Część rodziców niestety dobrze zna to utrapienie… chorobę lokomocyjną. Zarówno u dorosłych, jak i u dzieci to jedna z najczęstszych przyczyn dyskomfortu podczas podróży – zarówno krótkich przejazdów samochodem, jak i dłuższych wyjazdów wakacyjnych. Każdorazowo niesie ze sobą złe samopoczucie, nudności i stres, a dla rodziców bezradność i obawę przed każdą kolejną podróżą.
| Z artykułu dowiesz się: >> czym jest choroba lokomocyjna, >> skąd się bierze, >> dlaczego częściej dotyka dzieci, >> jak skutecznie można jej zapobiegać. |
Spis treści:
- Choroba lokomocyjna – co to jest i na czym polega?
- Przyczyny choroby lokomocyjnej
- Objawy choroby lokomocyjnej u dzieci
- Czy choroba lokomocyjna jest dziedziczna?
- Choroba lokomocyjna a różne środki transportu
- Jak sobie radzić z chorobą lokomocyjną u dziecka?
- Choroba lokomocyjna – leki
- Czy choroba lokomocyjna jest uleczalna?
- Podsumowanie
- Choroba lokomocyjna – FAQ
Choroba lokomocyjna – co to jest i na czym polega?
Choroba lokomocyjna, nazywana również kinetozą, to reakcja organizmu na ruch, którego mózg nie potrafi prawidłowo „zinterpretować”. Problem polega na tym, że do mózgu jednocześnie docierają sprzeczne sygnały z różnych zmysłów:
- oczy widzą przemieszczające się otoczenie,
- ucho wewnętrzne odbiera przyspieszenia i zmiany kierunku,
- reszta ciała – szczególnie gdy dziecko siedzi nieruchomo w foteliku – nie odczuwa ruchu w ten sam sposób.
Mózg napotyka na trudności w zsynchronizowaniu powyższych informacji, co prowadzi do powstawania nieprzyjemnych objawów.
Przyczyny choroby lokomocyjnej
U dzieci kluczową rolę odgrywają:
- niedojrzałość układu nerwowego, zwłaszcza układu przedsionkowego odpowiedzialnego za równowagę; rozwija się on stopniowo i dopiero z wiekiem zaczyna sprawnie integrować bodźce ruchowe,
- zmęczenie,
- brak snu,
- stres,
- zbyt obfity lub bardzo słodki posiłek przed podróżą,
- wysoka temperatura w pojeździe,
- intensywne zapachy,
- czytanie książek lub patrzenie w ekran telefonu podczas jazdy.
| UWAGA nr 1 Zwróć uwagę, że dużą część powyższych elementów można modyfikować, co z pewnością doprowadzi do złagodzenia objawów. Przygotuj się odpowiednio przed kolejną podróżą. |
Objawy choroby lokomocyjnej u dzieci
Można tu wyszczególnić całe spektrum objawów i warto zaznaczyć, że wymienione niżej mogą występować w różnych kombinacjach. Do najczęstszych objawów choroby lokomocyjnej zalicza się:
- bladość skóry,
- nadmierne ziewanie i senność,
- osłabienie,
- zawroty głowy,
- nudności i wymioty,
- bóle brzucha,
- zimne poty.
>> Przeczytaj też: Wymioty u dziecka – możliwe przyczyny. Co robić, gdy dziecko wymiotuje?
| UWAGA nr 2 Młodsze dzieci, poniżej 3. roku życia, najczęściej nie potrafią dokładnie opisać swoich dolegliwości. Stąd zwróć uwagę na płacz, rozdrażnienie lub niechęć do dalszej jazdy – mogą to być objawy choroby lokomocyjnej. Jeśli zauważysz to u swojego dziecka, poszukaj miejsca na postój. |
Czy choroba lokomocyjna jest dziedziczna?
Wielu rodziców zauważa, że jeśli sami w dzieciństwie źle znosili podróże, ich dzieci mają podobny problem. Badania naukowe potwierdzają, że istnieje genetyczna predyspozycja do choroby lokomocyjnej. Nie oznacza to jednak, że choroba jest wprost dziedziczona. Dziedziczona jest raczej wrażliwość układu nerwowego na bodźce ruchowe, która w połączeniu z czynnikami środowiskowymi może prowadzić do wystąpienia objawów.
>> Może Cię zainteresować: Choroby genetyczne u dzieci – jakie występują i jak je diagnozować
Choroba lokomocyjna a różne środki transportu
Choroba lokomocyjna może wystąpić w niemal każdym środku transportu. Najczęściej pojawia się podczas jazdy samochodem lub autobusem, zwłaszcza na krętych drogach. Rejsy statkiem i promem są szczególnie obciążające ze względu na kołysanie, natomiast w samolocie objawy mogą wystąpić podczas turbulencji, startu lub lądowania. Nawet podróż pociągiem może wywołać dolegliwości, jeśli ruch jest nierównomierny lub dziecko siedzi tyłem do kierunku jazdy.
Jak sobie radzić z chorobą lokomocyjną u dziecka?
Podstawą jest dobre przygotowanie do podróży:
- dziecko powinno zjeść lekki posiłek na 1-2 godziny przed wyjazdem,
- unikać słodyczy i tłustych potraw,
- być odpowiednio nawodnione,
- w trakcie jazdy należy zapewnić dostęp do świeżego powietrza,
- sadzać dziecko przodem do kierunku jazdy,
- zachęcać do patrzenia na horyzont.
Kilka prostych elementów: częste przerwy w podróży, możliwość drzemki oraz spokojna atmosfera bez nadmiaru bodźców znacząco zmniejszają ryzyko objawów.
Choroba lokomocyjna – leki
Jeśli metody niefarmakologiczne nie wystarczają, możliwe jest zastosowanie leków. Najczęściej stosowanym preparatem u dzieci jest dimenhydrynat, który działa przeciwwymiotnie i uspokajająco.
| Ważne: Leki powinny być zawsze podawane zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty, z uwzględnieniem wieku i masy ciała dziecka. Jeśli masz wątpliwości, czy możesz zastosować lek u swojego dziecka, skontaktuj się z pediatrą. |
Czy choroba lokomocyjna jest uleczalna?
Choroba lokomocyjna nie jest chorobą przewlekłą ani groźną dla zdrowia. U większości dzieci objawy stopniowo słabną wraz z dojrzewaniem układu nerwowego. Z wiekiem mózg coraz lepiej radzi sobie z integracją bodźców ruchowych, co sprawia, że podróże stają się mniej uciążliwe. W wielu przypadkach problem całkowicie ustępuje w okresie nastoletnim.
Podsumowanie
Choroba lokomocyjna u dziecka to częsty problem, który może znacząco wpływać na komfort rodzinnych podróży. Zrozumienie mechanizmów jej powstawania oraz wdrożenie prostych zasad profilaktyki pozwala skutecznie ograniczyć objawy. Świadome podejście do problemu to najlepszy sposób, by zadbać o zdrowie i dobre samopoczucie dziecka.
Choroba lokomocyjna – FAQ
Najczęściej między 2. a 12. rokiem życia.
Tak, szczególnie podczas turbulencji oraz startu i lądowania.
U większości dzieci objawy słabną lub całkowicie ustępują wraz z wiekiem.
Może zmniejszać uczucie nudności, nie łagodzi jednak wszystkich objawów.
Zmęczenie, stres, głód, ciężkie posiłki, intensywne zapachy i korzystanie z ekranów.
Źródła
- Leung AK, Hon KL. Motion sickness: an overview. Drugs Context. 2019 Dec 13;8:2019-9-4. doi: 10.7573/dic.2019-9-4. PMID: 32158479; PMCID: PMC7048153.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7048153/ (dostęp 14.01.2026 r.) - Wiener-Vacher SR, Hamilton DA, Wiener SI. Vestibular activity and cognitive development in children: perspectives. Front Integr Neurosci. 2013 Dec 11;7:92. doi: 10.3389/fnint.2013.00092. PMID: 24376403; PMCID: PMC3858645.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3858645/ (dostęp 14.01.2026 r.) - Brainard A, Gresham C. Prevention and treatment of motion sickness. Am Fam Physician. 2014 Jul 1;90(1):41-6. PMID: 25077501.
https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2014/0701/p41.html (dostęp 14.01.2026 r.)
