Magnez

Badanie stężenia magnezu - więcej informacji o badaniu

Magnez ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania niemal wszystkich procesów metabolicznych w organizmie. Uczestniczy w ponad 300 reakcjach enzymatycznych, reguluje przewodnictwo nerwowe, kurczliwość mięśni oraz stabilność i przepuszczalność błon komórkowych. Jest niezbędny dla właściwego działania układu nerwowego, mięśni i serca. Wpływa również na regulację ciśnienia tętniczego, metabolizm węglowodanów i lipidów, termoregulację oraz procesy syntezy i rozkładu związków bogatoenergetycznych (np. fosforylacja ATP).

Potas, magnez i wapń są ściśle ze sobą powiązane w utrzymaniu prawidłowego potencjału elektrycznego komórek. Z tego względu niedobór magnezu może utrudniać wyrównanie stężenia potasu we krwi.

Niedobór magnezu może przyczyniać się do rozwoju nadciśnienia tętniczego, skurczu tętnic wieńcowych, miażdżycy, kamicy nerkowej oraz zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Może również nasilać zaburzenia rytmu serca oraz powodować zaburzenia neurologiczne i psychiczne, takie jak apatia, depresja, majaczenie czy oczopląs. Do objawów nerwowo-mięśniowych należą m.in. drżenie kończyn i języka oraz osłabienie mięśni oddechowych. Niedobór magnezu może także upośledzać syntezę i wydzielanie parathormonu (PTH), prowadząc do niedoboru aktywnej witaminy D [1,25(OH)2D3] oraz hipokalcemii.

Badanie stężenia magnezu - kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie jest rekomendowane:

• u osób z objawami mogącymi sugerować niedobór lub nadmiar magnezu
  • ze strony układu nerwowego: osłabienie, drażliwość, drżenie mięśni, apatia, depresja, problemy ze snem,
  • ze strony układu mięśniowego: skurcze mięśni, szczególnie kończyn dolnych,
  • ze strony układu sercowo-naczyniowego: zaburzenia rytmu serca, kołatanie serca,
  • ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, zaparcia lub biegunki,
  • ze strony skóry i jej przydatków: wypadanie włosów oraz łamliwość paznokci;
• u osób z nieprawidłowym stężeniem innych elektrolitów, zwłaszcza potasu lub wapnia, których gospodarka jest ściśle związana z magnezem;
• u pacjentów przyjmujących leki moczopędne, które mogą zwiększać utratę magnezu z organizmu;
• przed rozpoczęciem suplementacji magnezu oraz podczas monitorowania jej skuteczności;
• w diagnostyce i monitorowaniu chorób przewlekłych, które mogą zaburzać gospodarkę magnezową, takich jak:
  • przewlekła choroba nerek,
  • choroby przewodu pokarmowego przebiegające z zaburzeniami wchłaniania, m.in. choroba Leśniowskiego-Crohna,
  • cukrzyca,
  • alkoholizm.

Badanie stężenia magnezu - normy i interpretacja wyników

Normy stężenia magnezu w surowicy krwi są zależne od laboratorium wykonującego badanie i zawsze powinny być interpretowane w odniesieniu do wartości referencyjnych podanych na wyniku. Wyniki należy również interpretować w kontekście objawów klinicznych pacjenta, jego stanu zdrowia oraz przyjmowanych leków.

Należy pamiętać, że prawidłowy poziom magnezu w surowicy nie zawsze wyklucza niedobór magnezu na poziomie komórkowym, ponieważ większość tego pierwiastka znajduje się wewnątrz komórek. W niektórych przypadkach, dla pełniejszej oceny gospodarki magnezowej, lekarz może być potrzebne dodatkowe badania, takie jak oznaczenie magnezu w pełnej krwi. Dzieje się tak zwłaszcza w przypadkach, gdy wynik jest w dolnej granicy wartości referencyjnych )na dolnej granicy normy).

Badanie stężenia magnezu - możliwe przyczyny odchyleń od normy

Niedobór magnezu (hipomagnezemia)

Przyczyny niedoboru magnezu (hipomagnezemii):

• niedostateczna podaż w diecie, np. w żywności wysokoprzetworzonej, na dietach restrykcyjnych, lub monoskładnikowych,
• długotrwałe żywienie pozajelitowe preparatami o niedostatecznej zawartości magnezu,
• przewlekłe zaburzenia trawienia lub wchłaniania (zwłaszcza w jelicie cienkim),
• przewlekłe stosowanie inhibitorów pompy protonowej (leków zmniejszających wydzielanie kwasu solnego w żołądku),
• hiperaldosteronizm pierwotny,
• przewlekły alkoholizm,
• hiperkalcemia (zwiększenie stężenia wapnia w surowicy),
• hipokaliemia (zmniejszenie stężenia potasu w surowicy),
• leki: diuretyki, aminoglikozydy, cisplatyna, amfoterycyna B, cyklosporyna, takrolimus,
• wymioty, biegunka,
• pobudzenie układu współczulnego (stres),
• choroby nerek, takie jak tubulopatie wrodzone, izolowana hipomagnezemia z hipokalciurią lub z prawidłową kalciurią, hipomagnezemia rodzinna z hiperkalciurią i/lub nefrokalcynozą,
• przetoki w przewodzie pokarmowym,
• intensywne leczenie cukrzycowej kwasicy ketonowej,
• tzw. zespół ponownego odżywienia występujący głównie u osób starszych,
• ostre zapalenie trzustki.

Nadmiar magnezu (hipermagnezemia)

Hipermagnezemia jest rzadkim zaburzeniem. W większości przypadków występuje u osób z niewydolnością nerek nadużywających preparatów magnezu.

Najczęstsze przyczyny hipermagnezemii to:

• nadużywanie preparatów magnezu w celu suplementacji (uzupełniania magnezu w organizmie) lub jako środków przeczyszczających,
• niedoczynność tarczycy, niedoczynność nadnerczy,
• choroby zapalne żołądka i jelit,
• ciężka przewlekła niewydolność nerek lub ostra niewydolność nerek.

Najczęstsze objawy hipermagnezemii to: mrowienie i zaczerwienienie twarzy, osłabienie mięśni, nudności, wymioty, zaparcie, zatrzymanie moczu.

Badanie stężenia magnezu - przygotowanie do badania. Co może wpłynąć na wynik badania?

Do badania pobierana jest krew żylna. Na wynik badania może mieć wpływ nieodpowiednie przygotowanie, dlatego trzeba przestrzegać kilku zasad.

Przed badaniem należy pozostać na czczo przez 8-12 godzin.

W dniu badania należy:

• zgłosić się na pobranie w godzinach porannych,
• około 30 minut przed pobraniem można wypić szklankę wody,
• odpocząć około 15 minut przed pobraniem materiału,
• unikać intensywnego wysiłku fizycznego przed badaniem.

Na wynik badania ma również wpływ suplementacja, dlatego - aby uniknąć fałszywie pozytywnego - zawyżonego - wyniku konieczne jest odstawienie preparatów z magnezem na 24-48 godzin przed badaniem.