Napięciowe bóle głowy to najczęstszy typ bólu głowy – zwykle mają łagodne lub umiarkowane nasilenie, ale mogą znacząco obniżać komfort życia. Często pojawiają się po stresującym dniu, przy długiej pracy przy komputerze albo w okresach gorszego snu. W tym artykule wyjaśniam, jak je rozpoznać, co je nasila i jak bezpiecznie postępować. Sprawdź, czy Twoje objawy pasują do bólu typu napięciowego i kiedy warto skonsultować się z lekarzem.
Z tego artykułu dowiesz się…
- co to są napięciowe bóle głowy i czym różnią się od migreny,
- jakie objawy są najbardziej typowe i jak zwykle odczuwa się ten ból,
- co najczęściej wywołuje ten ból i co może go nasilać (np. stres, napięcie mięśni, zła ergonomia),
- jak długo zwykle trwają i kiedy uznaje się je za przewlekłe,
- jak wygląda diagnostyka i kiedy potrzebne są badania,
- na czym polega leczenie doraźne i profilaktyka oraz jak bezpiecznie stosować leki, żeby uniknąć ich nadużywania,
- jakie codzienne nawyki pomagają zmniejszyć ryzyko nawrotów i jaką rolę może odgrywać praca przy ekranie oraz zmęczenie oczu.
Spis treści:
- Co to są napięciowe bóle głowy?
- Epidemiologia napięciowych bólów głowy
- Objawy napięciowych bólów głowy
- Przyczyny napięciowych bólów głowy
- Jak długo trwają napięciowe bóle głowy?
- Diagnostyka – jakie badania wykonać?
- Leczenie napięciowych bólów głowy
- Jak sobie radzić z napięciowymi bólami głowy na co dzień?
- Podsumowanie
Co to są napięciowe bóle głowy?
Ból głowy typu napięciowego (TTH, tension-type headache, w klasyfikacji ICD-10 oznaczony kodem G44.2) to pierwotny ból głowy, czyli taki, którego nie wywołuje inna choroba. Klasycznie jest obustronny, ma charakter uciskowy/ściągający (a nie pulsujący), ma łagodne lub umiarkowane nasilenie i nie nasila się podczas zwykłej aktywności, jak spacer czy wejście po schodach. Typowo nie towarzyszą mu nudności ani wymioty.
W praktyce te cechy często odróżniają napięciowy ból głowy od migreny, która częściej ma charakter jednostronny i pulsujący, bywa bardziej nasilona oraz częściej współistnieją z nią nudności i nadwrażliwość na bodźce.
>> Przeczytaj również: Bóle głowy – rodzaje i przyczyny. Jakie badania wykonać przy częstych (przewlekłych) bólach głowy?
Przewlekłe napięciowe bóle głowy
O przewlekłym napięciowym bólu głowy mówimy wtedy, gdy dolegliwości występują co najmniej 15 dni w miesiącu przez ponad 3 miesiące. W tej postaci ból może trwać wiele godzin, nawracać niemal codziennie, a czasem towarzyszy mu tkliwość mięśni okołoczaszkowych (np. w okolicy skroni, potylicy, karku).
Przewlekłe napięciowe bóle głowy częściej prowadzą do błędnego koła: gorszego snu, spadku odporności na stres i zbyt częstego sięgania po leki przeciwbólowe. Dlatego ważne jest, aby nie ograniczać leczenia wyłącznie do uśmierzania bólu tabletką.
Epidemiologia napięciowych bólów głowy
Napięciowy ból głowy należy w Europie do najczęstszych dolegliwości bólowych. Metaanaliza europejskich badań epidemiologicznych (ok. 66 tys. osób) oszacowała jego występowanie na 62,6% populacji, a postać przewlekłą na około 3,3%.
Choć większość epizodów ma charakter okazjonalny, skala problemu przekłada się na realne koszty społeczne. W projekcie Eurolight łączny koszt zaburzeń bólowych głowy w Europie oszacowano na około 21 mld euro rocznie, z czego >90% stanowiły koszty pośrednie (głównie spadek produktywności).
Objawy napięciowych bólów głowy
Objawy bólu głowy typu napięciowego często układają się w dość typowy obraz kliniczny: dominuje tępy, uciskowy ból (bez pulsowania), który nierzadko pojawia się pod koniec dnia.
Najczęściej występują:
- ból po obu stronach głowy,
- uciskowy, ściskający lub ściągający charakter (bez pulsowania),
- łagodne lub umiarkowane nasilenie,
- brak nudności i wymiotów,
- brak wyraźnego nasilenia podczas zwykłej aktywności (np. spaceru).
U części osób może pojawić się nadwrażliwość na światło albo na dźwięki, ale zwykle nie oba objawy jednocześnie. Napięciowy ból głowy rzadko całkowicie wyłącza z funkcjonowania, jednak przy częstych epizodach potrafi męczyć, obniżać koncentrację i pogarszać jakość dnia.
>> Zobacz również: Ból z tyłu głowy – dlaczego się pojawia i co może oznaczać?
Jak boli głowa przy napięciowych bólach głowy?
Wielu pacjentów opisuje ten ból jako uczucie „obręczy”, „kasku” albo ściskania głowy. Najczęściej dotyczy okolicy czoła i skroni, czasem potylicy, bywa też powiązany z napięciem karku i obręczy barkowej. Ból zwykle nie „pulsuje” i nie narasta gwałtownie – raczej trzyma stały, męczący poziom.
Czy taki ból może mieć związek ze wzrokiem? Sam ból typu napięciowego zwykle nie powoduje zaburzeń widzenia. Jednak długotrwała praca przy ekranie (rzadsze mruganie, suchość oka, nieprawidłowa korekcja okularowa, napięcie mięśni szyi) może nasilać dyskomfort i sprzyjać narastaniu dolegliwości.
| Ważne! Jeśli pojawia się podwójne widzenie, ubytek pola widzenia, silny ból oka lub nagłe pogorszenie ostrości, nie jest to typowy obraz bólu napięciowego i wymaga pilnej oceny lekarskiej. |
>> Przeczytaj również: Migrena z aurą (oczna) – objawy, przyczyny, badania i leczenie
Przyczyny napięciowych bólów głowy
Napięciowy ból głowy zwykle wynika z nakładania się stresu, napięcia mięśni oraz czynników związanych ze stylem życia. U części osób częstsze nawroty wiążą się też z lękiem lub obniżonym nastrojem.
Do częstych czynników, które wyzwalają ból lub go nasilają, należą:
- stres i długotrwałe napięcie emocjonalne,
- napięcie mięśni karku i obręczy barkowej oraz niekorzystna ergonomia (długie siedzenie, wysunięta głowa),
- niedosypianie i nieregularny rytm dobowy,
- odwodnienie oraz pomijanie posiłków,
- wielogodzinna praca przy ekranie bez przerw (często wraz z napięciem szyi i zmęczeniem oczu),
- bruksizm i zaciskanie szczęk,
- współistniejący przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy.
W praktyce najwięcej daje rozpoznanie własnych wyzwalaczy (np. w dzienniczku) i stopniowa modyfikacja tych, na które masz wpływ.
Jak długo trwają napięciowe bóle głowy?
Czas trwania bólu typu napięciowego bywa różny, ale najczęściej mieści się w dość przewidywalnych ramach. Pojedynczy epizod może trwać od 30 minut do 7 dni. U wielu osób ból utrzymuje się kilka godzin i stopniowo ustępuje, szczególnie gdy uda się zredukować napięcie (np. odpoczynkiem, snem, przerwą od ekranu).
W postaci przewlekłej dolegliwości pojawiają się co najmniej przez 15 dni w miesiącu i utrzymują się przez ponad 3 miesiące. Sam ból może wtedy trwać wiele godzin, nawracać niemal codziennie, a czasem przybiera postać utrzymującego się, męczącego tła.
Diagnostyka – jakie badania wykonać?
Rozpoznanie napięciowego bólu głowy w większości przypadków opiera się na wywiadzie (charakter bólu, czas trwania, częstotliwość, objawy towarzyszące, leki) i badaniu lekarskim, w tym ocenie neurologicznej oraz szyi i mięśni. Pomaga też dzienniczek bólów głowy – zapisywanie dni bólu, nasilenia, możliwych wyzwalaczy i zastosowanego leczenia.
Badania obrazowe (TK/MR) nie są rutynowo potrzebne przy typowym obrazie i prawidłowym badaniu neurologicznym. Są natomiast wskazane, gdy pojawiają się tzw. „czerwone flagi”, np.:
- nagły, bardzo silny („piorunujący”) ból,
- gorączka i sztywność karku,
- objawy neurologiczne (niedowład, zaburzenia mowy, drgawki),
- nowy typ bólu po 50. roku życia,
- ból po urazie,
- ból narastający tygodniami lub zmieniający charakter,
- ból z istotnymi zaburzeniami widzenia.
Leczenie napięciowych bólów głowy
Leczenie dobiera się do częstości i nasilenia dolegliwości. Przy sporadycznych epizodach zwykle wystarcza postępowanie doraźne, a przy częstych lub przewlekłych bólach ważne jest ograniczenie wyzwalaczy i rozważenie leczenia zapobiegawczego.
Doraźnie najczęściej stosuje się paracetamol lub NLPZ (np. ibuprofen, naproksen) — zgodnie z ulotką i w najmniejszej skutecznej dawce. Dla bezpieczeństwa:
- nie łącz preparatów z tym samym składnikiem,
- nie przyjmuj leków „na zapas”,
- przy chorobie wrzodowej, chorobach nerek, lekach przeciwkrzepliwych lub w ciąży — skonsultuj wybór leku z lekarzem.
W bólu typu napięciowego nie zaleca się opioidów, a leki typowe dla migreny (np. tryptany) nie są leczeniem pierwszego wyboru.
Jeśli ból pojawia się często lub ma postać przewlekłą, lekarz może zaproponować profilaktykę — najczęściej amitryptylinę (dobieraną indywidualnie). Duże znaczenie mają też metody niefarmakologiczne: redukcja stresu (relaksacja/CBT), biofeedback i fizjoterapia ukierunkowana na napięcie mięśni szyi i obręczy barkowej.
Jak sobie radzić z napięciowymi bólami głowy na co dzień?
W napięciowym bólu głowy największą różnicę robi konsekwencja w prostych działaniach, które zmniejszają napięcie i liczbę czynników wyzwalających. Warto zacząć od kilku podstaw:
- Sen i regularność: stałe pory snu i posiłków, ograniczenie długich niedosypianych nocy.
- Nawodnienie i przerwy w ciągu dnia: u wielu osób ból nasila się, gdy piją za mało i pracują bez przerw.
- Ergonomia pracy: monitor na wysokości oczu, podparcie odcinka lędźwiowego, rozluźnianie barków; krótkie przerwy na zmianę pozycji co 30–60 minut.
- Ruch i rozciąganie: codzienny spacer oraz proste ćwiczenia rozluźniające kark i obręcz barkową.
- Redukcja stresu: techniki oddechowe, relaksacja, mindfulness lub psychoterapia — zwłaszcza jeśli widzisz wyraźny związek bólu ze stresem.
- Oczy i ekran: jeśli pracujesz przy monitorze, rób krótkie przerwy na odległe spojrzenie (np. zasada 20‑20‑20) i zadbaj o właściwą korekcję wzroku.
Jeżeli mimo tych działań ból pojawia się często, utrzymuje się przez wiele dni w miesiącu lub wymusza regularne sięganie po leki przeciwbólowe, warto skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia planu leczenia zapobiegawczego.
Podsumowanie
- Napięciowy ból głowy jest zwykle obustronny, uciskowy i nie towarzyszą mu nudności.
- W postaci przewlekłej (≥15 dni/mies.) kluczowe jest leczenie profilaktyczne oraz praca nad stylem życia.
- Jeśli ból zmienia charakter lub pojawiają się objawy alarmowe (zwłaszcza neurologiczne lub istotne zaburzenia widzenia), potrzebna jest pilna ocena lekarska.
Bibliografia
- Siemiński M., Napięciowe bóle głowy w praktyce lekarza rodzinnego (Tension-type headache in primary care).
- Wiercińska M., Napięciowe bóle głowy – przyczyny, objawy, leczenie. Medycyna Praktyczna dla Pacjentów (mp.pl) [dostęp: 03.01.2026].
- Walling A., Frequent headaches: evaluation and management. American Family Physician. 2020;101(7):419–428 (polskie opracowanie/komentarz w mp.pl, dostęp: 03.01.2026).
- Stovner LJ, Andree C. Prevalence of headache in Europe: a review for the Eurolight project. J Headache Pain. 2010;11(4):289–299. doi: 10.1007/s10194-010-0217-0.
- Linde M, Gustavsson A, Stovner LJ, et al. The cost of headache disorders in Europe: the Eurolight project. Eur J Neurol. 2012;19(5):703–711. doi: 10.1111/j.1468-1331.2011.03612.x.
