyczyny-profilaktyka/?srsltid=AfmBOopDdjXbHpffT2pChPdAoFGd5SzUa-v3-uq_5nkBTQ03FDDi8_1f, dostęp: 12.01.2026
