Zaczerwienione, bolesne i tkliwe oko może świadczyć o pojawieniu się jęczmienia. To bolesny guzek spowodowany zakażeniem bakteryjnym.
| Z tego artykułu dowiesz się m.in.: >> Czym jest jęczmień? >> Jak go odróżnić od gradówki? >> Jak wygląda leczenie jęczmienia? >> Czy można się zarazić jęczmieniem? |
Spis treści:
- Jęczmień na oku – co to jest i jak wygląda?
- Jak zaczyna się jęczmień na oku? Pierwsze objawy
- Jęczmień na powiece górnej, dolnej i pod okiem
- Jęczmień na oku – od czego się bierze i jakie są przyczyny?
- Ile trwa jęczmień na oku i czy jest zaraźliwy?
- Jęczmień a gradówka – jak je odróżnić?
- Jęczmień na oku – jak go leczyć?
- Jęczmień na oku u dziecka – objawy i bezpieczne leczenie
- Nawracające jęczmienie na oku. Możliwe przyczyny i diagnostyka
- Jęczmień na oku: podsumowanie najważniejszych informacji
- FAQ. Jęczmień na oku – często zadawane pytania
Jęczmień na oku – co to jest i jak wygląda?
Jęczmień to niewielki, czerwony guzek zlokalizowany w okolicy oka. W klasyfikacji ICD-10 oznaczany jest kodem H00. Wyróżnia się dwa rodzaje tego schorzenia. Jęczmień zewnętrzny, czyli zapalenie gruczołów łojowych Zeissa, potowych Molla i związanych z nimi mieszków rzęs zlokalizowany jest na powiece lub pod okiem. To bolesny, czerwony guzek z żółtym czubkiem z ropą. Z kolei jęczmień wewnętrzny jest wynikiem wtórnego nadkażenia gradówki, czyli zakażenia gruczołu tarczkowego Meiboma. Pojawia się pod powieką i powoduje duży dyskomfort. Jest niewielkich rozmiarów, najczęściej w kolorze jasnoczerwonym lub białym. Aby go zobaczyć, konieczne jest odchylenie powieki.
Jak zaczyna się jęczmień na oku? Pierwsze objawy
Częściej pojawia się jęczmień pod powieką niż na niej, dlatego łatwo jest przegapić pierwsze objawy. Na samym początku pojawia się dyskomfort, który przypomina uczucie towarzyszące obecności ciała obcego w oku. Towarzyszy mu również zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wystąpienia zmiany. W rzadkich przypadkach zakażenie może objąć całą powiekę, co może powodować duży dyskomfort. Jęczmień na oku zwiększa wrażliwość na światło, dlatego może wystąpić łzawienie, a także zwężenie szpary ocznej ograniczającej pole widzenia.
Jęczmień na powiece górnej, dolnej i pod okiem
W zależności od lokalizacji jęczmienia mogą występować inne dolegliwości.
| Jęczmień na powiece górnej | Jęczmień na powiece dolnej | Jęczmień pod okiem |
| Najbardziej bolesny | Umiarkowany ból | Uczucie ciała obcego w oku |
| Ból przy mruganiu | Powoduje zaczerwienienie linii rzęs dolnych | Jest niewidoczny, konieczne jest podniesienie powieki |
| Obrzęk całej powieki | Obrzęk jest mniejszy | Obrzęk jest niewielki, widoczny pod powieką |
| Ma czop ropny | Ma czop ropny | Nie pojawia się czop ropny |
Jęczmień występuje częściej na powiece górnej. Wynika to z faktu, że jest ona ruchomą częścią oka, o większej ilości gruczołów. Zakażenie rozwija się tam szybciej, powodując bardziej nasilone objawy. Zazwyczaj goi się wolniej i jest bardziej narażony na powikłania. Jęczmień na powiece dolnej ma charakter bardziej powierzchniowy. Dużo szybciej pęka, co przyspiesza gojenie. Ryzyko powikłań jest mniejsze niż w przypadku jęczmienia na górnej powiece.
Najbardziej dotkliwy jest jęczmień wewnętrzny. Guzek jest głęboko zlokalizowany, a ból jest tępy i rozchodzący się. Powoduje uczucie ciała obcego, w szczególności podczas mrugania. Brak podjęcia odpowiedniego leczenia częściej prowadzi do rozwoju gradówki.
Jęczmień na oku – od czego się bierze i jakie są przyczyny?
Jęczmień na oku powstaje w wyniku zakażenia bakteryjnego, wywołanego najczęściej przez szczepy Staphylococcus aureus. Gronkowiec jest uważany za przyczynę ponad 90% przypadków.
Jęczmień jest powszechnym problemem, który może dotknąć każdego, niezależnie od wieku. Najbardziej narażoną grupą są jednak dzieci, a także osoby z obniżoną odpornością, diabetycy czy z chorobami zapalnymi skóry, w szczególności trądzikiem różowatym lub łojotokowym zapaleniem skóry. Zwiększone ryzyko rozwoju jęczmienia pojawia się u osób, u których przez dłuższy czas utrzymuje się wysokie stężenie glukozy we krwi.
Jęczmień na oku u dziecka może być wynikiem pocierania powiek brudnymi rękami. U kobiet w wielu przypadkach jest to wynikiem niedokładnego demakijażu oczu, stosowania źle dobranych kosmetyków do malowania, braku higieny podczas wymiany soczewek kontaktowych czy długotrwałego stosowania drażniących środków chemicznych. Przyczyną jęczmienia na oku jest także ekspozycja na dym tytoniowy, zwłaszcza w słabo wentylowanych pomieszczeniach.
Ile trwa jęczmień na oku i czy jest zaraźliwy?
Wiele osób zastanawia się, czy jęczmień na oku jest zaraźliwy. Jest wywoływany przez bakterie, które mogą łatwo przenosić się na inne osoby, dlatego warto zachować ostrożność przez cały czas, kiedy zmiana występuje na oku. W tym okresie należy:
- unikać dotykania oczu rękami,
- stosować oddzielny ręcznik,
- często myć ręce,
- zrezygnować z noszenia soczewek kontaktowych na czas jęczmienia,
- regularnie dezynfekować okulary i przybory do makijażu,
- nie pożyczać kosmetyków.
Jęczmień zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni lub tygodni. Nie należy go w tym czasie wyciskać ani przebijać, ponieważ może to doprowadzić do powikłań w postaci zakażenia i powstawania blizn. Można jednak przyspieszyć proces gojenia, stosując odpowiednie środki.
Jęczmień a gradówka – jak je odróżnić?
Nawracające jęczmienie na oku mogą przejść w inną jednostkę chorobową, a mianowicie gradówkę. To przewlekły ziarniniak o podłożu zapalnym. Wskutek jego pojawienia się dochodzi do zablokowania ujść gruczołów tarczkowych i łojowych. Gradówce towarzyszy obrzęk i zwiększona tkliwość w okolicy guzka. Najprościej rozróżnić jęczmień od gradówki oceniając przyczynę i objawy.
| Cecha | Jęczmień | Gradówka |
| Przyczyna powstania | Zakażenie bakteryjne | Zatkane gruczoły |
| Poziom bólu | Wysoki | Przypomina dyskomfort |
| Zaczerwienienie | Tak | Słabe |
| Ropa | Tak | Nie |
Warto również pamiętać, że tylko jęczmień jest zakaźny, ponieważ wywołują go bakterie. Gradówka nie przechodzi z osoby na osobę.
Jęczmień na oku – jak go leczyć?
Leczenie jęczmienia zazwyczaj wymaga stosowania maści lub kropli z antybiotykiem zawierającym konkretne substancje czynne (bacytracyna, erytromycyna). Czasem są one łączone z kortykosteroidami, które dodatkowo niwelują stan zapalny. Rzadziej stosowane są antybiotyki w formie doustnej. O wiele częściej w leczeniu jęczmienia na oku wykorzystywane są domowe sposoby.
Jęczmień na oku – domowe sposoby. Co pomaga, a czego unikać?
Co zrobić, gdy pojawi się jęczmień na oku? W pierwszej kolejności warto zastosować ciepłe okłady kilka razy dziennie. Można do tego wykorzystać termofor lub niewielki ręcznik zamoczony w ciepłej wodzie. Czasem wykorzystywane są także ciepłe kompresy, które można kupić w każdej aptece. Ciepło przyspiesza usunięcie ropy i przyspiesza gojenie. W przypadku jęczmienia pod powieką można przemywać oko, a następnie stosować krople lub maści z antybiotykiem, który przyspieszy gojenie. W rzadkich przypadkach konieczne jest chirurgiczne nacięcie zmiany.
Jęczmień na oku u dziecka – objawy i bezpieczne leczenie
Dzieci są bardziej narażone na jęczmień na oku niż dorośli, ponieważ zwracają mniejszą uwagę na higienę rąk. Na oku pojawia się zaczerwienienie, obrzęk, a także niewielka zmiana z czopem ropnym. Towarzyszy im również ból i dyskomfort. W przebiegu jęczmienia może również występować łzawienie i światłowstręt. Mniejsze dzieci są niespokojne, bardziej płaczliwe. Jęczmień na oku u dziecka zazwyczaj samoistnie pęka i znika w ciągu 7-14 dni. Można przyspieszyć ten proces, robiąc ciepłe okłady lub delikatnie masując oko.
Nawracające jęczmienie na oku. Możliwe przyczyny i diagnostyka
Nawracające jęczmienie na oku często wynikają z niedostatecznej higieny rąk i docierania oczu. Narażone na nie są osoby o obniżonej odporności, z niedoborami witamin czy chorobami współistniejącymi, jak np. cukrzyca czy łojotokowe zapalenie skóry. Warto wtedy wybrać się do okulisty, który przeprowadzi wywiad medyczny, a także obejrzy zmianę. Może on również zlecić posiew ze zmiany, który pozwoli zidentyfikować bakterię odpowiedzialną za pojawienie się zmiany.
Jęczmień na oku: podsumowanie najważniejszych informacji
- Jęczmień na oku może pojawić się u każdego, niezależnie od wieku.
- Najczęściej mija samoistnie w ciągu kilkunastu dni.
- Bardzo ważne jest zachowanie higieny i ostrożności, ponieważ jęczmień jest zaraźliwy.
- Nie należy wyciskać ani nacinać zmiany w celu usunięcia ropy.
FAQ. Jęczmień na oku – często zadawane pytania
Nie należy tego robić, ponieważ można w ten sposób doprowadzić do rozprzestrzenienia zakażenia i powstania blizn.
Zazwyczaj jęczmień znika samoistnie w ciągu kilkunastu dni. Można ten proces przyspieszyć, wykonując masaż i ciepłe okłady.
Jęczmień trwa zazwyczaj 7-14 dni. Może występować w postaci przewlekłej, co wymaga konsultacji z okulistą.
Nie należy stosować wspólnego ręcznika, kosmetyków ani poduszek. Warto również na czas leczenia zrezygnować z wykonywania makijażu. Jęczmienia nie powinno się przebijać ani wyciskać. Należy przestrzegać higieny, a także dbać o odporność organizmu.
Można wychodzić na zewnątrz. Nie ma konieczności rezygnowania z codziennych aktywności.
Rumianek ma właściwości przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Można go wykorzystać do ciepłych okładów.
To często powielany mit. Pocieranie powieki złotą obrączką może podrażnić oko i doprowadzić do powikłań. Złoto nie ma właściwości przyspieszających gojenie jęczmienia.
W takim przypadku konieczna jest wizyta u okulisty. Warto się do niego zgłosić jeśli nie ma poprawy po kilku dniach lub pojawiły się inne objawy, np. gorączka, zaburzenia widzenia, ropna lub krwawa wydzielina z oka, a także silny, nasilający się ból.
Opieka merytoryczna: lek. Katarzyna Banaszczyk
Bibliografia
- A. Kubicka-Trząska i wsp., Farmakoterapia bakteryjnych schorzeń narządu wzroku „Okulistyka po Dyplomie”, 2018, 03.
- K. Antoniak, Farmakoterapia zakażeń bakteryjnych narządu wzroku „Postępy Farmakoterapii”, 2009, tom 65, nr 2; 124-131.
- W. Haust, M. Rękas, Patologia narządu wzroku i guzy wewnątrzgałkowe, Edra Urban & Partner, Wrocław 2022.
- A. Pogrzebielski, Jęczmień na oku – przyczyny, jak się go pozbyć, czy jest groźny?, https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobypowiekiukladulzowego/86721,jeczmien-na-oku-przyczyny-jak-sie-go-pozbyc-czy-jest-grozny, dostęp 13.01.2026 r.
