Pakiet stres

Symbol: PKSTRES

Pakiet stres - więcej informacji

Pakiet stres to zestaw badań laboratoryjnych umożliwiających obiektywną ocenę somatycznych skutków przewlekłego napięcia psychofizycznego oraz wykluczenie chorób, których objawy często przypisywane są stresowi. Oznaczenie kortyzolu i TSH weryfikuje aktywność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz funkcję tarczycy, których zaburzenia bezpośrednio odpowiadają za przewlekłe zmęczenie, wahania nastroju i zmiany masy ciała. Profil lipidowy (cholesterol całkowity, nie-HDL, HDL, LDL, trójglicerydy) oraz morfologia krwi odzwierciedlają wpływ stresu na metabolizm tłuszczów, ogólnoustrojowy stan zapalny i wydolność transportu tlenu. Badanie ferrytyny, magnezu, wapnia, witaminy D oraz glutationu identyfikuje wyczerpanie rezerw mineralnych i antyoksydacyjnych, które osłabiają układ nerwowy, regenerację komórkową i odporność na czynniki stresogenne.

Pakiet stanowi podstawę do ewentualnej dalszej diagnostyki, modyfikacji stylu życia lub terapii farmakologicznej.

Pakiet stres - jakie badania zawiera pakiet?

W skład Pakietu stres wchodzi:

• morfologia - podstawowe badanie krwi oceniające ogólny stan organizmu. Pozwala wykryć anemię, stany zapalne czy infekcje, zaburzenia hematologiczne, których objawy często są przypisywane przeciążeniu czy stresowi;
• lipidogram (CHOL, HDL, LDL, TG, nie-HDL) - istotny element oceny ryzyka sercowo-naczyniowego. Jego ocena jest ważna w stanie przewlekłego stresu, ze względu na potencjalne powikłania, takie jak zawał serca czy udar mózgu. Lipidogram nie jest markerem stresu, jednak przewlekły stres m.in. poprzez zwiększenie poziomu kortyzolu wpływa za gospodarkę lipidową i może zaburzać profil lipidowy. Ponadto stres wyzwala pewne mechanizmy psychologiczne ("zajadanie" stresu, niewłaściwa dieta, brak aktywności fizycznej, większa skłonność do używek - alkohol, papierosy), które mogą być powiązane z zaburzeniami poziomu cholesterolu;
• tyreotropina (TSH) trzeciej generacji - podstawowy wskaźnik funkcji tarczycy. Niedoczynność tarczycy może objawiać się zmęczeniem, osłabieniem i wzrostem masy ciała, czyli symptomami przewlekłego stresu, co opóźnia właściwą diagnostykę;
• ferrytyna - wskaźnik zapasów żelaza w organizmie. Niedobór żelaza prowadzi do anemii, skutkującej osłabieniem, uczuciem zmęczenia i spadkiem odporności, objawami, które również często są przypisywane tylko stresowi;
• wapń całkowity w surowicy - niezbędny dla zdrowia kości, zębów, prawidłowej funkcji mięśni (w tym serca), a także układu nerwowego;
• magnez w surowicy - ważny dla prawidłowej czynności układu nerwowego i mięśniowego; jego niedobory mogą prowadzić do apatii, drażliwości, obniżenia nastroju i problemów ze snem;
• witamina 25(OH)D Total - utrzymanie optymalnego poziomu witaminy D jest ważne dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu, w tym organizmu, który poddawany jest przewlekłemu stresowi;
• kortyzol - nazywany "hormonem stresu" to hormon glikokortykoidowy wytwarzany przez nadnercza. Jego wydzielanie jest precyzyjnie regulowane przez oś podwzgórze–przysadka–nadnercza (HPA), który może ulegać deregulacji w warunkach przewlekłego stresu. Zaburzenia regulacji kortyzolu spowodowane przewlekłym stresem, chorobami i starzeniem się organizmu mają wymierny wpływ na funkcjonowanie wielu układów ciała człowieka;
• glutation - najsilniejszy antyoksydant w organizmie, chroniący komórki przed uszkodzeniami spowodowanymi wolnymi rodnikami. Niski poziom może wskazywać na zwiększone obciążenie organizmu stresem oksydacyjnym.

Pakiet stres - kto i kiedy powinien wykonać pakiet badań?

Pakiet stres jest szczególnie polecany dla osób, które:

• doświadczają przewlekłego stresu i jego objawów, takich jak: ciągłe zmęczenie, osłabienie, problemy ze snem, drażliwość, wahania nastroju, spadek odporności, trudności z koncentracją, w szczególności jeśli objawy trwają od kilku tygodni i nie wycofują się nawet po odpoczynku;
• narażone są na długotrwały stres (osobisty, zawodowy) i chcą monitorować wpływ długotrwałego napięcia na zdrowie, zwłaszcza w przypadku gdy chorują na choroby serca, nadciśnienie tętnicze, choroby tarczycy lub cukrzycę – stres może wpływać na pogorszenie przebiegu tych chorób;
• prowadzą intensywny tryb życia, który nie sprzyja regularnemu i prawidłowemu odżywianiu, higienie psychicznej i odpoczynkowi;
• przewlekłemu stresowi towarzyszą czynniki utrudniające regenerację stresu oraz stresu oksydacyjnego, np. palenie tytoniu, używanie alkoholu, niska aktywność fizyczna.

Pakiet stres - możliwe przyczyny odchyleń od normy

Odchylenia od normy w Pakiecie stres mogą być spowodowane naturalną reakcją na zwiększone napięcie (działanie kortyzolu i amin katecholowych), stylem życia, który często idzie w parze ze stresem (podjadanie w nocy, zajadanie emocji, niechęć do aktywności fizycznej) oraz chorób, które mogą współwystępować u tych pacjentów.

Morfologia krwi obwodowej - przykładowe odchylenia od wartości referencyjnych

• Poziom leukocytów ↑ - niewielki wzrost liczby leukocytów jest reakcją fizjologiczną na stres, przewlekłe utrzymywanie się takiego stanu nie jest korzystne dla zdrowia.
• Hemoglobina ↓, poziom erytrocytów ↓ i objętość krwinki czerwonej (MCV) ↓ - parametry świadczące o istnieniu niedokrwistości z niedoboru żelaza, ważne jest różnicowanie objawów stresu i anemii.
• Inne przyczyny odchyleń - infekcje, niedobory witaminy B12, kwasu foliowego, choroby krwi i szpiku kostnego.

Lipidogram (CHOL, nie-HDL, LDL,HDL, TG)

Zaburzenia lipidowe to bardzo częste zjawisko, są markerem podwyższonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, co może być szczególnie groźne w warunkach stresu. Wykrycie zaburzeń lipidowych jest wskazaniem do konsultacji z lekarzem, wdrożenia zmian w stylu życia oraz leczenia.

TSH (hormon tyreotropowy)

TSH ↑ - niedoczynność tarczycy (także spowodowana ch. Hashimoto)

TSH ↓ - nadczynność tarczycy (także z powodu ch. Graves-Basedowa)

Długotrwały stres może wpływać na aktywność osi podwzgórze-przysadka-tarczyca, co często skutkuje przejściowymi i zwykle odwracalnymi wahaniami stężenia tyreotropiny. Jednocześnie przewlekły stres chroniczne stanowi udokumentowany czynnik prowokujący zaostrzenia chorób autoimmunologicznych chorób tarczycy.

Ferrytyna

Ferrytyna ↑ - białko ostrej fazy, reagujące podwyższeniem stężenia w stanach zapalnych. Przewlekłe zapalenie jest indukowane przez stres, dlatego interpretacja poziomu ferrytyny wymaga analizy innych badań, oraz połączenia z objawami klinicznymi.

Ferrytyna ↓ - niedobór żelaza, długotrwały stres zmniejsza wydzielanie soku żołądkowego, co fizjologicznie upośledza wchłanianie żelaza i pogłębia niedobór. Inne przyczyny to obfite miesiączki, krwawienia z przewodu pokarmowego. W przypadku obniżonej ferrytyny intepretacja również powinna uwzględniać inne badania i objawy kliniczne.

Magnez w surowicy

Magnez ↓ - jest pierwiastkiem zużywanym przez organizm w czasie stresu. Wyrzut hormonów katecholaminowych aktywuje uwalnianie jonów magnezu z wnętrza komórek do krwiobiegu, skąd są one usuwane z organizmem wraz z moczem. Jednocześnie towarzyszący stresowi stan zapalny w przewodzie pokarmowym ogranicza zdolność jelit do wchłaniania magnezu z pożywienia, co w efekcie prowadzi do obniżania jego poziomu.

Inne przyczyny niedoborów magnezu to niedoborowa dieta, choroby przewodu pokarmowego przebiegające z zaburzeniami wchłaniania, niektóre leki.

Wapń całkowity w surowicy

Wapń ↓ - przewlekły stres hamuje wchłanianie wapnia w jelitach, dodatkowo hiperwentylacja (szybkie oddychanie), która często uruchamia się w stanie silnego stresu, zmienia pH krwi, co powoduje nagły spadek wapnia zjonizowanego, dając objawy tężyczkowe (skurcze, drętwienia), nawet jeśli wapń całkowity jest w dolnej granicy normy. Inne przyczyny to niedobór witaminy D, zaburzenia pracy przytarczyc, choroby nerek.

Witamina D metabolit 25(OH)

Witamina D ↓ - poziom poniżej 30 ng/ml jest niedoborem witaminy D, co utrudnia radzenie sobie ze stresem. Najczęstszą przyczyną jest brak suplementacji lub niedostateczna dawka.

Kortyzol

Kortyzol ↑ - poranny poziom kortyzolu w stanie przewlekłego stresu może być nieznacznie podwyższony lub osiągać wartości na górnej granicy normy. Przedłużający się stres utrzymuje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza w stanie podwyższonej aktywacji, co skutkuje nadmierną produkcją kortyzolu przez korę nadnerczy. Dodatkowym mechanizmem sytmulującym poziom kortyzolu może być niedobór snu.

Inne przyczyny podwyższenia kortyzolu to zespół Cushinga, leki.

Kortyzol ↓ - obniżony poziom kortyzolu spowodowany jest zaburzeniami pracy nadnerczy, w tym pierwotną niedoczynnością kory nadnerczy (choroba Addisona) lub wtórną niedoczynnością nadnerczy (uszkodzenie przysadki).

Glutation

Glutation ↓ - obniżony glutation lub blisko dolnej granicy normy oznacza nasilony stres oksydacyjny. Przewlekły stres psychofizyczny prowadzi do nadmiernej produkcji reaktywnych form tlenu (ROS), czyli wolnych rodników. Glutation, jako główny wewnątrzkomórkowy antyoksydant, jest zużywany do ich neutralizacji. Tempo jego zużycia przekracza możliwości resyntezy, co prowadzi do wyczerpania jego zasobów. Dodatkowo podwyższony poziom kortyzolu hamuje aktywność enzymu reduktazy glutationowej, który odpowiada za odtwarzanie aktywnej, zredukowanej formy glutationu (GSH) z jego formy utlenionej (GSSG). W efekcie nawet jeśli glutation jest obecny w organizmie, nie może być ponownie aktywowany. Resyntezę glutationu zaburzają także zaburzenia snu.

Poza tym stres upośledza wchłaniani i metabolizm aminokwasów niezbędnych do syntezy glutationu (cysteiny, glicyny, kwasu glutaminowego).

Inne możliwe przyczyny obniżenia glutationu to:

• choroby wątroby (wątroba jest głównym miejscem syntezy glutationu),
• ekspozycja na toksyny środowiskowe (metale ciężkie, pestycydy),
• choroby neurodegeneracyjne (Alzheimer, Parkinson - niezależnie od stresu),
• przewlekłe choroby zapalne i autoimmunologiczne,
• wiek (fizjologiczny spadek syntezy glutationu po 45. roku życia).

Pakiet stres - co może wpłynąć na wyniki? Przygotowanie do badania

Aby wyniki badań były jak najbardziej wiarygodne, należy odpowiednio przygotować się do pobrania krwi:

• Przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego przez 2-3 dni.
• Na badanie należy zgłosić się w godzinach porannych - TSH i kortyzol mają dobory rytm wydzielania, dlatego pobranie w godzinach późniejszych - po godz. 10.00 - może pokazać nieadekwatne wyniki.
• Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, co oznacza, że należy powstrzymać się od jedzenia przez co najmniej 8-12 godzin przed badaniem.
• W dniu badania rano można wypić niewielką ilość czystej wody.
• Na wyniki badania wpływa również suplementacja. Witamina D może być suplementowana przez cały czas, nie wpływa na wyniki badania. Natomiast na 24 godziny przed badaniem należy odstawić żelazo i magnez.

Dodatkowe przygotowanie