Rodzaje raka piersi – objawy, diagnostyka i leczenie nowotworów

Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet, a jego przebieg i sposób leczenia mogą się istotnie różnić w zależności od typu guza. Dlatego w praktyce liczy się nie tylko samo rozpoznanie, ale też dokładne określenie rodzaju nowotworu oraz jego cech biologicznych. Sprawdź, czym różnią się poszczególne postacie raka piersi i dlaczego ma to znaczenie w diagnostyce i terapii.

Spis treści:

1. Rak piersi – co to za nowotwór?
2. Dlaczego znajomość rodzaju raka piersi jest ważne?
3. Rodzaje raka piersi
   • Rak przewodowy piersi in situ (DCIS)
   • Rak inwazyjny piersi przewodowy (IDC)
   • Rak zrazikowy piersi in situ (LCIS)
   • Inwazyjny rak piersi zrazikowy (ILC)
   • Rak zapalny piersi (IBC)
   • Rak śluzowy piersi
   • Rak rdzeniasty piersi
   • Rak naciekowy piersi bez specjalnego typu (NOS, NST)
   • Rak Pageta
   • Mięsaki piersi
4. Podtypy nowotworów piersi
   • Rak piersi potrójnie ujemny
   • Rak piersi hormonozależny (luminalny)
   • Rak piersi HER-2 dodatni
5. Rodzaje raków piersi: rokowania
6. Profilaktyka raka piersi
   • Rola samobadania piersi
   • Rola badań laboratoryjnych w profilaktyce raka piersi
7. Rodzaje raka piersi: podsumowanie

Rak piersi – co to za nowotwór?

Rak piersi (ICD-10: C50) to nowotwór złośliwy rozwijający się najczęściej z komórek wyścielających przewody mleczne lub zraziki gruczołu piersiowego. Może rosnąć miejscowo w obrębie piersi, a w postaciach inwazyjnych szerzyć się drogą chłonną i krwionośną – typowo najpierw do węzłów chłonnych pachowych po stronie zmiany.

Jeśli chcesz uporządkować podstawowe informacje o tym, jakie mogą być objawy, czynniki ryzyka oraz jakie badania wykonuje się w diagnostyce, zobacz nasz artykuł: Rak piersi – objawy, przyczyny, rodzaje i badania

Dlaczego znajomość rodzaju raka piersi jest ważne?

Określenie rodzaju nowotworu mówi lekarzowi, z jakim „zachowaniem” guza ma do czynienia. Zmiany przedinwazyjne (np. DCIS, ICD-10: D05.1) co do zasady nie dają przerzutów, natomiast rak inwazyjny piersi (ICD-10: C50) może szerzyć się do węzłów chłonnych i narządów odległych.

Równie ważna jest ocena receptorów hormonalnych (ER/PR), receptora HER2 oraz wskaźnika proliferacji Ki-67. To od tych cech zależy, czy w leczeniu kluczowa będzie hormonoterapia, terapie anty-HER2, chemioterapia lub leczenie skojarzone.

>> Zobacz: Arsen – marker ryzyka nowotworu piersi?

Rodzaje raka piersi

W praktyce klinicznej wyróżnia się postacie przedinwazyjne (in situ) oraz inwazyjne. Większość raków rozwija się z przewodów (stąd częste określenie rak przewodowy piersi), a mniejsza część ze zrazików. Istnieją też rzadkie warianty o odmiennym przebiegu.

Rak przewodowy piersi in situ (DCIS)

DCIS to rozrost komórek nowotworowych ograniczony do przewodów – bez naciekania otaczających tkanek. Coraz częściej jest wykrywany dzięki badaniom przesiewowym, typowo jako mikrozwapnienia w mammografii. Leczenie ma zwykle charakter miejscowy (zabieg oszczędzający lub mastektomia przy rozległych zmianach). Po leczeniu oszczędzającym często zaleca się radioterapię, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu, a u części pacjentek z DCIS ER+ rozważa się także hormonoterapię.

Rak inwazyjny piersi przewodowy (IDC)

Rak inwazyjny piersi przewodowy (IDC; ICD-10: C50) to najczęstszy typ inwazyjnego raka piersi; w opisie histopatologicznym wiele takich nowotworów odpowiada kategorii NST/NOS. Zwykle tworzy guz, który może być wyczuwalny w badaniu palpacyjnym lub widoczny w USG/mammografii. Leczenie dobiera się na podstawie stopnia zaawansowania i cech biologicznych – najczęściej obejmuje chirurgię, a następnie (w zależności od sytuacji) radioterapię i leczenie systemowe.

>> Sprawdź: Czy rak jest dziedziczny? Fakty i mity na temat dziedziczenia nowotworu

Rak zrazikowy piersi in situ (LCIS)

Rak zrazikowy piersi in situ (LCIS; ICD-10: D05.0) bywa wykrywany przypadkowo w materiale histopatologicznym pobranym z innych wskazań. W praktyce częściej traktuje się go jako zmianę zwiększającą ryzyko rozwoju raka piersi, a nie „klasyczny” rak przedinwazyjny wymagający leczenia jak DCIS. Zwykle kluczowe są indywidualna ocena ryzyka i plan dalszej obserwacji.

Inwazyjny rak piersi zrazikowy (ILC)

Inwazyjny rak zrazikowy piersi (ILC; ICD-10: C50) jest drugim najczęstszym typem mikroskopowym. Może mieć tendencję do bardziej rozproszonego wzrostu, dlatego nie zawsze tworzy wyraźnie odgraniczony guz – to bywa wyzwaniem diagnostycznym. Częściej jest też wieloogniskowy, co wpływa na planowanie zabiegu. W wielu przypadkach wykazuje ekspresję receptorów hormonalnych, co ma znaczenie dla leczenia.

>> Przeczytaj: Marker nowotworowy CA 15-3 a rak piersi

Rak zapalny piersi (IBC)

Zapalny rak piersi (IBC; ICD-10: C50; często opisywany jako rak zapalny piersi) jest rzadki, ale szczególnie agresywny. Objawy mogą narastać szybko: obrzęk i bolesność piersi, zaczerwienienie skóry oraz obraz „skórki pomarańczy”. Co ważne, nie u każdej chorej wyczuwa się guz – dlatego kluczowa jest pilna diagnostyka i leczenie skojarzone. Typowy schemat obejmuje leczenie systemowe przed operacją, a następnie leczenie operacyjne i uzupełniającą radioterapię.

Rak śluzowy piersi

Rak śluzowy (ICD-10: C50) to rzadki typ, częściej rozpoznawany u starszych pacjentek. W obrazie histopatologicznym obecne są skupiska komórek nowotworowych w „jeziorach” śluzu. Często należy do nowotworów o korzystniejszym przebiegu biologicznym, ale o rokowaniu zawsze decydują przede wszystkim stadium choroby i cechy receptorowe.

Rak rdzeniasty piersi

Rak rdzeniasty (ICD-10: C50) (lub nowotwór z cechami rdzeniastymi) jest rzadki i ma charakterystyczny obraz mikroskopowy z naciekiem komórek zapalnych. Mimo cech wysokiego stopnia złośliwości w obrazie histologicznym, w części przypadków może wiązać się z relatywnie korzystniejszym rokowaniem niż klasyczne raki przewodowe o podobnym stopniu złośliwości.

>> Zobacz: Rola badań genetycznych w diagnostyce nowotworów

Rak naciekowy piersi bez specjalnego typu (NOS, NST)

Rak naciekowy piersi bez specjalnego typu (NOS/NST; ICD-10: C50) to najczęstsza kategoria wśród raków inwazyjnych, obejmująca guzy bez cech szczególnych (dawniej często określane jako „przewodowe”) — i często odpowiada temu, co klinicznie opisuje się jako IDC. Rak naciekowy piersi typu NST może różnić się stopniem złośliwości i ekspresją receptorów, dlatego standardem jest dokładna ocena histopatologiczna i immunohistochemiczna, aby dobrać optymalne leczenie.

Rak Pageta

Rak Pageta (ICD-10: C50.0) dotyczy brodawki sutkowej i jej otoczenia. Może przypominać przewlekły wyprysk: zaczerwienienie, świąd, nadżerki lub strupy. Ponieważ podobne objawy mogą mieć łagodne dermatozy, kluczowa jest diagnostyka (w tym biopsja). Choroba często współistnieje z DCIS lub rakiem inwazyjnym w piersi, co wpływa na zakres leczenia miejscowego.

Mięsaki piersi

Mięsaki piersi (ICD-10: C50) to rzadkie nowotwory wywodzące się z tkanek innych niż nabłonek (np. tkanki łącznej czy naczyniowej). Ich diagnostyka i leczenie różnią się od raków piersi i zwykle wymagają prowadzenia w ośrodku z dużym doświadczeniem w leczeniu tego typu nowotworów.

Podtypy nowotworów piersi

Oprócz typu histologicznego ogromne znaczenie mają cechy biologiczne guza oceniane w badaniach immunohistochemicznych (ER, PR, HER2, Ki-67). To one decydują m.in. o tym, czy leczenie będzie oparte głównie na hormonoterapii, terapiach celowanych, czy chemioterapii.

Rak piersi potrójnie ujemny

Rak piersi potrójnie ujemny (czyli trójujemny rak piersi) nie wykazuje ekspresji receptorów ER i PR ani nadekspresji HER2. Z tego powodu nie korzysta z hormonoterapii ani leczenia anty-HER2, a podstawą terapii systemowej bywa chemioterapia (dobór zależy od stadium i sytuacji klinicznej). W kontekście rokowania ważne są stopień zaawansowania i odpowiedź na leczenie.

Rak piersi hormonozależny (luminalny)

Rak hormonalny piersi to nowotwór z ekspresją receptorów hormonalnych, określany też jako luminalny rak piersi. W tej grupie wyróżnia się m.in. rak piersi luminalny A, który zwykle ma korzystniejsze cechy biologiczne (niższa proliferacja, czyli wolniejsze tempo podziałów komórkowych – zwykle niższy wskaźnik Ki-67) i często dobrze odpowiada na hormonoterapię. W praktyce ocena ER/PR oraz Ki-67 pomaga w klasyfikacji i doborze leczenia, a w tej grupie rokowanie często bywa korzystniejsze niż w przypadku bardziej agresywnych podtypów.

Rak piersi HER-2 dodatni

Rak piersi HER2 dodatni charakteryzuje się nadekspresją receptora HER2 (czyli „nadmiarem” tego białka na powierzchni komórek nowotworowych) lub amplifikacją genu HER2 (zwiększoną liczbą kopii genu, która nasila wytwarzanie HER2). Dawniej wiązał się z gorszym rokowaniem, ale obecnie – dzięki dostępnym terapiom anty-HER2 – wyniki leczenia u wielu chorych znacząco się poprawiły. O tym, czy można zastosować leczenie celowane, decyduje badanie materiału z biopsji (zwykle immunohistochemia, a w razie potrzeby test potwierdzający metodą ISH).

>> Sprawdź: Rak piersi u mężczyzny. Jakie daje objawy? Diagnostyka nowotworu piersi

Rodzaje raków piersi: rokowania

Na rokowanie wpływa przede wszystkim stopień zaawansowania w klasyfikacji TNM: wielkość guza (T), zajęcie węzłów chłonnych (N) i obecność przerzutów odległych (M). Im wcześniej wykryty nowotwór i im mniejsze zaawansowanie w węzłach, tym większa szansa na leczenie radykalne.

Znaczenie mają także: typ histologiczny, stopień złośliwości, wskaźnik proliferacji oraz podtyp receptorowy. Najczęściej korzystniej rokują nowotwory hormonozależne (zwłaszcza luminalne A) oraz niektóre rzadkie typy, np. rak śluzowy, natomiast bardziej niekorzystny przebieg częściej dotyczy postaci agresywnych, takich jak rak zapalny piersi czy rak potrójnie ujemny. W HER2-dodatnim raku piersi wyniki leczenia wyraźnie poprawiły się dzięki terapiom celowanym. Nawet w chorobie uogólnionej postępy leczenia sprawiają, że u części pacjentek możliwe jest długotrwałe kontrolowanie choroby.

Profilaktyka raka piersi

Profilaktyka obejmuje regularne badania przesiewowe odpowiednie do wieku i ryzyka, czujność onkologiczną oraz szybkie zgłaszanie niepokojących zmian. W Polsce w ramach programu profilaktycznego NFZ mammografia przesiewowa jest dostępna dla kobiet w wieku 45-74 lata i standardowo wykonywana co 2 lata (bez skierowania); u osób z wyższym ryzykiem zakres i częstość badań ustala się indywidualnie. Warto też korzystać z wiarygodnych źródeł wiedzy i planować diagnostykę wspólnie z lekarzem.

Rola samobadania piersi

Samobadanie piersi nie zastępuje badań obrazowych, ale pomaga szybciej zauważyć zmianę, która wymaga oceny lekarskiej (np. nowy guzek, asymetria, zaciągnięcie skóry lub wyciek z brodawki). Jeśli coś Cię niepokoi, nie czekaj – wczesna diagnostyka zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

>> Instrukcję, jak zrobić samobadanie piersi, znajdziesz tutaj: Samobadanie piersi – ważne narzędzie diagnostyczne w rękach każdej kobiety

Rola badań laboratoryjnych w profilaktyce raka piersi

Badania laboratoryjne mogą wspierać opiekę nad pacjentką, ale markery nowotworowe nie są badaniem przesiewowym u osób bezobjawowych. O ich zastosowaniu (np. w monitorowaniu wybranych sytuacji klinicznych) decyduje lekarz.

>> Przeczytaj: Markery nowotworowe – czym są i jakich informacji dostarczają?

Rodzaje raka piersi: podsumowanie

Rodzaj raka piersi (histologiczny i receptorowy) wpływa na przebieg choroby, sposób diagnostyki i dobór leczenia. Standardem jest potwierdzenie rozpoznania w biopsji oraz ocena ER/PR, HER2 i Ki-67, bo to one kierują terapią. Jeśli zauważysz niepokojące objawy, zgłoś się do lekarza – szybka reakcja ma realne znaczenie dla rokowania.

Bibliografia

1. Pogoda K. (konsultacja merytoryczna), Nowotwór piersi u kobiet; dane epidemiologiczne: Krajowy Rejestr Nowotworów.
2. Bleiweiss IJ. Pathology of breast cancer. UpToDate.
3. Ellis IO, Lee AHS, Pinder SE, Rakha EA. Diagnostic Histopathology of Tumors. Chapter 16: Tumors of the Breast (Tumors of the Breast).
4. Program profilaktyki raka piersi (mammografia), Ministerstwo Zdrowia (gov.pl).